Top Pages Tag: Kaszëbsczi/Kùltura ë kùńszt

Żëcé ë przigodé Remusa (monikaunivgdapl)

Posted on 19th December, 2014 by


Collapse all

Monika puchalski dannemann font piazzesi zsibrita st. john de myer sziladi...

Mija? ? Nje, ko? Di sobje monika puchalski dannemann font piazzesi zsibrita st. John de myer sziladi rovni jak ko? V d? Ugjim p? Oce, chternigo ku? Ca njc dozdrzisz. Ja? Jednigo monikapolitan blog sunglasses lookbook myspace code tumblr dnja stan?? S? Up grebi v tim p? Oce: pon czernjik. Univision futbol deportes radio mundial 23 41 en vivo novelas. ? Vjedzo? J? E wonji university of phoenix washington florida michigan texas maryland chicago iowa c? Roz prz? Rzenj? , remus, ale? Ebe to s? Tak chutko sta? O, tegom s? Nje spodzevo?. Tero j? Prz? Ed? Povjedzec,? E za dva tidzenje wodb? Dze s? Termin, na chternim cebje s? Dz? B? D? Univisionfutbol. Com en vivo live vs espana partidos liga mexicana mexico app. A tam c?? Dze potrzebni remusatia vivipara pumila wobro? Ca. Aleksandra nikolic melnichenko markova wozniak grkovic mir wydrych walczak szwed. ? Tak tichina arnold booty t? Je gadej, remus! ? Wodrzek? Czernjik i sod? Na drevjannim zedlu. ? Muszisz mj? Ju chvjil? V? Uchac,? Ebem tobje v? O? E? , wo tichondrius forums server battlegroup is not for you guilds status wow population pvp co chodzi. Tichel party tying head covering. ? Bocz? Remus: na zemji panuje spravjedlivosc ludzk? Tichu online rules strategy game iphone cheat sheet card ta je zamk? ? Napjisanim pravje. Tichy train group racing ocean photographer potok boys eis miroslav pravo znovu ludze sobje zbudovol? Akszto? T vjelgjigo budinku, v chternim je jedna vjelg? Oma. Ale krom ti jedni vjelgji ticheli blue shades clarinet concerto nitro amen angels in the architecture fortress loch lomond playing with fire vesuvius brom? Rovadzi z tego budinku barzo vjele wuliczk szerszich i v?? Ejszich. Przez jedne znjich mo? Esz jesz z bjed? Prze? Sc z g? Ov? V gor? Lat. Long pull down 38 long. Conversion map and finder podnjeson?. Ale s? I takji, przez chterne s? Le przekleszczisz, jak nje prz? Erzaj? C vjelb?? D przez wucho jiglice, prz? Zim dzel ruchen i prz? Dzoni skor? Ostavjisz na placu. S? I takji wuliczki, przez chterne leno na szterokach wu? Dzesz, prz? Zim nje wopuszcz? Wor? Dz? Be c? Prac rzetnjic? Ja? Spuchnje. Tero wuvo? Ej: v tim domu prava v? Erz? Pravjedlivosc s? Dzi. ? Eli ten cebje wuzn? Edovjmnim, to c? Ko? E v? Ovadz? Przez t? Vjelg? Brom?. Tam stoj? Dvaji, co cebje woblecz? Bjo? Im zg? Em njevjinnosc? Vi? Dzeszjak novov? An? Nna do slubu. Vszeskji z? I j? Zekji wuk? S? S? Musz? Z? Boma v? Osni g? B? A vszesc?? Osnjic? Usz? Slen? Po? Kn? C, chtern? Mjel? A par? Ce do wopluvanj? Bje i musz? S? Nj? Struc. Sprav? Nasz? ? Advokat? E,? Ebe tich, co s? Na nas zdel? Jakjim sposobem v? B? Kjej s? Tede nje wud? Sam? Tac s? Dzigo,? Ebe klijanta v? Sce? N? Vjelg? Brom? , tej dom? Oczenj? Ebe jego przepchn? C przez jedn? Z nich wuliczk! Gvesno to nje je przijemn? Oddz? Kovanj? E s? Dem ale ludze vol? Wostavjic kava? K ruchen i skor? Nji? E dac s? Zamkn? C v sodz? . ? Remus, t? V? Ed? Jes z pustkovj? Ak cel? , co pjerszi roz jidze na pa?? C. Nje vjesz, po co trzim? Vczorz d? Ugji knepel v r? Ce, ja? C? Njim zdzeli. I nje vjesz, na co chodzi nen pjes buri, ja? C? Wuk? Si, i na co vo? M? Gji na? Bje, ja? C? Njimi po? Ebrach pomakl? Na co brzemjej? Szerszenje vko? Tvoji g? Ov? Ja? Wobarchnjejesz. Ale jak noprzod b? Dzesz mjo? Guze wod kjija wovczarzovigo i ran? Skorze wod psich z? B?? Ebra b? Dzesz mjo? Z? Omjon? Od rog? Olich i wobarchnjejesz por? Razi wod?? De? Szerszenjovich, tej b? Dzesz mjo? Szko?? Przebet? Jak s? Nole? I i rzodkji rozum c?? Zetnje ale prz?? Pm? O sprav? J? Em,? E mje nje lubjisz, bo ve mje cknjesz sm? Tka. Ale to c? Jic nje pomo? E. Som sobje wobro? C? Naj? C nji mosz sposobu a mje s? D przez mus tobje jako wobro? C? Wustanovji?. I na to nji ma rad? Chc? C? Nje chc? C? J? Bje bronjic musz?. . ? Stanje s? Spravjedlivosc ludzk? Ovjem lepji: prusk? Bo to c? Rzek? :? Ebe c? Mjel?? Sc? Przez n? Vjelg? Brom? Njedovjinnosc? Wo tim nji ma v dole vod? Navetk przez ne casn? Uliczkji, navetk na szterokach c? Nje v? Szcz?. Do dur? Dostanjesz s? Na pevno. Ale pitanj? A jak d? Ugo? B? Dze s? Dze? S? Dza pruskji, a vjele be c? Bocze? Wuvo? Aj? C? Es procem svjatovich sprav jak pil? Dopjeru co z jaja v? G? ? Ale dvuch rzeca c? Jc v? Czi: jedno,? Es roznoszo? Kaszubom ks?? Kji, v chternich mova wo korunje polskji,? Drugji,? Es r? K? Podnjos? Na worz? A, co go szandara na szo? Mje nosi. ? Dalij: czemu? Es s? Do kaduka prz? O? Do nigo pojedinku z golijatem za knopj? Cich tvojich l? . ? Ha, ha? Smjo? S? Czernjik? To t? Dalek nje za? Dzesz na svjece. Ale? Art v stron! Za ten knopj? Ci trel wonji c? Jic zrobjic nji mog? , bo to ju je, jak pravo rzecze, sprava przedavnjon? Ale jankorkji i mscevosc? O rovnak s? Dzimu dod? A mosz t? O do povjedzenj? Na svoj? Wobron??. ? Tec j? Ick nje zbroji?!? Wodrzek? Jem. ? Ni dvaji zabjerel? Je m? Ovor, com go rzitelnje zap? Ace? , a j? Onji? Svoji v? Osnosc? . ? Tak? Dka c? Jic nje pomo? E. Nje czu? T? Jak policejant movji? Konfiskovan?. ? To j? U? . Ale j? E vjedzo? ,? E jak z? Odzejstvo nazvje po njemjecku, tej nji ma rad? . ? Pevnje,? E to je z? Odzejstvo abo, lepji rzek? Sz? Rabunk! ? Rzek? Czernjik ale to takji, chternigo nje korz? V domu spravjedlivosc? J? To v? O?? , cobes do pozdnjeszigo wu? Etku vjedzo?. Bocz? Eli t? Komu co krijamko veznjesz, to to je z? Odzejstvo. Kjej t? Omu co v? Zesz javno, to to je rabunk. Za jedno i za drugji nje minje cebje kara v domu spravjedhvosc? Ale mjij le za sob? Sto ch? Op? Kjijami abo vojsko z fli? Tami i armat? , co s? Mo? Esz wop? Dz? Tej z? Odzejstvo i rabunk v? Ivaj? Svoje brzedkji mjona i nazevaj? S? Konfiskovanjim. A to, cu? Es konfiskovo? , to je tvojim nabetkjem, jakbes to kupji? Abo v dorunku dosto?. . ? J?? E? Vjedno movj? Wo spravjedlivosc? Ludzkji. A ludzk? Ravjedlivosc c? Wobs? Dzi, bo nji mosz za sob? Anji sto ch? Op? Kjijami anji vojska z fli? Tami i armat?. Lepji,? Ebes mog? Na wobron? Podac? Jak m? O pravnjic? Azevom? Akji prz? Dkji? Agodz? Ci. Mog? Bes na ten przik? Od rzec,? Es be? Pjijani. . ? Gadej z takjim! ? Rzek? Czernjik i vsto? . ? Chocbem c? Avetk wuliczk? Z domu spravjedlivosc? Wodemkn?? , to bes t? Przez nj? Nje v? Z?. T? Es gotov be? Mje? Esz zadac, kjej c? B? D? Bronji?. Na szczesc?? Je rozumjesz po njemjecku, a som t? Omocz tvoji godkji nje rozumje. Bivej zdrov, ricerzu s? U? Ca. Zamkn? V murach skr? Ormuzdov? , a j? Uchoczarimana, b? D? Huko? Vkol mur? Voji sodze. . Sta? O s? , jak czernjik mje przepovjedzo?. S? Dzil? Je v du? I dvornjic? Na stole, za chternim s? Dzovje sedzel? Stojo? Krzi?. Ale j? Edzo? Po rozmovje z czernjikjem, czego s? Spodzevac po jich spravjedlivosc? Posadzil? Je za krat? Prz? Canje. Przede mn? Sedzo? M? Obro? Ca. Mjedze svjodkami j? Idzo? Nigo golijata z knopj? Cich l? Sedz? Cigo wokoma policejanta i szandar? Jarmarku. Pod jedn? Scan? Sedzel? Vjodc? Mjedze njimi j? Zdrzo? Mart? Z lipi? Skjich pustk i storigo mjicha? A i marcijann? I pana szkolnigo z lipna. Be? Te? Leon ze stenk? , stach, klerik i m? Obri tovarzesz tr? Ba. Vjidno mje tu be? O,? E procem spravjedlivosc? Vjata kara mje nje minje, ale jak mje s? Dovnjik rozpolszcze? Cerograf mojigo woskar? Enj? Tej j? Poprovdze muszo? Nameslec, cze j? Zdem tim remusem, chturen vjedno chco? B? Z panem bogjern v zgodze, cze te? Takjim vist? Pc? , jakjim wonji v tim cerografje mje pjecz? Toval? Vdarz? Sobje dobrze, jak mje czeto? S? Dovnjik wobvjinjenj? ? Remus tu przed s? Dem krolevsko pruskjim stoj? Ci, dovnji parobk na lipi? Skjich pustkach, dziso ha? Dlorz ks?? Kami i drobnim tovarem, wod m? Odich l? Okozivo? Ch? C i wodvog? Do vszelkjigo z? Ego. Pod przimusem robj? Ci svoj? Robot? ,? Ebe mjec co jesc, jednak przemiszlo? Wo zomkach i krolevjonkach, znadz,? E ze stanem svojim przez wopatrznosc mu namjenjonim spokojni nje be?. Prz? Jerszi le? Nosc? Rz? Dzenj? Ego zbojnjickji v?? O na vjechrz. Chodz? C? A nowuk? Svoji vjar? Czu? Won wod vojigo ks? Dza povjostk? Biblejn? , jak ma? I david stolima golijata v pojedinku kaminjem v? Rzelonim z puszczovkji wubji?. Vz? Vsz? E zgodze ze svojim z? Im prz? Dzenjim navetk ze s? Ova bo? Igo pobudzenj? O vist? Pku, knop ma? I uwon v? Telovo? Sobje norz? Dz? Szto? Ce d? Bovigo kjija rozczepjonigo wod ku? Ca, a z tego rozczepu zvekt? Won ceskac kominje do vjelgosc? Urzigo jaja na d? Ug? Dalekosc z vjelg? Se?? I pevnim trafem. Tim norz? Dzem wuzbrojoni zast? Pji? Won drog? Szandarze jad? Cimu vjechrzem z lipi? Skjich pustk wod wurz? Dovigo szukanj? Burzonem zob? Ockjim jozvem, chturen vnjewubetnich czasach revoluceji zbrojo? Lud kaszubskji procem krolovji pruskjimu i v potkanju zbrojnim wustrzele? Szandar? I wucek? Za granjic?. Ma? I knop remus p? Oszenjim konja stanovji? Szandar? Strzodkjem publiczni drogji i po wobra? Aj? Cim s? Ug? Krolevskjigo r? Ganj? Rafji? Go kaminjem ze svoji puszczovkji v? Rzelonim prosto v g? Ov? Wod czego wog? Uszoni mocni nen s? Uga v? Odze spod? Z konja jak bezducha.   knop remus ranjoni v ti bjitvje v? Rzelenjim szandar? G? Ov? , jednak potrafji? S? Zatacec,? E nalezc go nje be? O mo? No. .  po kjile latach vroce? S? Na wojczest? Ustkovj? Urzon zob? Ockji. Ale wod pomst? Rava chronji? A go smjerc, chterna jimu nje dozvole? A d? Ugo vjekovac. Wob czas jego? ? Jednak remus co le ma? O wu njego przesodivo? I wodbjero? Nowuk?. Tile prz? El? Nje tile won som, ale i ludze z pustkovj? Rz? Szoni przis? G? Na m? K? Pa? Sk?. . Po smjerc? Ozva zoblo? Kjigo wopusce? Won, v? S? Sz? A mocnigo ch? Opa, potcev? Proc? Na pustkovju i jako ha? Dlorz ks?? Kami i drobnim tovarem j?? Vano? Ec po kraju maj? C? Ero ju pe? N? Pojig?. Ledvjete? V? Ed? Z lipna, chdze so wobro? Mjeszkanj? Ju ve m? Inach pod zvad? Pobji? Noc? Pana njemjeckjigo, chturen probovo? M? In na maj? Tku, co go mjo? Na dregji dze? Nab? Tej zaszed? V tovarzestvje muzika? Ta tr? B? A folvark zvad?. Z pomst? E dotechczosni pon przedo? Njemcovji vjes svoj? , zervo? Won ze scan? Ego szabl? Rodov? , chterna tam vjisa? A pod herbov? Tarcz? , z? Omo? J? I cesn?? Panu pod nogji. Pon ten zacni i przijacel pruskjigo norodu ze zmortvjenj? Wurzasu wumar? Na mjejscu, ruszoni paraluszem. Po tim strasznim wuczinku wucek? Won v stron? Vdzidzkjigo jezora, a pevn? E pomeszlenj? E won s? Tam zapozno? Z drugjim vist? Pc? , skozanim przez s? D? A pj? C l? Odze, much? Zoborskjim, zvanim wu ludu krolem jezora.   z njim v gromadze zabro? Won s? Z kompanjij? Nobo? Nich ludzi do vejherova, ale nje na wodpust, ale? Ebe wob drog? Wobmovjic vist? Pni plan? Policej? Sza mimo wostrigo pjilovanj? Przod ve vejherovje pozna? A tak nazvanigo krda jezora, ale chc? C? O v nazodni drodze wuchvac? Ju go nje nalaz? A, bo jak vjerzec nole? I, v gromadze z remusem g?? Bokjimi lasami i bezludnimi stegnami wucek?. Wob ten czas remusovi wobro? Ca v? Bji? Zgaszenj? Akozu aresztovanj? Musa, przed? O? Ivsz? Test lekarskji,? E pon ze zvad? Horovo? Na sercov? Chorosc tak cz?? Ko,? E lada chvjil? Dejadej be? Be wumar?. Wosvobodzoni wod aresztu, remus na novo zacz?? Svoje vist? Pn?? I po krotkjim statkovanju s? , podj?? S? Rozszerzac zakozani modlitevnjikji, z chternich njesvjadomi lud kaszubskji mog? Brac ch? C do buntu i nopartosc? Rocem v? Odz? Kjej vjerni v s? U? Bje szandara haze v gromadze z mjeskjim policejantem szabelk? Zaj? C mu chcel? E ks?? Kji, virokami naszich s? D? Akozan? Remus nje leno wopor stovjo? Procem remjenju prava, ale gvo? Tem wuderze? Na szandar? Hazego i wog? Uszivsz? O klasnj? Cim pj? Sc? V g? Ov? , prziczen? S? Sto? Wupodku jego mjedze b? Borkji bednarza beczuszkji. Choc bednorz beczuszka? Odni szkod? Je zg? Osz? O jednak moraln? Koda v?? Dzon? Czestnosc? Rolevskji v? Odz? Im vj? Ksz? Vo? Ivsz? E lud kaszubskji zebrani na jarmarku skori jesta do podkorbjanj? Ch? C?? Ganj? Odze pruskji rod daje folg?. Vjin? Remusov? Povj? Ksz? Tvjerdzoni przez svjodk? Akt,? E na cel svoji burzo? Skji pj? Sc? Z?? Sobje szto? T worz? A na szo? Mje szandar? Jak to wuczenji? Ju za knopa na drodze do lipna, znadz,? E won ten simbol pot? Gji i v? Odze pruskji ze szczegoln? Przesloduje pomst?. Nje konta? Tuj? C?? Povalenjim szandar? Azego mjedze b? Borkji, remus v svoji pomsce klasn?? R? K? Policejanta szabelk? V lev? Ico, co mja? O po jedno? Skutk takji? ? E ten? E szabelka potocze? S? Na bud? Pjernikarza bomboma i zarvo? J? Svojim ca? Em, a po drugji? ? E z levi szcz? Kji dolni v? Enonigo policejanta szabelkji v? I? Trz?? B? Z chternich jeden be? Z? Oti i chterne won, szabelka, wod wurzasu po? Kn?? I do ti godzen? Jak movji, nje naloz?. Krom tego wod klasnj? C? Musovi pj? Sc? Ev? Ln? Cz? Ka v?? Ce? A s? Z prz? Dzonigo cz? Onka tak,? E szabelka prz? Ed? Sz? O sebje, g? B? Amkn? C? Odn? Mjar? Nje be? V sztandze, a zaprovadzoni do dom, bja? K? Svoj? Srodze v? Rasze? , chterna nje bivsz? Ama, dzis? Ije v strachu,? Ebe dzecko nje wurodz? Z krzev? G? B?. Po vjelgjich bolescach i strachu noprzod prz?? Ani doktor pelovskji sztuk? Lekarsk? Vpravjivsz? U szcz? K? , lica jego znovu prz? Ovadze? Do prz? Dzonigo szeku. . Sprava v? Grodzenj? Woszkaredzenj?? B? Koszta lekarskji, v? Uczoni dva z? B? Rz? Dzoni i po? Knj? Ti z? B z? Oti i do ti chvjile nje nalezoni, tej za mo? Ebnosc krzevi g? B? U spodzevanigo potomstva policejanta szabelkji i za ska? On? Bud? I wurzas pjernjikarza bomboma podlegaj? Wos? Dzenj? Zez s? D civilni. Reszta je sprav? Post? Povanj? Rnigo. . ? Vjidzisz! Pocu? Es s? Prz? O? Do ti sprav? Golijatem? Teroc?? Ovadzil? Szetkjich pustkovjok? A svjodk? C? Womalovel? A jistnigo rebelijanta. ? Ebes t? E? Cz? Ovjek sposobni, to be c? En szabelka drogo porachovo? Za ten z? Oti z? B, ale? E z tim nje dobe? , bo kjej go po? Kn?? , tej go m? Z? Obje a kjej go zgubji? , to jego vjina. . Wobron? Oji przez czernjika j? Jerozumjo?. Dosc d? Ugo won s? Tam wodszczekivo? Jim po njemjecku, ale ku reszce mje rovnak wos? Dzil? Na dva lata sodze. . Kjej mje virok takji przez t? Omocza przeczetal? Tej s? Jesz na wur? Govjisko pitac kozel? Cze j? Emus, z tim virokjem jezdem ku? Tant. Ale j? Jedz? C? E ju njick nje pomo? E, zdo? Jem s? Na vol? Bosk? , podnjos? Jem r? K? V gor? I povjedzo? :. Kjej jim t? Omocz tak? Moj? Wodpovjedz przenjemcze? , tej s? Dzovje zetchl? Lov? A po chvjil? Lomocz mje povjedzo? ,? E za wobra? Enj?? Du jesz kjile tigodnji mje vrzucaj? Na vjechrz moji kar? Ale vj? Cij mje s? Ju nje pitel? Cze j? Virokjem spokojni. . ? Remus z? Oti! Knopje nolepszi! Jak wonji c? Njemji? Osernje skorel? Za cu? Naju woboje pon bog tak srodze navjedze?? Prz? Aj? Mje rovnak, knapsko kochani,? Em cebje v? Oviva? A pod? Ug nolepszi wudb? Cze? Nje zkjid? Am na tobje korzkvji, cze? Nje zkjid? Am trampka? Cze? Mja? Am brac dzerztl? Abo skrzenovk abo i grulk? ? Elazn? Wod pjecka?. ? A? Ebe so karkji zkjidl? Chdze nogrebszi maj? , ti cemj? Zicele ludu kaszubskjigo! Dva lata, remus, b? Dze szumjo? Las i s? U? Ce svjece? O na pola, a cebje nje b? Dze. Dva raze smjeg prz? Ije svjat i gvjozdkji b? D? Chodzel? Ole g? A vjele naszich s? Po? Enji abo woddz? Kuje z tim svjatem, njim cebje zos v? Szcz?. Njech? E jich pon bog woszkaradzi za nasz? Krzivd?!. Ale bocz? Remus: j? Tobje nje zabocz? . Ko? D? Strzod? Muzika? T m? L? V? Ivac na wulicach mjasta. A j? D? Grivo? Wod czasu do czasu tak mocno,? E moje granj? Akszto? T tr? B? Ericho? Skji przebjije mur? Voji prize. Le wuvo? Ej: kjej noprzod wuczujesz not? "chto s? V wopjek? . " , a tej not? Skoczn? : to j? D? . . ? Co c? Rzucil? O vrzucil? Ale prz? Mnji pokozo? Jes jim, jak smakuj? Kaszubskji pj? Sce. Dejle poku. I na njich porvoznjik kr? Ci bat!. ? Bjedni remusu! Bog z tob?! Znadz tak? L? Sk? Komu namjenjon? Ego nje minje. Lech? K? Laneta musza? A stojec na njebje, kjej? Es z pustkovj? Jigo neko? V svjat. Ale na m? G? Upi rozum t? Jick z? Igo nje zrobji? I njespravjedlevje cebje wobs? Dzil? Lenje dej gor?? Imu, kjejbe c? Chco? Kus? Ale val pj? Sc? , nopj? Tkjem abo i kjikcem, ja? S? B? Dze poraji? Do pjek? A. Cos na pustkovju potrafji? , to choba i v sodz? Ruskji potrafjisz zrobjic. . Tak mje moji przijacele ducha dodovel? Ale jak to vszetko s? Sku? Cze? O, tej j? Edzo? V moji sodz? Om, przemiszlaj? C? Jakjimi to drogami pon bog cz? Ovjeka provadzi. . Pocz? Tk pjisanj? Musovigo. Jak won poso? Dobetk i jak s? Dovjedzo? Wo straszku, chturen mjeszko? Na pustkovju. . V jimj? Wojca i sena i ducha svj? Tigo bjerz? To pjoro do r? Kji njezgrabni. Kos? Bo i p? Ugjem za m? Odu nawucze? A s? R? Ka moja robjic im nje nole? O? Do tich, co pjorem worz? I pjoskjem sej?. Wucze? Jem s? Cign? C skjib? Prost? A kos? Nje wostac slode, ale prz? Dzenj? Jisani godkji njigdem s? Nje wucze?. Choba duch tego, co z progu drugjigo svjata v? O? Mje mjedze ludzi? Doznosz s? Tego pozdnji? Wuprosi mje? Ask? Wu boga,? Ebe to, co c? Hc? Wostavjic na pjismje, mja? O sv? Zek wod pocz? Tku do ku? Ca. . Jak? C? On bog m? Og? Namjenjon? , bocz? E duch m? O smjerc? Jak cenj? Tob? Chadzac b? Dze a v ti chvjil? Kjej czetosz, patrze? B? Dze przez plece tvoje na to pjismo. Chco? Bem c? Apjisac jak? S provd? , chtern? Czuj? , ale njepotrafj? Ji s? Ovami v? Ec. Chco? Bem c? Ukazac jak? S drog? , ale nje potrafj? Ji v? Jec? Vjidu mje bo nje del? A mjecz jem v?? Som v r? Ce njevjast? Jedno le vjem, czego mje nawucze? Njezvek? I cz? Ovjek: ormuzd dob? Dze!. T? Mje s? V? As? Przed lati, a nje dzivno mje, bo wurod? Mje pon bog prz? Blek? ? Adn? ? Vje won gvesno dlo czego? A ruchna moje nje s? Pj? Kn? A vezdrzenj? Nje prz?? Oscaj?. Nje je mje jich vstid, bo bjedn?? , jak j? M a bjedam sobje v? O? I vano? Enj? O svjece. Tec pon jezus te? I jego aposto? Ovje bjedno i boso chodzil? O zemji a roznosil? Owuk? Ludzom i zbavjenj? Jeczn? A mogl? Kjejbe le b? Chcel? Mjeszkac v bjolich pa? Acach i jezdz? V z? Otich karetach, abe nje czapac n? Urzem zemji grzeszni. Bo b? Panami svjata. Chtu? J? Ocem njich, bjedni jich nasladovca i grzesznjik?. Kjej c? O pjismo d? R? Kji dobri cz? Ovjek, tej ju jinszimi woczoma b? Dzesz patrze? Na svjat nji? Wonge, kjej jes wode mje wuceko?. Vimova moja na pjismje je jinsz? J? Godka moja pudzem? A c? V bjo? Im vjidze po? Nj? V nen czas? Za dzecka? S? Ova mojigo dejadej be? Bes nje rozumjo? A v zavjitrzni komudze szto? Tem be? Bemdlocebjeateros? Uchej mojich przig? Mesli: *     *     *. Kjej jem be? Wodros? I wod zemji tak, ji? Em mog? Sign? C konjovji do wogona, naloz? Jem s? Na s? U? Bje wu gbura zab? Ockjigo na lipskjich pustkach. Tam mje kozel? Asac dobetk. A j? So? Go z pomoc? Psa gnjot? Chturen procem posanj? Ol vj? Cij rozumu, nji? E j? Nasz pon be? Srodze wostri a parobc? O s? Bojel? Le marcijanna, checzov? Je boja? A s? Njikogo na pustkovju, bo wod d? Ugjich l? Am s? U? E? A. Panji sama ji s? Ucha? A. B? Te? Dvaji parobc? Mjicho? I morcin. Morcin jesz nje be? V? S? Im ch? Opem, ale procem mje s? Za takjigo wudovo? , bo mje mog? Poradz? Mjicha? Ovji bja? Ka przed lati wumar? A i wostavji? A mu dzevcz? , mart? , njevje? E m? Odsz? Nji? E j? Be? To ju stari ch? Op, ale mje nje pomogo? , kjej morcin mje vz?? I nabji?. . Kozo? Mje morcin movjic:? Kukla pod potklepjem! A jak j? Povjedzo? , tej morcin j?? Kulac s? Po zemji wod smjechu. Navetk mjicho? Prz? An?? S? I smjo?. Bo mje wod wurodzenj? N bog do? J? Zek ska? Oni, tak? E j? Dkji moji do szeku zveczajnje nji mogl v? Ovadz? . ? Vj? Cij t? Remus, jim do voli njick nje rzeczesz! Tak morcin vz?? Mje za? Eb, przecign?? Mje przez kolano i zacz?? Mje tluc. A mjicho? S? Le prz? Ro? , bo mjedze ludzami takji pravo,? E mocnjejszi s? Abszigo t? Ucze. . Dobr? To be? O kobjecesko, choc lubji? O vadz? I njejeden roz mje v skor? Nasole? O. Ale litova? O s? Nade mn? , choc mje njijak zle nje be? O, takjima s? Ovami:. Spac mje del? Stanji wu konji. Gnjadi i liza be? ? Jich mjona. Tam mje be? O dobrzejak jadamovji v raju. ? O? Ko moje stoja? O kole scan? Nbsp; g? Ovami prz? Umje. Nade mn? V scanje ma? ? Okno ze szterema zelonimi szibami przepuszcza? O vjid. A kjej jem leg? , tom vjedno muszo? Vzerac na d? Ugji i grubi parmin vjidu mjes? Dzovigo, chturen szed? Przez wokno na szkl? Ci chrzebt? Ize i gnjadigo. . V tim parmmju mjes? Dzovigo vjidu j? Idivo? Dzivni szto? T? Sprav? Wo chternich povjodel? O na pustkovju po roboce: vjidzo? Jem smoka straszlevigo, chturen sedzo? Na vesokji vje? ? Z vje? E v? Ra? A krolevjonka a? Z? Ja? A v woczach i r? Ce za? Omivala. Ale njicht na nj? Nje patrze? , choci vjele ludztva vedle brom? Rzechodze? O. Bo wona s? S? Ovem nje wodezva? A, le cecho p? Aka? A, r? Ce sk? Odaj? C? A j? Vszetko vjidz? Ci na javje, dzevji? S? Im nje v? Zimo? , ale rzek? :. Ale krolevjonka le paluszk po? O? E? A na wustka, jak vjisznje czervjon? I smutno g? Ov? Kr? Ce? A. A tero j? Idzo? , jak v ji v? Osach, krose? Etka dozdrzenja? Igo,? Iszcza? O s? Z? Otem, a nad ji woczami, pesznimi jak svjoze, szkleia s? Ma? ? Atopjon? V? Osach, koruna z? Ot? . Tej mje s? Tak? Ol zrobji? O,? Em p? Akac muszo? Jak bober. Ja? Dobr? Za? Eb sv? Rz? H? A do mojigo i z nozder na mje chuchac zacz?? A. Bo bidl? Cu? Ol be? O. . Jak prz?? A njedzela, tak naszi szl? O lipna do kosco? A. Le marcijanna wosta? A doma. A pustkji gbura zab? Ockjigo mja? ? Oko? A las g?? Bokji, le ku v? Odovji s? U? Ca stoja? O jezoro, ale za njim znovu czernji? S? Las du? I. . ? Poj do cha? Upe, knopje, j? Co dom! I da? A mje v czeladni gle? Chleba, posmarova? A mas? Em. Tej vz?? A korunk? I wusad? A prz? Jecku na lavje. Ale j? D? , a kjej jem ju polce woblizn?? , tej jem muszo? Vzerac na du? I zegar, co vjiso? Na scanje. Mjo? Won bjegas d? Ugji na po? Cig? A, a vo? Kji, jak st? Por? Opoczn? Jisal? A grebich sznurach. A pok? D bjegas szed? Roz zt? Dka i nazod, vjedno v njim njico s? Zadzar? O, jakbe co cvjardigo po? Kn??. A j?? Pito? :. Tak j? Sz z vj? Ksz? Wuvog? Mu s? Prz? Ro?. A tak mje s? Zda? O, jakbe zegar na mje patrze? Skarnj? , jak cz? Ovjek. Mjo? Won na nji du? ? Liczb? Zorn? Na brodze krosevi kvjotkji. A j? Tak wuvo? O? :. ? To nje je zegar jak jinszi zegar? Won vje, co s? Stanje v prz? Odnim czasu? Won vjidzi smjerc!. J? To sedzo? Cecho, bom so jesz njiczego nje bocze?. Ale stari zegar scign?? Na s? Kjilka parminji s? U? Ca, co przez wokno svjece? ? A pod? Og? , i zdrzo? Na dzevk? , jak m? Dri stari czlovjek, co s? Wusmjech? O vje vszestko. Ale wona tego nje vjidza? A, bo patrze? A na pod? Og? Sztivno, jak gapa v gnot? Jak to movj?. Tej ji? Z? Rz?? ? Do woczu i j?? A do mje gadac, jakbem bet doros? I cz? Ovjek, a nje ma? I remus:. ? Bocz? Knopku, to je tak: mocn? Ta chata nasza, v sr? B v? Dovan? Camr? Jakjich ju dzisodnja nje natrafjisz v czornim borze. I potcevi v nji mjeszkaj? Ludze. A s? U? Ce zdrzi przez wokna ve vszestkji nort? Ak,? E choc mjeszkom? Lese, vjidno wu nas i cep? O. Ludzkji woko v ka? Di mo? E zazdrzec nort, bo dobr? Njim rz? Dzi gospodinji. Ale vjerz? Je, knopku, ko? D? Ata m? Den takji nort, chdze s? U? Cu zastavj? Wokno i s? Sada nje zaprovadz?. Samo le woko boskji tam vezdrzi. . ? Straszk!? Wodrzek? A marcijanna. ? A bocz? E i naju chata m? Kji cemni nort i takjigo straszka. . ? V jimj? Wojca i sena. Cu? J? Za bojkji wopovjodaj? , ma? Imu knopu! ? Poj, dom c? Esz kava? Chleba, a jak zjesz, tej zmovjima litanjij? Do matkji boskji za tego, co po svjece vano? I. Bo tak s? Nole? I v t? Svj? T? Njedzel? , a nje wopovjadac bojkji. ? Ale j? Edzo? ,? E ta bojka be? A provd? . Lem njick nje rzek? . . A prz? Ocerzu vjednom muszo? Vzerac na zegar, bo mje s? Zda? O,? E won te? Vjedzo? Wo tim straszku. Ale po ten czas anji dzevka anji wonji mje njick nje rzekl? Wo njim, ja? Em s? Som dozno? V dze? Bjo? I. . Chco? Jem tego straszka szukac po chace, alem s? Bojo? ,? Ebe mje nje nabji? ? Ko vjele rovnak muszo? Jem przemiszlac wo njim, kjej jem poso? Dobetk pod lasem. Ale tam? Pod lasem? Te? S? Sta? O,? Em na ca? I szturk zabocze? Wo straszku, co mjeszko? V chace zab? Ockjigo. . C? Gn?? ? Ede liza i gnjadi svojigo pana na wostatni spoczink do sm? Torza v lipnje. J? Mjicha? Em zrobji? Asma vczora przez las rumu,? Ebe voz mog? Przejachac. Prz? I wor? Dzem s? Dozno? ,? E tu poprovdze provadze? Za dovnich czas? Rakt szerokji, bo navetk du? I kaminje co zaman? Vsz? Nacze? ? Tron? Drogji. Sz? A wona jinszim szlachem nji? Tim, chternim j? Knopa wuceko? Do zomkovjiska i mart? Namovji? Roz,? Ebe sz? A t? De ze mn? Na nowuk?. Prz?? Nanju drogji mjicho? S? Prz? O? ,? E ten szlach be? Mu vjadomi. Ale njigde njikomu wo njim njick nje rzek? , bo to njedobrze gadac wo takjich spravach. . ? Bo vjidzisz, remus, kjej ludze woprzestel? Tim traktem chadzac, tej uwonji pevno ktemu mjel? O? N? Jak? Prziczen?. M? Jeboszczik tatk mje movji? ,? E na tim storim trakce vedle zomkovjiska le dvuch przigod s? Spodzevac mo? Esz: strachu albo i njeszczesc? I j? To movj? ,? E dziso jak pudzema z pogrzebem nje b? Dze bez tego? Ebe nama s? Co nje pokoza? O. . Jak s? U? Ce zasz? O, wuszekove? S? Kondukt p? Ebovi. Z nad jez? I z pustkovji, zataconich v lese, naszl?? Ludze na pust? Noc, chternich do zavjitra pon nasz mjo? Szczerze czestovani. Tero vjeczorem po roboce prz? L? Wonji v njedzelnich ruchnach, be uwodprovadz? Njeboszczika do kosco? A. Mjedze njimi b? Takji, co jesz pamj? Tel? Jak won jich wucze? Vojovanj? Ti z mjicha? Em cecho rozmovjel? O nich dovnich svobod? Hvjilach, wutopjonich ve krevji. Ale ledvo liza i gnjadi zac? Gn?? ? Mjicho? Kulavjej? C? A przodku zanoce? Pjesnj? , chterna jak codzenn? Iznanj? Vjar? Ovarzeszi ludovji kaszubskjimu uwod kolebkji do deskji grobovi:. Chto s? V uwopjek? Podda panu svemu,  a uwosoblivje szczerze wufa jemu,  smjele rzec mo? E: mam wobro? C? Roga,  nje przijdze na mje? Adna straszna trvoga.   spjev s? Rozbjego? Na cech? Ola, na chterne ju noc uwobleka? A szar? Komud?. Ale kjej jesma vesz? A na starodovn? Drog? V lese, tej ju cemn? M sedza? A noc. Tak parobc? Apolil? Prz? Ekovan? Moln? Zczep? Trzimel? E v gor? Jak pochodnje. V jich vjidze zdova? O mje s? ,? E slode naszigo konduktu zavrocaj? Vszetkji drzeva i jid? Za nami, vtorz? C? Aszi pjesnji. Wob chvjil? , kjej wucechn?? Spjev, czu? Jem z daleka granj? Zekji. A kjej moje vezdrzenj? Ad? O na starodovni kaminje wovjidnjoni krevav? Rzoz? Wognja pochodnji, tej mje be? O, jakbe nad tim traktem b? Povstani vartarze z vojska zakl? Ti krolevjonkji. . Tak ma zajacha? A do brodu. Konje s? L? Ka? ? Porcza? ? Tul? C? Usz? Kjej mja? ? E? C v vod? , tak? E ma s? Vszesc? Atrzima? A. Pochodnje v?? Iva? ? Z? Tol? C?? Cenje v lese, a j? Rz? C? Gor? Rzekji wuzdrzo? Jem wone dva ko? Pje, chternem pasturkjem bivsz? Aszed? Pod zomkovjiskjem. . Ale ko? Pje stoja? ? Echo na rzece jak zogodkji i nje nasz? ? Le? Ij. Na lev? R? K? Stoja? A gora zomkov? Mn? Vesok? Ve? Sz? Ji? E mje s? Zdova? A za minjonich l? Ji spich woblevo? Vjid najich pochodnji, ale g? Ova tace? A s? V nocni doce. V tim vjidze mocno i veraznje v? Odze? A na jav korunovan? Rz? Bjina, svjodk mojich cz?? Kjich serdecznich przig? A pustkovju. Aj? Nji z povjilanjim v? Gn?? R? K? I rzek? :. ? Tam te spoczivosz, gronku z prochami mojich przodk? Ale zlotigo mjecza mojigo ju nji ma. Ku reszce z vjelgjim toglem dostel? A konje do vod? Roz v?? Obje rzekji spjeszno cign?? ? Ku procemnimu brzegu. Ale sp? Osze? ?? V vjelgjim njewubetku. Ja? Mje dzivno be? O, ko jednak be? ? Rz? K? Do noc? Dr? Asovich. Jak j? K szuko? Woczoma vko? , cobe je strasze? O, wuzdrzo? Jem na sami g? Ovje zomkovi gor? Osob? , stoj? C? Jak kam cecho i zdrzoc? V do? Na nas. Tak j?? Ce? Mjicha? A v bok i skozo? Jem polcem v gor? . Ale mjicho? Vezdrzo? Chi? E, uwodvroce? Wocz? Prz? Egnot s? I zanoce? :. Statecznosc jego szczit i puklerz mocni,        za ktorem stoj? C na? Aden strach nocni,  na? Adn? Trvog? Anji dbaj na strza? I, ktoremi seje przigoda v dze? Bja? I.   i ma sz? A dalij. Ale mje nje da? O poku, lem s? Muszo? Cofn? C v te? ,? Ebe drudz? Je zmjerkovel? Kjej kava? K wuszl? Tej jem s? Chi? E spin?? Po przidkji scanje zomkovjiska, ja? Em stojo? Woko v woko timu, chternigom vjidzo? Z rzekji. Pok? D tam dalij v lese gra? A pjesnj? Bo? N?? Vzero? V skarnje wosob? Przede mn?. Vesokji postaceji be? To pon z d? Ug? Brod? , worz? Ovim nosem i? Iszcz? Cimi woczoma. D? Ugo ma nje rzek? Sz?? Ova na s? Pozera? A, ja? Won rzek? :. ? Jezdem duchem, jak t?? Brace, i sinem ti zemji. Alem s? Nje spodzevo? ,? Ebe jesz jakji kaszuba natrafji? Na t? Dovn? Drog? ? Choc po smjerc? . ? Rozumjem cebje? Wodrzek? ? Choc mosz godk? Dzivnje ska? On? . I dobr? S mje do? Wodpovjedz. A tero bjej i tovarz? Imu v wostatni drodze, bo won vje, czimu t? De jadze! . V g? Ovje mje zacz?? Na t? Godk? Szumjec ca? I las, skr? Objeg? ? Mje wod g? Ov? O pj? T, strach mje chvece? Za v? Ose i r? N?? Jem s? Jak d? Ugji do n? I dzivni uwosob? Ale won mje podnjos? , zdrzo? Mje v wocz?? Ug? Chvjil? I tej rzek? :. ? Bjej! Bo zdrz? Rzoze vajich pochodnji coroz g?? Bji ton? V lese, a spjev nobo? Ni vjedno s? Abji brzemjeje. Woddej poczestnosc timu, co go tam provadz? , bo won tego ducha, co tron? I zomkji vskrzesz? A j? Znaj?! . ? Jid?! Wodrzek? Jem. ? Ale szukac vas b? D? , panje. A chdze? Vas nalez?? . Jak j? Aszich nagonji? , tego j? Ju nje vdarz?. Vjem le,? Em noprzod naszed? Mart? , chterna gvesno chc? Co k? Sk slode wosta? A,? Ebe na mje? Dac. Ta s? Pita? A:. ? Na zomkovi gorze! ? Wodrzekl jem. ? Jezus, marija! ? Krzikn?? A marta. ? Tec tam stoja? A wosoba nje z tego svjata. Dobrze vjidza? Am, choc mje be? O straszno. . ? A njerzek? J? Prz?? Nanju drogji,? E nje b? Dze bez tego,? Ebe nama s? Co nje pokoza? O? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Za kjile dnji sedzo? Jem po vjeczerzi wu mjicha? A. Marta vj? Z? A strefle a mjicho? Kartovo? Svoj? Ks?? K? Z pjesnjami. Ju chco? Zacz? C spjevac, jak? Esma wuczu? A,? E njichto jidze. . ? Pevno morcin jidze! ? Smjo? S? Mjicho? . A marta skocze? A i panu postavji? A sto? K, szertuchem go przode wotar? Sz? B? Sma wudb? E pon chce uwo jakji nog? I roboce gadac, ale won mjo? Co jinszigo v g? Ovje. Rzek? Tede tak:. Vjidzo? Jem na t? Godk? Jak mjicha? Em cos strz? S? O a jak marta s? Zchile? A g?? Bok nad svoj? Robot?. Ca?? Chvjil? Be? O cecho jak v koscele, ja? Ku reszce mjichol wodemkn?? G? B? I rzek? :. ? Moc bosk? Omu namjenjon? Ego nje minje! Czimu? Be remus mjo? Nekac z pustkovj? A gburskjim chlebje wuros? Mocnigo gnota. Do robot? Je dobri. A te mankolije, co mu g? Ov? Nachodz? , te mu dobr? A? Ka v? K? Hocbe le mjetelokjem, decht? Agodnje. Tu m? Vszesc? Ego godk? Rozumjejem? A jaku? Won s? Z cuzimi ludzami dogod? I patrze? Na mje wob t? Godk? Potcevi mjicho? , ale j? E wodrzek? Njick. Tak gbur s? Pito? Vprost:. ? Vjedzo? J? E tak povjesz. Nje namovjom cebje, bom do? R? K? Njeboszczikovji. ? Ol mje jednak,? E jidzesz. ? Ebes njigde nje? A? Ovo?! Jak b? Dze tvoja vol? Rzi? Dz? Po tvoje mito. . Vsto? Pon i szed? A j? Tot za njim, pochvole? Boga i neko? Do moji le? E. Nje vjem dloczego, ale nji mjo? Jem uwodvogji,? Ebe po ti rozmovje mjicha? Ovji i marce v wocz? Ezdrzec. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Robot? Osevn? Dobjeg? ? U? Ca. A jak po filipje bulv? Mjel? Asadzon? Tej j? Szed? V svjat. Novi vamps, nogavjice i skorznje do? Mje pon a dvadzesce talar? Jenj? Dzi gli? Gota? ? Moji kjeszinji. Wobszed? Sz? A? ? Ustkovj? Ko? Dimu jem do? R? K? Na woddz? Kovanj? Kjej jem zaszed? Do mjicha? ? Mjicho? Povjedzo? :. Pod trzema chojnami jesz roz j? Sod? I zdrzo? Na to krolestvo dzecinnich l? Prz? Cze? O mje s? Vszetko: pjec nabuchodonozorovi, kula 1v? Star? Ek? B? Onka na mjedz? Chdzem dobe? Na golijace, straszk v jizbje pod vjetrznjokami, smjerc klepaj? C? S? Za stodol? , z? I, co mje kuse? Gozdzem v scanje, zelon? Okjenko nad moj? Le?? , pjes gnjota i moje sn? Pod wukorunovan? Jarz? Bjin?. D? Ugom zdrzo? Na jezoro, na chternim? Iska? ? Jid? Na budinkji pustkovj? E? Ne spokojnich ludzi, wu chternich mje be? O dobrze, i na las vko? , chturen do ti chvjile mje wodgrodzo? Wod svjata. Tej jem vsto? , prze? Egno? S? I szed? V jimj? Boskji. Drogam vz?? T? Sam? , chtern? Sma vjez? A njeboszczika pana jozva do grobu, drog? , chterna v mojim m? Odim? ? Ko? Di roz tak cz?? K? Mja? A vog?. Szed? Jem przez las poma? U, a kjej jem ju czu? Z blizka granj? Zekji, tej jem s? Bezma? A? E nje v? As?. Bo chtu? Tam stojo? Na brzegu rzekji? . ? Marta! Stoja? A cecho jak kam kol brodu i? Da? A na mje. A kjej jem naszed? , v? Gn? La do mje r? K? A v r? Ce trzima? A szkaplerz. Patrze? A mje smutno v wocz? Rzek? A:. ? Jak? Zab? Dlev? Emus! Zabe? Am c? Rz? Es? Szkaplerz na drog?. A chtu? Jinszi be c? O zavjese?? Tec jezdes serot? Bez matkji i wojca i nji mosz njikogo na svjece. . Tej dre?? Cimi palcoma rozpj?? A m? Amps i mje zavjeseia szkaplerz na koszuli. Ale mje na t? Ji godk? Cz?? Ko s? Zrobji? O, jakbem stojo? Nad grobem przijacela. Alem s? Strzimo? Ca?? Se??. A wona, jak mje szkaplerz zavjese? A, raptem wobje r? Ce zarzuce? A na szej? , prz? Sn?? A s? Do mje i v? Chn?? A takjim p? Aczem,? E s? Trz? S? A jak list. . Mje s? Tede prz? Cze? O vszetko, co to dobr? Zevcz? Zrobjilo mje dobrigo: jak mje ze zomkovjiska sprovadze? O do dom v straszni vjeczor, jak mje wod zemst? Olijatovi wuchronji? O v ruchna moje s? Woblek? Sz? Jak mje v cz?? Kji chorosc? Atova? O dze? I noc mje dozeraj? C? Spominaj? C? O vszetko, j? Prz? Sn?? Do sebje i g? Osko? Ji z? Ot? G? Ovk?. Prz? Im j? Zdrzo? ,? E v d? Ugjim ji varkoczu czervjenji? A s? St?? Ka, chtern? M przed tile lati kupjil dlo nji wod? Eda gab? Tak j?? Ju vj? Cij strzimac nji mog? I p? Ako? Z nj? V gromadze. A zdova? O mje s? ,? E las i jego mjeszka? Ce z nami p? Acz? I? E vesokji zomkovjisko na naju patrzi, jak stari czarovnjik, chturen ko? E s? Rozi? Sc dvoje krolevskjim dzecom. . Jak ma s? V? Aka? A dosc tile, tej wona wode mje wodst? Pji? A i na mje zdrza? A woczoma, jak s? U? Ce zdrzi po deszczu przez chmur? A j? Idzo? V ti chvjil? Ak? Na jednak sno? ? Evczina i njico mje szepta? O do wucha:. ? Poj, remus, do dom! Chtu? Tam na svjece c? Dobrze robjic b? Dze? Chdze legnjesz do spjiku, chto c?? Rav? Chto c? Wopjerze i wobszije? Minje lato i smjegji uwokrij? Zemj? A mroze zgurd?? Las. Chtu? C?? Ch nad g? Ov? I zedel prz? Ominku? ? Bocz? Bjedni seroto,? E cuzi ludze tvoji mov? Ozumjec nje b? D? I nje b? D? Vjedzec, jakji t? Es dobri i procovjiti, bo rozumjema tvoj? Godk? I znajema c? Wod dzecka. . ? Poj do dom! ? Vejle! ? Ebe nje stari tatk, chturen beze mje be szed? Na ponjevjerk? I? Ebem s? Boga nje boja? A, ludzkji vstid be mje nje strzimo? I bem sz? A z tob? I za tob? V svjat, jak dusza matkji, jak sostra, a kjej bes chco? , jako bja? Ka tvoja na dnje dobri i na bjed?. Tero vjesz! ?. Moja dusza pod timi s? Ovami mart? Opnja? A jak lod pod cep? Im wokjem s? U? Ca na matk? Bosk? Strumjann?. Vszelk? C, jakom nabro? Z ducha pana jozva v straszkovi jizbje, wopuszcza? A mje. J? Czu? Dobrze. Star? Ata mjicha? Ov? V chterni won svoje pjesnje vjeczorami spjevo? , v? Va? A mje s? Jak raj, do chternigo anjo? V wurodze mart? Je rocze?. Strach mje bro? Przed cuzimi ludzami, chternich j? Am napotkom za naszimi jezorami i lasami. Wobroce? Jem s? V tet i vezdrzol na trakt, chternim m? Jedovno vjezl? Rum? Z ca? Em pana jozva i vjidzo? Jem starodovni kaminje stoj? Ci stron? Jak zbrojni ricerze, co mje trzimel? Rog? Wotvar?? Vprzode i nazod,? Daj? Ci na moje slovo. V ti chvjil? Aszorze? O na rzece a j? Czul za sob? Granj? Krzide? Ko? Pjich. Z gor? Zekji wone plin?? ? Bjo? I, vjelgji, krolevskji, ja? S? Stanovji? ? Zacz?? ? Vojimi dzivnimi woczoma na naju patrzec. Na vezdrzenj? Ich woczu wodrazu s? Abosc ze mje spad? A i letko mje s? Zrobji? O jak vandrovji, chturen z cemnigo lasu v?? Dzi na vjidn? Ola. Serce mje v pjersach scvjardnja? O jak stol. Tedem rzek? :. ? Marto! Jaku? Wutrzimjesz dzek? G? S, kjej wopuszcz? Tov? Njozdo? Jak strzimosz? Oravja, kjej v? Ije jego godzena? Jak prz? Szisz worz? A, be z vesokjigo kaminja zeszed? Mjeszkac v dolin? Chdze s? Dobetk pase? Za vami na pustkovju, serdeczni tovarzisze l?? Odich, tesknjic b? D? A mo? E i p? Akac, ale wostac z vami nji mog?. Moc mje c? Gnje njevjadom? Vol? Cnjejsz? I? E moja. Pon bog vje czimu i jak. . I vz?? Jem s? I szed? Mocnimi krokami do brodu. Z gor? Drza? O na mje zomkovjisko jak czarovnjik, chturen svigo dokozo?. . Za rzek? Wobezdrzo? Jem s? Jesz roz. Tam przek? Drz? I chrostu cofa? A s? Poma? U dobr? Rta. Szto? T ji vdz? Czni to wukozivo? S? To gjin?? Mjedze drzevami, a kjej ju le be? Cenj? Szemarz? C? V zelenjiznje, tej jesz chvjilami jak krev serdeczn? Czervjenji? A st?? Ka v ji varkoczu? M? Orunk. . Zavjitro skovronkji spjeva? ? A va? ? Ezora gra? ? Trzod wostrov? Bjo? Ich wurzm svoj? Vjeczn? Not? , jak wod pocz? Tku svjata. Budze? ?? Vse, prz? Up? ? O jezora i jego wotn? Ujodanjim ps? Govorem dobetku i pjesnj? Porenn? Ludzk? . . Kjej jesma: ks? Dz, tr? Ba i j? Jad? A podfrisztek, kan?? A corka krola jezora i vz? Vsz? A s? Sprz? T strzeleckji. Povjedza? A:. Po drodze do brzegu nasz? Asma na n? Bo?? M? K? , chtern? M vczora z wokjenka przed spjikjem wuzdrzo? V mjes? Dzovim vjidze njezviczajno vjelg?. Kjej jesma pod nj? Stan?? A, v? Va? A wona mje s? Jesz ve? Sz? Wopocznjejsz? Ji? E v noc? Daleka. Verazno te? Em s? Dozno? ,? E njedovno musza? A b? Postavjon? O ji g? Adzon? Revno bjele? O s? Jak svje? ? Panna klema stanovji? A s? Prz? I vesokji bo? Im? Ce, wukl? K? A i pocerz movji? A. A ma drudz? Tojel? Echo, jak przed vo? Torzem v koscele, bivsz? Evni,? E ten mol i njezveczajni vi? Av? Rzi? Na njim musz? Mjec jakjis straszn? Naczenj? Lo tego dzevcz? Ca i dlo mj? Ka? C? Esokjich zob? To te? , jak dzevcz? Z kolon vsta? O, patrze? Asma na nje, jakbe nom mja? O co wobjavjic, a wono v? Gn?? O r? K? Ku szkl? Cim, szeroko rozlanim vodom i rzek? O:. ? Wobje? A? Am czo? Nem vszetkji vse rebackji, na radolnji, lelekovnjic? Na krzi? U i d? Ugji szlach wod koscerskjich vdzidz ja? Do knjeji. Bom sobje wudba? A,? E ta bo? Om? Ka muszi b? Tak? Sok? Ebe j? Ze vszetkjich vsi vjidzo? Rebackji lud. I won j? Vjidzi!. ? Z nove? Szi chojkji naszich bor? Takji, co wokr? Tovi? Ogle njese v zamorskji kraje, v? Osa? Am t? Bo?? M? K?. Ale nji ma v tich naszich vjelgjich lasacli drzeva takji vi? Av? Cobe dosig? A vesokosc? Rzivd? Udzkji, jak? Tim molu s? Sta? A. S? Udz? Krola pruskjigo mimu wojcu, chturen s? Jim dobr? Woddo? Vol? , na? O? Il? Elazni kajdan? Nje puscil? O wumjeraj? Cigo sena, chturen vjidzec go pragn?? Przed skonanjim. Tej ma z matk? Prz? Es? A go na pjerzenje i zabjeg? A jim drog? . A tu, chdze ta bo? Om? Ka stoji, be? O jich wostatn? Woddz? Kovanj? S? Na svjece. . Ze vszetkjich vsi vko? , kjej s? U? Ce sp? Dzi noc ze svjata, reno vjidz? T? Vesok? Bo?? M? K?. A kjej j? Wuzdrz? , to sobje prz? Czaj? , co tu s? Sta? O. Njech vjidz? I pamj? Taj?!? Wonji i jich dzec? Po tich s? Ovach zerva? A s? Panna klema i chi? Imi krokoma pobjeg? A ku jezoru, a ma ji pozvole? A nas wurechl? Bo dusze nasze, jak chmura, nape? Nja? A zgroza dzej? I vesokji bo? Im? Kji. Mje na woczach stan?? A jizba v sodz? Ruskji, a v nji na vj? Zenni poscel? Blad? K trup postacej? Rola jezora, chturen mje wopovjodo? Przed smjerc? Woddz? Kovanj? E svojim jedinim sinem na tim molu, na chternim tero jego corka postavji? A ten vjidzani ve vszetkjich rebackjich posod? Ovjach krzi?. I to mje prz?? O do g? Ov? Cz?? Kji spomnjenj? E wopusce? ? Je, ja? Stan?? Asma nad jezorem. Vjid i szklenj? Ego v? Neka? ? Dusze chmur? Czornich mesli, jak vjidni porenk nek? Mnjice nocn? V duzim czo? Nje postavn? Ak krolov? Ch v? Stoja? A panna klema z vjos? Em v r? Ku. Dva vjos? A le? A? ? Na duchce. Koza? A tede tr? Bje i mje ze strzedni ducht? Objic vjos? Ami a ks? Dzu sadn? C na kobjel? Licami do naju. Sama stoj? C? Slednim ku? Cu czo? Na dova? A kjerunk, ceskaj? C? Os? Em to z levi to z pravi stron? Ale wocz? Oje ze zdzevjenjim, ch? C?  ? Rzek? Bem? Ze strachem b?? Dze? ? O ji vesokji postaceji, jak wona tam stoja? A kjeruj? C? O? Nem pod rzoze ro? Ovigo njeba. Kogu? To wona mje prz? Cza? A z postav? Wurod? Cze n? Krolevjonk? , chtern? M za dzecka wuzdrzo? V zelonim wokjenku v mjes? Dzovim vjidze? Cze moj? Krolevjonk? Ze zomkovjiska nad brodem v g?? Bokjim lese? Cze te? Serdeczn? Ezdrzenj? Art? Kjej mj? V cz?? Kji chorosc? E svjata gor? Czkovich womon budze? A na vjidni svjat boskji? ? Nje vjedzo? Bem tego povjedzec, ale tak mje s? Zdava? O,? E gromadzi wona v sobje vszelk? Pj? Knosc vszetkjich kobjet, chternem vjidzo? Na svjcce. . Podjachavsz? Od glonk, j?? Asma go poma? U wobje? Dzac, a j? Uko? Woczoma ni vjelgji gromad? Aminji, wo chterni njeboszczik krol jezora mje be? Povjodo?. Prz? Cze? Jem so jego s? Ova:? Wod stron? L? S le? I vjelg? Omada kaminji, jakbe vmurovan? Przidkji brzeg. Mjedze njimi jeden srodze vjelgji stoji na drugjim plaskatim kaminju, a zdaje s? B? Takji wopoczni,? E? Oden cz? Ovjek be nje prz? Ed? Na to, be go probovac rusz? Z molu. Ale bocz? Won s? Daje r? K? Jednigo cz? Ovjeka tak letko wodchil? Jakbe vjiso? Na zovijasach. Wobjacha? Asma roz i drugji ca? I wostrov, ale takjigo molu i gromad? Aminji wuzdrzec nje be? O mo? No. Tak j? Pomeslo? : mo? E jakji brzid abo chrost? Akrivaj? Wod kraju n? Gromad? Kaminji. Tak jem do? Znak pannje klemje,? Cbe vjacha? A na brzeg v nim molu, chdzema wonge z tr? B? Na glonku v? Dova? A i mja? A pjersz? Poceszn? Przigod? Z krolem jezora. V? Ed? Sz? A? Aczk? , provadze? Jem wod stron? L? S rovno brzegjem, a drudz? Zl? A mna. Czim dalij, tim ve? Ij nom wod levi r? Kji zemja ros? A v gor? Przidk? Wurzm?. V? Zkji le pas pjosku mjedze vod? I nj? Pozvolo? Nom jisc vprzod, a i ten molami be? Sapovati,? E mo? No be? O s? V njim zapadn? C. . ? V takji sap j? Od? ? Rzek? Tr? Ba? Jak naju na kopjica sana v? Rasze? A. A volo? Jem,? Ebe mje som straszk za v? Ose v? Gn?? , nji? E? Ebem be? Mjo? Wutchn? C s? V tim mule, a do tego jesz v noc? . Ku reszce ten v? Zkji pas pjosku te? S? Sku? Cze? , zavaloni vjelg? Gromad? Kaminji, jakbe je ta gora gvo? Tem ze sebje v? Hn?? A v jezoro. Wobje? D? Aj? C? Ko? Wostrovu nji mog? Asma jich dostrzec, bo vesok? Cena z jezora podchodze? A ja? Pod som przidkji brzeg, a ze samigo brzegu zvjesza? ?? Ku vodze pokrzevjon? Jerzbjin? Vijo? Kji i leszczen? Dalij jisc such? Nog? Nje be? O mo? No. Tak j?? Wobroce? Do drugjich im rzek? :. ? Njech b? Dze tvoja provda, remus! J? Tu stoj? , jak krova przed novimi vrotami. ? Ebes l? Tak mog? , jak v ni bojce rzec: zezamje wodemknjij s?! ? Tobe ta gromada kaminji s? Rozst? Pji? A. A v brzuchu tego wostrovu? Da? ? Na naju bogactva,? Ebesma mog? A krolovji po? Ov? Jego kraju a przenomnji nasze kaszub? Odkupjic i tede v? Kac jego szkl? Cich, jak przmjele, szandar? . Jednak to tu b? Muszi! Ale? Ebe przeszukac t? Gromad? Kaminji, trzeba be? O je vod? Wobi? Sc. Tak jem sod? I j?? Zebuvac bot?   tr? Ba vjidz? C? Vo? O? :. Mje to be? O po mesl? Bo cu? Wonji mje mogl? Omoc? Ale jak jem veszed? V vod? , czu? Jem,? E dzevcz? Jidze za mn?. Wobroce? Jem s? , a wono rzek? O:. ? Bot? Oje s? Robjoni v rebackji sposob, to jich zebuc nji mom potrzeb? . . Pluska? A voda vko? Naszich n? A va? ? Chterne njespokojno wod porena do po? Nj? Bj? Bjic v te brzegji, bjo?? Pjenjizn? Wobr? Bja? ? Aminje i pjosk na kraju. V sicenje szemarze? ? Jakjis zev? A mje serce movji? O:. ? Tu duch krola jezora stoji i na naju zdrzi! Wobszed? Sz? Ava? Gromad? Aminji, vjid m? Od? Na jeden vjelgji kam, stoj? Ci na drugjim plaskatim kaminju gor? Gromad? Inszich vjelgjich kaminji. Kjedem do njego podszed? , v? Vo? Mje s? Takji du? I i wopoczni,? E smjeszn? S? Zdova? O pomeszlenj? Ebe jeden cz? Ovjek go mog? Z mola rusz? Ale j? Rz? Czivsz? Obje s? Ova njeboszczika, wuchvace? Jem go za gorni ka? T i cign?? Do s?. I dzivno: kam popuszczo? , jakbe go chto z te? U popicho? I do? S? Wodchil? Ku mje, ja? S? Spar? Na drugjich kaminjach. Tero j? Njim wuzdrzo? Dur? Szerok? Na? Okjec a vesok? Na po? Tora? Okca z du? Ich kaminji zestavjon?. Panna klema wob ten czas z czekavosc? Cemn? Luk? Wuzdrza? A. Tej pokoza? A na vpuszczon? Wod stron? Lukji v kam? Elazn? R? Czk? I vestch? A:. Ale j? E namiszlaj? C? Rze? Egno? Jem s? Krzi? Em svj? Tim i vloz? V n? Cemn? Luk?. Nje sz? O to jinaczi jak na szterokach, a cemno tam be? O, jak v nogl? Bszim sklepje. Wod lukji szed? Tero v g?? Bj? Gor? Gonk v? Zkji i njizkji, v chternim g? Ova moja zavodza? A z pocz? Tku wo cvjardi kaminje, tak? Em muszo? S? Zchilac barzo. A nogoma szed? Jem ja? Do kolon v vodze. Ale po jakjich dzes? C krokach gonk ten wobroce? S? Na pravo, do? Rumu v gor? ,? Em s? Mog? V? Ostovac, a moje nogji st? Pa? ? O suchim gru? Cejakpo stegnje. Le strzodkjem ti stegjenkji v? Zkjim rovjikjem bje? A? A voda. Jid? C? Jedno dalij, wuzdrzo? Jem ku reszce chdzes naprost jakjis bladi vjid. Wuczu? Jem v ti chvjil? Rzik s? Abi za sob? I wobrocivsz?? , vjidz? Dzevcz? Z bladimi skarnjami i r? Koma na pjersach, dichaj? C? Z?? Ko. Kjej jem stan?? I s? Do njego wobroce? , rzek? O:. ? Bog to vje! ? Rzek? Jem, bo czasem mje s? V? Va? O jako plachc vjidu a czasem jak wosoba bjo? ? Cemnim norce stoj? C? Tak rzek? Dalij:. Poku? C gonku wodemk? A s? Przed nami joma vjelg? Ji scanami be? ? Rubi korzinje jakjigos wodvjecznigo drzeva, chterno musza? O nad nami rosc v bjo? Im vjidze s? U? Ca ku njebu. Korzinje grubosc? H? Opa v pasu tak be? ? Ozkoscerzoni na vszetkji stron? E strzod sebje wostavji? ? Om? Szto? Tu vjelgjigo zvona, v chternim mog? O stojec wokoma sebjejakji po? Kop? Udzi. Vnetk jem s? Te? Dozno? , zk? D szed? Nen vjid, chturen s? Nom z daleka v? Vo? Bjo?? Wosob? : drzevo, chterno s? ? Evji? O z korzenji v scanje jom? Wod strzodka be? O v? Upja? ? Ak,? E przez jego wuzimk v gor? Sz? A d? Ug? K komin rura. T? Drog? Prz? Iva? O pod zemj? Tile vjidu,? E prosto pod luk? Be? O mo? No czetac pjismo. Ale dalij v ca? I jomje sedza? A komuda i noc, przez chtern? Le v jednim molu? Iszczo? Ma? I zdr? Chturen gonkjem bje? O? Ku vodom jezora. Kjej wocz?? Sk prz? K? ? Tej jem rozezno? ,? E pod? Oga jom? E? A g? Adzon? Len? Pokret? Le statk? Odnich do vigod? Je be? O vjidzec. Le pod fur? Wod vjidu stoja? O wognjisko ze? Elazn? Plat? I pud? O z drevjannimi v? Glami. Nad wognjiskjem del do scan? Rz? Iti njos? Garnuszkji, talerze i jinszi sprz? T kuchnjovi. Tej tam jesz bokjem scan? Toja? O du? ? Ud? O szto? Tu skrzenji, chternigo vjeko s? Szkle? O, jakbe na njim vjele be? O sedzan? Kjej jem wodemkn?? Vjeko, le? A? ? Njim norz? Dza stolarskji i ceselskji:? Oga, d? Ota, sekjer? Svjidr? Topork i vjele gozdzi. Jak j? Ro be? Pevni,? E to poprovdze krijovka krola jezora, tej mje go s? Srodze? Ol zrobji? O, bo joma be? A dosc vjilgn? Krom tego? Odnigo statku do vigod? Udzkji a navetk? O? Kam nje vjidzo?. Ale dzevcz? Wusad? O na skrzenji, zakre? O wocz? R? Koma i zacz?? O p? Akac i s? Jiscec:. Ale mje jednak dzivno be? O,? Ebe takji przemeslni cz? Ovjek, jak krol jezora, nji mjo? Svojigo tacevjiska wiszekovac sobje z vj? Ksz? Vigod?. Tec tu? Odn? Mjar? Be njebe? O mo? Na wukr? Ks? Dza. Tedem zacz?? Z vjelg? Wuvog? Przeszukivac jom? , ja? Mj? V woko vpad? A ma? ? Evjann? Ana nad n? Skrzenj? Z norz? Dzami. Vszed? Sz? A skrzenj? , dozno? Jem s? Wod razu,? E to dvjerze, mjedze dvuma mocnimi korzinjami v? Man? Zamikaj? C?? ? Elaznim lecirzem. Panna klema, chterna s? Prz? Ra? A tero moji roboce z czekavosc? , vesz? A te? Na skrzenje i wodemkn?? Asma dvjerze. Cu? Ma wuzdrza? A? ? Du? ? Zba, cemnjejsz? I? E joma, wodemk? A s? Przed nami. Jakjimis ska? Anii v scanach dochodze? ? Enkji parminje vjidu, ale wocz? Asze prz? K? ? O cemnjice, rozezna? ? E v ti jizbje s? Statkji domovi. Veszed? Jem tede przez prog vesokji i maklo? Jem po scanje, chdze vjid dochodze? , ja? Natrafji? Jem na ma? I wokjennice. Grubi parmi? Vjidu uwovjidnji? Jizb? , kjedem je wodemkn??. Tero ma s? Nalaz? A v ch? Dogji jizbje ze scanami z g? Adzonigo drzeva i z posov? Z deli. Na pod? Odze, tak samo delovani, le? Al? Ak divan? Leconkji ze s? Om? I sicen? Sto? A sto? Kji vko? Njego stoja? ? A jizbje, a pod jedn? Scan? ? Ava v? It? Kszto? T zof? Wobcignj? T? Knem v kvjotkji. Drug? Ana be? A do trzech czvjerci v? Man? Kszto? T vjelgjigo podpjecka i tam stoja? O? O? Ko, pokret? Oscel?. Tero j?? Wuzdrzo? Drugji wokjennjice wobok nich pjerszich, a jak jem je wodemkn?? , tej s? Sta? O vjidno, jak v ko? Di gburskji chace. Vjidzec tero be? O,? E njeboszczik krol jezora sobje tu g?? Boko pod zemj? Mjo? Mjeszkanj? Uszekovan? Na d? Ugji czas. V scanach vsadzon? E? ? Olami dvjerkji a jak je wodemkn?? , tej za njimi wotmika? ?? Ma? I szaf? Navetk kjile wobrozk? E scenami z gonjitv? A dzekjigo zvjerza vjisa? O na scanach. A nad? O? Kjem povjeszoni krzi? Svjodcze? ,? E tu mjeszko? Nasz cz? Ovjek. . Jak jem s? Rozezdrzo? Dobrze, nji mog? Jem s? Dosc nadzevovac przemeslnosc? Ego, co sobje tu tak pj? Kn? Krijovk? Wuszekovo? . Ale jesz bar? Ij jem s? Zdzevji? , kjej jem v? Rzo? Przez lukji, przedtim zamk? I wokjennjicami. D? Ugji to bel? Ur? A kjile stop, chterne przebjijal? Esokji brzeg. Przez nje vjidzec be? O ca?? Wotnog? Jezora mjedze zoborami i glonkjem. Wuzdrzo? Jem navetk vesok? Bo?? M? K? , chtern? Panna kiema na drodze do jezora jak vjidomi znak krzivd? Ruskji be? A postavji? A. K? Sk v patrzenju przeszkodza? ? E vjetvje krz? Chterne na dvorze musza? ? Rosc vko? Tich dzivnich wokjen. Ale z tego be? O s? Doznac,? E z jezora jich mjedze krzami vjidzec nje be? O, choba kjejbe prz? Odemk? Ich wokjennjicach v noc? Jid s? Pole? V jizbje. . ? Remus! Wuzdrzalam vas vczora pjerszi roz na wocz? Ale mom vjar? Ve vas, bo dzir? Ko i dobrze vom z woczu patrzi. A wojc m? Jeboszczik muszo? Mjec vjelg? Do vas vjar? ,? Eli vom svoj? Krijovk? Povjedzo? . Mom tero do vas vjelg? Prozb?. Kjej chcece tego dobrigo ks? Dza tu wukr? To go wukrijce. S? Uga to bo? I, cerpj? Ci przesladovanj? Od njemc? J? Wuprosz? ,? Ebe njikomu wo ti jomje nje povjedzo?. A vas prosz? , besce njikomu vj? Cij wonji nje povjedzel? Bobe mje serce barzo bolalo. . ? Njech b? Dze vol? Sza, panno klemo! Le prosz? , njech vasze pozvolenj? Objimje te? Mojigo vjernigo i v? Obovanigo drucha tr? B?. Bo won, jak prz? Ecze tajemnjic? , to ji te? Nje v?. . ? Kjej won vasz vjerni przijacel, tej mje to nje boli. Bo wuvo? Ce sobje: ta joma i ta dostatn? Zba pod zemj? , to s? Dlo mje takji svj? Ti pamj? Tkji,? E serce be mje bola? O, kjejbe ludzk? Ekavosc mja? A tu zachodzec i s? Dzevjic. . ? To jidzma tede do naszich gosci. Ks? Dz b? Dze meslo? ,? Esma s? Tu chdze pod zemj? Zapad? A,? Eli mu tr? Ba nje rozp? Dzi czasu svojimi krotofilami. . Nalaz? Asma ks? Dza, sedz? Cigo na pjosku i wodmavjaj? Cigo brevijorz. Tr? B? Razu nje be? O, bo gvesno sedzo? Nad?? Czk? I prz? Czo? Sobje przigod? Z ta? Cuj? C? Kopjic? Sana. Ks? Dz, jak dosto? Nas na wocz? Zavo? O? Vjeso? O:. ? Tak te? Vnetk i be? O, jegomosc! A do tego zapad? Igo zomku m? As zaprovadzim? Ale krosnj? Ta nom nje robji? ? Rzeprav? Bo to zomk stolim? Jak wo njim v naszi rozdze na zoborach wod vjek? Matkji dzecom povjodaj?. A krosnj? Ta stolimom s? U??!. ? Ju j? Idz? ,? E va nalaz? A zapad? I zomk krola jezora! V takjich zomkach bivaj? Sklep? Obrze wopatrzoni v trunkji i vjina. Bele jakji wobrzed? I smok nje pjilovo? I nji mjo? Nad njimi star? E. . ? Do bja? Kji jesz mosz czasu dosc. A j? M v jedni szafje vjidzo? Butl? Szuremeju storigo,? Ebe szkoda be? O, kjejbes go nje posmakovo?. . Tak? Bjetnjica jednak tr? Bje doda? A dzir? Kosc? I tej po jednimu spuszcze? Asma s? V n? Podzemn? Luk?. Noprzod szed? Jem j? Ej tr? Ba, trzimaj? Ci s? Mojich trok? Tej ks? Dz a panna klema wostatn? Mk? A kamjann? Vjerze za sob?. . Tego rokuj? Ju nje do? V svjat. Z tr? B? , kjej uwon s? Vroce? Ze zob? Mjo? Jem rozmov? Tak? :. ? Remus! ? Rzek? Won. ? Ko to rovnak be? O procem szeku,? Es t? Ucek? Bez woddz? Kovanj? . ? Panna klema s? Za tob? Te? Vj? Cij nje pita? A, le wudova? A, jakbe njigde njic. Ale j? Idzo? ,? E chodzi z meslami. J? Bje jednak, druchu, vjedno zno? Za statecznigo cz? Ovjeka, ale czasem sobje wuvo? Om,? E krev nje je maslonka. Pj? Kn? Ona je, ta panna klema, jak jutrzenka. J? Ju dzivno mesle? : mo? Es t? Abe? ,? Es t? Bjednigo stanu a wona pa? Sk? Rka?. ? No, tej j? Echc? Vj? Cij vjedzec. A rzek? C? Co jinszigo:poj ze mn? V svjat. ? Njiva latos? El? Obr? Gburz? Aj? Pjenj? Dzi jak lodu. Zrobjisz dobri ha? Del a j? Cesz? Sebje i drugjich muzik?. . ? Pudzesz ten roz som? Rzek? Jem. ? J? Stan? , be wodrobjic ar? D za moj? Jizdebk? Wu szkolnigo. Tak tr? Ba vz?? S? I szed?. Kole g? An?? Tr? Ba zos. . ? Pok? D cz? Ovjekovji m? Od? Ev v? E? Ach vreje, to na te bja? Kovskji czar? Je vje sobje? Odni rad? Le sedzi, dukvji i patrzi v gvjozd? Jinszi znovu smaruje cholev? I czesze grzev? ,? Ebe s? Vjidzec ti jistni. Jak j? Mankolijach mji? Osnich chodze? , tom po? Kvaterk pochn? Ci vod? Aptekji sobje na g? Ov? V?? I tej szed? Grac pod woknem dzevcz? Ca, chterno s? Dziso nazev?? Bjin?. Jakji j?? G? Upi! Le jedno j? Z? Ac musz? : njigde przedtim anji potimu mojeskrzepkji mje tak nje gra? ? Jak v nen czas! Cu? Z tego, kjej j? Granj? Odkupji? D? Ugjimi latami vojn? Omoci. Dlotego j? M wudb? E cebje za szkoda, remus. A? Eli sobje som rad? Je vjesz, to j? Aj? Bja? K? , star? Szulistk? V gorkach, chterna takji mankolije wodczarz? Wumje. . ? Jakto? Dzevovo? S? Tr? Ba. ? Kjej j? Idz? ,? E m? Olepszi druch tonje, to j? Nji mom v? Gac? Vjerzisz cze nje vjerzisz, ale na szulistka vj? Cij wumje, nji? Jinszi ludze a navetk nji? Doktorz? Mjasta. Vjidzo? Jem som, jak dzevcz? So wod nji lubjiczka njos? O dlo ch? Opoka, chturen na nj? Nji mog? Zgarac, a ju po szterech tidzenjach be? A wona jego bja? Ka. Na wodlev wona jaszka z knjeji wodczarzela, chturen mjo? Zadan? Le? E to v tim przipodku k? Sk boli, bo sedzec muszisz na gropku z? Ol? Cimi v? Glami a wona c? Zelami wobkodz? Ok? D s? Nje zervjesz z gropka z vjelgjim krzikjem. Rzek? A mje,? E ten krzik, to je to "amen"  ca? I ceremonjiji, a bez njego njic le sadn? C muszisz jesz roz, bo kuracej? Nji mja? A skutku. Remus, povjem c? Ebem j? Nen czas, j? K sobje na? Eb v?? Nen po? Kvaterk pochn? Ci vod? Mjo? Ten rozum co dzis, to be? Bem z? B? Cesn?? , sedzo? Na szulestkjenim gropku, ja? Bem m? Odi v? Dzo?. Ale cebje wobronj? . Pochadej, pudzema do szulistkji! . ? Tr? Bo! Rzek? Jem na to. ? Pod? Ug moji wudb? Usz? Ludzk? Rz? Dz? Takji moce, chternim anji gropk anji zela bja? Kji szulistkji rad? Je dadz?. Vjidz? ,? Es t? Je? Iczni, ale to vszetko pro? N? Dka. Jidzle som latos ze szopk?. Svjat s? Wob ten czas nje zapadnje, a j? Zechodze? Cz?? Szi termin? . Pro? No won te? Po godi, jak vjeso? A s? Zaczinaj? , namovjo? Mje ze sob?. Muszo? Jisc som, a j? Sto? V moji jizbedce wu szkolnigo i zdrzo? , jak naprocem ve dvorze cenj? Ji krolevjonkji z m? Odigo porenku mojich l? Avji? A s? I znjika? A. Blad? A tero ta cenj? Mojich woczach a za nj? Pe? Na krevji i teskni pj? Knosc? Ovstova? A? Ovczonka z brzeg? Dzidzkjigo jezora. . Gna? A mje z l? Du ku morzu, som nje vjem dloczego. Pjersz? Mjasto, chdzem s? Zatrzimo? , be? Gdu? Sk. Zchodz? S? Tam przez du?? Vod? Wokr? Tami ludze ze vszeskjich stron svjata. A ko? Di z njich m? Ov? Pe? N? Svojim ha? Dlem. Dlotego mje s? Nje dzevjil? Ak, jak tr? Ba mje strasze? . Bo povjodo? Won mje v lipnje,? E ko? Digo, chto pjerszi roz przi? Dze do gdu? Ska, zaprovadz? Na rotusz, chdze muszi kresztofa kuszn? C. Wode mje njicht takji ceremonjiji nje?? Do? , choc jem przekarovo? Przez zelon? Brom? D? Ugjim renkjem ja? Do vesokji brom? Na tich wulicach nje vjidzo? J? Jikogo wobleczonigo, jak j? Modri vamps foliszovi i muc? Z czornin barankjem. Alem zato wuzdrzo? Ca? E mandle? Ed? D? Ugjich ferezijach i z tak? Wurod? , jakbe przed po? Godzen? Pana jezusa wukrzi? Ovel? Krom njich pod? Mje v wocz? Ostavjoni za? Elazn? Krat? Nagji bo? K poga? Skji, tconi bodej przez gdu? Szczon, jak svj? Ti. Ale j? Zumjo? ,? E wonji go sobje z buch? Ostavjil? Bo ten bo? K m? Acz? Jich v? Odz? Na morzu a ne wosce v jego r? Ku v? Odz? Nad rebim svjatem. Ko procem go? Igo bo? Ka i pejsatich? Ed? Ji mjo? Jem s? Co vstidzec, wobzero? Jem z vjelg? Czekavosc? Te vesokji mur? Vje? E, wo chternich mje cuda wopovjodo? Ks? Dz pave? Na glonku. Vko? Sebje czu? Jem cuz? Mov? , jakbe to nje be? A stolica kaszub, le jakji cuz? Jasto. Ale kjedem zakarovo? Vedle mut? Av? A rebi renk, tej j? Zdrzo? Svojich i jich godk? Rozumjo?. Tam prz? Ulvarku stoja? ? Zkut? Brunimi? Oglami, chterne vjezl? Reb? Hele i ze sztr? Du. A na targu kaszubskjim vjidzo? Jem braci z l? Du. Zrobji? O mje s? Cep? O kol serca wod redosc? E v tim mjesce, za? O? Onim przez naszich ks??? T kaszubskjich mova nasza jesz do negji nje v? R? A. Rod be? Bem z njimi pogodo? , ale tr? B? Je be? O, a godk? Moj? :? Chtu? Be j? Be? Rozumjo??. Z pjerszim parminjem s? U? Ca karovo? Jem z gdu? Ska do woliv? Tam v dnje targovi ju naszich pe? No. Ale j? Njigdze njezabavji? , le szed? Na msz? Svj? T? Do kosco? A klosztornigo. Bo wob czas naszi njevoli na glonku ks? Dz p?? Mje povjedzo? , a przedtim na pustkovju njeboszczik pon jozef nakozo? :. ? Do woliv? O? Di kaszuba, chocle roz jeden v? ? , wodb? Povjinjen pjclgrzimk? , be s? Pomodlic na grobach ks??? T kaszubskjich. Jich mjeczovji, dzir? Kosc? Rozumovji? Procem ro? Nim panom, chlerni nami rz? Dzil? Zavdz? Czom? Esm? O dzisodnja zatrzimel? Jar? , wobeczoj i mov? Wojc? Aszich. . Jak s? Ludze po msz? Vj? Ti rozeszl? Post? Pji? Jem do vjelgjigo vo? Torza. Tam stojo? Vjelgji marmurovi kam, na czorno? Iszcz? Ci ze z? Ocistim nadpjisem:  monumentum ducum pomoranorum fundatorum hujus domus. Znaczi to po naszimu: pomnjik ks?? At pomorskjich, za? O? Iceli tego domu. ? Kam ten marmurovi mjo? Szto? T trum? A j? Z? Njim wukl? K? , be za dusze tich vjelgjich ks??? T zmovjic pocerz. Ale kjej jem vezdrzo? V gor? I wuzdrzo? Patrz? Ci na mje jich vjelgji postacije v p? Oszczach krolevskjich i v? Iszcz? Cich pancerzach, patrz? Cich na mje bjednigo,? Orotnigo remusa, tej muszo? Jem prz?? ? G? Ov? Na ten zemni czorni pomnjikovi kam,? Ebe nje zemgloc. Takji? Ol mje scesn?? Serce! A mesle mje woblota? ?? Ov? Nakszto? Skorc? Co v jesenni dze? Woblatuj? Star? Jarz? Bjin? V polu:. Nje rozumjo? Wod razu koscelni moji godkji, ale j??? Papjork z kjeszinji i mu moje?? Danj? Apjiso?. Won przeczeto? , podnjos? Na mje wocz? Rzek? :. ? Brace, mom ju l? Osm? Es? T na plecach, a krotko po? Sto l?? U?? Tu prz? Im koscele, ale v tile latach mje s? Jesz nje zdarze? O,? Ebe pon cze bjedni zamovji? Msz? Svj? T? Na tak? Jintacej?. A t? Jedni, jak vjidz? , chcesz na tak? Wofjar? Dac?.  i zap? Ako? I wobj?? Mje r? Koma za szij? A nji mog? S? ? Odn? Mjar? Wuspokojic. A jak s? Do voli v? Ako? , tej s? Pito? ;. ? Zk? D t? Brace,? Es sobje prz? Cze? Grob? S??? T naszich? M? Odi jeszcze jezdes. Rzecz? Je: cze vj? Cij v tvojich stronach chronji bog takjich, co wo tich grobach pamj? Taj?? Bo tu vszesc? Krom mje jednigo, wo njich ju zaboczil? I to c? Esz rzek? : njed? Ugo a ten marmurovi kam z przed vjelgjigo vo? Torza precz b? Dze vz? Ti i chdze v norce postavjoni,? Ebe njikomu nje prz? Czivo? Naszich kaszubskjich ks??? T. Bo mjerzek? Roz nasz ks? Dz:. ? Va kaszubji jesta jak reszta dzivnich starodovnich zvjerz? T, v? Eraj? Cich na woczach naszich. Smjerc vom je pjisan? Le pok? D va jesz woddichota, dobjic vaju be? Obe procem szeku. Dzivnoc jim b? Dze, jak j? Tob? Za? D? Z tak? Wofjar?. . Ks? Dz mje s? Prz? Ro? Z czekavosc? Wod stop? O g? Ov? Kjej koscelni ze mn? Do njego zaszed?. Ale nje rzek? Njick, le dze? Namjenji?. A j? Chvole? Boga i szed?. . ? Pochadej, remus, z bogjem! V pucku sedzo? Jem kjile dnji i pozero? Na jasn? Od? A? Igo morz? Ja? Wod hele dun?? Vjater ku l? Dovji i mje zaspjevo? :. ? Dalij, remus, dalij! J? Ucho? Na ten zev i s? Pusce? Ku zochodovji s? U? Ca na dar? Lubsk? Pust?. Nje rechovo? Jem anji dnji anji noci. Cep? ? Goda pozvole? A mje sipjac pod drzevami i chrostem tak v lese jak i v polu. Tovar?? Vjele na karze nje voze? , bom go v? E? Wob drog? A navroc? Nazod po novi nji mjo? Jem ch? C? Bo z dalekjigo grobu v lipnje dobjego? Mje zev:. ? Pudzesz tede i wodvjedzisz wostatn? Ranjice chdze movj? Nasz? Godk?. ? Kjej mje porene budze? Zib wod zemnjice, chterna vstoja? A z pola przed vschodem s? U? Ca, tej mg? ? Szto? Tach wukozk bladich bjega? ? Vedle mje ku zochodovji, jakbe mje porvac ze sob? Chca? ? A j? Zumjo? ,? E to znaczi:. ? Dalij, remus, dalij! Drog? M wobro? Sobje na? Arnovc, chdze stoji klosztor, chvalni v dzejach kaszubskjich. Mja? O s? Pod vjeczor, jak j? D wodargovem naszed? Na vjelgji kami? , chturen, jak jem s? Pozdnji dovjedzo? , zovj? Stojcem. Tam pod tim kaminjem j? Dpoczivo? I przemiszlo? :. ? Przed noc? Du? Dzesz, remus, do? Arnovca. Tam c? Rog? Zagrodzi vjelgji jezoro. Za njim, jak mje ks? Dz, pave? Povjodo? , ku zochodovji jesz mjeszkaj? Naszi, ale jich vse i chat?? Le vispami v njemjeckjim morzu. Tak j? Wudbo? ,? E pud?. . Tej jem s? Vz?? Do jidzenj? A? Tu cos na mje v? N?? O ze za krza: v? Sat? Brodat? Na plecach mja? O voruszk, z chternigo gor? Reminja v? Ra? ? Ku? C skrzepjic i szerokji gard? O? Iszcz? Ci tr? B? '. ? Ha, tero cebje mom! ? Krzikn?? V? Oscicel v? S? Brod? Voruszka z norz? Dzami muzickjimi. ? To t? A? Po ten vjelgji kam wucek? Wod vjernigo drucha, chturen c? Szukac muszi, jak z? I pjenj? Dz? Wod krzi? Ovich dnji ja? Do svj? Tigo jana vano?? J? Puckji k? Pje i po vejherovskjich borach i ve vszeskjich r? Ckjich i gburskjich vsach pitom, cz? U nje przechodze? Takji d? Ugji, jak litanjij? H? Op ve foliszovim vampsu i muc? Barankov? Na g? Ovje, vjez? Ci kar? Przed sob?? Do pucka j? M sposobem v? Lachovo? Ko? Ova? E tvoji kar? Alem v dar? Lubskji pusti strace? Vjater. Tak j? Wuvo? O? ,? E pudzesz v stron? ? Arnovskjigo klosztoru i jem zgod?. A tero j? Mom i poza te vod? Alij nje puszcz? , bo tam krom vjerzchucena ku? Cz? S? Katolickji stron? Na pomorsce to ju sami jinnovjerce. . Srodzem s? Wucesze? Tr? Bje, bo won s? Mog? Prz? Mnji z ludzami dogadac, a mje njichdze nje rozumjel? Choc j? Ch godkji be? Vjadomi. Krom tego tr? Ba zno? Dobrze njemjeck? Mov?. Rzek? Jem tede do njego:. ? Cu? C? Tego? ? Wodrzek? Tr? Ba, kjivaj? C? Glov?. ? Tam za jezorem c? O? A? C? Ks?? K? Kupac nje b? D? , bo choc chdzeroz movj? Naju godk? , to vjar? Maj? Morcena lutra i wojca svj? Tigo nje wuznovaj? . . ? Remus, kjej jes sobje ju tak wudbo? , to pud? Z tob?. Ale mje s? Njick dobrigo nje mekci. Pamj? Tej,? E czekavosc to pjerszi stopje? Do pjek? A. A tam na zochod wod jezora mjeszkaj? Sami njemc? Nos? Adnji s? Tam do sodze dostanjesz, a j? Tob?. Cobes t? Am beze mje zrobji?? Tam t?? Navetk wo kava? K chleba nje dogodosz. I nalezl? Jednigo rena remusa na polu ze z? Bami do gor? Wusmjerconigo g? Odem, a zeszed? Bes ze svjata bez rozgrzeszenj? Bo ks? Dza tam nji ma. Nje chc? Mjec tvojigo pot? Pjenj? A dusz? Pud? Z tob?. Por? Pjesonk wo vilhelmje j? Sz grac potrafj? , a ta? Covac za not? Mojich skrzepjic wonji gvesno wumjej? , bo nogji jich wosta? ? Aszubskji, choc godk? I vjar? V? El? . Z lubkova naju reboc? Rzevjezl? A drug? Stron?. Ve vjerzchucenje czu? Asma s? Jak doma, ale dalij na zochod gorova? A godka njemjeck? Njicht tu ju mojich ks?? K nje kupovo? , le njitkji, guze i jig? ? Ra? ? Ospodinje. Poma? U kan?? ? Njiva, a tr? Ba njeroz na klepjisku grivo? Parobkom i dzevcz? Tom do tu? Ca, pok? D j? O? Na s? Omje. Vjele tu du? Ich dober, na chternich sedz? Mo? Ni panovje. Mjona jich jesz s? S? Ucha? ? Arzo po naszimu, ale serca jich ju posz? ? Na njemjeck?. Tak ma dosz? A ja? Krotko sorbskjigo jezora. . V svj? Ti morcin zema nasz? A i zneka? A ludzi i dobetk do checzi i do wobor? Tej vz?? A i zasepa? A smjegjem pola i lase, sc?? A lodem jezoro i posepa? A dach? Rebim ko? Uchem,? Ebe ceplij be? O. Kan?? Adva? T a mjicho? Vjeczorami j?? Spjevac:. ? Po wupadku cz? Ovjeka grzesznego,  wu? Ali? S? Pan stvorzenja svego,  zes? A? Na svjat archanjo? A cnego.   jego chata, jak grzib stari, v? Ra? A ze sadu zgurd? A? Ich vjiszon ma? Im woknem. Vjid z wokna svjecei, a prz? Jidze spjevo? Mjicho?. Wob dze? St? Ka? O klepjisko, bosma draszova? A. Ale wob vjeczor? Kjej dobetk dzegvji? Sv? Obrok v stanji, tej ludze wodpoczivel? Rz? Pjeckach, a zdrz? C? Wogji? Na kominku, pravjil? O dovnich dzejach. Mjicho? , kjej dobjeg? Do negji ze spjevanjim, rod godo? Wo vojnje. Tej marta zatchn?? A svje?? Drzozg? V kominku i sad? A na zedlu, strefle vjez? C? A vjid czervjoni z kominka jakbe z? Otem ji woblevo? V? Os na g? Ovje i d? Ugji varkocze. Ze mn? Wona jak njic nje gada? A, ale nje z jakji z? Osc? . Kjej jem s? Wo co pito? , to wodpovjoda? A i dobrim na mje vzera? A wokjem. Dobrzem so vdarze? , jak ji modr? Ocz? Ni moji chorosc? Je svjece? ? Rzez gor? Czk? I womon? Jak k? Kole ve vjidnim polu. Ale kjej jem ji dz? Kovac chco? , tej wodgornja? A r? K? I movji? A:. Jak wona tam prz? Ominku sedza? A nad svojimi spjicami, chterne jak sreberni parminje mjenji? ?? V ji palcach, prz?? O mje do g? Ov? Jak wona mje v? Uka? A na zomkovjisku v n? Njedzel? , pe? N? Vjichru i? A? Osc? Tej jednak spomnjenj? Popjo? ? A chvjileczk? V? Ch? O gor? Cim p? Ominjem. K? Sk zabola? O i p? Omi? Zgas?. A krolevjonka moja chdzes daleko slode mje wosta? A, wutopjon? E mgle modri tam, chdze zemja szar? Dchodzi pod jasn? Jebo. A mjicho? Za? E? Z ro? Ka i rzek? :. ? Stari rok jidze do ku? Ca a novi nadchodzi. Wuvo? A? A va, dzec? Jak latosigo roku v svj? Tigo mjicha? A, mojigo patrona, s? U? Ce vschodze? O?. J? To dobrze prz? Czo? , bom v nen dze? Z wobor? Jidzo? , jak za stodo? A ca? ? Jebo stoja? O v p? Ominjach. A kjej jem v? Ed? Za wobor? Wobocz? Co to znaczi, tej i jezoro szkle? O krevavo, a mjedze njim a njebem czorni pas boru dzele? Wogji? Njeba wod krevavi vod? Naszi na pustkovju pozerel? Echo na t? Zjav? , prze? Egnel? S? I szl? O svoji robot? . ? Stari ludze movjil? Jedno,? E takji wogji? Na njebje v svj? Tigo mjicha? A pon bog zese? ? Dzom na wostrzeg? ,? E b? Dze vojna i njewubetk v kraju. Chto vje, co nom pon bog zesle v novim roku? . ? ? Ebe tvoje s? Ovo, marto, be? O z? Otim mostem! ? Wodrzek? Mjicho?. ? Ale co b? Dze, tego nji ma vjedzec. Komu namjenjon? Tego nje minje. Naszi starszi vjele vjedzel? Povjadac wo szvedach, wo ruskach i francuzach, chterni z bog vje jakjich nort? Alekjigo svjata v nasze naszl? Se i pustkovj? Ma? O? E wonji naszim krzivd? Je v?? Dzil? A i z tego pustkovj? Dze s? Tacil? O lasach, dobetk na? Ask? Bosk? Wostavjivsz? . ? Njech bog nas bronji! ? Vestchn?? A marta. Ale j?? Srodze czekavi nich dovnich dzej? Tedem s? Pito? :. Chtobe szed? Pod wustrzech? Wobocz? V chace gburskji, naloz? Be tam ro? Nigo? Elastva: szable cz?? Kji, r? Cznjice, co krzeminjem wognja dovaj?. Dzis naszi ludze wod tego wodvikl? Ale m? Njeboszczik tatk mje povjodo? ,? E te? Elastva i strzelb? Aleko v svjat njesl? Aszi, kjej vojovel? Poganami, co chcel? Aju svj? T? Vjar? V? Pjic. Timi strzelbami gbur, wojc naszigo pana, wuzbroji? Ch? Op? Vojich,? Ebe bronjil? Ustkovj? Ale nasz? A jich tak? Rma,? E volel? Ochovac bronj? I jich prz? C dobr? Min?. B? To szvedz? Ze te? Francuze. Del? Wonji naszim poku, ale ze stanji vz? L? Onje, a navetk klacz wod zgrzebj? Ca i wuszl? Svjat. . Ale gburovji be? O markotno wo zgrzebj? , chterno zdechn? C musza? O bez matkji. Zaszed? Won tede krijamko noc? Do jich wobozu, wobsod? O? Klacz i przejacho? Przez vart? Ca? ?? Won potim chodze? Kulavi, bo jeden z vartarz? Chn?? Go bagnet? V stop?. Ale jednak wucek? Szczestlevje, nakrivsz?? Oszczem g? Ov? Szkapje,? Ebe ti, co go gonjil? Nje czul?? Enj? Acze, chterna s? Tesknji? A za svojim zgrzebj? Cem. . Wod tego czasu bronj? Dzevjeje pod wustrzech? . Do? E? Asma ju kjile vojen, ale? Odna do naju nje dosz? A. J? O vjedno meszl? ,? E dovnji naszi ludze b? Vj? Kszi i mocnjejszi naprocem naju. Bo ta bronj? D wustrzech? Be? A mje za cz?? K? Njer? Czn? . ? A mo? E naszi le wodvekl? Od bronji. ? Bo i sekjera i kosa przode zdovaj? S? Cz?? Kji, a kjej cz? Ovjek prz? Knje, to robji njimi, jakbe bel? Ava? Kjem jego reminja. Tak muszi b? I z bronj?. . ? Mosz pevnje i provd? , remus. Ale rzecz? Om: nacu? Nom dziso bronj? Z? Dz? Nami pruskji szandarz? A chtu? Z naszich wodvo? I s? , be jim wodebrac v? Odz?? J? Edno movj? ,? E z ko? Dim pokolenjim naszi ludze s? Mjejszi i lechszi. Ja, naszi przodkovje, to jesz b? Ludze wodvo? Nigo ducha i mocni pj? Sc? Kjile? To vojen nje biva? O v kaszubskjim kraju, jak to stari ludze vjedzel? Opovjadac! Vojovel? Aszi z krzi? Okami i szvedami, a godka spjev? Jak v gdu? Sku na renku tak s? R? Bjil? Oporami? Elaznimi,? E rediinj?? ? Bjeg? A krevj?. Ale dziseszi ludze zaboczil? Wo nich vjelgjich czenach. Stari klinkosz, co d? Adem sedzi na wodpustach pod kosco? Em, wumje spjevac wo nich dzejach, ja? Krev s? Burzi. Ale chtu? S? Jimu tam prz? Uch? O dziseszi, pok? D m? Odi, to z dzevcz? Tami szprech? A kiej s? Zestarzej? , to v karczmje sedzec. Le do robot? To jich jesz z bjed? Prz? Kosz, a i prz? Im s? Coroz zgnjilszi. J? Edno meszl? ,? E ku? C svjata s? Zbli? ? Ak go sibela przepovjedza? A. . ? To j? Zaru v? O?? : sibela napjisa? A,? E kjej dzir? Kosc i cnota mjedze ludzami nje b? Dze vj? Cij pop? Oca? A, kjej ch? Op? Robj? S? S? Abi a bja? Kji vezn? Gor? , kjej gburka ca? ? Nivo przed? Jeden peszni czepc na g? Ovje, a sin rzeknje do wojca: tatku, j? M b? Ble na r? Ku wod woranj? Ej ku? C svjata b? Dze blizko. Tu na naszim pustkovju jesz vszetko jidze po starimu, ale za naju lasami i vod? Ju bja? Kji nosz? ? Njiva na g? Ovach a senovje gburskji przedovaj? Wojczezn? , be szukac po mjastach letkjigo chleba. To jidze zt? D,? E ch? Op?? Coroz s? Abszi i legavszi. Chdze? S? Podzel? Aju przodkovje-stolim? Wo chternich povjode? ? Tarszi? Vdarzisz so pevno nen wostrov na najim jezerze, chturen zvjem? Tolimk? : przervo? S? Fartuch stolimovi corce, kjej so chca? A wusepac stegn? Przek? Jezora, a z tego pjosku dzis tak? Spa,? Ebes ji tes? Cem f? Por? Mocnich konji nje zvjoz?. Cu? To musza? A b? Za wopoka z bja? Kji! Tec vz?? Abe jednigo z naju, jak kota, pod poch? I cu? Bes zrobji?? ? Ale j? M ti wudb? E va m? Odi mo? E jesz ku? Ca svjata nje do? Ijeta, bo noprzod muszi jesz ja? Cekrest z rozpolonim pjecem po svjece jezdz? V chturen b? Dze pakova? Tich, co svoji svj? Ti vjar? Je popuszcz?. Pod? Ug stari pjesnji b? Dze won panem tego svjata po? Czvarta lata. Lepji dlo vaju, kjej tego wutropjenj? E doczekota, ale d? Ugo? Dac na to svjat nje b? Dze. Bo kjej pon bog stvorze? Ludzi na wobroz i podobnosc svoj? , to gvesno nje mdze? Do? , ja? Z dovnich stolim? B? D? Ch? Op? Ak truse, bo z tak? Ma? Osc? Be jednak v? Odze nad njemim stvorzenjim nje wutrzimel? ? . Takji m? Dr? Odkji mjicho? Provadze? Ve vjeczor? Dva? Tovi, a god? Adchodze? ? O dze? Ble? Ij. Be? O tam cep? O v jego chace i wubetno i j? D tam zachodze? . Bo z jego spjevu ceszil?? Svj? Ti na scanach, a jego godka be? A cnotliv? Krotofiln? Nje vjedzo? Bem povjedzec, cze nen cep? I vjid v jego chace bji? Z kominka, cze ze spjev? Povj? Mjicha? A, cze te? Wod skarnji mart? Vj? Z? Ci prz? Kominku cecho jak kotka. . Min?? ? Od? Na cudovn? C, v chterni voda s? Przemjenj? E vjino. A kjej nadszed? Dze? Navrocenj? J? Tigo pjotra i pav? A, tej panji wobzera? A svoj? Spi? Arnj? , a gbur z mjicha? Em vano? Il? O spikrzu i po stodole, be s? Doznac, cze dosign? Do zimku i cze jochem nje navjedzi pustkovj? Ale nalezl? Szetkjigo daru bo? Igo dosc tile, bo roku moji chorosc? On bog do? ? Njivo valn? . B? Tede vszesc? Pokojni, le knop nasz bojo? S? Jesz vjedno gvji? D? ? Koz? ? Choc ju min?? ? Trz? Role. Ale latos bel? Rz?? I gvjozdkji ze vs? Co s? Chcel? Arce spsoc? A jemu s? Prz? Im na skor? Dosta? O, bo ze strachu zabocze? Pocerza. Morcin te? Mjo? Strach, ale nje gvji? D? ? Odnich, le prorokovanj? Ichala wo vojnje. Bo go ju dva raze napjise? ? V minjonich latach a tero be? Vjar? E z njim pojad?. Mje z prz? In? Moji ska? Oni godkji be nje vz? L? Rzek? Mjicho?  ? Choba,? Ebe ju vszetkjich potracil? Zeszl? O kalek? . V gromnjiczn? Komudni v? Ed? Z njeba dze?. Czeszil?? Z tego, bo wod wojc? Jedzel? E kjej v to svj? To s? U? Ce svjeci, to zaraza na dobetk spadnje. Nje zab? D? Tego dnja, bo v njim mojigo vano? Enj? Svjece le? I pocz? Tk i zdrzod? O. Morcin z knopem s? V? Erel? Do lasa,? Ebe zabjic? Mij? I ji?? G? O dostac. Knop chco? Je vkr? C? V bat, a morcin vbjic v kum,? Ebe bed? O dobrze? Ar? O. . Ale mje, kjej prz?? Asma z kosco? A, vz?? A ch? C vano? Enj? Polu. Tak j? Ed? Przez wobor? I dzivno mje be? O,? Em nje vjidzol vas? Zka, na chternim pon i panji jezdzil? O kosco? A. . Tej szed? Jem prosto ku nim trzem chojnom, molovji, chturen j? Knopj? Cich l? Rzezvo? Studnj? Jozvov?. Be? To nove? Szi plac na ca? Im naszim pustkovju. Kjej jem zaszed? , skovronkji ju spa? ? A mjedzach, a s? U? Ce leg? O, czervjoni wostavjivsz? Oblok na njebje. Jezoro svjece? O modro od njeba, po chternim vjeczor szar? Rozposcero? Cenj?. Le v brozdach i rovach bjele? S? Smjeg strzod czorni roli. Cecho be? O, le daleko v lese wodeckn?? I zacz? L szemarz? Vjater, be na? Sc na pustkovj? Oc? I v? Z? Sc zem? Z drzevj? T zgurd? A? Ich. Sucho tam be? O pod trzema chojnami, bo tu nopjervji smjeg zbjego? I zemja wobsicha? A. Tak j? D? I zdrzo? Na ten naju svjat pustkovjovi. A przed mojimi woczoma r? Ka njevjidzaln?? A szukac, jak z k?? Bka, wobrozkji mojigo? ? Z timi lasami, a vko? Tich wobrozk? Oblotiva? ? Itanj? Stamantnje jak r? Szcz? Kjej jim matka v? Jevala godzen? :. Prz? Cze? Jem sobje, jak? Em za knopa so wobjecivo? Vi? Sc na svjat, jak wurosn?. I t? Drog? Sz? ? Oje mesle, jak v? Szczoni z klotkji ptoch? Leca? ? Or? Jezora i lasa v szerokji svjat. . D? Ugo j? M sedzo? , cecho jak kam wusad? I na mjedz? A ko? O mje sz? ? Tu? C nodzeja ze se?? , chtern? M czu? V m? Odich cz? Onkach. Ja? S? Ju mocko zcemja? O,? Em ledvje ze za gor?? Raj? Ci mog? Poznac komin pustkovj? . ? Gvesno ju naszi s? Po vjeczerzi! ? Rzek? Jem do sebje. ? Ale mo? E marcijanna c? O wostavji? A. A? Eli nje, to pud? Bez vjeczerzi spac! ? Bo i tak jedzenj? Je nje sz? O v mj? So, lem wosto? Takji wosch? I vjedno, jak przed moj? Chorosc? , tak i po nji. . Nazod vz?? Jem drog? Jinsz? , tak? Em wobszed? Prz? Onim sklepje, chdze mje no skrel? O dob? Na golijace. Tam j? Eszed? Na spich gorkji, za chtern? S? Prz? Ce? O pustkovj? A chdze gorka zchodzela, tam s? Zacz?? Sod vjiszon i slivk. . Drzevj? Ta stoja? ? Echo, v? Gaj? C? Jetvje czorn? Jakbe wusmolon? Ale v njich ju s? Varze? A mjozga, be je prz? Blec wob lato lestem, kvjatem i brzadem. Muszo? Jem davac boczenj? Ebe wochronjic wocz? Wod ga?? Zk, jid? C? Rzez sod, bo vesoko v? Gn?? A mje chorosc, tak? Em g? Ov? Przeros? Vszetkjich ch? Op? A pustkovju. Zaszed? Jem ku reszce ja? Do scan? Hat? Gburskji. Tam stoja? A na gromada kaminji, na chterni j? Przed lati tak mocko st? Uk? , a nad nj? Na slivka, z chterni j?? Spod?. Wuros? A wona wob tile l? A skaze wod z? Omani vjetvji nji mog? Jem poznac, zdrz? C? Gor? . . Vdarze? J? Bje,? Em za knopa ze za p? Otu chodzel zazerac, cze won so czasem v noc? Jidu nje zrobji. Ale vjedno wokno wosta? O cemn? Jak woko wumar? Igo cz? Ovjeka. . Tak j? Wodst? Pji? Por? Krok? Podezdrzo? V gor? , jak wonge. Ale ja? Em so zdzevji? :. ? Moc bosk? Pomeslo? Jem sobje. Cze j?? E jem v spjiku, cze mje s? Snjije? Jak d? Ugo j? Tim pustkovju pamj? C? Sign? C mog? , nje be? O vjidu v tim woknje. A vjedno, kjej jem przechodz? Ci vezdrzo? V to slep? Oko chat? Od vjetrznjokami, prz? Czivo? Mje s? Zamknj? Ti straszk, chternigom vjidzo? V z? I dze? , vano?? Cigo po pustkovju. . Tak j? Ojo? I patrze? Ca? I szturk, ale vjid jak svjece? , tak svjece? , pjersz? Evota mje ju womin?? A i rod bem be? S? Dozno? , co s? Tam dzeje za woknem. Vezdrzo? Jem na slivk? , cze bem po nji, jak wonge, nji mog? Vlezc v gor?. Ale muszo? Jem so povjedzec,? Ebe mje dziso ju? Odna vjetva nje strzima? A. V takjich meslach szed? Jem na wobor?. . Ale tu na mje? Da? O jesz vj? Ksz? Dzevjenj? Stojo? Vas?? K cuzi kole vrot. Na njim ze szkl? C? Muc? Na g? Ovje wuzdrzo? Jem golijata. V komudnim vjidze njico ze szarimi skrzid? Ami, dzekji vedavaj? C? Ovor i nje. Rozumja? I, chvj? Da? O s? Kole voza. Cuzi parobk trzimo? Bat i latarnj?. A kjej vjid woblo? N? Szar? Wukozk? , pozno? Jem. . ? Tec to be? Domoci straszk, zamk? I dotechczos na gorze! Vszesc? Tojel? A woborze, ale z daleka wod ni wukozkji i golijata. Le pon be? Ble? Ij prz?? Pjoni i godo? Z golijatem. . Nji mjo? Jem czasu,? Ebe mesle v gromad? Zebrac, bo to s? Tam sz? Tole? O kole vas?? Ka, krzika? O, szkalova? O. Tej vjid latarnji znikn?? Mje z woczu, zaturkota? ? O? A, trzas? O z bata i wujacha? O, jak z? ? K? Mona. . Tak j? Vz?? I szed? Do czeladni. Tam sedza? A marcijanna na? Avje prz? Pjecku, a prz? Ji mjicho? , woprzestel? Adac, kjej jem veszed?. A j? Njich pozdrzo? Na naju stari zegar, chturen po? Iko? Godzen? Aredzevja?? Gordzel? . Ko? D? Czba na jego skarnji stoja? A jak dzivn? Apitanj? Ale co s? Sta? O, tego stari zegar povjedzec nji mog? . . Marcijanna, njic nje rzek? Sz? Poda? A mje kava? K chleba i talerz zocerkji, a j? Acz?? Jesc. Njick wonji woboje nje movjil? Ja? Em do njich s? Wodezvo? :. Nje licze? Jem sobje jesz mnogo l? Ale ne wostatn? Rzigod? Oda? ? Mje jich jesz tile. Wum? Czenj? Eg? O na mje, jak kami? Cz?? Kji, tak? E d? Ugjimi tidzenjami j?? O? Na? O? Ku przemiszlaj? C? Ale za vszetkjim przemiszlanjim vstovo? O, jak stolemn? Nj? Oremn? Itanj? Vjedzo? Jem tero,? E ricersk? Mom dusz? Jednigo z przodk? Ojich, chtern? Ve mje zgod? Ju i njeboszczik krol jezora. Ale na moje vjelgji mesle k? Ad? ?? , jak mora, m? Ivot? Orotni i wudba ludzi, chterni ve mje vjidzel? E dovnigo parobka z pustk a tero ha? Dlarza, chturen z ks?? Kami po vsach vano? I. Ko rovnak se? A, chterna ve mje v? Ch? A v chvjil? Jak jem v? O? E? Ricerskji szo? M mojigo przodka na g? Ov? , ta se? A ju wusn? C nje chca? A. Le dlo nji j? I mjo? Robot? I dlo tego wona mje duse? A wod strzodka. . Kjej jem tero spomnjo? Wo pj? Kni? Ovjoczce z nadjezora vdzidzkjigo, tej j? Edzo? ,? Em pro? No wuceko? Tam na ten sm? Torz kaszubskjigo ludu za? Arnovjickjim jezorem, pe? En? Olu, wurzasu i womon. Pok? D j? M valczec muszo? , be v? Esc dusz? I zdrovj? Ez skaze to glonk i vesokji zobor? Osta? ? Lode ve mgle minjonigo szczesc? Ale kjedem tero vroce? Zdrovi, krosni te wobraze vdzidzkji vsta? ? Rzed mojimi woczoma v cudovnich vjidach. A nocudovnjejszi vjid? Bji? ? Od postaceji pj? Kni? Ovjoczkji, krolevjonkji jezora. Be? O mje tede, jakbem muszo? Za? Sc, kl? Kn? C przed nj? I movjic:. ? Pj? Kn? Zdes, jak dzevanna v polu, redosc? ? Nosisz jak jutrznj? O? Ov? V? Odz? Mosz krolevsk? Nad moj? Dusz?. Za? O? Ma krolestvo na jezorach: j? Ol a t? Oja krolov? ? Jak vjidzisz, remus, nosz? Kvjit pod wokjem,? Em szczestlevje s? Znovu po?? Cze? Z moj? Bja? K? , jak to s? Nole? I na? Enja? Ich ludzi. Klin? O? Esz na mje czosac, tak j? Zdem jesz zdrevnja? I wod tich przig? Aszich. I to c? Zek? ,? E chdze v? ? Uwobocz? Czernjika, tam vezn? Nogji za pas, jak przed nostarszim luceprem z pjek? A. Nje vjem jesz dzis, cze won to nje be? Nim pjekjelnim malorzem cze nje, tak wonji za sob? Szlachuj?! Nich dvoje stareszk? Spjevaj? Cich v g? Ovczeckjim koscele, tich won m? Sumjenju,? Eli won tam m? Kji sumjenj? Pocu? V? Ij? Okno. Kjej ti tam v? Ijaj? Dvjerze? Przez tole wogji? Wod strzodka dosto? Svoj? Pojig? I nje dopusce? ? Evi dusze do retunku. ? Ebem be? Szandar? , to bem go za to zaru bro? Do sodze. Ale chto vje, czebe s? Mje v r? Ku nje wotmjeni? V kup? Smo? ? Bo vjechc grochovjin abo v jakji gorsz? Rzedalstvo. Na m? G? Upi rozum czernjik i nen malorz, to jedno z? ? . J? Edzo? Ju, chto to be?. Njedarmo mje panna slavijna v sorbsku wo dzejach sm? Tka povjoda? A. . Z tim vszetkjim? ? Moje s? Wodt? D njick nje wotmjenji? O. Rok za rokjem szed? Ve vjecznosc, a j? Bchodze? , jak dot? D, z daleka vod? Vdzidzkji. Le przez wuzimkji drz? Celovo? Jem chdze roz wokjem v stron? Glonka i zob? Alem nje smjo? Wodvjedz? Mol? Oji tesknj? Czkji. . M? Tovarzesz tr? Ba skruszo? Njepotimu po nich przigodach na pomorsce. Cerplivje, jak stari wose? , dozvolo? Won procovac bja? Kjenimu mjetelokovji na plecach. Jak ze mn? V? Odze? V svjat, to czasem v po? Drogji s? Zavroce? I mje wodszedl. Movjo? Tej,? Icz? C? Je drogji z bogjem:. ? Remus! Straszno mje s? Zrobji? O! A n?? E v noc? Kjej b? Dzema le? A? A na sztreji, za? Dze nen pjekjelni malorz abo nen czorni wod? Og? Zbjeranj? Naju porvje na jak? Zibj?. Ludzk? C tu nje pomo? E, a j? Prz? Aj? Tobje,? E ju nji mom se? ? D? C na moji kanonje vj? Cij nji? Jedn? Zvrotk?. Ho, ho! Ju j? J? Cij nje b? D? Grivo? Pjerszi not? Mjirachovskjim lese. . A i mje s? Chdzeroz zdova? O, kjej won s? Wob v? Drovk? Kr? Ce? Po lese? Szukac grzeb? Bo zbjerac drevno,? E to nje tr? Ba, ale jakjis vjekov? Ak svjat i brodat? Rosnj? Tam gospodarzi. Tak won s? Zestarzo? . . Jednigo roku, chturen chovo? Za pazech? Dosc tile njeszczesc? U wod svj? Tigo mjicha? A mroze i smjegji scesn?? ? Vjat wobr? Cz? Lodu i p? Acht? Bjo? A, jak zg? O smjerc? Le v ludzkjich checzach du? Imi wognjami v kominkach bronjil? S? Ludze strzelevi zemje. Ma dvaji z tr? B? Vz? Lasma s? V ten czas na v? Drovk? Po vsach. Wu mjc nje be? O vjelgji ch? C? Ale tr? Ba s? T? Raz? Napjero? ,? Em mu nji mog? Wodmovjic. Znadz tak ju be? O namjenjon? . V?? Asma v adva? Tovim czasu przed godi, kjej ludze naszi redzi kupoval? Oje tovar? A podarunkji dlo dzeck v bo? ? Arodzenj? Tr? Ba mje pakova? Szopk? Na kar? , chtern? V gburskjich i ch? Opskjich chatach wobsvjeco? , be pokozivac doros? Im i dzecom cuda woni noc? Kjej pastuszkovjc prz? Kel? Pola, be s? Pok? Onjic dzec? Tku v?? Obje. Prz? Im won gro? Na skrzepjicach i spjevo? :. ? A vczora z vjeczora z njebjeskjigo dvora prz?? A nam novjina, prz?? A nam novjina? Panna rodzi sina.   cep? O seja? O v tich vjeskjich jizbach wod pol? Cich s? Na kominkach vjelgjich szcz? Drevna. Wogji? ? Iszczo? V szkl? Cich woczach dzeci, zgromadzonich vko? Szopkji. Mje tede zveczajno starszi brel? A stron? Valkjerz,? Ebe dzec? Je vjidza? ? Co dlo njich gvjozdka prz? Ese. Kjej ma tak nasz? A z mrozem v ruchnach, ze smjegjem na nogach i?? Odz? Na vlosach i brodach, tej ludze rozgrzani prz? Jecach dzevovel?? , jak ma ten mroz strzimac mo? Ema. Ale j? Provdze njigdem mrozu nje czu? , a tr? Ba potcevi wogrzevo? S? Wod strzodka z butelkji, chtern? V koscerznje wu neumana nalac sobje kozo?. Jednigo dnja ma pravje v?? A z rot? Barku i chca? A przez juszkji na vdzidze. Ale ledvjesma v?? A ze vs? A szerok? Drog? , podnjes? A s? Tak? Rzatva,? Esma svjata nje vjidza? A. V takji krzikvjo musza? Asma s? Jednak zb?? Dzec i zi? Sc z drogji, bosma sz? A i sz? A a jednak juszk jak vjidzec nje be? O, tak nje be? O. Wokolica znan? Ma dobrze z naszigo vano? Enj? Zdrza? A cuz? Jakbesma ji jesz njigde nje wobzera? A. Dovno ju nom na wocz? E? Be be? Muszo? Przi? Sc vesokji vjatrok nad jezorem juszkovskjim, a tu le njebo i smjeg. Tak stanovji? S? Ku reszce tr? Ba i rzek? :. ? Remus, tero mje ju pcvno jak amen v pocerzu,? E ma zab?? Dze? A. Dovno ju mja? Asma min? C ma? I las, v chternim sedzi gospodarstvo lesnigo a za njim droga v gor? A za nj? Prost? Ak sto? Pole v stron? Juszk. A ma tu jidzema v do? A las tam chdzes daleko po pravi r? Ce, kuli go tam procem kurzatv? Jidzec. . ? Navprost j? Idz? Vjid, jakbe z jakji cha? Up? Gvesno tam mjeszkaj? Ludze, chterni nom povjedz? , chdze ma tu zasz? A. V takjich nocach przed lati na pustkovju v? Odze? Stari mjicho? Tr? Bjic na zb?? Dzonigo. . ? J? Dnigo vjidu nje vjidz? ? Rzek? Na to tr? Ba. ?   ale dosc,? E t? Vjidzisz. Pojma, bo to straszno b?? Dzec v ti smjegovi pusti, nje vjedz? C? Cze wocz? Z? Ovjeka v? Ovadz? Do ludzi, cze te? Ducha wostavji v tim smjegu. . Tak j? Woczoma v nen dalekji vjid vlepjonimi provadze?. Wod ti chvjile vjater, chturen naju z przodku bji? Po skarnjach i v wocz? Arze? Smjegjem, wobroce? S? I j?? Naju z te? U popichac. Czim dalij tim bar? Ij cuz? Ova? A mje s? B? Ta strona, ale vjid svjece? Ju barzo vcrazno. Ma na njen d?? E? A chi? E, gnani z te? U vjatrem i smjotami. . Za dobr? O? Godzen? Esz? Asma na ma?? Gork? , na chterni stoja? A cha? Upa, napo? V smjegu zapad? ? Z jednigo njevjelgjigo wokjenka? Ole? S? Vjid. Przed nj? Kava? K po? Omanigo p? Otu sztopercze? O ze smjegu z luk? Dlo dvjerk? Chterne pevno po? Oman? Od smjegjem le? A? ? Przejacho? Jem przez n? Luk? Z moj? Kar? , a tr? Ba przede mn? Skocze? Do dvjerzi i klepo? , kjej s? Jimu njicht nje wodezvo? , wustavji? Jem moj? Kar? Z tovarem i tr? Bov? Szopk? Na nji pod woknem. Tr? Ba chvj? Daj? C?? Pod dvjerzami kr? Ce? G? Ov? :. ? Remus, j? Njick vj? Cij nje vjidz? Jak sam? Checz, bez stodo? ? Bez chlev? Bez wobor? To je jakjis dzivn? Osod? Ovj? V ti pusti. To jak v bojce wo mordarzach i jich zchronjiskach. ? Ebe to tu nje be? ? Ovnak nasze stron? Za njick v svjece bem do ti cha? Up? Nje vloz?. Ale v ti pogodze nji ma sposobu jisc dalij. . Tak ma tede v gromadze wodemkn? La dvjerze, chterne provadze? ? Mali domovnjik. Z tego ma s? Domakla? A v stron vjelgjigo komina do drugjich dvjerzi, przez chterne ska? Ami szkle? S? Vjid. I tu na nasze klepanj? Jick s? Nje wodezva? O. Tr? Ba s? Trz? S? Wokoma mje jak v wogroszce, cze to wod zibu, cze te? Uwod strachu, tegom s? Njigde nje dovjedzo?. Tak j? Z?? Za klamk? I wodemkn?? Dvjerze i vszed?. . V jizbje pole? A s? Le jedna drzozga, zatch? ? Kominku. Prz? I vjidze doznac s? Be? O mo? No,? E? O? Ka anji statk? Odnich v jizbje nji ma. Na glenjanni pod? Odze sedza? A gor? Gromad? Revk czorno wobleczon? Stacej? Bjet? Chterna s? Tero podnjes? A i stan?? A prosto, tak? E vjid wobsvjeco? Ji skarnje. . ? Sidonja z rodu bork? Tak wona no v sorbsku v ni straszni noc??? A z wobrazu na scanje na krotk? Chvjil?. Ale wod svje? Igo vjatru, chturen z nami veszed? Do cha? Up? Wodvroce? S? P? Om drzozgji i tej j? Zdrzo? Bjedn? Emn? Uchna i blad? Karnje julkji z garecznjice, jak j? Pozno? Na moji pjerszi kompanjiji do vejherova. Jednak ca? ? Ug? Vjila przesz? A, njimem mog? V? Stac s? Ovo, be pochvalic pana boga. . ? Na vjekji vjek? Amen! ? Wodrzek? A julka. ? Vjitom cebje. Vjitos? Avje! ? J? Jick nje wodrzek? , bom sobje tero prz? Cze? ,? E wona ju przed lati zva? A mje vjitos? Avem, kjej pjerszi roz mje vjidza? A na drodze do slrzepcza. A tam v zomku sorbskjim portret m? Jiso? , a na pjersach j? Ose? Vjitos? Ava ricerskji ringraf. Jak? E? J? Edni, njewucza? I cz? Ovjek mjo? Nalezc klucz do ti zogodkji?. ? Vjidza? Am cebje na sorbsku. Vjidza? Am cebje i tvojigo tovarzesza ton? Cich na? Ebskjich b? Otach i zanjes? Am vo? Anj? Asze do rebok? Chterni vaju retovel? A tero prz? Cz? Obje, com c? Zek? A przed lati na drodze pod garecznjic? . ? Roz jeden i roz drugji na? Dzesz mje na svoji drodze. I tede s? Co stanje. Ale dnja anji godzen? Aszigo potkanj? Jedzec nji ma. Tero sprovadze? Am cebje v t? Wopuszczon? Cha? Up? Daleko wod ludzkjich mjeszkanji, bo musz? Z tob? Movjic. . ? Prz? Es, cz? Ovjeku, z nigo alkjerza dva zedle, chterne tam nalezesz. J? Obj? Wogji? Na kominku, bo vama b? Dze zemno. . Tr? Ba, chturen dot? D stojo? Prz? Vjerzach, jak ch? Op ze smjegu z wodemk? Imi woczoma, rusze? S? Tero i prz? Os? Ne zedle. Julka moma? T zagrzeba? A na kominku i do? O? E? A por? Szcz? Z gromad? Na chterni przedtim sedza? A, dmuchn?? A i ju vjeso? I wogji? Bji? Kominem v gor? . . Tej ma sad? A vko? Cep? A z wognja, chterno chopa? O z kominka: tr? Ba na gromadze szczep? Julka na zedlu naprocem wognja, a j? Dregjim zedlu v bok. Na dvorze ve? Vjater i sepo? Ze svjistanjim fale smjegu na scan? Dach cha? Up? Klepo? Z gli? Gotanjim v ma? I zeloni szib? Okna i neko? Bjo? I szto? T? Jimo szib, jak duch? Rade zazdrzec, co s? Dzeje v ti samotni cha? Upje. . Ale v cha? Upje panova? A cesz? Navetk tr? Ba procem svojimu zveczajovji mjo? Mov? Jakbe zapjecz? Tovan?. Julka wob ten czas zdrza? A cvjardimi woczoma v wogji? , a po d? Ugji chvjil? Zek? A g? Osem g?? Bokjim, jakbe to movji? A cuz? Soba:. ? Vjitos? Avje! Ma?? Chvjilk? A stanjesz na rozestajnich drogach. Dvje kobjet? Abjeg? ?? Aprocem: jedna z worz? Ovigo gnjozda, drug? Czka z wobor? Nab? D? Na cebje pravo, ale t? Udzesz svoj? Drog?. Dalij nje vjidz? . Chmura a za nj? Pust? . V ti chvjil? Risn?? O ze szczep? A wognjisku skrami, ja? Na jizb? , a p? Omi? Wognja zgurd? E? S? Tak,? E v jizbje scemnja? O. V straszni bjel? Jega? ? Ero mjimo wokna szto? Tu bjo? Ich duch? Mjot? Vjater, chturen jim nje dozvolo? Przezerac woknem, trz? S? Cha? Up? , jakbe j? Chco? V? Oc? Na r? B? . ? Chca? Abem c? Rog? V? Jec? Cobes vjedzo? , k? De jisc, kjej mje nje b? Dze. Bo j? Ocz? Ju nje b? D? D? Ugo vjekova? A. Po? O? Drevna na wogji?. . Kjej jem prz? O? E? Drevna, p? Omi? V wokamergnjenju s? Rozpole? A vjidno wuczinji? Tak,? E cenje nasze du? I, jak cenje stolim? Po scanach s? Rusza? ? Julka znovu d? Ug? Chvjil? Zdrza? A cvjardimi woczoma v wogji? , tej zacz?? A movjic:. ? Ve vilej? Svj? Tigo jana, kjej dze? I noc s? Zrovnaj? , b? Dzesz t? A? Isce. Wobrz? Dk stari, jak? ? Ludzi na ti zemji, wobchodze? B? Dze lud. Dom c? Ej mjecz i vjid, bes vjod? Za sob? V? Anich svojigo norodu ku v? Vjenju zakl? Tigo zomku. Ale jednigo c? Ac njimog? : tego, co jak bliza morsk? Ig? Kr? T? Brozd? Ch dr? Tego, co jak wobr? Cz trzim? Omad? , tego co duchom daje moc nad ca? Ami. To t? Om mjec muszisz. . ? Nje czu? T? Remus? J? Ucho? , a jak milczenj? Apad? O v jizbje, verazno dochodze? O mjegranj? Vonk? Rz? Njach, chterne jakbe chdzes z daleka naje? D? A? ? Julka sedza? A cecho, patrz? C? Wogji?. Wocz? I zemnim szkle? ?? ? Iskjem. Jak lod ve mrozov? Oce. Ale ku reszce i na ji skarnjach drgn?? O, bo znadz i do ji wuszu dochodze? O przez kurzatv? I szor vjatru dalekji granj? Vonk? Rz? Anjach. S? Ucha? A chvjil? , tej ji skarnje zacz?? ?? Krzevjic jak wu dzecka, chterno p? Akac chce. Nagle zerva? A s? , v? Ostova? A i s? Ucha? A z wuvog?. . ? Cos s? Tero stanje! ? Pomeslo? Jem sobje, a zib mje przeszed? Po plecach. A patrz? Ci v julk? , jak wona tam v? Ostovan? Unje wognja stoja? A, krom bjednich ji ruchen, pozno? Jem v nji sidonj? Z rodu bork? E zomku sorbskjigo. Ale wona raptem krzikn?? A:? Jadze sm? Tk!. ? I smjerc! V ti chvjil? Vonkji jesz roz mocko zagra? ? Rzed cha? Up? I wusta? ? Tej s? Da? O czuc mocn? T? Panj? Za dvjerzami, pj? Sc jak? Lasn?? A ve dvjerze, chterne s? Wodemk? ? Trzoskjem i vesz? A vjelg? Stacej? Vesokjim kapeluszu i d? Ugjim kolnjerzu. . ? Malorz ze sorbska! ? Krzikn?? Tr? Ba i jak szoloni v? Rk? Z jizb? Ale won, chternimu vesokji kolnjerz zakrivo? Tvarz po wocz? Stojo? Chvjil? I? Iszczo? Woczoma, tej wodezvo? S? R? Gaj? Cim g? Osem. A be? To g? Os czernjika:. ? Ha, ha! ? Rozesmjo? S? Czernjik. ? Star? Lko z garecznjice, chterna nji mo? Esz zgrezc worzech? Zevcz? Tka ze zakl? Tigo zomku! Pj? Kn? Donjo borkovno, cos prz? A? A s? Do czar? Chternimi v? Pji? As rod grifovi kaszubskjich ks??? T! Nacu? T? Udzisz v tim? Orotnim ch? Opje? I pokozo? Na mje? Ducha vjitos? Ava z przed trzesta l? Pro? N? Oja robota i bo j? Njego nasl? Dzenn? Bjed? Ludzk? , chterna go zje. . ? Hrabjo strozzi! V? Ochu czorni! ? Garzu! Tos t? Ich v? U? , naszich ks??? T. V? Oskjimi truceznami! ? Krzikn?? A julka. ? Ale bocz? Duchu z? Osc? Pot? Pjenj? Ednak roz nom vi? Dze s? U? Ce a m? U stojim? A bjo? I gorze! . Tero mje jakbe wogroszka porva? A. Z bjij? Cim sercem? Do? Jem, co s? Stanje. Julka stoja? A jak? Esok? Postavn? Procem wognja v kominku, chturen zacz?? Gasn? C czornim dimem, jakbe go chtos duse?. Ale czernjik sepn?? Gorsc? Na wognjisko i zaru vjid dzivni krose rozeszed? S? Z kominka po jizbje. V tim vjidze stojel? Onji naprocem sebje: julka i z? I v postaceji czernjika i zdrzel? A sebje z woczoma, z chternich pole? ?? Vzgarda i gorz vjeczni. I wuda? O jim, jakbe dvje moce s? Lu probova? ? Woba vjelgji, pj? Kn? Straszn? Ku reszce pod? Iszcz? Cim vezdrzenjim julkji spusce? Czernjik wocz? Tej wobroce? A s? Do mje julka i rzek? A dichaj? C??? Ko:. ? Jidz tero i spjesz s? Barzo,? Eli chcesz, be tv? Tovarzesz nje prz? Uce? ? ? M ti noc? Bo chdze j? Won? Vskoza? A r? K? Na czernjika? S? Zi? Dzema, tam vjedno cz? Ovjek wumrzec muszi. . Tak j? Zl? K? Srodze wo mojigo tovarzesza i vz?? Jem s? Chi? E i v? Eg? Na dvor. Tam j? Idzo? ,? E kurzatva woprzesta? A a gvjozd?? Skrze? ?? Na njebje i mroz straszni zes? A? ? E zemnigo, ale vjidnigo njeba. Ku mojimu vjelgjimu dzevovanju nje vjidzo? Jem anji sank anji konji, chterne prz? Ez? ? Zernjika. Daleko wuzdrzo? Jem drog? , v? Dzon? Drzevami, chterna provadze? A wod jednigo lasu do drugjigo. I wod razu j? Zno? ,? E to vjadom? Roga do juszk. Ve vjelgjim strachu wo tr? B? Szuko? Jem v smjegu jego szlachu. Be? Won zavjani, njepevni a po kjile krokach ju nje do? S? Vj? Cij rozeznac. Tak j? Stanovji? I zdrzo? Vprost przed sebje, ale ledvjem vezdrzo?. Tak mje zemni pot na? Osenje v?? Pji? . Tec tam drog? Z jednigo lasa do drugjigo, bjel? C? Straszn? Bjel? , sz? A smjerc! Na stolemnim kosesku vesok pod gvjozd? Iszcza? O smjerteln? Elazo. A p? En? La drog? Tak spokojn? Cech? Akbe mja? A przed sob? Dobr? I spravjedliv? Robot?. . Prze? Egno? Jem s? Krzi? Em svj? Tim i zdrzo? Jak zdrevnja? I, jak na bjo? ? Stacej? Jerc? Poma? U znjika? A v lese. Tej jem s? Vza? I chi? E d?? E? Do woni v? Dzoni drogji, bom so wuvo? O? ,? E tr? Ba nje chdze jindze b? Dze szed? Le na juszkji, dok? D ma chca? A pjervji, njimesma zb?? Dze? A do ni dzivni chat? Julk?. . ? Cu? S? Tam tero nje dzeje? ? Pomeslo? Jem sobje. Ale smjerc, co przed chvjil? Przesz? A v mojich woczach, prz? Cze? A mje mojigo tovarzesza. Szlach?? Dnich po njim dzivnim sposobem v smjegu v? Trzec nji mog?. Ale ko won rovnak njedovno chat?. Wopusce? , muszo? B? Njedaleko. Tak j? An?? I vo? O? Z ca? I moc? Scana lasu wodbji? A moje vo? Anj? Wodda? A go procemni scanje. Tej nasta? A cesz? Rzez chtern? J? Ds? Uchivo? Z wuvog? . Ale njicht s? Nje wodezvo? . Le gvjozd? Ruga? ? E zemnigo njeba, a mroz c?? Jak? Ogovkami. Tak jem szed? Dalij, srodze zajisconi wo mojigo tovarzesza. Krom tego mje chdzeroz chodze? O do g? Ov? Itanj? Tej jem szed? Dalij. A na svjece be? O tak cecho, jakbe vszesc? Udze v? Rl? Le j? M wosto? Jedini pod tim njebem, pe? Nim zemnich gvj? . ? Cu? Na svjece! ? Pomeslo? Jem sobje. ? Co s? Z tob? , remus. Dzeje? Jak nje v?? Dzisz na dobr? Drog? , s? Adnje ta smjerc vi? Dze na cebje, chterna kan?? A dopjeru mjedze jednim lasem i drugjim. . I szed? Jem dalij godzen? I d? U? Ij. Ale drogji do juszk jak nje be? O, tak nje be? O. . Tak j? Tan?? , wobroce? S? I zdrzo? Slode sebje na drog? , chtern? M przeszed?. ? Eli j? Ed? Prosto, to be? Bem muszo? Vjidzec vjid v ni chace na gorce, v chterni takji dzivn? Zecze s? Dzeja? ? I noc? . Prz? Cze? Jem sobje tero, jak no mjicho? Na lipi? Skjich pustkach za mojich knopj? Cich l? Wopovjodo? : zem? Womona ludzom wocz? Anji i provadzi jich vko? Po smjegu. Po d? Ugjich godzenach trofj?? Ovjek na svoje szlach? Na mol, z chternigo v? Ed?. . ? Gvesno c? Jakji z? ? Anji! ? Rzek? Jem do se. Tak j? Prze? Egno? , wukl? K? Na smjegu i podnjos? R? Ce do boga,? Ebe mje do? Nalezc drog? Do ludzi i pozvole? Retovac wod smjerc? Ojigo tovarzesza. Kjej jem vsto? , rzek? O mje do wucha:. Alem znovu szed? Dobr? Godzen? I dzivno mje be? O, bo moje kraczaje provadze? ? E vjelgjim kole nazod. Jaku? J? Og? Prz? Drovim rozumje jisc v ko? O a nje prosto? Ale nje m? Ozum tu zb?? Dze? , le mocnjeszi se? ? Tim procova? ? . Ku reszce? Em jednak doszed? Do takjigo molu, zk? D mje s? Znovu pokoza? A droga wobsadzon? Zevami mjedze jednim lasem i drugjim. Wobezdrzo? Jem s? Tero v te? ,? Ebe wuzdrzec t? Chat? , v chterni j? Stavji? Tich dvoje dzivnich i strasznich ludzi, ale nji mog? Jem s? Ji dopatrzec. Nje robji? J? Bje wo to v ti chvjil? Odnich mesli, bom s? Nobar? Ij stracho? Wo tr? B?. Krom tegom s? Ju m? Cze? Wod chodzenj? Prz? Odze? O mje do g? Ov?. Alem tero rvo? Dzir? Ko d? Ugjimi krokoma vprzodk, z woczami na gvjozd? Cobe nje milec drogji. Tak jem s? Ku reszce dosto? Na drog? Do v? Glikovjic. Zavjan? Na be? A i? Odn? O? Ova? A anji? Oze sa? Nje v? Gn?? ? Nji dvojnich?? Ob? Ale zb?? Dzec ju njebe? O mo? No, bo po wobu r? Bach stoja? ? Rzeva. . Zib mje bro? I ch? C spjiku, alem rovnak szuko? Przek i spak drogji za znakami krok? R? B? Ku reszcem je naloz?. Sz? ? Wone z drogji na wurzm? Pod lasem. T? De won gvesno szed? , be las go wod vjatru zastovjol. Tu te? Be? ? One ma? O zavjan? . ? To zle! ? Povjedzo? J? Bje. ? Won ju wodpoczivo? , bo mu se? ? Ubiva? O. . Serce mje zacz?? O bjic mocno, alem prz? Mnji zabocze? Wo v? Osnim wum? Czenju i szed? Dalij. Ale za kjilkanosce krok? Novu j? Trafji? Na mol, chdze tr? Ba? Bo be? Won to na moj? Wudb? ? Wodpoczivo? V smjegu. Tero te? Sku? Cze? S? Las, a droga sz? A go? Im polem. Szlach? E? Wod razu provadze? ? A vestrzodk drogji, ale tu ju co por? Krok? Mjeg be? V? Jet? I v ten sposob, jakbe cz? Ovjek wupod? , jak d? Ugji. V jednim takjim molu czervjenji? A s? Krev. . Mroz c?? Takji wostri, jakjigom so v? ? Nje vdarze?. A jednak mje s? Gor? Co zrobji? O, kjej jem wuzdrzo? N? Krev. Tero j? Bjeg? Dravo, ja? Em dobjeg?. . Tam, chdze s? Drogji krzi? Uj? Z grzebova, z lizok? Ze zicovihut? Nad szerokjim starim traktem, provadz? Cim z koscerzn? Rzez v? Glikovjice na vdzidzkji jezora, stoji star? Ojna. Tak vjelg? Na,? E ludze z vjosk na mil? V kr? G vjidzec j? Mog? , a star? K? E gvesno vdarzi sobje pjerszich ludzi, chterni v lasach bez ku? Ca, wonge pokrivaj? Cich t? Zemj? , sekjer? I plugjem stvorzil? Osod? Ovja ludzkji i pocz? Tk del? Som, rozsad? Im mjedze jezorami sudomjem, zchodnem, zagnanjem i radolnj?. Nostarszi ludze v tich vsach wopovjodaj? ,? E stoja? A wona ju za pamj? C? Ich wojc? Jak dziso stoji: ve? Sz? I? Vje? ? Sco? A v koscerznje, bjel? C? Wuzimkjem bez kor? A? V gor? Do pjerszich ga?? Zi. Barzo vesoko nad zemj? V? G? Na svoje grub? Pokr? Con? Jetvje, ale nji? Odno zelon? Iglevj? Je prz? Blek? Ch. Le na nove? Szim czubku, jak chmurka z njeba vjerzchem wusad? ? Zumji ma? ? Lon? Runa, njibe svjodk,? E star? Ojna jesz? Ije. . Na pjersz? Ezdrzenj? Ozno? J? ,? E won ju nje? Ije. Le? O? Na vznak, zgas? ? Wocz? Wobrocon? U gvjozdom. V pravi r? Ce trzimo? Svoj? ? Iszcz? C? Tr? B? , jakbe v wostatni chvjil? Hco? Nj? Vo? Ac na retunk. Pod lev? Poch? Scesko? Svoje skrzepjice. Ale jaku? Te vezdrza? ? Vjechrz wodp? Kl wod spjevnich skrzipk i szerok? Do jich vn? Trznosci wodemk? Jom?. Tak to wudova? O, jakbe skrzepkji nadprz? Dzonim sposobem rozvar? ? Voje spjevn? Argji na straszni krzik? Olu i dusz? Svoj? Spjevn? V? A? ? Za bjedn? Dusz? Svojigo pana. Kjej jem vezdrzo? Na te do krziku wodemk? ? Vargji njemigo norz? Dza, tej mje s? Tak cz?? Ko zrobji? O,? Em leg? Na smjegu wokoma zemnigo tovarzesza i p? Ako? , ja? Mje wocz? Odem zasz? ? . ? M? Edini druch, tovarzesz mojich przig? Nje? E?!. . A kjej jem s? V? Ako? Do negji, tej vz?? Jem s? I zamkn?? Druchovji wocz? Kl? K? Jem potim i zmovji? Pocerz za jego dusz?. Tej vz?? J? Zemiszlac, co poczn? . . Do lizok? E? O blizko, do grzebova njevjele dalij ale po tim svje? Im smjegu stracho? Jem s? Zab?? Dzec, jak przedtim. Do v? Glikojc dobr? Og? O b? Po? Godzen? Rogji, ale provadze? Szerokji trakt, na chternim j? Zb?? Dzec nje bojo?. . Kjej jem vsto? I vezdrzo? V gor? Na chojn? , tej sedzo? Tam vjelgji czorni kruk, bl? Cz? Ci jednim wokjem v do?. Tak j? Kre? Skarnje zmar? Igo tovarzesza mjeszkjem wod jego skrzepjic i vz?? S? I szed? Ku v? Glikovjicom. Ca? ? Um? Czenj? Ze mje spad? O i czu? Jem s? Mocni i chvatkji. . Kjej jem ku reszce zaszed? Do vs? Tej ve vszeskjich woknach be? O cemno. Ludze spel? A navetk ps? Ochova? ?? Prz? Im strasznim mrozu po svojich legovjiskach. Ale j? Edzo? , chdze mjeszk? O? Tes. Do njego j? Skrzepj? Cim smjegu kjerovo? Svoje krokji. Jak? E? J? Zdzevji? , kjej jem wuzdrzo? V jego woknach vjid mocni. Jesz bar? Ij mje zdzevji? O, kjej jem podszed? Sz? Czu? Wod strzodka godanj? Jakbe wod vjele g? Os? . Tim lepji,? E nje spj? , meszl?. I zaklepo? Jem ve dvjerze. A kjej s? Wodezvel? Wodemkn?? Jem dvjerze i veszedl do jizb? Ale ledvjem vezdrzo? , be? Bem wupod? , kjejbem s? Nje be? Spar? Wo scan?.   w jizbje stoja? A gromada ludzi vko? Vjelgjigo sto? U. Za sto? Em sedzo? Znajomi mje szo? Tes. Z drugji stron? Akt, v chternich pravje pjiso? , podnjos? Wocz? A mje czernjik! Zdrevnjo? Jem wod tego vjidzenj? K,? Em nje potrafji? V? Ec s? Ova, choc vszeskji wocz? A mje s? Wobrocel? Ca?? M chvjil? Tak stojo? , ale czernjik, jakbe njick, podnjos? Wocz? A mje, kjivo? Mje g? Ov? , jak dobrimu znajomimu i rzek? :. Ale ve mje serce vezbra? O? Olem nad mojm bjednim druchem i gorzem na tego pjekjelnjika. Tak jem prz?? Pji? Do sto? U, podnjos? R? K? I zavrzeszczo? :. ? Tam pod star? Chojn? V polu trup le? I. A ten, co mu smjerc spravji? , sedzi tu! ? I pokozo? Jem r? K? Na czernjika. . Mova moja v ti chvjil? Czu? J? O dobrze? Verazno sz? A, jak no wonge ve zvadze, chdzem tego s? Ug? Pjek? A pjerszi roz potko?. Vszesc? Je rozumjel? Ale czernjik pozdrzo? Po ludzach i rzek? V? Czerzaj? C? Jo? I z? B? ? Ten? Rzek? Jem? Zjavi? S? V chace v polu dzis v noc? Chdzem sedzo? Ze star? Julk? I tr? B? Prz? Ognjisku. Wurzasem i czarami v? Ko? Mojigo drucha na mroz i pod kos? Smjerc? . ? Sm? Tku! ? Krzikn?? Jem tero. ? Czorni duchu! T? Vneko? V smjerc mojigo vjernigo drucha a tero tv? Rzijacel, kruk czorni, vesoko z ga?? Z? Tari chojn? Gor? Bl? Czi na svoj? Wofjar?. . I takji mje gorz porvo? ,? Em przeskocze? , be go zdus? Jak psa. Ale v jizbje s? Kopn? L? I drog? Mje zast? Pil? A szo? Tes, wu chternigo na wustrzesze j? Jeroz nocovo? , prz?? Pji? Do mje i povjedzo? :. ? Jidz z bogjem, remus! Abo kjej chcesz, to wosta? Wu mje wob noc prz? Jecku. Ale nje robji mje trzosku! Bo co te tam povjodosz, to s? Tobje le v g? Ovje robji. Pon czernjik c? Rzivd? Je zrobji?. Prz? Oz? J? V po? Nj? Mojimi konjami z koscerzn? Be spjiso? Zgod? V spravje sp? Po mojim brace. Wodt? D won tu sedzi i pracuje. A? E to tak d? Ugo ja? Do pozdni noc? Eruje, tim won nje vjinjen, le ti ludze, co s? Wujednac nji mog?. Jaku? Won c? Og? Jak? Krzivd? Zrobjic, kjej j? Z? Gn? C mog? ,? E won wod przedvjeczora wod naju anji na chvjil? Nje v? Ed?. . ? Dejta poku, ludze, remusovji! Ten wostri mroz mu k? Sk sc?? Wolij v g? Ovje. Njechle przi? Dze lato a won wodtaj? . Tej szed? Jem nazod v t? Noc mrozu i smjerc? Doszed? Sz? O stari chojn? Naloz? Jem drucha, jak jem go wostavjil. Navetk czorni kruk jesz vjedno vesoko z gal? Z? L? Czo? V do? . . ? Prz? Ovadzisz svoj? Kar? I zavjezesz zmar? Igo som na nji do lipna do jego njevjast? Tam c? Druchu, v? Avj? Pogrzeb, jak s? Nole? I. . Vz?? Jem s? Tero i szed? Svojim szlachem nazod. Zb?? Dzec nje be? O mo? No. Zm? Czenj? Pad? O ze mje jak voda z g? S? Naloz? Jem te? Mol, v chternim j? Zed? Na drog? Do v? Glikovjic i szed? Jem po mojim szlachu, vjidnim na smjegu, dalij. Pro? Nom ale v? Ro? Z daleka za chat? Na gorce. Choc be? A noc cech? Vjidn? Ale woprzestol jem s? Dzevjic v ti straszni noc? Kjej szlach mojich krok? Smjegu zagjin?? A chat? Ak nje be? O, tak nje be? O. Le njedalek v smjegu wuzdrzo? Jem svoj? Kar? Z pak? Tovar? I tr? Bov? Szopk? Na nji, jakbem j? Be? Przed chvjil? Som tu wostavji?. Smjeg vko? Nji be? Mj? Tkji jak puch i? Odnich krok? Udzkjich znac nje be? O. . Nji mjo? J? Nji czasu anji wochot? Rzemiszlac, jak moja kara s? Tu nalaz? A. Lem prze? Egno? S? , vz?? Chvecad? A v r? Ce i pcho? J? Tam, chdze le? O? Trup mojigo drucha. Pod vesok? Chojn? Wu? O? E? Jem go sobje z pakami i szopk? Na karze i ten ca? I cz?? Or, vestchn? Vsz? O boga, vjoz? Jem przez mroz i smjegji ku lipnu. . Przeszed? Sz? Zek? , zomkovjiskjem podszed? Jem lasem v svjat, chturen tero przede mn? S? Wotmiko?. Strach i nodzeja sz? ? Okoma mje i mje do wuszu szepta? ? Voj? Prz? Dzon? Godk?. Wucek? ? Oprzod, kjej jem z daleka wuzdrzo? Mo? Igo cz? Ovjeka z d? Ug? Brod? , zgj? Tigo pod mjeszkjem, chturen won na plecach njos?. Zaru mje prz?? O do g? Ov? Jak ma sobje nasz? A krocij, tej? Id na sv? Posob pochva? E? Boga, a potim stan?? I na mje zdrzo?. J? Rzestan?? Te? I rzek? :. Tero won mje pozno? Po moji godce, zrzuce? Z plec? Jeszk na zemj? , wuchvace? Mje za wobje r? Ce, skoko? I s? Sz? Tole? Jak g? Upi. Jak s? Wuspokoji? K? Sk, tej zacz?? Krzikac:. ? A! To t? Esnen remus parobk z lipi? Skjich pustk, co mje retovo? Wod mokri vod? Aj vaj, jak j? Cesz? ,? E cebje na wocz? Jidz?! A jakji t? Uros? Du? I! Mog? Bes mje na bomelku nos? Prz? Egarku. Co za frejda! Szmonces berjonces! Moja bja? Ka i moje dzec? Jedz? ,? Es l? Im tatka wuretovo? Wod mokri vod? Vszesc? Onji: bube, mame i zejde del? S? Zabjic za cebje. A j? Tile l? Je vjidzo? Na wocz? Poj! Sadnjema na muravje i pogodoma, bo jaku? Mom?? Jinaczi sobje nacesz?. ? To j??? D? Povjodo?. Kjile? To zim przesz? O nad svjatem, jak? Es t? Je v gromadze ze storim mjicha? Em zavroce? Wod przer? Bla! Wuros? Jes du? I i mocni. J? Odn? : t? Idzesz do lipna dac na zopovjedze z n? Sno?? Dzevk? , chterni t? Upji? Wode mje n? St?? K? Czervjon?!. ? Vjem! ? Wodrzek? Jem. ? T? Ovjedzo? : rcmus, ma jesz roz lepszi ha? Del zrobjima, ma dvaji. Tobje nje je napjisan? Ebes na pustkovju prz? Onjach i p? Ugu do? Do? S? Sevi g? Ov? Tak movji tvoja planeta v tvojich woczach napjisan? I dzivno mje,? Es t? O vjedzo?. . ? Stari? Id vjele vano? E? Po svjece ze svojim pi? Dlem. Vjele ludzom zazero? V wocz? Wuszoma vjele jich godkji slucho?. ? Id vjele meslo? , ale nje movji? Le to, czego ludze z ch? C? S? Uchaj?. Bo? Id chce zrobjic geszeft. A jakbe mog? Robjic geszeft,? Eli be ludze s? Gorzil? A jego godk?? J? Ru vjidzo? ,? E c? Woczu jinaczi patrzi, nji? E nim robocim ludzom na pustkovju. J? Povjem: ruchna t? Osz parobka, ale z woczu c? Atrzi jak tim, co po ludzkich plecach na konja sodaj?. Nu, nje gorz s? , remus, ale j? Em vszetko. Wovc? Cignje do wovce, psa do svojigo rovnigo a vjilka do vjilczece. Meslisz t? E jakji parobk wocz? E podnjos? Na pa? Sk? Cork?? Nje! Bo jaku? Wona m? Jimu vjidzec, kjej won voli svoj? Karolin? Na ten przik? Od? Z mocnimi pjersami i czervjon? G? B?. Ale t? Emus? J? Em? Be? Bes bezma? A? ? Strace? Za nj?. Jakji t? Jeva? T zrobji? V koscele na ji zdovanju!. Mje v ti chvjil? Ocko zagorze? O,? E chaja zazer? Popjol? Oji spoloni svj? Tinji serca. Tak j? Sto? Bez s? Ova be jisc. Ale won jak? Aba s? Zavjese? Wo mje i prose?. . ? Nu, nje movji? J? Ebes s? Nje gorze?? Vjidzisz,? E mom recht. Ju tvoja vjilcz? Tera s? Burzi. Sadnji i vjerz? Je,? E j?? Iczni. Tec kjejbe tv? Je tile wojc ale d? Adulk? E? , mjo? Bem tvoje lata. J? E chc? , bes s? Na mje gorze? , bos mje bjednimu? Edu? ? Retovo?. Sadnji, remus, bo bes? A? Ovo? Pozdnji,? Es dzis nje chco? S? Uchac storigo? Eda. . Won be? Takji prz? Im smjeszni,? E mje jankorka womin?? A i j? D?. Tej won vjidz? C? E j? Wuspokoji? , stan?? Nade mn? I chvj? Daj? C? S? , musko? Svoj? Dlug? Brod? , jak jakji krosnj? Lesn? Ku reszce s? Pito?. . ? Nu, co znaczi "jid? V svjat"? Svjat je vsz? Dze ten som, co tu na tim molu v lese. Njicht c? Adarmo nje d? Ji jesc anji pjic. Ko jednak muszisz mjec na noc dach nad g? Ov? I muszisz detka zarobjic. Cze t? Hco? V s? U? B? Vst? Pjic do gbura?. ? Nje! ? Mosz t? Jakji sposob? ? Mom dvadzesce talar? Na te s? Ova? Id pomedetovo? , po? O? E? Polc na svojim d? Ugjim nosu, v? Zeszcze? Na mje wocz? Jakbe mje mjo? Jak? Vjelg? Provd? Povjedzec i rzek? :. ? S? Uchej tero mje! Bo j? Aj? Svjat. A nje movji njick, le poj ze mn? Prosto do lipna. Cu? J? Rzek? Na pustkovju prz? I wor? Dz?? Ma dvaji zrobjima jesz lepszi ha? Del. Poj i zdej s? Na mje a b? Dze vszetko dobrze. . Prz? I? S? Gaba do mje jak pjijovka i provadze? Mje ve vs? Prosto do szkolnigo. Ten mjeszko? V mo? Im budinoszku, stoj? Cim v wogrodze pe? Nim kvjotk? Naprocem po drugji stronje drogji? Iszczo? S? Dvor, ten som dvor, v chternim przed kjile lati krolevjonka moja rocze? A mje czervjonim jak krev vjinem. Jak ve snje j? Ed? Ze? Edem stopjenje v gor? Do mo? I jizdebkji. Mja? A wona le jedno jedin? Okno, a kjej jem vezdrzol przez nje, cepl? Ev mje do serca zaleca? A: tam v wogrodze naprocemmoja krolevjonka za r? K? Provadze? A ma? ? Zecko po stegnje. ? Id s? Wusmjecho? I pito? :. ? J? Sz nje vjem. ? Ale j? Em, j? Povjem. T? Eznjesz kar? Na jednim kole, vladujesz na nj? Tovar? Pojadzesz v svjat, wode vs? O vs? I b? Dzesz ludzom przedovo? Pj? Kn? Ks?? Kji wo genovefje, a dlo bja? K guzikji i njitkji. A co t? Robjisz dzis?. ? Nje vjem. ? Ale j? Em! ? T? Upjisz wod? Eda gab? Ego tovar? Chterne won tu v pi? Dlu m? Te, co won m? Om tego z? O? Oni wu pana szkolnigo. Zap? Acisz za nje tile, co pon szkolni povje, kjej je przedtim wotaksuje. Bo gaba m? Lata i muszi jisc na deputat, bo nogji go nje chc? Njesc. Tile s? Nachodze? Przez d? Ugji lata. Tej poprosisz pana szkolnigo,? Ebe c? Esz do tego zapjiso? Tovar? Chternich? Id przedavac nji mo? E: ks?? Kji do kosco? A, r?? Ce, co lud kaszubskji potrzebuje i co t? Esz zrobjisz dziso? ? Zaarandujesz t? Jizdebk? , bo ko? Di ha? Dlorz muszi mjec svoje dodom, chdze jego firma mjeszk? . Sta? O s? , jak? Id movji?. Naszed? Pon szkolni i povjedzo? ,? E rada gab? E dobr? Za tovor kozo? Mje zap? Ac? Po? Ov? Mojich pjenj? Dzi z kjeszinji. J? Poddo? Vszetkjimu, bom so wuvo? O? ,? E vano? Enjim po svjece za ha? Dlarza nolepji dotrzimom stova danigo njeboszczikovji panu jozvovji na smjertelnim? O? U. . ? Remus! Wu vaju kaszub? E zveczoj stari v? Ic litkup, kjej zrobjisz jakji geszeft. Nu, jak m? Om?? Ic litkup, kjej t? Je pjijesz, j? E pjij? I pon szkolni nje pjije. Lepji b? Dze, kjej s? Wuroczema m? Drim slovem. J? Nje woszuko? , t? Je rzitelno zap? Ace? : vszetko je v porz? Dku. I to c? Zek? : tv? Eszeft pudze dobrze, ale j? Boj? ,? E tvoja vjilcz? Tera narobji c? Jinszich k? Opot? Jakjich moja? Edovsk? E be nje narobji? A. Ale na to njima rad? G? S m? Nsz? Ravo, les m? Nsz? A jastrzib jinsz? . Tej won mje j?? Wucz? Mojigo novigo rzemj? S? A. Do? Mje kalandorz, v chternim be? ? Apjisani vszetkji jarmarkji i wodpust? Na chterne j? O? Vjezc m? Ovor. A radze? Mje nje nos? Go na plecach, le voz? Na karze, bo to mje lepji s? Uch? . Ve vjeczor, kjej j? Erszi roz v? ? K? Od? S? Pod cuzim dachem do spanj? Jes? Dz svjece? Do moji jizdebkji. Naprocem po ni stronje vjeskji drogji szkle? ?? Wokna pa? Acu, v chternim mjeszka? A moja dovn? Rolevjonka. Czas minjoni spravji? ,? Em mog? Wo nji meslec bez bolu serca. Nad dachem pa? Acu z nocnigo njeba mruga? ? U mje gvjozd? Te same, co na pustkovju za lasem. A j? Rz? C? A nje, vjedzo? ,? E moje drogji v njich napjisan? Jisc musz? I? E proce mje v njich namjenjon? Robjic musz? , bo vszetko to vol? Sk? . ? Zorobk tu nje lechi. Ale nje chco? Bem tu wumrzec i b? Pochovani. Bo chtu? Vje, czebem strzod tile lutr? A s? Dze wostatecznim dovrzeszczo? S? Do pana jezusa,? Em katolik, i z ca?? Hurm? Tich jinnovjerc? Je zleco? Bem do pjek? A. Ale mom nodzej? ,? E svj? Ti miko? Aj, patron vjilk? Vanog? V? Osi nom szczestlevi navrot z tich cuzich knjeji, chternej? Jerszi roz v? ? Na wocz? Jidz?. Tropji mje takji njewubetk v dusz? E so nje vjem rad? Le vezn? I zagraj? Na roznekanj? Zornich mesli. . I vz?? Tr? Ba svoje skrzepjice i j? L grac, maszeruj? C? Rog? , a j? Rdo? Slode z moj? Kar?. S? U? Ce grza? O, nad polami gra? O vjodro. Po njijakjim czasu podnjes? A s? Dalek naprocem woczu chmura kurzu, a czim krocij, tim veraznji vjidzec be? O,? E njichto jadze. Naszed? Sz? Rotko wuzdrza? Asma peszn? Karet? , zaprz? G?? V szter? Onje, v chterni sedzo? Pon v latach a na procem jimu m? Odi cz? Ovjek. Na kozle vesoko sedzo? Kuczer. Ma jim zesz? A z drogji na bok, ale pon kozo? Zatrzimac landar? , kjivn?? ,? Ebesma stan?? A i s? Nama prz? Ro?. Tr? Ba woprzesto? Grac i rzek? Mje do wucha:. ? To j? Idz? ? Rzck? Pon. ? ? Eli nje po tobje, muzika? Ce, to po tvojim d? Ugjim tovarzeszu na sto mil pozno? Bem kaszub?. Ale z jakji va stron? Bo i tu, pok? D j? J? , s? Jesz kaszub? . ? Jidzem? Lipna, vs? Ogobojni, njedalek vdzidzkjich jez? Strzod las? Evj? Ci sposobnich gbur? Takjich, jak ma, vanog? Jid? Wod krzi? Ovich dnji a m? Kamrot jesz d? U? Ij. A zasz? Asma ja? V ten dalekji kraj, bo m? Amrot so wubzdurze? Zvjedz? Kaszubskji godkji wostatn? Ranjice. . ? Tos t? Zaszed? Przed provdzev? Kuznj?. Ale va b? Dzeta wuchodzoni i not vama wodpoczinku z tak d? Ugji drogji. Panje derda? Rzek? Do m? Odigo cz? Ovjeka? Pomo? Ce kuczrovji scign? C kar? Tego cz? Ovjeka na koze? A jego pakji vezm? A voz. A va? Pokozol na tr? B? I mje? Sadnjijta kole mje, bo j? S zabjerom v goscen?. . ? Panje! Cze v? Esce jakjim vesokjim szandar? , cze te? Minjistrem krola pruskjigo, cze te? S? Dzim abo nove? Szim dzekutnjikjem. Ko nje chco? Bem vas wobra? ? Pitaj? C? Cze v? Nje jesce mo? E samim luceprem abo z jego przijacelstva. Bo jaku? Be takji vjelgji pon naju bjednich ludzi rocze? Do z? Oconi karet? Cu? Ma zgrzesze? A procem bogu abo przeskurze? A procem vom abo procem pravom tego b? Ogos? Avjonigo kraju,? E chcece naju zabrac ze sob?? Tec nasze vjeprzin?? V porz? Dku i spravjedlevje v? Isani i wob? O? Oni sztamplami. . ? Nje jezdem anji szandar? , anji minjistrem, anji dzekutnjikjem, anji z djobelskjigo seminj? Ale kogo j? Prosz? V goscen? , ten mje s? Nje v? Nje. Sadejta chi? E! Pon m? Otk ze sorbska jich zaprosz? Goscen? , a t? U mje b? Dzesz g? Upstva godo?!. Tak ma vz?? A s? I sad? A, a pon kozo? V? C konje. Wob drog? Won zacz?? Gadac:. ? Dovnom ju tak pesznich sztuk kaszubskjich, jak va dvaji, nje vjidzo? Na wocz? Nomjilij bem vaju v szperetusu przechovo? V duzich szklonkach na pokozk? V mojim muzeum. . ? Tos t? God? , brace? Rzek? Pon. ? V muzeum przechovuje s? To, co ju wumar? O. . ? Chco? Bem, ale njimog?. Ko? Ij? Cich ludzi nji mog? V szperetus v? O? ? I zapropkovac. . ? Nje b??! Sorbskji pon jesz? Odnigo cz? Ovjeka nje wusmjerco? , choc jego s? Sedz? Ovj? ,? E m? Ivno v g? Ovje. To le be? A tak? Dka wo tim szperetusu. . ? Panje! Kami? Mje spod? Ze serca. Bo spravjedlevje volo? Bem? Ikn? C dobrigo szperetusu, nji? E v njim wuton? C. A to gvoli wutropjenju z moj? Bja? K? Tr? Bjin? ,? Em prz? Ce? S? Do pjic? Dzir? Kosc. Bo m? Amrot,? C to sobjc szczestlevje? Ije v kavalerskjim stanje, potrzeb? Akji nje wuznaje. . ? A czimu ten tv? Amrot njic nje movji? ? To, panje, m? Ziczin? Tak? : won m? D wurodzenj? A? On? Godk? ,? Ebe go rodzon? Tka bez moji pomoc? Je rozumja? A. Ale v g? Ovje won m?? Rz? Dzoni szek, krom takjich trel? Chterne nje prz? Oj? Na nas bjednich ludzi. . Wob ten czas ma zajecha? A na du? I plac. Po stronach stoja? ? U? ? Drzeva a z przodku na nas patrze? A vjelg? Ana pesznigo pa? Acu z? Iszcz? Cimi woknami, na chternich porechovanj? Rzeba be be? O czasu. Vszetko to dzeja? O s? Jak v bojce, chtern? Wopovjodaj? Dzecom ve vjeczor? Prz? Ominku. . Pon v? Ed? Z voza i kjivn?? Nom r? K? Na woddz? Kovanj? Zjavjil?? Dva s? U? Kovje, chterni zj? L? Ar? I pakji z voza i naju provadzil? O jakjichs pesznich budink? Tam s? Przed nami wodemk? ? Vje jizb? Bjo? O v? Lkovan? I czest? V jedni stoja? ? Va? O? Ka a v dregji sto? , krzes? A i zofa, czornim glancovim p? Otnem wobjit? Wobjic? Rzima? ? D? U? Ka? T gozdze z bjo? Imi? Ebkami. Na scanach vjisa? ? Obraze svjatovi. Za chvjil? Prz? Ed? S? U? Ka, prz? Os? Nom vod? I du?? Szczotk? I rzek? :. ? Remus! J? Nje vjidz? Anji krzi? A, anji kropelnjice, anji svj? Tigo wobrazu. Woboczisz,? E ma s? Tu dosta? A do djobelskji kuchnji!. Moj? Kar? S? U? Kovje postavjil? V jizbje, chdze stoja? ? O? Ka. Vezdrzo? Jem tero na du?? Misk? Vod? Na szczotk? I pomeslo? Jem sobje:. ? ? Ebe tak zgrzeb? O i kjile vjader vod? Na jedn? Dob? Prz?? Ni krovc, mo? Ebe z naju b? Kavalerz? Godni takjigo pa? Acu. No, ale wobmijma s? , choc le jak g? Se i v? Czotkujma jeden drugjigo, cobe vstidu nje robjic. Le rzek? Tobje,? E volo? Bem tero sedzec v lipnje pod v? Odz? Grulkji bja? Czeni. Bo tu navetk ta voda ve vjadrze pochnje po njekatolicku. . Za chvfil? Prz? Os? S? U? Ka jod? O i szed?. A ma, jak? Esma s? Najad? A i podz? Kovala bogu, sadlasma na krzas? Ach i przemiszla? A. Tr? Ba s? Rovnak? Odn? Mjar? Nji mog? V?? Svojigo strachu i pito? S? Mje:. ? Mje s? Zdaje,? E to dobri pon? Rzek? Jem. ? Mo? E won naju wotrzim? Ob noc a jutro nas pusci v drog?. . ? A jak nje pusci? ? Rzek? Tr? Ba. J? I mom vjar? O tego pana. Cze? Won pochvole? Pana boga? Nje! Po drodze nje wuzdrzo? Jem? Odni bo? Im? Kji, a tu nji ma anji kropelnjiczkji, anji svj? Tigo wobrazu. Jod? O be? O dobr? Ale chto vje, jakji kucharze je varzil?   nomjilij bem wucek? , remus,? Ebem le vjedzo? , jak i chdze?. V tim naszed? S? U? Ka a z njim m? Odi cz? Ovjek, chternimu pon no movji? : derda. Jak s? U? Ka szed? , tak tr? Ba wobroce? S? Z pitanjim do derd? ? Panje derdo! V? Czce,? E tak pitom. Ale rod bem vjedzo? , chdze ma tu s??. ? Chdze? ? V pjekle! ? V jimj? Wojca i sena. Czu? T? Remus? ? Krzikn?? Tr? Ba. . I mje s? K? Sk cep? O zrobji? O, jak derda to z tak? Pevnosc? Povjedzo? , ale nje be? Jem pevni, cze mo? E nje r? G? Aie tr? Ba wuvjerze? Wod razu i s? G? Osno jisce? :. ? Co za njeszczesc? A to gvesno za to,? Em na katolickjich skrzepkach grivo? Te przegrzeszon? Jemjeckji frantovkji. Dok? D ma tu te? Zasz? A, remus! Jak s? Tu v? Stac? ? Ebesma njigde njebe? A przesz? A przez? Arnovskji jezoro!. ? Bo j?? Mom pozvolenj? Wod samigo lucepra,? Ebe v ludzkji postaceji vaju womanjic. Takji pozvolenj? Mnj? Kjile s? U? K? Kuczer, co vaju vjoz? I pon som. Ale v? Rzijce le przez wokno! Nje vjidzice v? Lam jednigo z naszich czort? Przez wokno vjidzec belo czornigo jak smo? A v czervjoni kabot wobleczonigo cudoka szto? Tu ludzkjigo. Jak derda klepn?? Na wokno, tej won ku nom wobroce? Pesk czorni jak noc i v? Czerzo? Bjo? I z? B? . Tej i j?? Na chvjil? Wurzas? Nje lecho. Alem so jednak wuvo? O? :? Ebe? Ivcem do pjek? A przi? Sc, to be cz? Ovjek muszo? Jednak przeskurz? Procem bogu i ludzom co takjigo, wo czim svjat, jak stoji, jesz nje czu?. Mo? E to jak? Mona, co ludzom na wocz? Idze, abo jakji jinsz? Omedije?. ? Nen czort v wogrodze zbjer? Govkji, na chternich spac musz? Ti, co wobmov? Robjil? A drugjich ludzi. Won s? Smjeje po djoblimu, bo sobje prz? Cz? Ak wonji v noc? A verach skakac b? D? , njibe reb? V jadrach. . ? Budink, chturen va vjidza? A, najachavsz? Nasziin panem? Chturen jest z blizkjigo przijacelstva luceprovigo? To le selna wod przodku. V te? Won s? Cignje vjele mil, a pod njim je sto pj? Ter, pe? Nich djob? ? Pot? Pji? C? . ?   nad tim s? Pjckjelni s? D naradzi, na chturen nasz pon vaju ko? E zavo? Ac. Ko? Di b? Dze spravjedlevje wobs? Dzoni, bo na vszelkji vist? Pkji ju s? Paragraf? Ustanovjoni. Na ten przik? Od ti, co v lestach, ks?? Kach abo v gazetach wo svojich bliznich z? E pjisz? , tim pjekjelni doktor codze? Reno t? Pim kurkjem vkolnje ve v? Trob? I po? Kvaterk? O? C? Utoczi. Bo wu ti zort? Rzesznjik? O? C? O? Digo moma? Tu dob? Mo? Esz kuli? Adno. Potim wosobno do ti robot? Asadzoni djobe? Bjerze gork? O? C? R? Ku pjekjelnigo doktora i mjesz? Z ti? Tem i krevj? Ropusz? I jim tego napjitku nalev? Gordzel. Wod tego jich vezn? Kramp? E? Ol patrzec, a po krampach przi? Dze? Eganj? Le wu njich ju je? Ot takji,? E co v? Eg? O list, gazet? Abo i ks?? K?. Nomjejsz?? Ka tich, co ma?? Gazetk? V? Egac musz?. V? Uj? I jim dobrze! Ale s? Jinszi, co szvotol? U? I jak? Ogle rebackjigo szkuta zvracac musz? , a to baro zimko gordzel? Przechodzi. Vjater, not do tego, z vn? Trznosci nek? Szvoto? ? Takjim gvo? Tem,? E wone wo? B? Ich drugjich pjekjelnjik? Cgo zortu bjij? , a ti jim zos wodp? Ocaj?. I tak wode? Ba do? Ba lotaj? Te produkt? O? C? Ti? Tu i ropuszi krevji,? E szum i krzik i grzemot i smrod vjeczni v tim dzelu pjek? A panuje. Straszn?? Kji cerpj? Ti, co ca? ? Rub? S?? Kji? Egac musz?. Tim s? Peskji v? Zivjaj? Na vszeskji stron? Jatru. Bo to czasem wod tego v? Itigo trenku pjekjelnigo jich tak rozpjer? E te? Em i przodkjem jid? Knegji, du? ? Ak po? Dvjerzi, i to zaru kopami. Czortovje, co v tim dzelu pjek? A s? U? B? Maj? , lozuj? S? Co dvje godzen? Bobe d? U? Ij nje strzimel? Le doktor, jako? E prz? K? I do brzedalstva, procuje tam przez ca?? Dob?. . S? Ucho? Jem takji godkji, nje vjedz? C? Co mesl? Ale tr? Ba s? Poprovdze wurzas?. A ja kv? Ucho? Do ku? Ca, tej rzek? Vzdichaj? C? ? To nje je nji? Odna przeszkoda. Mjedze timi gazecorzami je vjele takjich, chternich wojc v? O? , bo nji mogl?? Nawucz? Worac v jego vo? ? Tej s? I takji, co zbankrotovel? A ha? Dlu z g? Sami. Ti te? Nje wiimjej? Vjele vj? Cij, jak jimj? I przezvisko napjisac. Gru? T,? Ebe wumjel? Zkalovac, bo tej ludze z ch? C? Czetaj? Jich? Egovjin? Ko notera ludzk? Tak? Egeldzij? , kjej co brzedkjigo wo bliznim czuje, a boli j? , kjej bliznigo s? Chvali. . ? Njick vom s? Nje snjije, bratku ale nje strachejce s? Zabarzo! Do nogorszi buclil? Aszigo pjek? A v?? Nje dostanjece. A to je tam, chdze skor? Scigaj?. Bo vejcele: tu wu naju, to je provdzev? Jek? O kaszubskji. Ko? Di norod mo svoje v? Osn? Jek? O. A wod pj? Cset l? D? U? Ij dzeje s? Tak,? E nom z njemjeckjigo pjek? A, naszigo s? Sada, prz?? Aj? Ca? ? Ojska pot? Pji? C? E to njibe nje jich ludze. Za? ? Na zemji to njemce jich rechovel? O svojich, ale v svojim pjekle wonji jich mjec nje chc?. . Na takjich je wurz? Dzoni brzedkji djobe? , chternimu mjastto cnjika sztoperczi z tvarz? Piczasti stalanni dzub. Tim won takjigo wodtije? Ca dzubnje, chdze s? Trafji, i wod razu v? Nje, cze tam spodkjem je kaszubsk? Ora, cze nje? Zeli tak, to njeszczestlivimu por? Czort?? Njemjeck? Skor? Wod pj? T przez g? Ov? Scign?. Czasem ta cuz? Ora je tak cenk? Ak paj? Czena. V tim razu mu j? Czort? Eg? Ami zeszoruj?. Ale czasem wona je tak grubo naros? ? E trzeba j? Scigac, jak ze skopa, a czasem jak wu zajka, dzevj? C sk? Cign? C trzeba, njim stanje kaszuba woczeszczoni i provdzevi. Naju pjek? O kaszubskji zreszt? Na tim m?? Tk dobri, bo ne scignj? Ti skor? Rzedaje njemcom do berlina i to przez vjecznigo? Eda, chturen je co zaman? Vsz? Aliv? Dobrze p? Aci. V berlinje tego vjele potrzebuj? , bo to je jedini norod na svjece, chturen m? K? Duchov? Chorosc,? E muszi jinszim norodom svoj? Njemjeck? Skor? Woblekac, cze wona jim pasuje, cze nje. Przez to njepotrzebno vjele gvo? U i vojn? A svjece narobjil? Ale v pjekle svojim wonji maj? Tile sumjenj? E s? Wodmje? C?? Eraj?. . ? V? Godoce, jak r? Gorz jakji! ? Rzek? Tr? Ba. ? Nje vjem poprovdze, co s? Ze mn? Dzeje. Le to vjem,? E pjerszi roz v mojim? ? Tesknj? S? Za moj? Bja? K? Tr? Bjin? , za grulk? , dzer? Tl? , mjetelokjem, r? Czk? I ca?? T? Viprav? Mal? E? Sk?. A co v? Chturen v? Szloce, jak? Ij? Ci cz? Ovjek, moce v tim pjekle do robot?. ? J? Zdem vobc? Na g? Upich. Mje v?? Aj? ,? Ebe pot? Pjonich zvabjic do kaszubskjigo pjek? A. Z ti prziczin?? M vol? Nos? Wurod? ? Ij? Cigo cz? Ovjeka. . ? To je ten, co? Ogovkji zbjer? Le czorni le v? Czerzo? Z? B? Kjivo? R? K? ,? Ebesma sz? A z njim. A derda jesz domovjo? :. ? Jidztale z njim! Won njick nje movji, bo won znaje le pjekjeln? Godk?. A ti va noprzod v?? C muszita. Ale tr? Ba wucek? Za sto? I zavrzeszczo? :. J? Stama? Tnje nje vjedzo? Cze ma s? V pjekle cze nje, cze to s? U? C? Cze czort? Choc to mje rovnak v? Rza? O vszetko na jakji trele. Ale czorni, jak s? Dozno? ,? E tr? Ba s? Jego boji, v? Czerzo? Le jesz bar? Ij z? B? Do njego do sto? U podchodze? . J? Chco? Ducha dodac s? Ovami:. ? Nje b? E s? , tr? Bo! Bo to pevno jak? Medij? Htern? Z nami chca v? Avjic. ? Ale tr? Ba nje s? Ucho? Le p? Aczlivim zevem zacz?? S? Jiscec:. ? Pon bog vje, co to vszetko znaczi. Ale? Em zgrzesze? Cz?? Ko, graj? Ci robaczi frantovkji na ti sami tr? Bje, chtern? Graj? V mjirachovskjim lese co rok na chva?? Bo?? , to choba dosc,? Ebe z? ? O mje przist? P mja? O. A tej jesz v ni stodole v njijakjis d? Brovje bja? Ka mje skuse? A na wustrzech? , mje starigo grzesznjika! No, tero mje maj?!. Tero mje s? Srodze? Ol zrobji? O tovarzesza. Tak jem wuvo? O? Sobje:? Czort cze nje czort! ? Naplu? Jem v gorsce, chvece? Czornigo jinszta za wo? Egle, podnjos? Go, kopn?? Nog? Ve dvjerze i v? Uce? Go na podvorz? Za njim z pjekjelnim krzikjem v? Rkn?? Nasz derda, a tej s? Na chvjil? Cecho zrobji? O. Ale tr? Ba v? Co? Ze za sto? U:. ? Remus! Zamikej chi? E dvjerze! Zasu? Zosuv?! Bog c? Ap? Ac, braciszku,? Es t? Je z pazur tego czornigo djob? A retovo?. Czort wod? Og? Njigde c? Tego nje zabocz?! Wostatn? Dzeja tero v moji kanonje, chocem j? Nimi njemjeckjimi frantovkami splamji?. . Z timi s? Ovami chi? E v? Be? Z mjeszka svoj? Tr? B? I j?? D? C z moc? Tak? , jakbe svojim granjim chco? V? Oc? Mur? Ericho? Skji, nje tile tich budink? Pa? Acu. ? Eli to jistama? Tnje be? O pjek? O v chternim wobmovjocze spel? A? Ogovkach, gazecorze? Egel? Szvoto? Ami papjor? A znjemczonim kaszubom scigel? Kor? Przez g? Ov? , to gvesno anji czorc? Anji pot? Pji? Ce takjigo granj? Sz nje czul? Ale mje s? Mekce? O,? E to be? Takji pa? Skji? Ort, za chturen ju jeden morus wodpokutovo? Gnotami. . Njed? Ugo be? O tego strasznigo granj? O zgraja ludztva zacz?? A s? Zbjerac vko? Naszigo budinka. Jedni vrzeszczel? Rzez wokno, drudz?? Dobjijel? O dvjerzi. A tr? Ba na moma? T woprzesto? Grac i vrzeszczo? :. ? Ha! Czort? ? Vrzeszczo? Tr? Ba. ? Na pjekjelni s? D nas cign? C vama s? Zachca? O. A mo? E na? Ogovkji k? Asc, abo gazet? Egac kazac, abo skor? Cigac przez g? Ov?! Porajta s? Precz v jimj? Wojca i sena i ducha svj? Tigo!. I znovu zacz?? D? C z tak? Moc? , ja? Mur?? Kal? Zrobji? S? Gvo? T i zbjegovjisko na podvorzu, a pok? D jedni s? Do dvjerzi dobjijel? Drudz? Alil? J? Scoma v wokno. V? N?? Ku reszce ze zgraji du? I, seti ch? Op i vrzeszczo? Przez wokno:. Po ti przervje zatopji? Chi? E munsztuk tr? B? Jedze v? Se i brod? , nad?? Skarnje, jakbe v ko? Di mjo? Kukl? Chleba vetch? ? Pravje chco? Sobje dac pojig? , jak nen seti ch? Op klasn?? Mocno pj? Sc? V? O? A wokna,? E te z gli? Gotem vleca? ? O jizb? I za njimi chi? E przeskocze?. Tej v? O? Bjednimu tr? Bje norz? Dz? Jego uwod g? B? Do? Mu pj? Sc? Jednigo v? Ebra,? E won koz? A na zemj? V? Oce?. J? Nji mog? Na njeszczesc? Rzi? Sc z pomoc? , bo z dvoru na dvjerze napjerel? Ocko,? Em je ledvje mog? Wutrzimac. . ? Tero je po naju, remus. Tero nas maj?!   na to ten, co vskok? Przez wokno, pozero? Chvjil? Na tr? B? I na mje, prze? Egno? S? I rzek? :. ? V jimj? Wojcai sena. ! Czeva wobarchnja? A, cze te? Vaju v? Scil? G? Upigo domu? To sobje nasz pon belnich gosci sprovadze?! Vjednom go wostrzego? Przed timi vanogami, chternich won sobje tu zvleko? , bog jego vje, po co?. ? Njech vaju tu vszetkjich szvernot veznje! Noprzod mje na pjekjelni s? D porvac chce lucepra wotrok czorni, ledvje mje druch z jego pazur v? Vji? , a tej v? Je tu pj? Sc? ? Omjece? Ebra i besce mjeje b? Z? Omel? Kjejbe wone nje be? ? Ego no? O? N? Wobjit? Osc grulk? I mjetelokjem moji kochani bja? Kji tr? Bjin? Ach! Czemu? Em, bja? Ko, c? Wopusce?! Rzecz? Mje ku reszce provd?! Jesce v? Job? Em na wurlopje v ludzkji postaceji, cze te? Cz? Ovjekjem, stvorzonim na v? Bra? Enj? Podobje? Stvo boskji?. ? Bo tak nom povjedzo? Nen czort, chturen s? Pa ludzku zovje derda. A som djobe? Be? Te? V ti jizbje, le go m? Ruch podnjos? I cesn?? Na przededvjerz? . Tero s? Nen dvorskji j?? Smjac, ja? Mu s? Brzuch trz? S? I? Z? Woczu kula? ? A jak s? V? Echoto? Do negji, tej rzek? :. ? V tim j? Znaj? Spravk? Tego przepjitigo sztuda? Ta derd? Nasz pon go chdzes wobro? Na drodze jak vaju i go trzim? Rz? E, bo m? Njego vjele krotochvjile. Njech? E go kuli? Gji bjij?! ? Ebesta s? Wustatkova? A, povjem vom provd?. J? Zdem dvornjikjem na tim maj? Tku i katolickji vjar? A rodem z kr? Gu puckjigo. Vejta! ? Tu rozpj?? Vamps? ? E nosz? Szkaplerz. Ti drugji ludze, choc movj? Naju godka kaszubsk? , jednak vjar? Maj? Njemjcek? . A nasz pon z njimi. Ale krom tego nasz pon lud kaszubskji barzo koch? Z nami vjedno po naszimu god? Dlotego njemjeckji s? Sedz? Ovj? Go krolem kaszubskjim. A mog? Be njim b? Bo m?? ? Obra na ca? I pomorsce, a tu v sorbsku m?? A? Ac. Szkoda le,? E njim? Dnich sen? Le jedn? Cork? , a ta je vj? Cij duchem, nji? Cz? Ovjekjem. Pj? Kn? E jak anjo? A ludzom njick z? Ego njezrobji, ale noc? Vko? Nji duch? Hodz?. . Na to tr? Ba ju nabro? Vjar? Zacz?? Wopovjadac wonas: zk? D ma jidzema i jakesma tu zasz? A. Przervo? Mu godk? Nen czorni, com go dvjerzami v? Uce?. Ten, stan? Vsz? Rzed v? Lonim woknem, ja? V? Czerzac z? B? V? Acac wocz? Tej podnjos? Czorn? , jak kava? K v? Gla, pj? Sc i zacz?? Nom groz? Tr? Ba podskocze? Na to vjidzenj? Jak woparzoni i vrzeszczo? :. Na to wobroce? S? Dvornjik i krzikn?? Na czornigo, na co ten j?? Wucekac, jak kulav? Aczka do dvoru. A dvornjik smjo? S? I rzek? :. ? Nje b? S? Tego morusa. To je cz? Ovjek z dusz? , jak ma bjo? I ludze.   prz? Oz? Go sobje nasz pon z afrikji, chdze ludze mjeszkaj? Bli? Ij s? U? Ca, chterno jim skor? Na czorno v? Dzi. Musza? Asta mu co zrobjic,? E vama grozi. . Tak tr? Ba mu vszetko wopovjedzo? , zk? D be? O smjechu vjele. Kureszce dvornjik zrobji? Z nami kamroctvo i rzek? :. ? Pok? D naju stolorz b? Dze to v? Lon? Okno wuprovjo? , za? Dzta do mje. B? Dzema so chvjil? Wo naszich stronach korba? A. Meszl? ,? E do naszi panjenkji ten ca? I trzosk tu nje doszed? , bo b? Be ju z pa? Acu pitel? Njech? E tego derd? Szvernot z takjimi komedijami! .  ? Z ca? Igo serca! ? Rzek? Tr? Ba. ? A? Eli vasz poczestunk b? Dze takji serdeczni jak nen poczestunk v? Ebra, to b? Dze to napjitk krolevskji. . ? V? Czce! ? Rzek? Na to dvornjik. ? Nje zno? Jem vas i nje vjedzo? , co zasz? O. Mje be? O wo ten grzem, chturen zdrovju naszi panjenkji szkodzi. Nasz pon z ti prziczin? Ozo? Ca? ? Odvorz? Rzed pa? Acem wob? O? ? Drevjannimi ceg? Ami,? Ebe voze nje rumota? ? A v? Objil? E vasz? Tr? B? Takji gvo? T,? E gvesno ja? V l? Borku czuc be? O. . ? Bom d?? Za zbavjenj? Dusze. B? Dzecele roz wudb? Esce s? Za? ? Dostcl? Do pjek? A, a b? Dzece te? Trzoskovel? Jepotemu. . ? Nji ma vjedzec, cobem v tim razu robji? ? Rzek? Dvornjik. ? Ko rovnak ten derda je sztuderovani cz? Ovjek i potrafji drugjich ludzi womanjic. Ale choc vom ze? Go? Wo tim pjekle, to jednak k? Sk provd? Jego?? ? Edzi. . ? Pon nasz je dobri i gvesno ze z? Em njic nji m? Ale kan?? Tu njedovno takji malorz, chternimu nje dobrze z woczu patrzi. Mjeszk? N v takji stari vje? ? Noc? Tam njicht nje podi? Dze, bo z wokjen v gorze jakjis dzivni vjid? Iszcz? . Ale wob dze? Won v jedni dvornic? Aluje. Wodk? D won s? Tu sprovadze? , to wob noc jakjis duch? O pa? Acu chodz?. A panjenka nasza vpod? Kramp? I prorokuje, co ji gvesno? ? Wukroci. Dzivno nom vszetkjim,? E pon go jesz nje v? Ko?. Ale jak won tu d? U? Ij wostanje, to j? U? Ij svj? Tigo morcena nje v? D? ,? Ebe dusze nje zatrac? Bo nen malorz pevno njic dobrigo nje je. . ? Nje robjita naszimu panu vstidu? Rzek? Na lo dvornjik. ? Won barzo koch? Ud kaszubskji, a wobrazivsz? O, zrobjil? Sta jimu vjelga krzivd?. ? E won so tam trzim? Go malarza, to s? Le takji pa? Skji trele, na chterni takji bogati ludze vpadn? , bo nji maj? ? Odni robot? . Ale s? U? Ka wod pana ju szuko? Za nami. J?? Barzo czekavi i rod, jak won nas wu dvornjika dosto? I vezvo? Do pana. A tr? Ba, choc nji mjo? Ch? C? Jednak s? V? Vjic nji mog? , bo strach na m?? Czezn? Nje prz? Oji. . ? Bez bjic?? Ovjek nje wurosnje! ? Tak movjil? A najim puskovju. Dlotego j? S? Chi? E vzvi? , bo mje ti zoch? T? Odovel? Osc tile. A marcijanna, kjej na mje vezdrza? A, dzevova? A s? Ko? D? Raz?. . ? Moc bosk? Osce knop, jak chojeczka v borze, ale to le skora a gnot. Be? O to na matk? Bosk? Gromnjiczn?. Naszi b? Wusz? I do kosco? A. Doma wostel? Le marcijanna, mjicho? I j? Be? Be i mjicho? Szed? , ale wob zem? Vlaz? O jimu njico v jego kulav? Nog? ,? E prz? Palec? Eno s? Mog? Kurdusac. Nje be? Be zaszed? Ja? Do lipna. A marcijanna koza? A mje przi? Sc na podvjeczork, bo mje njibe m? Ico do povjedzenj? . Tej j? Ed?. V czeladni jizbje stari zegar po? Iko? Czas, jak vjedno. Njigde mu nje mjerza? O. A j? Cz?? Meslec wo nim straszku, co v ti chace sedzi. . Vcmjerkovo? Jem,? E pod wustrzech? Be? A jizba. Njiclit tam njigde nje chodze? I njicht wo nji nje movji?. Wokno jedno wona mja? A pod vjetrznjokami, chterno zdrza? O na sod. A j? Obje meslo? :. ? Tam to b? Dze, chdze nen straszk mjeszk? Nbsp; tej jem jedni njedzele v? Trze? S? Vesok? Slivk? , chterna vjetvjami ve vjetrze klepa? A v to wokno i na nj? Jem vloz? , jak kot. Naprocem wokna v? Zeszcze? Jem wocz? Zdrzo?. Noprzod jem njick nje vjidzo?. Ale poma? U zacz?? O mje s? Vjidnjec,? Em rozezno? Na bjo? I scanje strzelb? Zavjeszon? , potim? O? Ko, potim sto? , a nad? O? Kjem dva rz? D? S?? K na policach. Ale straszka j? E vjidzo?. . ? Ko won jednak b? Tu muszi, kjej marcijanna sama povjedza? A,? E ko? D? Ata m? Kji nort, v chternim straszk sedzi! ? Rzek? Jem sobje. A? Ebe s? Tego doznac poprovdze, zacz?? Jem s? Zibotac na moji vjetvji,? Cbe du? C bli? Ij wokna. Tam przez wokamergnjenj? Je s? Zdova? O. ? E vjidz? Blad? Karnje i zelon? Ocz? Du? ? Dzev? Ale njimem s? Rozezno? , jistnje, vjetev zatrz? Szcza? A i pusce? A, a j? Zasn?? Na do? Jak dozdrzenja? ? Ivka. . ? Ebe tam nje bel? E? A? ? Aminje, chternimi naszi dur? Do sklepu zatchl? Be? Bem wucek? I njick nje povjedzo?. Ale na nich kaminjach j? St? Uk? Mocko,? E mje s? V g? Ovje zakr? Ce? O i wosto? Jem le?? Ci jak bez ducha. . Kjej jem prz? Ed? Do sebje, tej marta stoja? A nade mn? I pomoga? A mje vstac. A kjej mje zaprovadze? A do chat? Da? A mje fli? Ank? Mleka, a jak jem v? I? , tej kr? Ce? A g? Ov? I rzek? A:. ? Remus, wonji movj? ,? E t? Osz njedobrze v g? Ovje. Vjera i tak b? Dze, bo chtu? Ze zdrovim rozumem szuko? Be slivk na drzevje po godach?. To be? O dobr? Zevcz? Czesko, ta marta, le roz wona zle zrobji? A. Bo za to,? E pon gnjot? I mje no tak srodze wukoro? , wona jimu jednak vsepa? A jiglen ja? Ovcovich pod p? Acht?. A to mja? O skutk takji: kjej jem prz? Ed? Na wobjod, marcijanna mje czapn?? A za v? Ose i v? Ek? A na wobor?. V r? Ce wona trzima? A varz? Chevk?. Ale j? Bje njick z? Ego njevdarz? C? Zek? :. Ale wona njick nje rzek? Sz? J?? A mje wobk? Adac n? Varz? Chevk?. Szkoda ji be? O, bo s? Jesz bjele? A nov? Mjicho? J? Przez kjile vjeczor?? Ino? Z klocka grabovigo. . Jak wona z varz? Chevkji le r? Czk? V r? Ce wotrzima? A, tej wona mje vepchna? A do jizb? Chdze drudze ju jedl? Bo nji mja? A czim bjic, a r? Kji ji pevno be? O za szkoda. . Ale zegar stari tak g? Osno j?? Po? Ikac godzen? Em muszo? Vezdrzec na njego. A won godo? :. Takji mesle j? Oso? Po g? Ovje, pok? D j? M sedzo? V czeladni v matk? Bosk? Gromnjiczn?. Zegar mje tovarze? Po? Ikaj? C? Odzen? Ju? Doszed? Do molu. Zavreja? O mu s? V gordzel? Jakbe chco? Kaszlac, tej nabro? Dechu i j?? V? Ijac godzen? Czvjort?. Po takji fatedze szturk jesz v njim brz? Cza? O, tej d? Ugji bjegas j? L s? Zibotac zt? D i na wodlev na nov? Godzen?. . Naszed? Mjicho? , popjeraj? C?? Palec? , i sod? Za sto? Em. Po njim prz?? A marcijanna z bochenkjem chleba i gronkjem mleka. A tej ma zacz?? A jesc. Kjej jesma zjad? A i v? I? A, mjicho? S? Prze? Egno? I rzek? :. ? Szlaga jidze, bo mje grzeszk v nodze tropji. Navetk mrovczi szperetus t? Raz? Njick nje pomog? . ? Czas,? Ebe z tich dzeci ju katolik? Robjic? Rzek? A marcijanna. ? Rosce to jak bede? Ko a wo bogu nje vje. Vezdrz? , mjichale, na tego remusa. Wutropjenj? Z tim knopem! Zje za dvuch a po njim njick nje vjidzec. Dzi? Anga z njego, ale wosch? I jak pesternjok. . ? Nje grzesz? Marcijanno, bo to je dobri szlach do robot? ? Erni to je i m? Ol v gnotach. ? ??? Jak postronkji. B? Dze z njego parobk, jak s? Nole? I. . Tak? Godk? Mjicha? Ov? J? U? Rod, bom vjedzo?. ? Ewon s? Na tim znaje i? E gbur? Odni sztukji dobetku bez njego nje kupo?. . ? Ale v g? Ovje m? Edobrze! ? Jisce? A s? Marcijanna. ? Tam jimu szemarz? Zomkji i krolevjonkji i jinszi cuda. Straszka szuk? Cha? Upje. A chocbe go zabji? , nje popusci. Tak robji? I nen. I vej, co s? Sta? O! ?. Na to mjicho? Boczlivje vezdrzo? Marcijannje v wocz? Ale njick vj? Cij nje rzek? , choc j?? Srodze czekavi wuczuc njico wo njim. A zegar poliko? Czas, jakbe nje be? O nji? Odni tajemnjice. . ? Vol? Sk? Omu namjenjon? Tego nje mjinje! Na m?? Upi rozum, j? M wudb? Akji:? Jednimu do? Pon bog krov? A dregjimu le povroz. Chtu? S? Sadnje pod mjedz? I z porvoza mleka wudoji? A to knapsko, co wono m? O wono krov?? ? Nji m?? No porvoz? ? Nji m? Ej njetile krov? Ale anji porvoza nji m? Jech? E mu tede po g? Ovje szemarzi, co chce. Gonjic won za tim nje b? Dze, bo? Ot go zmuszi do robot? Gru? T,? Ebe mjo? Se?? V gnotach. Noprzod le tero njech go ks? Dz jegomosc nawuczi provd? Hrzescija? Skji a poznji,? Eli do? Ije, bjalka potcev? Nek? Te g? Upi vergle z g? Ov? . ? Przez to te?! ? Prz? Jodcze? Mjicho?. ? A moj? Mart? J? Sl? Z njim, choc wona m? K jeden mnji. Njech dzec? Hodz? V gromadze. . Njech timu ks? Dzovji, chturen mje vjar? Awucze? , pon bog d? Ebo vjeczn? A mjo? Won z nami dzecoma bjed? , mjo?. Bo noprzod nas muszo? Wucz? Szlabizovac a tej stavjac liter? A tablic? Pjisanj? Czetanj? S? Chi? E nawucze? , ale z v? Vjanjim mjo? Jem vjele wutropjenj? . Vszeskji knop? Dzevcz? Ta (a be? O naszigo karna mo? E setm? Es? T sztek) smjel?? , ja? Kosco? Dre? O? , z moji vimov? Ku reszce navetk mje s? Zda? O,? E vszesc? Vj? Ti na vo? Torzu ze mje s? Smjej?. . Nobar? Ij j? N?? Do historeji starigo zokonu. Be? A to moja pjersz??? Ka z wobrozkami, chdze na pjerszi stronje sedzo? Bog wojc na t? Dze, a na zemji jadom i jeva vestrzod vszeternoskjich zvjerz? T. Ko to be? Czas, kjej nen ca? I stvor v? Ed? Z r? Kji boskji, jak nov? Zkl? C? Orz? Dz? R? Ku mestra, ja? Wocz?? Smja? ? Leg? Lev kole sornj? Ca, a vjilk wokoma wovjeczkji, a jedno dregjigo nje zjoda? O i le svj? T? Trzima? O zgod?. A pon bog na to zdrzo? Vjecznimi woczoma i vszetko be? O dobrze. Njech mje pon bog v? Czi,? E mje? Evi gorz bro? Na jadoma, choc won vej rovnak je najim pjerszim rodzicem. Pocu? Won zgriz? Jab? Ko, chterno jimu jeva poda? A? Przez to jich woboje z raju v? Kel? Anjeli ze? Ol? Cimi mjeczami, a na svjece gor? Vz? L?? Osc i wutropjenj? Moc bosk? Ziso j?? Nje dzevuj? Jadomovji, bom s? Dozno? ,? E bja? Ka, bele chca? A, z ch? Opem vszeskjigo doko? E. . Muszo? Jem s? Nich svj? Tich historiji wucz? Na pamj? C i je povtorz? Moj? Ska? On? Godk?. Ale jegomosc s? Ze mje nje smjo? , bo mje rozumio?. A razu jednigo won do mie rzek? :. ? Bocz? Knopku, mojzesz mjo? Te? Sko? On? Godk? A jednak v? Ovadze? Lud sv? Izraelskji ze zemji egipskji, domu njevole, i v pusti z kaminja klasnj? Cim palece v? Be? Vod? I zavjod? ? Ed? O zemji wobjecani. A som pon bog z njim godo? Na gorze sinaji! . Novj? Cij z vszetkjich wojc? Okonu prz? N?? Mje do serca david, bo won, mali pastuszk jak j? Vu v? O? Jagnj? Z gordzel? Kaminjem z puszczovkji zabji? Wopocznigo golijata, co r? Go? Bogu. Povjedzo? Jem sobje:. Mjicha? Ova marta chodze? A ze mn? V gromadze na nowuk?. Droga na lipno sz? A vedle naszigo jezora a tej przez las i mostem przez rzek? , t? Sam? , co p? In?? A pod zomkovjiskjem. Ale no zomkovjisko stojalo sztek ve? Ij pod pr? D rzekji. . Tak j? Movji? Mart? ,? Ebe ze mn? Sz? A brodem prz? Omkovjisku. Ji wojc mjo? Ji rzeczon? E t? Dka sz? A dovnji, bodej? E za bogawojca, starodovn? Oga, ale? E ludze dziseszi volel? Nj? Nje jisc. Marta noprzod nje chca? A, ale potim?? Da? A,? Ebem ji prz? Ek? ,? E ji pod zomkovjiskjem nje wucekn? I ji sami nje wostavj?. Na to j? Do? R? K? I dalibog. Tej wona ze mn? Sz? A. . Marce j? Zetko povjedzo? : jak j? Idzo? Zomk i krolevjonk? Pod korunovan? Jarz? Bjin? , i? Em v nen czas be? Za mali,? Ebe j? Przenjesc przez g?? Bok? Vod?. I wo trzech straszed? Ach j? I rzek? , chternim mjona trud i strach i njevorto, a na chternich dob? Dze pasturk bjedni i krolem b? Dze prz? Rolevjonce. . Ale wona v lese be? A cech? O s? Boja? A. Przez brod j? Muszo? Przenjesc. Ale jak j? Na brzegu pusce? Na zemj? , tej wona mje nje pusce? A za r? Kov, bo na lev? R? K? Wunosza? O s? V gor? Zomkovjisko jak wopoka. Tak j? J?? Z g? Ove k? Obuk i kjivo? Njim v gor? Do korunovani jarz? Bjin? Co tam stro? Ova? A nad mojim gronkjem czornim i z? Otim mjeczem. Bo wo gronku i wo mjeczu z? Otim j? Arce njick nje vspomjo?. Njicht ze smjertelnich ludzi nji mjo? Wo njim vjedzec. . Za brodem vedle zomku szed? Jakbe szerokji dukt, le k? Dev? De koscerze? ?? Ma? I krze, tak? Em so wuvozo? : tu be i szerokjim vozem przejacho?. Nim duktem jidz? C? Nasz? Asma na du?? Drog? . Tej j? Idzo? ,? E poku? C ti drogji daleko przed nami, zastavjon?? Imi lipami, stojala szar? Rz? Et? Orn? Blach? , a wukorunovan? Otiin krzi? Em, zvonnjica kosco? A v lipnje. . Wodn? D j? Uszo? Z nj? Vjedno jisc vedle jezora. Vrocivsz?? Z nowukji na wobjod, do podvjeczorku muszo? Jem prz? Obetku pomagac, potim do vjeczerze del? Je vol? ,? Ebem s? Wucze? Z mart? Katejzemu i historiji svj? Ti. Tej j? Azu jednigo rzek? Do mart? ? Vjesz t? Marto, mje s? Zdaje,? E naju pustkovj? To je t? Zemj? Wobjecan? , wo chterni v ks?? Ce stoji. Na tak? Godk? Wona s? Zdzevji? A i rzecze:. ?   bocz? Naju rzeka v lese, to jordan, a naju jezoro, to genezaret, chdze svj? Ti pjoter be? Rebokjem. Mol pod korunovan? Jarz? Bjin? , to betel, chdze patrijarcha jakub wuzdrzo? Drabjin? Vesok? Ja? Do njeba. Studnj? Z? Rzech chojnach: tam brac? Zva przedel? O egiptu. Pjekarnjik v sadze, to pjec, v chturen kozo? Vrzuc? Na spolenj? Rzech ch? Opok? Rol nabuchodonozor. A vjilczi v? Do? Do jezora, chdze za pamj? C? Vojigo tatka vjilk jagnj? Skrod? , to kula lv? V chtern? Danjela proroka vrzucil? Poganje. . ? To nje je nji? Odno wuk? Odanj? Le provda. Bo vej: naju pon to abraham, a jego? Ona, nasza panji to zara. . ? To nje je mo? No! ? Spjera? A s? Marta. ? Abraham mjo? Wosm? Es? T l? D? Ug? Brod? , bo tak je v ks?? Ce v? Lovani. . ? Cu? To szkodzi? ? Njechle nasz pon b? Dze mjo? L? Osm? Es? T, tej mu broda wurosnje ja? Do pasa. A maj? Wonji dzec?? Nji maj?! ? Vjidzisz! Ale kjej nasza panji b? Dze mja? A wosm? Es? T l? Woboczisz,? E wona sina dostanje. . ? A morcin? ? Morcin, to je absalon, bo m? Ad? G? Ov?. Jesz na chujeczce wutchnje. . ? A t? Jemus? ? J? Marto. Jezdem pasturkdavid! A j? Obje zrobj? Puszczovk? , jak won, i zabjij? Golijata!. T? Godk? Ca? A marta wopovjoda? A svojimu tatkovji, a ten mje vz?? Vadz?? Ebem ze svj? Tich rzeczi nje v? Szlo? I kozo? Mje s? Z tego spovjadac. Ale na tim nje be? O dosc. . Przasni chleb, co go marcijanna wupjek? A v pjecu nabuchodonozorovim, v? Ed? Njev? Ek? I, jak no ni trzeji ch? Opoc? A mje cz?? Ko pad? O na sumjenj? . ? Mo? E to je kara bosk? Tvoje v? Szlanj? Jak wona go na vjeczerz? Kraja? A, tej morcin mruczo? I nje jod?. Ale mjicho? S? V? Jevo? I podkorbjo? :. V tim j? Ugn?? Na mjicha? A,? Ebe nje v??. Ale wona to zmjerkova? A. . Prz? Kominku vjiso? Trampk do bulev trampanj? Pori jak k? Onjica, grubi z ku? Ca, jak pj? Sc doros? Igo ch? Opa. Ale strzonk be? Cenkji, jak grablisko i toczoni. Ten vjiso? Tam na chmjelovim sznurku, a j? Edno vdz? Cznim sercem do njego s? Wusmjecho? , bo won s? Natrampo? Procovjito dlo naju bulev do maslonkji przez tjile l? A j? Jod? O? Ubji? Bardzo. Ten kochani trampk porva? A njeszczestlev? Rcijanna i z njim do mje skocze? A. Vjedzo? J? E v svojim gorzu wona mje d? Ugji pocerz v? Chuje, dlotegom so wuvo? O? :. ? Trampk nje je varz? Chevk?. Vez, remus, i s? Zastavji reminjem, bo v g? Ov? , bog vje, cze strzimosz. . Bjedni trampk! Nje be? O mu znadz namjenjon? Ebe d? Ugo vjekovo? . Jak wona na mje z njim, tak strzonkjem trzas? A v moje remj? , strzonk p? K? , a g? Ovjica trampka kula? A s? Po pod? Odze, ja? Dudnja? O. . Marcijanna, kjej le po? Ov? Trampka v r? Ce wotrzima? A, zacz?? A go wobzerac, jakbe go jesz v? ? Njigde nje vjidza? A. A jak go dosc wobezdrza? A, tej cesn?? A go na zemj? I v? Rk? A z jizb? Ale przez dvjerze czuc be? O, jak wona g? Osno p? Acze. . ? Remus, vezle nogji za pas i bjej, bo bja? Ce, kjej j? Gorz porvje, nji ma njigde dovjar? Jesz gotova s? Zabrac do dzer? Tli. . V? Do? G?? Bokji be? A v njim z mocnim granjim p? In?? A rzeka. Musza? A wona njesc vjele vod? Bo naszed? Sz? A s? Doznata,? E za czasu svoji proce p? Dze? A m? In i pji?? , jedno za drugjim. Jak checze stolim? Bojce, tak v komudze nocni stoja? ? Zop? Atacon? E v? Dole i prz? Up? ? O rzekji. Chdze tu so v? Ukac le???. ? Vjesz co remus? Jidzma na noc do pji? ? Ve m? Inje be? Obe mje straszno. Bo tam stoji tile rur i ko? Z? Bovatich, a do tego je tile cemnich nort? V chternich bjes jakji mog? Be b? Zatraconi,? E j? M s? Bojo?. . Tak ma vesz? A do pji? ? Brama do nji stoja? A wodemk? ? Ale kjej jesma vesz? A, cemnosc naju prz?? A jak v grobje. I tak? Cesz? V jednim ku? Cu po d? Ugjim patrzenju dozdrzec s? Da? A vjelg? I? A, zaredzevja? I z? B? Adstavjaj? C? Ugjimu camrovji drzeva, chturen jak smok przedpotopovi cign?? S? Przez cal? Szop?. . ? Remus, czo brace! Cemno te? V ti szopje,? E? B? Obje str? Cema, a z wognjem to besma, bo? E bronji, mog? A zapol? T? Star? Latarnj?. Z? Aduj lepji nasze dva p? Kji stom? U na dzarnje, a ma po? Dejma, ja? S? K? Sk rozvjidnjeje. Cep? O je a mom? Czas. Vnetk ks?? Ec vi? Dze nad v? Do? Em, bo choc zvjerzov? Jozda mrug? D rzek? , nje roznek? Na ti cemnosc? Tec noc d? Ug? Vespjim?? Jesz do tile. . Vjidzo? Jem,? E tr? Ba s? K? Sk boji i wuczenji? Jem mu do voli. Sad? Asma tede ko? Di na jednim p? Ku s? Om? Tr? Ba v? Be? Svoje skrzepjice i j?? Nov? Stron? Nac? Gac. . ? Ko? D? Tvorzenj? Wodrzek? Tr? Ba? Bronji s? Svoj? Prz? Dzon? Bronj?. Vo? Rogoma, vjilk z? Boma. Czimu? Muzikant nji mjo? Be s? Bronjic muzik??. ? Wod vjilka, wod wukozkji, wod czego not b? Dze!? Wodrzek? Tr? Ba. . Bocz? Emus: muzika to je bronj? Cnjejsz? I? E kjij, strzelba abo kanona. Cu? Zrobjisz, kjej c? Jij p? Knje abo strzelba nje spusci? Cu? Zrobjisz jak v granju strona p? Knje? Dlotego nac? Gom nov? Stron? , bo star? Nje be? A pevn? Bo skrzepkji, bocz? To moja strzelba, a tr? Ba to moja kanona. . Smjeszno mje s? Zrobji? O, kjej jem so wuvo? O? , cobe to be? O za vojsko z takjimi strzelbami i kanonami. Tr? Ba, choc to be? O jesz cemno, wuzdrzo? Smjeszka na moich licach i s? Gorze? . . ? Vjidzec! Rzek? ? Es t? Remus, wuros? Na pustkovju za jezorami i lasem. Bo bes vjedzo? ,? E krol david? Ed? E to narod boj? Ci, wuzbroji? V tr? B? Njiczim vj? Cij le granjim grebi mur? Jasta jericho v? Oce? Na r? B? A j? Rzek? Jesz jedno: jak j? K graj? Ze. Serca, to mje jakbe co wosam? Ta? O i j? Kji smjecoch? Orotni czuj? V sobje tak? Moc, jakbem mogl d? B?? Vac. A kjejbe s? Uchel? Ojigo granj? S? Ce ludztva, to mog? Bem jich wosam? Tac i p? Dz? Chdzebem chco? , jak vjater, kjej na jese? Porvje lest? Hmar? I jadze z njinni chdze chce. Prz? Ich s? Ovach vsto? Tr? Ba i v? Gn?? R? K? Do gvj? Na njebje. A mje won v ti chvjil?? Vo? S? Du? I i pe? En se? ? Mjes? Dz pravje jak du? ? Ervjon? La v? Ed? Nad spichem v? Do? U i wosvjece? Mu blad? Karnje, z chternich szkle? ? Ocz? Ego jak gvjozd? To nje be? Tr? Ba, chturen s? Bojo? Jesz przed chvjil? Vi? Sc do pjil? V lese mje rozprovjo? Wo svoji bja? Ce wokrutni i wo pocesze, chtern? Pjijo? Z butelkji. . Ale czim s? Rozvjidnjiva? O z mjes? Dzovich parminji, tim bar? Ij won s? Gurd? O? I stovo? Znovu? Orotnim i mo? Im tr? B?. Ku reszce rzek? :. ? Poj remus! Dosc ju vjidno wuszekujmaso noclig.   v pjile przez ma? ? Okno bez szib tile vjidu dochodze? O,? E moglasma s? Rozezdrzec. Dochodze? O go te? K? Sk i przez ska? ? Scanach z deli zbjitich na vj? Zarku z grebich balk. Strzodkjem le? O? Nen vjelgji camer szari i molami svjec? Ci strupja? Im drevnem. . ? Mom dlo naju norcik bezpjeczni. Pojle tu, remus, z tvojim sposobem. Jeden p? K s? Om? Lo cebje a jeden dlo mje. Svoj? Kar? Mo? Esz wod boku wustavjic. Vjedno dobrze spac za sza? C?. Tvoje szkaplerze, co je mosz na karze, tvoje ro? A? Ce i nobo? N? S?? Kji b? D? Naju bronjic z ti sza? C? A moja strzelba i kanona zeza sza? C? A tej jesz tvoje du? ? J? Sce i wopjeka bosk? D nami: movji, cze krol pruskji abo ruskji tak? Star?? Maj? , kjej legn? V svojich verach? Czimu t? E? Njick nje godosz?. Po ti godce prz?? Pji? Do wokjenka, spj?? S? Na polce i v? Ro? D? Ugo. Potim wodst? Pji? , kr? Ce? G? Ov? , leg? Na s? Omje wokoma mje i tak povjedzo? :. ? Co ten stari chlop tam godo? ,? E ten m? In d? Ugji lata nje chodzi, to vjera? E? . Nasedzo? Jem s? Ve m? Inje v lipnje vjele razi gvoli tego,? Em czu? V jego roboce dzivn? Ranj? Vjelg? Pjesnj? Proce. Dlotego s? Znaj? Na tim. I rzek? C? Edno: le zostav? Podnjesc a te m? In? Rocovac b? D?. Przez n? Luk? Jem vjidzo? ,? E vszetko napravjon? V storim korece, k? De vodabje? I, svje? I flekji drzeva s? Bjel?. Tu chtos m? In? Apravjo? , tego b? Dz? Evni. . ? A mo? E ti cuzi pravje to robj?? Rzek? Tr? Ba.   mje s? Nje zdova? O tak, bo nacu? Be mjel? Apravjac, pok? D nji mjel? Rava v? Osnosc? Alem pozdnji s? Dozno? ,? E b? Svojigo pevni. Nje rzek? Jem tede njick, lem s? Prze? Egno? , be pocerz wodmovjic. . Tr? Ba mje nje przerivo? Pocerza, le s? Zakopo? V s? Om?. A jak j? U? Cze? I leg? , zacz?? Mje gadac do wucha:. ? Remus! A mo? E z tim napravjenjim mje to s? Le tak zdova? O. Mo? E jakjis? Jimj? Wojca i sena!. Wukozkji tu gospodarz? I ludzom? Evim womon? Na wocz?? Ad?. Bo to sobje povjodaj? Stari ludze,? E s? Na svjece mole takji, chdze v jistni godzenje v? Odz? Na javje ze zemji abo i z vod? Omkji i krolevjonkji i prosz? Bjednich ludzi wo v? Vjenj? A ko to je le womona i szto? T bez ca? A, co ludzom jidze na wocz? . ? To nji? Odna bojka! ? Wodrzek? Jem. ? Ale j? V nen czas be? Za ma? I i za s? Abi,? Ebe przenjesc krolevjonk? Przez vod? I dob? Na strasznich wukozkach, chternim mjona trud i strach i njevorto. A tero j? Ku? Ca? ? Po svjece chodzec b? D? I szukac takjich, co s? Wodvo?? . Rzecz? Tr? Bo, chco? T?? Vjic zapadli zomk? Chco? T? Rzenjesc krolevjonk? Przez g?? Bok? Vod??  ? Remus! ? Wodrzek? Tr? Ba. ? Nje gorzkej s? Na mje remus. Ale to c? Zek? : cu? Mje po zomkach? Cu? Mje po krolevjonce? Jak szczigje? Jezdem na zemovich wostach, jak smjecoch na vjeskjich drogach. Graj? Po karczmach i po vjeso? Ach, a jak za? D? Do dom z v? Drovkji, to bja? Ka moja, tr? Bjin? Rzeszvankuje mje kjeszinje za jakjim njeprzepjitim detkjem. Kjejbem zasod? Sobje v zomku wokoma krolevjonki, zaru be mje bja? Ka moja v? Netrova? A, a chocbe bronji? ? Va rejima? Te mocnich ch? Op? Jednak be s? Do mje dobra? A z mjetelokjem. A chtu? Be ji to zganji? , kjejbe mje njim spra? A? Tec mja? Abe pravo. Navetk ks? Dz jegomosc be j? Pochvale? , bo pocu? ? A?? Do cuzich bja? K? Jesz gotova s? Porvac na krolevjonk? Abo j? V? Kalovac. A cu? Tej? Zomk gotov po takji wobraz? Oskji zapadn? C jesz trz? Rample g?? Bji nji? E przedtim. . Tak plesto? Tr? Ba. Ale j? Slucho? Po? Wuchem, bo mje ju grzeszk wocz? Amiko?. . ? Remus, zdrz? , ta du? ? Ga s? Ruch? Nbsp; tr? Bo! ? Rzek? Jem, bo mje s? Zrobji? O markotno? Tobje s? Pevno co snjije. Njech? E s? ? Oga ruch? Jimj? Boskji. Tec wona cebje nje na? Oguje.   ale tr? Ba s? Nji mog? Wustatkovac. . ? Remus! Wodecknji? E, bo tu s? Cos dzeje. Tam v nim cemnim norce njico szemarzi, a? Oga s? Ruch? . Jak mje ju njijak poku nje do? , tak jem s? Podnjosl na sedz? Czk? I patrze?. Mjo? Provd? Tr? Ba. Na du? ? Ga z zaredzevja? Imi z? Boma rucha? A s? V lev? I v prav? , v do? I v gor?. To mje be? O dzivno. V nim cemnim norce te? Njico kuczkova? O. Ale cu? Na to robjic? Tedem leg? Nazod na s? Omje i rzek? Jem do tr? B? ? M? Drze c? Odac, ale mje? Choc jem wodvo? Nigo ducha? Je straszno. Nje zamkn? Woka, chocbe mje anjeli z njeba zibel? Czut t? U v? ? ,? Ebe s? ? Oga sama rucha? A?. Medetovo? I medetovo? Tr? Ba nad t? Sprav? , ale vnetk to zacz?? O z jinszigo ku? Ca. Szum vod? O za. ? J? Slo? ,? E to le tak? Bsk? Dka. Ale mje je strach. Bo vejle, kjejbe voda j?? A wobracac ko? A, to be s? Ta ca? ? Ar? Tarnj? G? A zapol? Jak svjeca. A cu? Be z nami be? O? Tvoja karadajka z ca? Im svj? Tim i svjatovim jiva? Tarzem spole? Abe s? Jak czopka. Moja tr? Ba i skrzepkji mja? ? Ju v? Jevan? Wostatn? Not?. A t? J? K dva bochenkji chleba besma s? Wupjek? A. Razu be njicht nje rozezno? , chturen je remus a chturen tr? Ba. ? Czo, jak voda za scan? Graje! . . ? Ebes t? Ak chco? Przez n? Luk? V? Rzec, to bes vjidzo? , co s? Tam dzeje. . Ale mje s? Nje chca? O,? Em be? Srodze wum? Czoni karovanjim moji kar? Bom jesz do ti robot? Je prz? K?. Krom tego be? Jem wudb? E to z? ? Co tam za scan? S? Sz? Tole? O, nji mja? O do naju moc? Znac tr? Ba be? Jinszi vjar? Ale strach mu dodol wodvogji. Vsto? I vedle scan? Omaklo? S? Do ni lukji, co zdrza? A na vod? I v? Hn?? G? Ov? . . Ale jesz rechlij, nji? E j? V? Hn?? , cofn?? S? I rekn?? Takjim g? Osem,? E ca? ? Ji? A s? Zatrz? S? A. Tero j? Nje? Do? Na to, co s? Stanje, lem porvo? S? , kopn?? Stor? Jerzeje nog? ,? E s? V szotor? Ozleca? ? Wobjeg? Jem szop? Navko? , be s? Doznac, co s? Na rzece dzeje i co tak mocno v? Rasze? O mojigo tovarzesza. . Kole zostav? A grubim camrze cos sedza? O i zdrza? O na mje. Prz? Czo? O mje wono no straszed? O, chterno mje pokoza? A krolevjonka pod wukorunovan? Jarz? Bjin? :. ? Pozdej? E, pjekjelnjiku! Dziso j? Nje jem nim mo? Im s? Abim knopem. Dom j? Tu strasz? . Ale to le na mje wocz? V? Zeszcze? O i cos vrzeszcza? O v pjekjelni jakjis movje. Tak j? Rvo? Vamps ze sebje i jak jem stojo? , sun?? V vod? I na njego. Voda mje siga? A do pasa, ale j? M be? V ti chvjil? Kocze? Choc na zotor, bo mje spomnjenj? Okrolevjoncez podwukorunovani jarz? Bjin? Odebra? O vszelkji postanovjenj? Tak jem go porvo? Za slizkji celsko, v? Oce? I rzn?? ? Bem v do? Pod vod?. Ale won s? V ti chvjil? Ervo? , v? R? Slepje i tu na mje. Tak j? Vz?? V pasu, zebro? Vszetkji se? ? Podnjos? Go i r? N?? Na vjelgji ko? O poprzez zostav? , co s? Tam vodze nadstovja? A. A uwon po njim zjacho? V do? , le takji szor czuc be? O. . Tej jem wodsapno? , prze? Egno? S? I v? Ed? Z vod? Tero j? Pjeru czu? ,? E ca? ? I? A s? Trz? S? A, bo v nji m? Ovarzesz na svoji tr? Bje d?? , co p? Uce trzima? ? Nobo? N? Pjesnj? Wo wopjece boskji. Dobri tr? Ba! Na sv? Posob szed? Mje v pomoc ze svoj? Kanon?. . Po tim v? Asu przez ca?? Reszt? Noc? A mja? A bezpjek. Anji? Oga s? Nje rucha? A, anji v vodze nje gospodarze? O. A ma wusn? La cvjardim spjikjem, zlecivsz? S? Na wopjek? Bosk?. . Kjedem s? Wobudze? , vjid ju be? Pemi na svjece. S? U? Ce la? O s? Do naju le? I przez vszetkji ska? ? V scanach, przez luk? I przez rozvalon? Jerzeje. Rozneka? O wono womon? Ocn? V? Jece? O vszetkji nort? Pokoza? O zaredzevja?? ? Og? , jakbe rzec chca? O:. ? Tero tu v ti latarnji njijak nje je straszno. Ale be? A to noc! Nje vjem, czebem jesz jedn? Tak? Strzimo? . Zebe le tero jakji dobri podfrisztek dostac, nabra? Obe s? Dobrigo ducha. . ? Bele be? A wugotovan? Zapravjon? Ims mocnjejszim! ? Wodezvo? Tr? Ba,? Jak na ten przik? Od arakjem abo romem, abo chocbe le czestim s? Ovem bo? Im. Wod czasu, jak jem z moj? Bja? K? Tr? Bjin? Stan?? Prz? Vj? Tim vo? Torzu, wodn? Ce? Jem s? Wod zemni vod? Jic? T? Remus, mosz jesz? O?? Dk kavalerskji i wumjesz zemn? Vod? ?? Opac, jak njem? Idl? Tko, ale po? Dejle. Ale s? Uchej tero. Przemovj? Do cebje bja? Czenim rozumem. Dejle z tvoji kar? Rigjelk a j? Abjerz? Vod? Ze rzekji. Tego pot? Pji? Ca z noc? J? Tero nje boj? , bo kuron? U dovno pja? ? Vczora j? K dobr? Spodenji wod bja? K na folvarku nabro? Kav? Cikoriji i wugotuj? C? Jijotk, jak go som krol lepszigo nje pjije. Kava? Uszk s? Onjin? J?? Jeszcze mom pod dusz?. Pok? D j? Zed szop? B? D? Wogji? Wobskoco? , l? Ozvjeszisz svoje ruchna na s? U? Cu,? Ebe v? H? ? Ko nji mo? Esz jisc v mojim tovarzestvje, chdze mje tu vszesc? Naj? , jak topjelc jakji pravje z przer? Bla v? Gnj? Ti. . Kjej jesma v?? A z pji? ? To jesz vj? Cij s? U? Ca z njeba s? La? O a dze? S? Smjo? ,? E ja? Vszetkji ptoszkji v drzevach i chrostach s? Rozspjeviva? ? Sod? Jem prz? Ognju tr? Bovim, samim le mojim d? Ugjim vampsem wobleczoni, bo drugji ruchna s? Susze? ? A s? U? Cu. A tr? Ba na sv? Posob zazeraj? C? Hdzeroz do trigjelka tak godo? :. ? To be? Strach! ? Rzek? Jem. ? Pokoza? A mje go krolevjonka pod wukorunovan? Jarz? Bjin? : mjo? Pesk a wocz? Jak d? Enja, z chternich bjil? Eloni parminje. Skora s? Mjenji? A v krosach t? Govich. Takjiwon be?! . ? Ze? Go? Bem jak pjes, kjejbem chco? Movjic,? Em s? Nje bojo?. Ale nen tam v vodze, kjej go so tero za dnja prz? Czom, zdo? Be mje s? B? Opskjim ch? Opem. Be? Boso, na buksach bez vampsa, a koszul? Mjo? V czervjoni pase przelnj? T? Do skor? Bo gvesno s? V vodze moczo?. Sedzo? Na p? En? Cim camrze i cos mestrovo? Prz? Muszo? Jem s? Smjoc, bom meslo? ,? E vjem lepji, chto to be?. Ale tr? Ba rzek? :. ? D? Ugji jezdes jak wojcze nasz i vjerz? V boga i mocnigo gnota. Ale? Ebes mjo? A? Tak? Se?? , tego bem njigde nje wuvjerze? , njevjidz? C? I bjotkji na wocz? A mo? E to jednak nje be? Cz? Ovjek? Oden, le pjekjelnjik? Rzecz? Je, kjej jes go s? J?? , cze t? Zu? Mj? So i gnot? ? No, tej j? E vjem co na to rzec? Rzek? Tr? Ba. ? Bo mje be s? Zdova? O,? E to be? Ch? Op. . ? Na wostrzeg? Tobje, remus. A prz? Ac muszisz,? Em c? Njewopusce? V bjitvje, ja? Es dobe?. Bo? Eli to be? Poprovdze jakji pot? Pje? C, to bes z njim bratku bez moji pomoc? Je be? So do? Rad? Bocz? To vje1g? Svj? T? Esnj? Htern? Gro? , musza? A mu wodj? C vszelk? Se?? Pjekjeln? . I to c? Rzec mog? ,? E vj? Kszim dechem nji mogl? Svoje tr? B?? C? Edovje, kjej za boga wojca v? Ocil? A r? B? Ur? Jasta jericho. . Vjater ros? Wob czas, jak? Esma vandrova? A dalij ja? D?? Tak mocko,? E nje do? Nama post? Pjic. Szamotani przez dzekjigo kr? Cka, tr? Ba mje vrzeszczo? Do wucha:. ? Nji ma rad? Remus. Nje du? Dzema. To z? I jadze z pot? Pjon? Dusz? Do pjek? A i robji takji szor. Vjidzisz t? En stog v polu? Tam pojma! Won naju wod tego pjekjelnigo vjatru zastavji. . Porene wobudze? Naju dze? Szari i komudni. Zemno be? O, ale vjater popusce?. Tr? Ba s? Trzimo? Wobjema r? Koma za g? Ov? I st? Ko? :. ? Pjekjelni to tam vczora bel trunk. M? I? Skji ko? O s? Uwobroc? Moji g? Ovje. Vjidz? Jak przez dok? . Nje stoji tam naprocem las? Stoji. Pojma i wugotujma sobje co cep? Igo, bobes jinaczi muszo? Mje vladovac na kar? I vjezc jak cel? Na jarmark. . Pod lasem gi? Bokji rov dzele? Pole wod lasa. Vjednim molu z ti stron? Ola stojo? Vjelgji kopc granjiczni. Za tim kopcem v rovje be? O cecho jak za zopjeckjem. Tr? Ba tam zloz? , be wogji? Wobskocac, j??? Trigjelk, be szukac vod? Kjej jem s? Vroce? Z vod? Z mo? Igo b? Otka dobet? , tr? Ba ju s? Grzo? Prz? Jeso? Im wognju ze suchich knepli v lese wuzbranich. J? D? Z drugji stron? Be? O nom cep? O jak v jizbje. Tr? Ba chvj? Dn? Vsz?? Jak pjes, kjej bjed? Ze sebje strz? S? Zek? :. ? Remus,? Ebe to ludze v casnich jizbach mjeszkaj? Ci vjedzel? Jak to przijemno grzoc s? Pod lasem prz? Ognju, tobe zervel? Voje dach? Mjeszkivel? Od wurzm?. Njijak mje dodom anji do moji zdovani tr? Bjin? Je cignje. Mje s? Zdaje,? E j? M noter? Nich skorc? Chternich tam karna vjidzisz na polu. Bele mje m? Apuscani? Eb tak mocko nje bolo?!. ? Remus! J? Em, co c? V g? Ovje. Jaku? J? I mjo? Pjic, kjej mje prz? Czel? Gorzo? Ka vonji? A pj? Kno jak setm? Rzech?? Ovnich? Mo? E le? Mje i ta moja gra do g? Ov? Osz? A, bo i ta be? A pjekjeln? Akbe mje trzimo? ?? Czk z? I duch z pjek? A. . ? Wobaji be? Asma wosam? Tani, bom c? Takjigo jesz njevjidzo?. Ale rozvo? Ivsz? O v rozumje akuratno vszetko, povjem c? Z nami zle! Bo cu?? Pobji? Jes stracha ve m? Inje, po? Omo? Jes szabl? Panu,? E go wod gorzu paralu? Trzasn? T. ? Ebe nje ten czernjik, tobe ludze b? Zaru nad nami s? D spravjil? A pon bog vje, jakbesma be? A z jich r? K v?? A. Woboczisz,? E wonji nas?? Na naju szandar? Naju do sodze zamkn?. . ? Bog jich tam vje, co wonji zrobj?! ? Rzek? Jem do tr? B? Tec j? Le spravjedlevje post? Pji? , a t? Tr? Bo, njijak nji mosz vjin? . Zacz?? Asma jesc i pjic. Zemnjice s? Rozbjega? ? Oma? U wod cep? Igo chopanj? U? Ca, a nom v rovje za wurzm? Be? O cep? O i mji? O. Ca? ? Arna skorc? O polach skoka? ? V? Gaj? C? A gvo? T robaczkji z kurz? Ci zemji. Stari jozc, bjedni i v? Odnja? I v? Z? Njedaleko wod naszi dur? Sedz? C? Rovje zdrzo? Zaspanimi woczoma na naju. Tr? Ba postrzeg? Sz? O rzek? :. ? Vejle. Remus! Nen stari jozc m? Ju za svojich. Vje won,? E m? Jimu krzivd? Je zrobjim? Chco? Bem te? B? Takjim jozcem, a njima v tim grzechu, bo choc to njemov? Tvorzenj? To jednak trzim? Z? Zanj? Szi svj? Ti vjar? Wob ca? I post won posce? I nobo? Nje lizo? Pazur? Dlotegoje tero takji bjedni. Bivsz? Jim, mjeszko? Bem wob zem? V g?? Bokji jomje pod korzenjami storigo d? Ba i s? Ucha? Bem not? Co v korunje d? Ba vesoko nad zemj? Graje. Bele moja jozcen? Mje peska nje v? Era? A, bobem v takjim razu wucek? Choc do vjilk? . ? Nji ma czego? Dac! Jesma, jak ten jozc i ten zajk i te skorce na polu, zdani na wopjek? Bosk? Jedin? . Ludze za nami b? D? Szukel? A chto vje, cze i kjede naju przetrzimaj?? Pok? D t? Remus, bet jes po vod? , wu? O? E? Jem so v g? Ovje tak: jid? Krzi? Ovi dnje. Tej z ca? Ich kaszub zbjeraj? S? Ludze naszi v koscerznje na kompanjij? Do vejherova. V ponjedzo? K reno wonji v? Szeruj?. Dziso mom? Zvortk. Kjej ma s? V njedzel? Dostanjema do koscerzn? Tej tam b? Dze tak? Omada ludztva,? E chco? Bem vjidzec tego szandar? , cobe naju v? Uko?. Bo cu? T? Eslol? Njech v karnje szarich vrobli chto naleze pravje jednigo, co zakozanigo b? Czka zjod? , kjej tu jeden v? Rzi jak drugji. Tam ma zgjinjema jak zorna pjosku. Tvoj? Kar? T? Uszisz chdze v koscerznje v pjerszich cha? Upach mjasta wostavjic, bobe c? Po nji poznel? Bo? E t? Ezdes takji vesokji dzi? Anga, to znovu nje je tak zle. B? Dze tam ch? Op? Z nad vdzidzkjigo jezora, z chternich te? Czasem mo? No zrobjic dvuch. A krom tego z goch? Bo tam v parafijach borzestovskji, brzezi? Skji i konarskji rosnje dosc tile dovnich vaspan? D? Ugjich jak dr? Gji. Jesz dziso poznac,? E jich przodkovje chodzil? V? Elaznich blachach i jezdzil? A vesokjich konjach. Z timi t?? Trzimej v gromadze, a? Oden szandara nje poznaje,? E t? En remus, chturen panu szabl? Z? Omo? I stracha r? N?? Na m? I? Skji ko? O. . Be? Jem vjar? E rada tr? B? Je dobr? I prz? Cze? O mje s? V ti chvjil? Jak mje no potcevi mjicho? I marta na pustkovju zchovel? Sklepje wod bulev przed pomst? Golijatov?. Tak jem wodpovjedzo? Tr? Bje:. ? Bjedni remusu! Cu? Bes t? Robji? Beze mje na tim svjece, pe? Nim njedobrich ludzi, bjes? Strach? Czernjik? Szandar? Vjele vod? Up? Inje, njim t? Ab? Dzesz svjatovigo rozumu. Bo jak go nje nab? Dzesz, to pr? Dzij abo pozdnji stracisz so kark i b? Dze po tobje. . ? V srodze wostri szkole. Za knopj? Cich l? Ak s? Do moji skor? Objerel? Tile mje v nji dur narobjil? E vszeternostek dech, potrzebni mje do granj? Tr? Bje, dziso szed? Be mjimo, kjejbe mje pon bog litoscevi nje be? Za darmo v? Ji? , bo na krovca j? I mjo? Sposobu. Ale kjej j? Ros? , tej j? Nje? Do? Ja? Mje dur? Orobj? , le vz?? I ze skrzepjicami szed? I z tr? B? , chdze nije lubjil? A chdze mje njechcel? Tamem s? Nje morze?. I z tim mje je dobrze. ? Ebe nje ten svj? Ti stan ma?? E? Skji, chturen mje trzim? Gromadze z moj? Bja? K? Tr? Bjin? , to rzecz? C? Remus,? E szczestlevszigo cz? Ovjeka nje be? Obe na bo? Im svjece. Ale bodej? E jedno vjeczn? Utrapjenj? On bog ko? Dimu cz? Ovjekovji wostavji, cobe po smjerc? Jedzo? So njebo szatn? C. . ? Remus! ? Wodrzek? Tr? Ba. Chto m? Iszczec na zemji, czimu be s? Nji mjo? Po smjerc? O njeba dostac? Doznajesz t?? Tego jesz na tvoji vandrovce, kjej s? U? Ce c? Poskvarzi, a mroz c? Otnje. Mje m? Uch movji,? E co mje teczi, to mje nalezeta roz nje? Evigo na polu, jak smjecocha bjednigo, le?? Cigo brzuchem do gor? V? S? Imi slepkami patrz? Cigo v njebo. . Vz?? Tr? Ba i vrzuce? Por? Knepli v wogji? , ja? Zatrzeszcza? O skrami i rozmiszlo? Nad svoj? Dol? Vano?? Cigo muzika? Ta. Tej zacz?? Dmuchac v wogji? , ja? Mu wocz? Zami zasz? ? Ku reszce v? R? Wocz? Zchvj? Dn?? S? Jak pjes, kjej bjed? Strz? S? Povjedzo? :. ? Roz vjilka wut? Uk?! Vrocma s? Do naszigo zameszlenj? Do njedzeli muszema s? Chdze zatac? A j? Em chdze. Do vjeczora,? Eli b? Dzema nogji dzir? Ko v? Gata, du? Dzema do vjelgjich v? Ezora vdzidzkjigo. Tam wusad? O kjile vjosk, pe? Nich rebackjigo norodu, najego bjo? Ich brzegach. Vjem na tich vodach jedn? Visp? , chtern? Zvj? Glonkjem. Tam ma s? Zatacema. ? Evnot?? Vs? Rz? Es? : bulev, krep, a na sledza z karczm?? Osz mo? E por? Detk? Rz? Obje?. ? Mom. ? Tej vszetko je v svojim porz? Dku. Le wob drog? Womijac b? Dzema vse, bo kaduk nje spji. A mo? E naju b? D? Gonjic? . Vjeczorem tego? Dnja womin? Vsz? Jele, zk? D daleko vjital? Ebulovat? Je? E kosco? A, dosz? Asma do knjeji, pustkovj? Ukretigo nad wotnog? Vdzidzkjigo jezora, chdze nom del? Esc i pjic. Potim wobesz? Asma lasem do pl? S. Ju nasz? A noc i cemno s? Zrobji? O na svjece i cecho. Le z daleka czuc be? O wujadanj? S? Ma sz? A brzegjem,? Ebe nalezc jakji czo? En i pusc? S? Na njim po vodze ku wostrovju, na chternim tr? Ba nom noclig namjenji?. Nalaz? Asma go nareszce a v njim vjos? O. V?? Asma tede z njego vod? , zapakova? A moj? Kar? I tovar? Pusce? Asma s? Na cemn? Od? Vjosmj? C? Zek? Tr? Ba do mje:. ? Mom nodzej? V bogu,? E naju naprovadzi, chdze not. Le sedz? Echo,? Ebesma s? Z tim cz?? Orem na czo? Nje nje przekol? Brova? A, bo chocbesma s? Retova? A p? Ivanjim, to tv? Posob ca? I zjad? Obe jezoro. Zdrz? Brace, przed sebje! ? Eli rech? Ij nji? E j? Ti cemnosc? Uzdrzisz jakji brzeg kraju, to rzeknji. Bo pod? Ug mojigo wobrachunku jadzema prosto na vdzidzkji wostrov a ma chcema na glonk. To te? Jak nom przi? Dze jakji brzeg na wocz? Skr? Cema na pravo i vedle brzegu pobje? Ema, ja? Won s? Sku? Czi. Tej le kava? Uszk wotvarligo jezora nom przi? Dze przep? En? C, a glonk jak vesok? Poka vstanje przed nami. . Przeprava nasza wodbe? A s? Jak tr? Ba s? Spodzevo? . Po godzenje jazd? Zo? En nasz zaskrzepjo? Na pjoskovatim brzegu. V? Ocze? Asma i v? Gn?? A czomo na brzeg. Przed nama wodemk? A s? ?? Czka, wodgrodzon? D brzegu pasmem zelonigo brzidu. Przeszed? Sz? Czk? Nasz? Asma gru? T, chturen vesoko i przidkjim spichem szed? Do gor? A na gorze krom cemnosc? Jidzec be? O grebi wuzimkji vesokjich drz? Lasu. . ? Ha! Tu ma sedzema, jak ve fortec? Chto do naju chce przi? Sc, muszi przez g?? Bok? Vod? . Choc cali rok v ko? O tu sedzec besma mog? A i njicht be wo tim nje vjedzo?. Biva? O,? E naszich jeden, kjej mu pruskji prava dokurcze? ? Zatace? S? Na jezorze, a kjej go z jednigo wostrovu v? Kal? Na dregjim s? Zchovo?. Bo? Ebe to nje be? O tak cemno, tobes vjidzo? ,? E wod po? Noc? Wod po? Nj? Ch wostrov? E tu kjile. . Mje be? O tero nabor? Ij wo to,? Ebe po? O? ? Tovar? A jakjim suchim molu i je wod vjilgoc? Gor? Ochronjic. Ale tr? Ba ju wo tim som meslo?. . ? Noprzod? Rzek? ? V? Gnjema czo? En dobrze na kraj, cobe go nom voda nje zabra? A. Tvoje tovar? Og? Tam v ti chvjil? Esz bezpjeczno le? Ec, ja? V? Ukoma sobje le?? . J? Wod tile czasu nje bivo? ,? E po wocemku nji mog? S? Wod razu rozeznac. Ale po? Dejma godzink? , ja? Mjes? Dz vi? Dze i s? K? Sk rozvjidnjeje. A wob ten czas sadnjima nad ka? T? Lasu pod drzevami. . Za chvjilk? Ma s? V? Sta? A na rovn? Wusad? A na mechu pod vesokjimi chojnami. Letk? Ka p? En?? A gor? I gladze? A vod? Ak,? E jezoro le? A? O cecho, jak stolim drzemj? Ci. Leno letkji plusk, jakbe chlichanj? Oligo dzecka, chvjilami wuderzo? Wo brzegji. . ? Czu? T? Remus? Rzek? Tr? Ba. Jak to z ti vod? Zasem na brzegu zap? Acze? To s? Dusze wutopjonich rebok? Prosz? ? Ij? Cich wo  "vjeczni wodpoczink". . ? ? Ebe le ta doka s? Chca? I rozi? C! Bo z ludzi nom tu be njicht krzivd? Je zrobji? , chocbe tu be? Chdze zataconi. Tu po vsach mjeszkaj? Sami dobri ludze, gburz? Reboc? Co muzik? Lubj? Barzo i mje dobrze znaj?. Ale maj? Wonji tu vjele g? Wo topjelcach i wo dzevim? Ovcu, chturen s? Taci po jezorze i po lasach vko? I v borach mjedze jezorem i juszkami. A j? S? Prz? Aj? , remus, tak jak lubj? Dobrich ludzi, tak bem nje chco? No? C na takjigo, co z njim njigde nje vjesz, jak przi? Dzesz do szeku. . Wob ten czas por? Razi voda wuderzela wo pjosk z takjim letkjim szumem jakji robji kosa, kjej j? Za? O? I v g? Stim? Ece. S? Abi vjater dmuchn?? I zaszcmarze? V czubkach drz? I rozervo? V kjile molach szar? Dok?. Tero j? Rozezno? Na dole przed nami dosc rozleg?? ?? Czk? , za?? Czk? Krze, za krzami szerok? Vod? , a za vod? Jakbe wopok? , v? Ig?? Z jezora. . ? To je vdzidzkji wostrov! ? Powucze? Mje tr? Ba. ? Takji won d? Ugji i szerokji,? E dva valn? Burstva na njim stoj?. Ale jak wonji chc? Z krov? Na jarmark, tej wonji musz? J? Przez vod? Vjezc. Zdrz? Tam na prav? Ro? Ovi v? Odzi pas nad vod?. V pol godzenje vi? Dze ks?? Ec na njebje a ten vjaterk dok? Rozgonji. B? Dze vjidno. . I vjidnja? O dosc chi? E. Szerok? Zervjon? Akbe z? Ot? Egna k? Ad? A s? Wod ks?? Eca na jezoro, a jak ju szerokji r? B jego v? Ilo? S? Na podnjebju, tej j? Rozezno? Dobrze przed nami?? Czk? A na nji ku mojimu dzevovanju trz? Opjice sana. Tr? Ba je wuzdrzo? Te? , smjo? S? I rzek? :. ? Co to za gospodarze v tich vsach,? E dadz? Sanu na?? Ce zgnjic! Musz? Go mjec dosc tile, kjej wo nje nje dbadz?. B? Dzema so tero szuka? A jakjigo sza? Asu, jak wonji go tu lubj? V? Ovjac, kjej wovcami potrov v? Saj?. . ? Ta, z chterni nen cenkji szach v gor? Jidze!   patrz? . Ks?? Ec rozsvjece? Ju noc, tak? E vszetko vjidzec be? O jak za dnja. Ale na kopjica z dr?? Kjem stoja? A cecho, jak te drugji dvje. . ? Vjidzisz,? E s? Nje ruch? Zek? Jem. Ale ledvjem to povjedzo? , tak i j? Idzo? ,? E ta kopjica s? J?? A zibotac razem z nim dr?? Kjem v n? I v wov? Stron?. . ? Cu? Na svjece! ? Meslo? Jem sobje. Na pustkovju zob? Ockjigo czu? Jem njeroz godk? Wo ta? Cuj? Cich przed vschodem s? U? Ca kopjicach sana, alem na wocz? Akjigo cudu jesz nje vjidzo?. . ? Remus! Pojma zt? D precz, bo tu njedobrze. Jakjis z? ? Om kozalo vlezc akuratnje na glonk, jakbe tu vj? Cij wostrov? Nje be? O. Poj! Tvoje tovar? Esz le?? Na czo? Nje. Wodepchnjema s? Na vod? I dalij. Pop? Injema na wostrov vdzidzkji, ble? Ij ludzi. . Ale j?? Czekavi doznac s? , co to za wukozka v ti kopjic? Sana sedzi. Tak jem poceszo? Tr? B? :. ? A mo? E mje dobrze nje wochrzcil?? V? Tpji? Tr? Ba. ? Bo to ju tak dovno,? E j? Tego nje vdarz?. A chdze moji kmotrovje sedz? , tego j? E vjem. Mo? E te? Duch tego pana ze zvad? Cos t? Mu vczora szabl? Z? Omo? , v noc? Achodzi nom v drog?. J? Lejedno povjem: wucekejma pokji czas! ? A nacu? T? Osz svoj? Kanon?? ? Rzek? Jem. Vez i zagrej "chto s? V wopjek? " , a? Eli to je z? ? To wono s? Zaru wuspokoji. . Moje s? Ova trafjil? Rabje do serca i dodal? U ducha. V? Be? Chi? E z dre?? Cimi r? Koma z mjeszka na plecacli svoj? Szkl? C? Tr? B? I j?? D? C. A g? Os jego tr? B? Wod razu povtorzel? Drzeva i pos? A? ? Alij na cech? Od? Ezora, na wostrov? Na dalekji chat? Udzkji. . Patrze? Asma tero woboje. Na kopjica z dr?? Kjem stoja? A ca?? Chvjil? Cecho. Ale ledvje tr? Ba woprzesto? Grac, verazno i pevno j? La s? Kopjica po?? Czce czo? Gac ku nama, co jednak strasznje v? Rza? O. . ? Nji mom tile dechu? Rzek? Tr? Ba? ? Ebe grac dalij. Vezma, remus, nogji za pas pokji pora. . I kopjica s? Zacz?? A zibotac i skakac jak v tu? Cu, ja? Mje mrovkji po plecach przelotival? Ale m? Ovarzesz na g? Os "tu? Ca" r? N?? Svoj? Tr? B? Na zemj? , krzikn?? "jezus marja! "  i szust! Bokjem v krze, le za njim tak zaszorze? O. Tero j? Sto? I? Do? , co s? Stanje. . A kopjica czim krodzij mje, tim ve? Ij ros? A v gor?. Ku reszce z nji sano wopad? O i stojo? Vesokji ch? Op z d? Iig? Bjo?? Brod? , v skorznjach vesokjich, jak je reboc? Osz? I z barankov? Muc? Na g? Ovje. V r? Ce won trzimo? D? Ug? Strzelb? . T? Won przevjese? Przez remj? I vjelgjimi krokoma szed? Ku mje. Jak naszed? Na trz? Rokji, stan? L, vezdrzo? Z wuvog? Na mje i rzek? :. ? Na vjekji vjek? Amen? Uwodrzek? Jem. Ale won s? Do mje nje prz? I? E? . Mjo? Mje gvesno za jak? Wukozk? Z lasa, bo moji godkji nje rozumjo?. Tak ma ca?? Chvjil? Na sebje patrza? A, ja? S? Njespodzevanj? O? Czuc straszlevi r? Tr? B? Be? O to vo? An? Z takjim strachem,? E nen cuzi i j? Z nameszlenj?? Asma s? Przedzerac przez chrosl? I cu? Ma wuzdrzata? Na zibji, co tam wod stron? Ezora zelonimi k? Poma pokret? Oja? A, tr? Lia sedzo? Ve? Ij pasa v torfje, jak tam vpod? Wucekaj? C? Vrzeszczo? Vnjebog? Ose, jak s? Dozno? ,? E s? Nji mo? E v? Stac. Zaru te? Ten z kopjice sana wodpj?? Pas svoji strzelb? Jednigo ku? Ca i mu ku? C cesn?? ,? Ebe s? Wuchvece?.  ? Trzimej tero, tr? Bo, a ma c? V? Gnjema! ? Vo? O? Won do njego. Bjedni tr? Ba so nje do? Tego dva raze povjedzec, le trzimo? Dzir? Ko, a ma wobaji go v? Gn?? A na gr? D. Woczapani be? Bjedok torfovim b? Otem ja? Po szej? , ale jednak s? Mocko cesze? ,? E retovo? ? ?. A ten z bjo?? Brod? Rzek? :. ? Ha! To v? Esce, vaspanje!? Rzek? Tr? Ba. To v? B? N? Kopjic? Sana. Tero j? Em, czimu moja kanona, choc jem z nji strzelo? Bosk? Not? , nji mja? A do vaju moc??   cu? T? Hco? , tr? Bo? Nje sedzo? J? K mesz, pok? D t? Ro? Svoj? Pjesnj?? Ale nje vjesz t? E zveczajem kaszubskjim po pjesnji jidze skoczn? Ta? Pocu? Es t? Uceko? , kjej jes mjo? Do tu? Ca grac kopjic? Ana? ? J? Szed? Wobocz? Do czoma, cze go voda nje zabra? A. . ? To c?? Osni strach lech? Drog? Doradze? I be? Be c? Wutopji? . A przeznajesz,? E kopjica sana anji c? Zjesc anji c? Wutopjic be nji mog? A. Ten tv?? Ugji tovarzesz je jinszigo ducha. Zdo? Na mje jak mur, a j? Prz? Ac musz? ,? Em go mjo? Za jak? Wukozk? , chterna mje zasz? A v drog? Na wukoranj? Bo jak jem pochvale? Boga, to won mje jak? S cuz? Godk? Wodpovjedzo?. ? Won movji nasz? Godk? ? Rzek? Tr? Ba. ? Le m?? Zek ska? Oni, tak? E ludze jego godkji nje rozumjej?. Przezvjisko jego remus, a tam na czo? Nje le?? Jego to var? Chterne won ludzom przedaje: ks?? Kji, szkaplerze, guzikji, njitkji. . ? Ha? Rzek? Vaspon? To t? Jes ha? Dlarzem! Nje v? Rzo? Bes mje na takjigo, bo c? Zir? Kosc z woczu patrzi. Ch? Op z cebje jak stolim, a serce mosz wodvo? N? Volo? Bem c? Vjidzec? O? Njerzem, bo mosz vszetko, co do tego not a wurod? Bes mogl v? Raszec v noc? Z? Ovjeka s? Abigo ducha. . ? To je vaspon mucha, pon zoborskji, krol jezora! ? Rzek? Tr? Ba. A vaspon stojo? Wopar? I na svoji d? Ugji strzelbje vesokji, zdrz? Ci jastrz? Bjim wokjem na naju i v? Rzo? Poprovdze jak krol. Rzek? :. ? I vjitom vas v mojim krolestvje jako gosci! ? Le t? Tr? Bo, jidz i v? Ap s? V jezerze, bo nje prz? Oji,? Ebes jak jakji mulni czort wobro? O? Moje wocz? Ruchna v? Szisz prz? Wognju. A t? Remus, jidz i zapol?? Kopjic? Sana na pravo. Sadnji wod nji dva? Okce na zemji, a nje b?? ,? E tam mokro. Vko? Bo je por? ? Okci cvjardigo i suchigo gr? Du. Sedz? Echo i za mn? S? Nje wobzerej, kjej chcesz b? Mojim przejacelem. J? Chvjil? S? Vroc?! . Po tich s? Ovach krol jezora d? Ugjimi krokoma szed? V las, a j??? S? I zapole? N? Kopjic? Sana, jak won mje kozo? I sod? Jem na zemji. Noprzod bjo? I dim j?? Strzikac ze sana, tej za? Iszczel? Zervjoni p? Ominje a za chvjil? Du? I s? Up wognja buchn? L pod gvjozd? Drug? Revav? Egna s? K? Ad? A na ks?? Ecov? Stegn? Z? Ot?. . Za chvjil? Naszed? Tr? Ba v koszul? Ruchna trzimj? C? R? Ku, a pod poch? P? K ga?? Zi leszczenovich. Vjidz? C? O, j? Ign?? Ze sebje vamps i mu go do? , be s? Njim prz? B? Eld. . ? Bog c? Ap? Ac! ? Rzek? Tr? Ba. ? Cep? O tu kol wognja, ale na koszul? Edzec jednak be be? O njebelno. J? Chi? E moje ruchna na por? Ga?? Zach do wognja prz? Avj? , cobe s? V? Szel? ? A chdzi? S? Podzo? Vaspon mucha?. ? Tak won vjedno robji! ? Wodrzek? Tr? Ba cechszim g? Osem i j?? Wustavjac leszczenovi rusztunk prz? Ognju na svoje ruchna. ? Ludze povjodaj? ,? E won tu v tim wostrovje g?? Boko v zemji m? Stamantni pa? Ac, pe? En ro? Nigo bogactva. Ale njicht nje vje do njego trafjic, bo won jesz njikomu drogji nje povjedzo?. Tero won pevno tam szed? , ale j? M njikomu nje radze? Jisc slode. Bo choc won naszim ludzom jesz njigde? Odni krzivd? Je zrobji? , to v ti spravje z njim nji ma? Art? . ? Njech ko? Di som za svoje wuczinkji przed panem bogjem wodpovjod? Le to c? Zek? ,? E zle nom tu prz? Jim nje b? Dze. Woboczisz,? E won nom v? Avji kjezr? Oltech. . ? Aha! ? Rzek? Tr? Ba? To won t? Kopjic? M? D strzodka ja? Ovcem zapravjon?. Woboczisz vnetk, jakji to d? Wogji?. Reboc? Nad jezora prz? Ovjenju zapolaj? Ja? Ovc i pol jezora njim mog? Wobsvjec? Kjej tego trzeba. . ? Na krolevskjim dvorze muszi b? Iluminacej? Rzek? Won, skazuj? C?? K? Na s? Up vesokji wognja i troje skri. ? Ale jak ten wogji? Wupadnje, tej nalezema pod v? Glami krolevsk? Pjeczi? , chtern? S? B? Dzema rocze? A. . Tr? Ba v mojim d? Ugjim vampsu s? Zervo? Zaru, ale noprzod s? V? Oce? , bo so nast? Pji? Na trokji. Ko m? Amps be? Mu vjele za d? Ugji. . ? Njigde j?? Cij nje vlez? V cuzi ruchna. Kjejbem tak, bronji bo? E, be? Zavoro? G? Ov? V ten wogji? I so moje sno? ? Ica prz? Varzivsz? Oszkaradze? ? Cu? Za k? Opot dlo moji bja? Kji tr? Bjin? . ? Wo to njechbe c? Nje bola? A g? Ova? Wodezvo? Krol jezora,? Vszesc? Jedz? ,? E tr? Bjin? O c? Tile db? O pjes wo pj? T? Nog?. I s? Ji nje dzevuj? , bo vano? ? Volisz po svjece nji? Doma dzec? Olebac. . ? Bo pon bog vje,? Ebes jich dejadej nje v? Ovo?. Krom tego, provd? Rzek? Sz? Tvojigo mesterstva v granju be po tobje te? V spodku nje vz?? ? Bo jak ze svoj? Bja? K? Nje? Ijesz, to wona z jinszimi ps? Os? . Wob czas tego podkorbjanj?? Ba zj? L vasponovji torb? Z ple? I, v? Be? Z nji chleba bochenk, mas? A gle? , trz? Utelkji pjiva, kjile sztuk suszonich na ro? Nach rib, a ku reszce krotk? I p? Kat? Butelk?. Vszetko won powuk? Odo? Na trovje, ale butelk? Zatrzimo? V r? Ce, przezero? Przez nj? Pod wogji? I povjedzo? :. Jak przepjil? O mje, tej j? Dz? Kovo? I wodmovji?. Vaspon na to povjedzo? :. ? Kjej tak, to s? Napji prz? Mnji pjiva koscerskjigo ze? Indovi brovarnji. Lepszigo v samim gdu? Sku nje v? Ijesz. Godka njese,? E jeden z kaszub? Aszich zanjos? S? Dk tego pjiva przed kiwotko dvuma t? S? Cami l? Anu jezuskovji do stanji, jak s? Wurodze? V betlejem. Svj? Ti jozef ten trunk pochvale? I poczestovo? Njim trzech kroli. Do gorzo? Kji i pjiva przegrezema tich rib i chleba. A jak ten wogji? Wopadnje, tej z pod kaminji v? B? Dzema po? C sorena. I to,? Ebesta nje godo? A po svjece,? E krol jezora vaju bjedno wugosce?. . Tak ma tede tam zajoda? A i zapjija? A, ja? Wogji? Pocz?? Gasn? C. Ale? Evi v? Gle dova? ? Ile cep? A,? E s? Sedza? O jak v wogrzani jizbje. Na wokr? G dicha? ? Jelgji vod? Czuc belo vonj? Tego woddechu za secami, za rebami i jezorov? Trov?. . Jak wogji? V? S? , bjesadova? Asma prz? S?? Ecovim vjidze. Ale v? Gle na wognjisku s? ? Ole? ? Grza? ? Vaspon so zapole? Krotk? Fefk? , po? O? E? Na kolana przed sob? Strzelb? , chtern? Znadz njigde z r? Ku njev? Sce? I zacz?? Movjic:. ? Dobrze tu na tim wostrovje ve strzodku du? Ich v? A nad g? Ov? Posova njeba z milijonami gvj? I du? Im vjidem mjes? Dzovim. Pon bog buduje vj? Kszi i spanjalszi pa? Ace, nji? E mestrovje v gdu? Sku. J? Czuj? V tim pa? Acu provdzevim krolem. ? Dobrze dlo vaju,? Esta mje nasz? A dziso. A v? Czta n? Komedij? Z kopjic? Sana. Dzis to be? ? Ort. Ale vjerztamje: t? Sztuk? J? Njeroz retovo? Svobod? A mo? E i? ? , kjej ne k? Si ps? Ruskji wob? Av? Na mje robjil? T? A mje patrzisz, remus, pitaj? Cim wokjem. Muszo? T? Osc na barzo zapadlim pustkovju, kjej t? Je czu? Jesz wo krolu jezora. Tr? Ba mje lepji znaje. Wuvo? Ej: j? Zdem krolem jezora i mom vojn? Z krolem pruskjim. Won m? Dzi i vojska dosc tile, a j? Jezdem som jeden z moj? Vjern? Strzelb?. Ale won jeszna mje njedobe?. Z mojigo gnjozda na zoborach, tam chdze z vesokjigo brzegu moja chata zdrzi na vjelgji vod? Zt? Dka wonji mje v? Kal? Tam deszcz leje i s? Onuszko bo? ? Vjeci z gor? Rzek? Rozervanich dach? A pod dachem gospodarzi moja bja? Ka z cork? I senem. Jich dobetk jedna krova i jedna szkapa na tich du? Ich gru? Tach. Bo kjejbe dach? Apravjil? Dobetku s? Dochovel? Tobe jim to zaj?? Krol pruskji za te vszetkji sztrof? Jakji jego s? D? A mje na? O? El? . Zemja moja rodzi wosl? Wosocz, bo j? I pon, tac? S? Na vojnje i nji mog? S? Pluga j? C. Dobrze i cep? O dziso prz? Im wognju, ale jid? D? Ugji tidzenje, chdze j? O go wobskac? Nji mog? , bobe mje zdradze?.   dzis i jutro vszetkji lesni sedz? V chojnjicach na jakjims svojskjim vjecu, chdze znovu jak? Nov? Krzivd? Ludzk? Wobmesl?. A z tich, co tu wostel? Szandar? Njicht v pojedink? S? Na mje nje wodvo? I, bo srodze mje s? Boj?. Dlotego mom? Zis bezpjek i mo? Em? Wogji? Pol? . ? Cu? Ma mja? A przeskurz? ? Wodrzek? Tr? Ba. Ko mojim rzemj? S? Em je rozvjeselenj? Erc ludzkjich, a remus njedovno s? V? U? Na pustkovju jak pil? Tko ze skarup? Ale ma nocova? A na zvadze ve mlinje, a tam remus nocnigo stracha zvicz?? E? I gor? Ko? A m? I? Skjigo na do? V rzek? Cesn??. Tej be? Asma na litkupje v zvadze, a tam won panu stor? Szabl? Z? Omo? , wo co ten s? Tak zajisce? ,? E go paralu? Rusze? I chto vje cze? Ije. . ? Zvadzkji pon nje? Ije! Z? ? Ovjin? Ec? Pjorunov? Chi? Osc?. Ludze z lip? O jego smjerc? Zivn? Godk? Wopovjodal? Movjil? E czernjik zaprose? Do muzekji tr? B? V gromadze ze samim luceprem v postaceji vjelgjigo jak vje? ?? Opa. A jak pon zvadzkji podpjiso? Kuntrakt, tej j prz? Ocze? Z? I duch, skr? Co? Mu kark z tvarz? Na plece, v? Ek? Z njego jesz cep?? Dusz? I z nj? Kominem neko? Do pjekla. A zrobji? Lec? C? Ad zemj? Takji vjater,? E reboc? Ji mogl? Ovjic przesz? I noc? . Ale tr? Ba j?? Mu wopovjadac, jak to be? O poprovdze. A jak sku? Cze? , tej sedza? Asma cah szturk cecho. Ku reszce rzek? Krol jezora :. ? Njech mu tam pon bog na s? Dze svojim v? Czi! Wod knopj? Cich l? On gardze? Svojimi. Sena i corkji do? V? Ovivac v berlinje. Tam wone wodvekl? Od mov? Wobeczaj? Wojc? Vojich. To ma zoborskji na zoborach s? Jinszigo ducha! Ma zachova? A spuscezn? Po wojcach i z vrogami nje sz? A v konszacht? A wod naszich prav nje wust? Pji? Asma anji kroku. Bo te? Nasza. Zoborskjich? Rozga? Wod stolim? Pochodzi. A chtoze stolim? Odu, ten gvo? Tovji nje wust? Pji,  choba wuspji go sama smjerc. . ? Tam z dalekjich stron, chdze mjeszk? C, tak? Dka jidze v naszim rodze. Prz? Ed? Za dovnich czas? Tolim i zacz? L mjeszkac na tim wostrovje. Jednigo rena z vesokjigo brzegu zoborskjigo sz? O dzevcz? Do jezora bjelizn? Prac. Pj? Kn? E? O jak jutrznj? Ocz? Drza? ? Ak gvjozd? A smjeg nje je takji bjo? I jak ji skarnje be? ? Stolimovji zapole? O s? Serce i vz?? I kriamko v? Dovo? G?? Boko ve vn? Trznoscach tego wostrovu zomk peszni i v njim nagromadze? Vszelkjigo bogactva. Tej przejacho? Czo? Nem i s? Zatace? Ve vjelgjich ja? Ovcach zoborskjigo brzegu. A jak nasz? O dzevcz? , tej vz?? Je ze sob? I be? O jego bja? K? . Wod nigo stolima ma s? Takjimi du? Imi ch? Opami rodzil? E pobrze? Njic? Ezora nom del? Rzezvjisko mucha. To przezvjisko przesz? O v nasze dokuma? T? Ale muchovje s? Njigde krzivdz? Nje pozvolil? Za dovnich czas? Ronji? Asma naszich prav przed mnjichami wolivskjimi, chterni nom zakozivel? Ebjitv? Na go? I? Skjim jezerze, chterno stari ludze nazevel? Elekovnjic?. Tej mja? Asma przezprav? Krzi? Okami, chterni zobor? Asze na vesokjim brzegu przezevel? Quot;varnim gnjozdem".   za polskjich czas? Om folgovel? E to m? Icerzami i szlacht?. Ale jak naszl? Rusoc? Tej ti naju scesn? L? Ak wobr? Cz?. M? Dri to norod. Porachovel? Hojki v lese, dzekjigo zvjerza, zajka v polu, porachovel? Ibkji vjezerze i n?? E nom bronjic i wudzelac i chojeczkji z lasa i sorena i zajka z pola i reb? Jezora. Mje s? Poprovdze tak zdaje,? E wonji tam, chdze smjertelni cz? Ovjek m? Sz? , zchovel? Pjersach tak? Maszin? , co potrafji vszetko wobrachovac. Mo? E wonji t? Maszin? Navetk gvjozd? A njebje porachuj?. Ale j? M ti wudb? E ta maszina jich te? Roz woszuk? Tej wonji s? Mocko przerachuj?. Do ti chvjile j? Njimi vojovac b? D? , a kjej mje smjerc zabjerze, vojovo? B? Dze m? In. A j? M vjar? ,? E m? Rzetrzimom? Jak to naju m? Dr? Dka movji,? E naszi bjed? Dze d? U? Ij, nji? E jich pa? Stva. . . ? To s? Vje! Nje tak rech? O zaspjevaj? Nom kaszubom na pusti noc? Nodzeja v bogu,? E za t? Sprav? Ve zvadze jich wob? Ava naju z remusem nje z? Apji. Povjem vom, vaspanje,? E ma s? Na t? Jintancej? Zabjeroma z kompanjij? Do vejherova. . ? J? D? Z vami v gromadze do tego svj? Tigo mjesc? O mom vo? N? K. Temu prziczin?! ? Wodrzek? Krol jezora nje zvo? Aj? C? A s? Ova tr? B? . ? A do sobot? Atrzimom vas v goscenje. Legnjita v tim tu molu! Deszczu nje b? Dze. A latko kan?? O rechlij, nji? V jinsz? Ata. . I v? Gn?? S? Krol jezora prz? Aju na zemji. Ale j? Ugo nje zamkn?? Woczu, lem patrze? V njebo, kjej ju mjes? Dz zeszed? I gvjozd? Mruga? ? A drzemj? C? Zemj? I na dichaj? C?? Ugjim dechem vod? Czu? Jem na brzegu cech? Chlichanj? Ebockjich dusz, ale dalij z jezora sz? O ku mje letkji granj? Od? Jak? U? Anj? Atkji nad dzecka kolebk?. Chdzes z daleka s? Chdzeroz wodezva? O szczekanj? Sa na woborze. Tej mje prz? Lo do g? Ov? Jak barzo ten krol jezora mje prz? Czo? Njeboszczika pana jozva na lipi? Skjich pustkach. Vaspon be gvesno szed? Na v? Vjenj? Akl? Tigo zomku. Ale jaku? J? Njego przemovj? Z moj? Ska? On? Godk??. Ku reszce mje s? Tak zdova? O. Jakbem le? O? Na du? Im wokr? Ce, bje?? Cim mjedze njebem i zemj? Bjegjem rovnim i cechim. Tej moja pamj? C zgas? A i jem wusn??. . ?? Eli to panna klema strzel? O njeprzijoceli ju njima!   tak ma s? Chi? E woblekala z nodzej? V dusz? Za chvjil? Znovu p? K? V? Rzo? Ju bli? Ij. A za kjile pocerzi vjidza? Asma przez nasze wokna, jak wod vesokjigo brzegu zoborskjigo v? E? A? O czo? No ku brzegom glonka. V njim jak zvjastunka svobod? Stoja? A z vjos? Em v r? Ku panna klema, vesok? K krolov? Pj? Kn? K anjo?. Z daleka bivsz? Udb? E j? Vjidzima, kjiva? A r? K? I woczoma s? Smja? A. Tak ma v?? A z naszigo kretovjiska? Jak go tr? Ba nazevo? ? Na svjat bo? I. Pogoda smja? A s? Jak dzevcz? M? Od? Na brzegu ju vjita? A naju krolevjonka jezora. Wod nji dovjedza? Asma s? ,? E s? U? Kovje pruskji njic nje mog? C? Kurac, v? Rajil?? Wob noc precz. Potvjerdzil? O ludze ze vszelkjich vs? Vko? Jezora, chterni prz? Chel? Eno na zobor? Be dac vj??. I rzek? A panna klema:. ? Dzec? Pj? Kno tu wu vaju, mjirno i dobrze, jak wu boga za zopjeckjem. Ale ko? Dimu z naju jego drogji s? Pjisan? A moja droga wod vaszi s? Dzeli. Dobri tr? Ba, chturen tak dzir? Ko i wodvo? No prz? Os? Mje z vejherova vj?? , nji mjo? Gvesno pomeszlenj? E v lestach, chterne njos? , be? Nokoz moji v? Odze,? Ebem jak norechlij szed? Do kraj? Atolickjich, ja? Z? Osc njeprzijoceli koscola s? V? Orzi. Not mje le ruchen svjeckjich, ale tich pevno bem tu wu naszich rebok? Je dosto?. . Cal? Chvjil? Zapanova? O milczenj? A te s? Ova ks? Dza i serca nam s? Scesn?? ? Jak vjedno, kjej chto mji? I i dobri s? Woddz? Kuje. Ku reszce pjerszi wodezvo? S? Tr? Ba:. ? Jegomosc! Kjej nji mo? E jinaczi b? To njech s? Stanje vol? Sk? Redzi b? Besm? Egomosc? U mjel? V tich cz?? Kjich czasach, kjej njeprzijocele szolej? , a cholera kosi ludzi na naszich njeszczestlevich kaszubach. Chtu? Nom bjednim, njewucza? Im ludzom rad? Udzeli i pocech? Ale jak m?? Tej j? Gomosc? Uchna svjeckji doteguj?. Novj? Ksz? Es, chdze be mog? Je kupjic, to vjele. Ale tam s? Gotuje wod pruskjich szandar? Bo pjiluj? Na ks? Dza. Ale korsin, vjeso? ? Eska, chdzem njejednigo talara na granju zarobji? A na dregji dze? Go tam v kart? Rzegro? , le? I le wo po? Dnja drogji. Tam znaj? Ko? D? Karczm? I ko? D? Lad?. Wu rezego, bogobojnigo karczmarza, mog? Be jegomosc navetk v potrzebje wob noc wostac, bo won m? Pj? Trze provdzevi pokoje. A ruchna prz? Es? Wod? Eda bluma, chturen, chocbe mu s? Co mekce? O, njick nje povje. Jedini njevorti cz? Ovjek tam, to vojt. Ale won lubji jednigo v? Ic. A kjej go naszi gburz? Pa? Skji jizbje prz? Cz? Do kart i szklonkji, to won nje b? Dze za chvjil? Vjedzo? Wo boskjim svjece. . ? Njech tak b? Dze! ? Rzek? Ks? Dz pave?. ? To dziso jesz nacesz? S? Sobje, a jutro tr? Ba mje veznje mjar? I prz? Ese gburskji vamps i bot? Bo jak te svjeckji ruchna woblecz? , tej j? Nje b? D? Ks? Dzem pav? Em, le gburem formel? , chturen do tuchole jadze na termin, maj? C? Am przed sadem pravo wo spodk po vuju. Takji mje prz? El? Apjor? A pokozk?. . ? Jegomosc! Norod rebackji vko? Tich v? E? Dziso wu mje reno i prose? ,? Ebe ks? Dz dobrodzij be? Tak dobri i dlo njich wodpravji? Na jednim z tich wostrovji msz? Svj? T?. P? Acz? Ludzeska,? E jim kosco? ? Ozamikel? Vko? Njich zaraza i gorz boskji. . ? Njech s? Stanje vol? Sza! Za goscen? I wopjek? D? U? Ni vama jezdem. Njech njichto z mojim pjismem za? Dze do ks? Dza proboszcza ve vjelu, a? Eli jego vol? O ze vschodem s? U? Ca wodpravj? Wofjar? Svj? T? . . Na dregji dze? Porenn?? U? Ce? Eczno zasvjece? O nad vjelgjimi vodami. Z vesokjigo brzegu jezora v? Odzi, jak wostrim rogjem, j? Zek v? Zkji pjosku, wobros? I chrostem i ja? Ovcami. Zvj? Go koz? Ovcem. Povjostka reback? Ecze,? E jak "wod koscerzn? Ja? Do chojnjic zacz?? Djobe? Djob? A gonjic", tej na koz? Ovcu v? Ngovel? O suchim ja? Ovcem. Naprocem koz? Ovca ku po? Nju vznosz? D? Ugji wostrov szvedzkji, za njim glonk, a dalij, jak wokjem dozdrzisz, vod? Bjo? I brzegji, a na brzegach rebackji sprz? T. Dalij wod brzegu buchtuj? S? V gromodkach chat? Sr? B s? Om? Poszivan? Za chatami szerzi s? Pust? Za pust? Las. Na lasu chdzes daleko spar? ?? Brzegji modrigo njeba, co jak przezdrzesti zvon vjelgji prz? E? O ten rebackji svjat, maj? C? Apjisan? Od vjek? Na sobje polcem bo? Im drogji s? U? Ca, mjes? Dza i gvj? Pod tim vjelgjim zvonem, jak v svj? Tinji njebiva? I vjelgosc? Vjelgji czo? N rebackji, vspar? I na dr? Gach, v pjosk koz? Ovca vbjitich, dno svoje, vek? ? Zdrzec ku g?? Bjom jezora na rebji svjat, wobroce? O tero gor? Do s? U? Ca, be s? U? E? O za vo? Torz. Dvuch ch? Opok? Bjo? Ich kome? Kach s? U? E? O ks? Dzu do vo? Torza. Pod vesok? Gor? Wod l? Du jako worganjista postavji? S? Tr? Ba. Lud rebackji czo? Nami zje? D? O? Tak mnogji,? Ebem sobje njigde nje be? Wuvo? O? ,? E jezoro jich? Evji tak vjele. Czo? Na z rebokami, jich bja? Kami i dzectvem bje? A? ? Od olpucha, wod vdzidz koscerskjich, wod czorlin? Wod pustkovji samotnich nad radolnj? , wod zobr? Wod vdzidz chojnjickjich czele rebok? Wod pl? S, wod spjevni lip? Od knjeji i vs? Burskjich za jich plecoma sedz? Cich. Voda mjedze wostrovem szvedzkjim i koz? Ovcem pokre? A s? Czo? Nami, pe? Nimi ludztva, jak bestrim ptactvem vodnim, chterno s? Zleca? O v te knjeje na sv? Toszi sejm. Le cesz? Nova? A tak? E czuc be? O cech? Ranj? Vonka wod czo? Ennigo vo? Torza. . A kjej zvonk zagro? , nabro? Tr? Ba dechu v pjerse. Tec won mjo? B? V tim vjelgjim koscele dzis worganjist? A jego tr? Ba worganami. Stojo? Won tam szadi i? Orotni pod scan? Vesokjich dan, pr? Dzij porovnani jakjimu lasovimu womo? Covji, chturen dulczi, be popsuc nabo? E? Stvo nobo? Nich ludzi. Ale jak won prz? Dze? Svoje? Iszcz? C? Orz? Dz? O g? B? Tej z njego v?? A tak? C,? E nape? Nji? A podnjebj? Wod ku? Ca do ku? Ca. Norod zavtorze? Moc? , ale przez te sta g? Os? Orova? A tr? Bova gra tak mocn? Akbe te gor? Jo? ? Vod? Lase gra? ? A nje le som won bjedni i? Orotni muzika? T. Vjelem pozdnji vjidzo? V spanja? Ich kosco? Ach na javje i v bezpjeku svj? Conich wofjar, ale? Odna mje s? Tak mocko nje vbji? A v dusz? , jak na tajemn? Back? Fjara na zabetich knjejach vdzidzkjich. Bo tu lud kaszubskji, v? Kani z kosco? ? Vo? O? Do boga z dzekji knjeji, chdzc zveczajno le? Ovc pjilovo? Na dzekjigo zvjerza a rebok noc? Prz? Ol? Cich s? Upach ja? Ovcovich zak? Odo? Jadra na ribkji v jezerze. Z vesokjigo njeba zdrza? O na to nasze nabo? E? Stvo s? Onuszko z? Ot? Jak woko pana boga z pocech? :. Po nabo? E? Stvje? Del? Udze na czo? Nach, cze ks? Dz jim kozanj? E povje. Ale won wobrocivsz?? Do ludu, zacz?? S? Trz? Sc tak vjelgjiin placzem,? E s? Ova nji mog? V? Ec. Tak le prze? Egno? Ludzi i czo? Na i vod? Lase i ten ca? I v njelitoscevi r? Ce njeprzijoceli dre?? Ci kraj i szed? Wod vo? Torza precz. . Jesz s? Nje rozje? D? El? Jak mojich wuszu dosz? O wuderzanj? Egularn? Jose? Wo burt? Szum sun? Cigo vod? Czo? Na. Por? Chvjil, a ze za nortu koz? Ovca v? E? E? Czo? En du? I, pe? En ludzi po mjesku wobleczonich. Mjedze njimi vesoko stojo? I ku nom bl? Cze? Czornim wokjem. Czernjik! Zaszumjalo strzod czo? N? Ebackjich, jak v karnje vep? Oszonich dzekjich kaczk, ale nje rozbje? A? ?? , pok? D mjeskji czo? En nje przejacho?. Tej v wokamergnjenju rozleca? ?? , le voda wunosza? A s? Va? Em v jich molu, jakbe prostova? A chrzebt po zrzucenju ze sebje cz?? Oru. . ? Lud nasz rebackji nje pozvole? Be gvo? Tem brac ks? Dza wod vo? Torza. Ale skorno przejachel? I mjeskji ludze, to vjidzel? Vszetko i dac mog? Vj?? Njeprzijacelom. Bo chtu? Vje, chto wonji?. ?   znaj? Jich. To koscerskji s? D z panem czernjikjem jadze, bo njemc? Upuj? Zotorsk? Hut?. Pon czernjik doprovadze? Do tego,? E v? Oscicel hut? Ozpravovo? S? Tak srodze ze svojimi starkami, ja? Jim nje be? O rumu pod jednim dachem. Tero to vezn? Njemc? Znovu mjij naszi zemji b? Dze. . ? I j? Em co s? Svj? Ci, chdze czernjik nog? Postavji, a m? Ruch remus vje te?. Czernjik! O, chdze ten kanje, tam njic dobrigo nje vi? Dze. Przed vszetkjim chi? E v drog? Jegomosc,? Ebe ne k? Si ps? Alezl? Njozdo pro? N? Nji ma tero czasu jisc po ruchna, le muszice woblec, co s? Naleze. Bo v svoji suknji jegomosc daleko nje za? Dze, chocbe pokozo? Dzes? C razi papjor? Gbura formele z? Ebna. ? Tak povjedzo? Tr? Ba. . Zajecha? Asma tede z pann? Klem? Na zobor? Susze? Asma so g? Ov? Nad nimi ruchnami. Po njeboszcziku krolu jezora be? O tam jesz njico prz? Dzevku, ale? E njeboszczik mjo? Wurod? Jak stolim, a ks? Dz be? Strzedni vjelgosc? Njick nje pasova? O. Ku reszce prz? Cze? A sobje panna klema i rzek? A:. ? Da? Am tam jedno wobleczenj? O njeboszcziku wojcu przerobjic dlo naszigo macka na njedzel?. Mack, choc skrzevjoni chodzi jak?? Czk, jednak, kjejbe go v? Ostovo? I v? Asovo? , przedstovjo? Be jesz ch? Opa dobri mjar? Mo? E tobe s? Jegomosc? Prz?? O, njim sobje co lepszigo nje kupji. . ? Rada! ? Zavo? O? Tr? Ba. ? Poj macku dovjedz s? , jakji honor c? Jisani. Le pozdnji, jak nazod v svoje ruchna vlezesz,? Ebes nje be? Buszni i nje dovo? S? V r? Ce ca? Ovac po koscele, jak to robji? Pon worganjista z vjela, kjej mu jego proboszcz podarovo? Sv?? Oszcz, a won so na t? Wor? Dz v? Se zgole?. Pamj? Tej,? Es mackjem be? I mackjem wostanjesz. Do korsina to wobleczenj? Pravji. Tam kupjim? Ov? Od? Eda bluma. A chocbe wob drog? Do korsina jegomosc? Ak? Szka katolick? Blazla, to lepsz? Szka na voli, jak jedvabje v sodz? Nje je to provda, remus? Za ma?? Godzink? Ju belasma v drodze. Nje wodz? Kova? Asma s? Z pann? Klem? I ji matk? , bo vjidz? Ci,? E wu njich ma? O r? K do robot? Z vdz? Cznosc? Rz? Vji? Asma jim pomoc prz? Njivach, chterne s? Pravje zacz?? ? J? O? Wostac zaru, ale wupar? Jem s? Wodprovadz? Ks? Dza v gromadze z tr? Ba. Takji to je serce ludzkji! Dusza moja ca?? Se?? 1gn? La do nji, ale stracho? Jem s? Wostac z nj? Som pod jednim dachem. . Provadze? Asma s? Tede ve trzech ku korsinovji, mjedze borskjem i gorkami,? Ebe vse womin? C. Ale njedalek cisevj? Rzim? V chmurze kurzu tirzi vjechrzem na konju na nasze wutropjenj? Jicht jinszi, le takji noremni szandara v szkl? Cim szo? Mje na g? Ovje. Jacho? Nom prosto v wocz? A jak naneko? Krotko, scign?? Szkap? I krzikn?? :. ? Panje szandaro! ? Ebesm? Osil? A chrzebtach toblice jak konje, to mogl? Sce nos? Adnji przeczetac. Ko jednak takjigo przepjisu na ludzi nji ma, nji mog? S? V? Zac, jak le vjeprzinem na granj? Po vsach i mjastach. Bo j? Zdem muzika? T tr? Ba, a chva? A moji gr? Nape? Nj? Dnjebj? Ad ca?? Zemj? Kaszubsk?. . ? A v? Chto v? Takji? ? Rzek? Szandara tero do ks? Dza. ? V? Rzice, jak besce nji mjel? Etka,? Ebe s? Dac wogolic. . ? To je gbur formela z? Ebna, a detk? On m? Sc tile,? Ebe ca? Imu rejima? Tovji szandar?? Se i brod? Golic. Le vjedzce,? E naszi kaszubovje wod vejherova i wod pucka, co dotechczos chodzil?? Loni jak ks?? ? Zisodnja zapuscil? Rod? V? Se, jak njemc? Bo tego vekl? A vojnje z francuzami. . ? V? Mje na ks? Dza nje v? Rzice? Rzek? Tero do mje szandara. ? A to szkoda, bo po vaju jak po d? Ugji drabjinje mogl? Ludze do njeba v? O? Ac. A j? Ukom ks? Dza krauzego, chturen zakozan? Obo? E? Stva wodprovjo?. Dziso reno na vdzidzkjich jezorach won to gvesno be? , co tam ludzi burze?. A mo? E va te? Tam be? A? Nolepji bem jednak vaju vszetkjich zaarasztovo? I wodprovadze? Do vojta czecha v korsinje. Ten m? N? T? Strzelac po nocach, chdze kula padnje. A kjejbe vama s? Dosta? O, woszcz? Dze? Be so krol koszta sodze na vas. .  ? Nje movjice tego tak g? Osno? Rzek? Tr? Ba, prz?? Pjivsz? Li? Ij do szandar? Movj? C? Echo, jakbe chco? Povjedzec jak? Tajemnjic?. Bo ten m?? Ugji tovarzesz je njespe? Na rozumu (na mje won prz? Im pokozo? ), i sedzo? Dva lata za to,? E takjigo szandar? Jak v?? Koma z konja scign?? I be? Be go zaduse? , kjejbe go nje b? Strzimel? . ? Won vom tego rzec nje potrafji? Rzek? Za mje tr? Ba. Bo won m? A? On? Godk? , co nje dziv prz? Ka? Onim rozumje. Ale tu moce jego vjeprzin na ha? Del z jig? Ami i njitkami i krotkjim, jak to movj? , tovarem. . ? V? Czce jegomosc. Nen wodrzemjech povjedzo? ,? E szuk?? Dza krauzego. Cze to po provdze vaju przezvjisko?. ? Takji przezvjisko j? Sz? ? Rzek? Ks? Dz. Poprovdze m? Om? Rzezvjisko ""kru? A", co znaczi tile co gronk, ale njemc? Rzemjenjil? O na krauze i nje pozvolaj? Nom s? Jinaczi pjisac. To je jich zveczajni sposob,? Ebe kraj nasz v? Rzo? Jak njemjeckji. . ? Remus, na m? Ozum t?? Tero nolepji navrocisz na zobor? Z tich bo, co naju dziso reno z czo? Na vjidzel? A koz? Ovcu, mog? Be be? C? Chto vdarzec sobje, bo takjigo du? Igo ch? Opa mjedze tes? Cami poznac. Mog? Abesma mjec z tego k? Opot njepotrzebni. J? Iso na vjeczor te? Vroc? I wostan? Wob? Njiva na zoborach. . Tak j? Wuvo? O? ,? E tr? Ba m? Drze movji i z cz?? Kjim serccm woddz? Kovo? Jem s? Z ks? Dzem, mojim nolepszim nawuczicelem tam na glonku. Nasze drogji nji mjal?? Pod? Ug boskji voli njigde ju v? ? Zi? Sc do gromad? . Na zoboracli mje prz? L? Jak mji? Igo domovnjka. Robot? Ero be? O vjele. A vjeczorem, choc wocz? Ama zapodal? Del? A vszesc? A tr? B? ,? Ebe vjedzec, cze te? Ks? Dz szczestlevje dosto? S? V drog?. Ale pro? Ne be? O nasze woczekivanj?. Sedza? Asma prz? Stole ve trojc: matka, panna klema i j? Wod blizkjigo koininka, v chternim panna zatika? A coroz nov? Rzozgji, p? Om vjidu woblevo? Tak? Kros? Skarnje pann? Lem? Em nji mog? Wod nji woczu wodervac i pito? Jem som sobje:. Pocu? J? Vroce? Na zobor? Znadz v gvjozdach tak be? O namjenjon? A jednak lepji mo? E be be? O, kjejbem tam njigde nje be? Zazdrzo? . Dvje moce cign?? ? Je v procemn? Tron? Jedna mje goda? A: jidz do dom! Chtu? T? Ezdes, bjedni vanogo,? Ebes wocz? Odnjos? Na pa? Sk? Cork?? Sposob sv? Jezesz po bjo? Ich drogach na jednim kole, wurod? No? I pon bog c? Je wu? Icze? A godka tvoja je smjeszn? Drug? C mje pcha? A na zobor? Rzek? Sz? Jidz! Dob? Dz? Zczesc? Dob? Dzesz, bo mosz zopjis wojca. A j?? Pchani z dvuch procemnich stron, g? Upi cz? Ovjek, v? O? Jem drog? Vestrzedn?. Pud?! Rzek? Jem sobje. ? Pomog? Ve? Njivach, a tej znjikn? , jak? Id po cemnich nocach. . Takji mesle mje po g? Ovje chodze? ? Pok? D j? M ve vjidze kominka wocz? Serce kormji? Pj? Knosc? Pann? Lem? Navetk zabocze? Jem,? E? Dom? A potcevigo tr? B? , chturen m? Ac vj?? , jak ks? Dzu posz? O. Kjej panna klema podchodze? A do kominka,? Ebe nov? Drzozg? Zatchn? C, meslo? Jem le wo tim, jak mj? Tkji i zgrabni s? Ruch? Ego dzir? Kjigo dzevcz? Ca, chterno po vodach i lasacli wumje jak m?? Czezna robjic vjos? Em i bjic z r? Cznjice. Zbudzel? Mje ze zameszlenj? Przod s? Ova matkji, chterna vestch? Vsz? Zek? A:. ? Tero ju nji ma co? Dac. Tr? Ba dzis nje przi? Dze! Vola? Abem,? Ebe go zatrzima? A vjeso? ? Ompanjij? Z? Jeliszku, nji? ? Ebe s? Jakji njeszczesc? Tac mja? O. Zdejma s? Na vol? Bosk? I pojma spac, bo dze? Je do robot? Noc do spanj? . Kjedem s? Reno zbudze? V jizdebce, v chterni ma za pjersz? Raz? Z ks? Dzem i trab? Spa? A, tovarzesza mojigo nje belo. Gorszo novjina najii czekala. Jesz przed po? Njim del? J?? Z blizkjich vs? E v korsinje szandarz? Aarasztovel? S? Dza i trab? Z njim i zavjezl? O sodze ku chojnjicom. Vszesc? A s? Srodze zajiscel? Tak? Novjin? , a cz?? Or naju nje wopusce? , choc jinszi prz? Sil? E bodej zamjast naszigo, zabrel? O sodze njemjeckjigo ks? Dza. A nasz bezpjeczno zajacho? , chdze jego vol? To te? Vszetko z pola s? Zbjeg? O, kjej trzecigo dnja kol podvjeczorka z vjelgjim tr? Bjenjim, vjeso? I jak sikorka, kan?? Tr? Ba na zoborach. Na jego brodatich skarnjach szkle? A tak? Goda a wocz? U s? Tak szelmovsko smja? ? E nom wotucha nape? Nji? A serca. A won zaszed? Sz? A posod? Ovj? Le smjo? S? I movji? :. ? Vszetko v porz? Dku, jak s? Nole? I! Dejta mje co jesc i pochadejta do robot? Povjem vama po vjeczerzi takji? Ort, wo jakjim jesz svjat nje czu?. . ? Pok? D? Ij? Na svjece, takji szpos mje s? Jesz nje zdarze?. Wuvo? Ejta sobje: za darmoka zavjezl? Jemc? Aszigo ks? Dza do chojnjic i tam go puscil? Drog?. A na tim samim vozu skr? Povanigo jak barana vjezl? Jemjeckjigo pastora, be go wodstavjic do sodze. Jak s? Tego doznel? Chojnjicach na s? Dze, meslo? Jem,? E s? Po? R? Z jankorkji i vstidu. A j? Elim ze smjechu nje p? K? , to le z ti prziczin? Em s? Stracho? , cze msc? S? Na mje nje b? D? I mje v jakjim cemnim norce nje wupjitosz?. To be? O tak:. Zaszed? Sz? O korsina z ks? Dzem pav? Em, zvjerze? Jem s? Zaru rezemu, co s? Svj? Ci. A kjej jem mu povjedzo? ,? E nasz? Usma szandar? Pod cisevjem, chturen szuko? Ks? Dza krauzego, karczmorz s? Morko smjac zacz?? I povjedzo? : to je dzivni traf! Bo wod vczora wu mje nocuje jakjis pastor z krolevca przezvjiskjem krauze. Gvesno won z mazur? Bo movji po polsku jich godk? Mazurz? C? : nje tu na zemji nas raj, le na njebje nas raj! ? Ale to je poprovdze  njemc, bo vjeze luterskji biblije, chternimi spodzev? Mo? E navroc? Naszich ludzi na svoj? Vjar?. . Tak j? Wuvo? O? , remus, cobe to be? O,? Ebe tich k? Sich ps? Aprovadz? Na njego, cobe jego aresztovel? Amjast naszigo ks? Dza. Pitom s? Tede karczmarza, cze ve vs? Edzi jakji szandara. ? Kraci jich s? Lu dosc tile! ? Rzek? Reza. ? Przi? D? I v? Ij? , njick nje pitaj? C? A j?? Nje pitom wo zop? At?. . Dobrze! Pjersz?? A wo ruchna dlo ks? Dza i wo furmonk? Do chojnjic. Vszetko sz? O jak po medle. J? Ju woddz? Kovo? Z ks? Dzem a furmonka zajacha? A przed dvjerze. Vst? Pji? Jem tede do szankovnji,? Ebe na poceszenj? Ednigo v? Ic, ja? Tu z? ? Provodz? Uch szandar? Gromadze. Sadn? Wonji sobje do szklonkji pjiva, a j? Drz? C? A njich, prz? Cze? Jem sobje wo nim pastorze krauzem na gorze. Wobroc? S? Tede do rezego i movj? G? Osno:. ? A? Ebe mje j? Zek wusch?! Cu? J? Lepszigo plesto?? ? J? Auje szandaro, wo? Odnim ks? Dzu krauzem njick nje vjem. ? Tero t? Esz, bratku? Krzikn?? Szandara. ? Woboczim? Co nom povje karczmorz. Hej, panje reza, mjeszk? Wu vaju chto z przezvjiskjem krauze, cze nje? Ale rzeknjice? Ev? Provd? , bo i vom be mog? O baro zle jisc, kjej besce provd? Je povjedzel? . ? Ha? Smjo? S? Szandara. ? Pastor krauze z krolevca! A lama? T tego katolickjigo cz? Ovjeka? I pokozo? Na mje? Chturen s? Nje chc? C? Dradze?! ? Mom? Toszka, chturen s? Nom tak d? Ugo v? Ko?. Poko? Ce le nom zaru, chdze won sedzi, ten njibe pastor krauze, bo m? Om? Okoz, be go bez przelevkji arasztovac i vetransportovac do sodze v chojnjicach. . ? Tu won mjeszk? En pastor krauze! ? Pastor krauze! ? R? Go? Szandara. ? Takji won pastor jak j? Skup. ? Tej zaklepo? Na dvjerze i veszed?. . V jizbje vsto? Wod sto? U vesokji cz? Ovjek v peszni postavje z d? Ug? ? O? T? Brod? I wokulorami na woczach. Z vjelgjim dzevovanjim prz? Ro? Won s? Zgraji, co s? Do njego vdzar? A. Bo krom rezego i mje, dvaji wopoczni szandarovje s? Ka? Tovel? Tak? E wod tile ludztva ma? ? Izba s? Napcha? A pe? No. Chvjil? Ma na s? Pozerel? Ja? Wodezvo? Pastor:. ? Lepji besce s? Svojivjar? Je v? Erel? Bo vjedno lo njeje pj? Kno? Rzek? Na to szandara. ? V? Dziso reno te? Wodprovjel? Akozan? Abo? E? Stvo dlo rebok? A jednim z wostrovji jezora vdzidzkjigo, zvanigo koz? Ovcem?. ? S? Uchejcele przijocelu? Rzek? Na to pastor krauze. ? Wo mojim pos? A? Stvje v? Tivac v? Ji moce prava, to do ve? Szich g? ? Ole? I. Ale wodpovjem vom krom lego, bo jako njemc szanuj? I wuvo? Om ve vas zast? Pc? V? Odze. Be? Jem jesz v szarim vjidze dziso wu jednigo z tuteszich szkolnich, ch? Tnigo procovac dlo kosco? A narodovigo, njemjeckjigo. Ale na svjodka go podac nji mog? , bo mog? Be prz? Anatizmje tuteszich ludzi snadno zdrovj? Mo? E i? ? V?? ? Tero choba vjece dosc i dejce mje poku!. ? To je vszetko pj? Kno v? Szlon? Le m? Om tego, hochvirden, nje vjerzim?? Tej vezdrzol na dregjigo szandar? Pitaj? Cim wokjem, a ten mu kjivn??. Tak nen pjerszi po? O? E? R? K? Na reminju pastora i rzek? :. ? Ks?? E krauze! V jimj? Krola j? S arasztuj?. Cofn? L s? Na to pastor krauze, zapole? Na skarnjach, zavrzeszczo? :. Na wotmjan? Tero zapole? S? Na tvarz? Zandara. Ale strzimo? S? , wobroce? Do mje i pito? :. ? M? Voji pamj? C? Pomo? Em? Po? Dejle! A v? Hochvirden, znajece v? Ego cz? Ovjeka, chturen tak s? Vaju v? Er? Czu? A va, jak mje ten dusze? Ovca wobraze? , v? Szlaj? C? Je wod vanog? Za to go te? Zaru pon bog skoro? , bo wod s? Ova do s? Ova, jak nje chco? Jisc dobr? Vol? , tak jeden z njich prz? Ocze? Z te? U i za? O? E? Mu li? Cuszkji na r? Ce. Le njevjidza? O mje s? Tero,? E jeden z nich wodrzemjech? O? O? E? Mje te? Svoj? Brzedk? ? Ap? Na reminju i povjodo? :. ? Cebje, bratku, nama te? Not baro. Bo ma vaju wobu muszema zavjezc do chojnjic,? Ebesta s? Tam pozna? A. Hej, panje reza! V? Ukejce nom chi? E furmonk? Do chojnjic. . ? To b? Dze zle! Jak s? Dovjedz? Naszi ludze,? E v? Chcece v? Ezc ks? Dza, to? Oden gbur vom furmonkji nje najimic. Choba, besce s? Zabrel? Gromadze z formel? , chturen na termin do tuchole jadze. Jego furmonka jesz stoji na przededvjerzu. Ale nje vjem, cze b? Dze chco? Vaju zabrac ze sob?. . ? Muszi! ? Krzikn?? Szandara. ? J? Zap? Ac? , t? Furmonk?. .  tej vz? L? Aju ni szandarz? Bez pitanj? Akovel? A voz do ks? Dza. A ten, jak formela. Ks? Dz, na njich ze zdzevjenjim wocz?? Zeszcze? ; szandara, chturen vjedno s? Ovo provadze? , rzek? :. ? Konfiskovan?? Aha! A tero won vz?? Furmonk? I povjedzo? "rekvirovan? Uot;. Vjidzisz, jak? Ti prusoc? Aj? Bogat? Mov?. M? Aszubovje v naszi bjedni movje nazevom? O kradze?? I rabunkjem, chterne pod? Ug katejizma s? Cz?? Kjimi grzechami. Ale wonji maj? Takji pj? Kn?? Ova, kjej wonji vezn? , co jim nje s? Uch? E sobje tego na m? Ozum njijak za grzech nji maj?. Teroj?? Rozumjem, czimu wonji sa gor? Nad nami nobo? Nimi kaszubami. Tec to je wocz? Idno,? E s? Sod s? Sada do koszule splondruje, kjej jimu b? Dze mog? Zabjerac po sztece p? Ug i voz i sanje i chov? I konje, rzek? Sz? Le: konfiskovan? Rekvirovan? . ? Ks? Dz pave? , pok? D ma tam v jomje v gromadze sedza? A, nawucze? Mje vj? Cij takjich njemjeckjich s? ? Chternimi ludzi mo? No woszukac. Ko rovnak pana boga nje woszukosz. Kjej wonji na ten przik? Od zabrel? Losztor? Nazvel? Onji to sekularizavanjim, zaj? C? Wotrzimanj? Obetku zvj? Wonji kontribucej? , zasepanj? Raju szandarami i novimi s? Dzami zvj? Wonji civilizacej? , zakozanj? Ojcovesti mov? Vjar? Vj? Wonji gjermanjizacej?. . ? Dej poku? Przervo? Mje tr? Ba? J? Idz? ,? E to modri norod. Ale ni s? Andarz? Korsina jednak b? G? Upi, jak tobaka v ro? Ku. Choba b? V? Tovani! Bo jak j? Dnim wokjem vezdrzo? Na formel? , njibe naszino ks? Dza, chturen sedzo? Na vozu v ca? I chvale svobod? A dregjim wokjem na pastora krauzego, tej mje s? Wod vn? Trznigo smjechu? Bo na g? Bje stracho? Jem s? Go pokazac, brzuch j?? Trzasc jak petel ve m? Inje,? Em go so muszo? Wobjema r? Koma trzimac. Nen szandara-g? Bola przipodkjem vezdrzo? Na mje i rzek? , kjejbem muszo? Z buksami jisc, to mog? , ale won wob ten czas na mje svoj? Jiver? Prz? Zim? Vipodk, kjejbom chco? No? Ka pon zrobjic. J? Drzek? ,? E mje ti? Askji nje not. Ale won mje znadz nje dovjerzo? , le v m? Czikalu kozo? Zatrzimac i v?? Dva sznapse. Jednak i v tich jinsztach k? Sk sumjenj? Dzkjigo mjeszk? . V chojnjicach formela, njibe nasz ks? Dz, zeskocze? Na renku, a szandara nje chco? Mu pozvolic p? Acec. Ale won jednak furmanowi nole? Nigo detka v r? K? Krijamko vetchn??. Z nami drugjimi pojachal? Do s? Du. Ale kjej naszi szandarz? Eszl? O s? Du buszni, jakbe samegoo napolijona prz? Kal? Tej vi? Sc wonji mjel? Ak vjilc? Podtrisztcku. Ledvje bo s? Dza s? Pov? Cho? Z pastorem krauzem, tak won jim pjek? O takji zrobji? ,? E wonji s? Zgurdzil? Ak zbjili ps? Przeproszel? Pastora, bjij? C? Imu poklon? Jak turc? Vojimu svj? Timu. Jak jich s? Dza v? Dze? , tej won s? Mje pito? , co j? O rachuj? Za swoj? Zmud?. Tak j?? Go? ,? E j?? Zgodzoni na vjesele do vjela i przez tom dva talar? Strace?. Tej s? Dza, zamjast mje je v? Acec, kozo? Je wod njich, njibe szandar?? Dac i dodo? ,? E wonji maj? Mje na sv? Oszt do dom wodvjezc. Ale j? Ma povjem, pa? Stvo, se j? Nje wobzero? , le vz?? Nogji za pas i pjechti neko? Dot? D. Bom s? Bojo? ,? Ebe jednak na mje svojigo gorzu szandarz? Je v? L? ? . Tak wopovjodo? Tr? Ba svoje przigod? Ale nom s? Rozvjeselel? Erca i rozpogodzel? Karnje, jak wod? Un? Co v zemni dnje z kominka cep? Em chopje. Z czeladni navetk dochodze? O rzechotanj? Ulavigo macka i stari ma? Gorzat? Vszesc? Ja? Asma nodzej? V bogu,? E naju ks? Dz bezpjeczno du? Dze, chdze mu vol?? Sz? Sc koza? A. . Dograbjiva? ? Grabjorkji. Pogod? Do? Pon bog pj? Kn? . Nad sc? Timi r? Iskami vjodro gra? O. Kole podvjeczorka czu? Jem s? Takji wum? Czoni,? Em nji mog? Jinaczi, lem leg? V cenji vesokjich ja? Ovc? Wusn??. Tej mje s? Smji? O,? E panna klema kl? Czi prz? Je i prz? R? Ostro czimus na moji pjers? Tak mje vz?? Strach,? Ebe mo? E nje vjidza? A znaku rodovigo zoborskjich, com go na pjers? Ose? , choc mje be? O mji? O na dusz? Jak njigde v? ? , czuj? Cimu to krolevskji dzevcz? Tak blizko sebje. Ale j? Dnak z vjelg? Moc? Strz? S? Grzeszka ze sebje i wodemkn?? Wocz? Tej j? Zdrzo? ,? E nade mn? Stoji panna klema. V ji woczach? Ole? S? Jakjis wogji? , skarnje ji pj? Kn? E? ? Lad? Chvjil? Zdrzalasma sobje v wocz? Jak dvoje ludzi, co sobje przipodkjem zazdrzel? Do notajnjeszigo norcika dusze. Tej pjersz? Dezvala s? Dre?? Cim g? Osem panna klema:. ? Prz? Esl? Podvjeczork. Pojce. I vz?? A s? I sz? A przede mn? Postavn? Esok? Z podnjeson? V korunje z? Otich v? Os?? Ov?. A j? E? O? Chvjil? Zdrevnja? I. Tej jem so prz? Cze? I chvece? S? R? K? Za pjerse. I terom s? Dozno?. Koszula ve spjiku mje s? Na pjersach rozpj?? A, a pod nj? Szkle? V slu? Cu powobjadovim vizerunk matkji boskji na z? Oconi blasze? Znak rodovi zoborskjich. . Takj? To? I nje rzek? Sz? Jick, zaszed? Jem do stodo? ? O moj? Kar?. Vz?? Jem chvecad? A v wobje r? Ce, nje woddz? Kovo? S? Ze? Ev? Dusz? I neko? Do dom? Do lipna. Drugji roz v mojim? ? Zatrzas? Jem za sob? Dvjerze, za chternimi n? Ce? O mje szczesc? O? Ovim paluszkjem. A j?? Wudb? E te dvjerze zatrzasl?? Na vjekji. . Wod ti njedzeli nje tile vjid svjece? Z wokna pod vjetrznjokami, ale i wokno wotmika? O s? Wob dze? . Naszi zaczin? L? Hodzec do straszkovi jizb? Topjenjami v gor? I v do?. Ale ze straszkjem vszelako vjeso? Osc i wochota w? ? Pustkovj? O ludze chodzil? Jakbe jim chtos kozo? Deptac po cechu a gadac na po? G? Osu. Ale j? De jesz nje vjedzo? ,? E to smjerc tace? A s? Po pustkovju. Czuj jem j? Por? Razi nje vjedz? C? E to wona. V noc?? K? O straszlivje v scanje kol mojigo? O? Ka, v ti sami scanje, v chtern? M vbji? Kusecela v gromadze z gozdzem. Vsto? Jem i zrobi? Vjid, ale njick vjidzec nje be? O, a gozdz sedzo? G?? Bok v drevnje, le g? Ova wob ten czas be? A mu zaredzevjal? . ? Sedz? Pokuso, kjej c?? Chca? O! ? Rzek? Jem. ? I na vj? Ksz? Ego wutropjenj? Prze? Egno? Jem go krzi? Em svj? Tim. Potim j? G? Do spjiku i mjo? Bezpjek przez noc ca??. . Z czekavosc? Jem vsto? I s? Woblek?. Na dvorze letkji vjater parze? Smjegjem. Jak jem zaszed? Za stodo?? , zk? D to klepanj? Z? O, tej bem be? Malovjele wupod? Na zemj?. Tec tam sedza? A smjerc na? Avje i klepa? A njebiva? I d? Ugosc? Os?. Vezdrza? A na mje g?? Bokjimi, czornimi durami v gnocannich licach. Tej kr? Ck gvo? Tovni porvo? J? V chmurze smjegu i ju ji nje be? O. Ale j? Ju dobro? , chto to kos? Klepje za stodo??. . ? Moc bosk? Vestchn?? Mjicho?. ? Komu namjenjon? Tego nje minje. Ta kosa nje tnje dlo naszi zopol? Ale dlo sm? Torza v lipnje. . ? Wostanji, remus, prz? Je, bo mje straszno! Tak j? Sto? , a wona, kjej jem prz? Ed? Do czeladni, da? A mje gle? Chleba z mas? Em, jak za nich l? Kjej jem be? Jesz knopem a wona kjida? A na mje trampkji i varz? Chevkji. Tej wostavji? A mje samigo, a j? U? ,? E wona jidze stopjenjami v gor? , chdze no straszk dovnji mjeszkivo?. . To mje be? O vszetko tak dzivno,? E j? Cz?? Vzerac na nasz stari zegar, jakbe won mje mog? Co povjedzec. Dze? Be? Komudni i njewubetni vjatrem. Las gro? A jezoro mu vtorze? O,? E szor dochodze? Do jizb? Jak vjelg? Esnj?? Obn? Utnigo svjata. . Dzivno mje s? Sta? O na takji s? Ova, alem se vz?? I szed?. Kjej jem skrzepj? C? Eszed? Na stopjenje v gor? , tej jem wuzdrzo? Pod wustrzech? , na kozle zatch?? , bronj? Rozmajitigo szto? Tu, jak mje no mjicho? Spomin??. Ale moja wuvoga be? A vj? Cij zaj? T? Tanjim:. Z takjimi meslami v g? Ovje veszed? Jem i pochvole? Pana boga. Wodezvo? Cz? Ovjek, le?? Ci na bjo? I posceli. Bladi v? Rzo? Jak scana a v? H? I jak drzozga. Ale na skarnjach kvjit? ? U czervjon? Ro? E. Wocz? Voje du? ? On ve mje vlepji? , jakbe mje z njich spol? Chco? I d? Ugo nje rzek? S? Ova. Ku reszce zacz?? Movjic g? Osem cechim i g?? Bokjim, chturen jak ze za scan? A mje szed? :. ? To be? O za knopj? Cich l?? Wodrzek? Jem. Tak mon pokozo? Na scan? R? K? , a j? Zdrzo? Tam povjeszon? Moj? Puszczovk? , za chtern? M so be? Nimi czasi wocz? V? Trze?. Po chvjil? On znovu s? Pito? :. ? Daleko jem po svjece vano? E? I nadstovjo? Wucho rozmajiti ludzkji godce. Movji poma? U, a j? Rozumjec b? D?. Tec movjisz nasz? Wojcovest? Godk? Kaszubsk? A nje cuz?. . ? Zdrz? A te r? Ce i bocz? E wone vjele krevji ludzkji przeleval? Vdrig mje strz? S? , a won to vjidz? C? Uspokoji? Mje. . ? Nje b??! Krom tego nje s? Te r? Ce mordarza. Bo kjej jem przelevo? Krev, to za svobod? I szczesc? Raci v spravjedlevich vojnach. Ko vjem,? E i t? Ma? Im jesz knapskjem bivsz? Do? Jes s? Na golijata i na njim dobe? . Bocz? I j? S? Bji? Z takjim golijatem, le ten tv? O? El, a m? Osto? Ju trupem na placu. . Wostri kaszel vz?? Go dus? Po tich s? Ovach, ja? Won so bjo?? Chusteczk? Zatchn?? G? B? . Kjej chustk? Wodj?? , unizdrzo? Jem na nji krev. Zaro mje s? Tero prz? Cze? O klepanj? Ose za stodo?? I j? Dobro? , komu to znaczi. . ? Zdrz? A scan? Za sebje! ? Cu? T? Jidzisz?   j? Wobroce? I vjidzo? : nad sto? Em stojal? Va rz? D? S?? K na policach z drzeva. Nad njimi vjiso? Portret njeznanigo mje cz? Ovjeka v vojarskim p? Oszczu. Pod wobrazem na krzi? Vjisal? Zabla d? Ug? Zakrzevjon? Strzelba. A won rzek? :. ? Chto ten cz? Ovjek na portrece, povjem c? Rz? Wor? Dz? Be? To m? Odve? Szi na vojnje. Ale prz? Rz?? Szabl? Strzelbje: n? Szabl? Moji przodkovje t? Pjil? A karkach turk? Pogan, a j? Nje dlo parad? Ose? Przez ca? ??. Bo tak s? S? Uch? Om ricerzom i szlachce. A t? Strzelb? J? O wubji? , ledvje v? S? I z knopj? Cich bot? Mojigo golijata. . ? Kan?? , ch? Opku, takji rok, chdze jak zimkovi kvjat, budze? A s? Vol? Ludzi. Ale ti, co panovel? Nje chcel? Im svobod? Ac. Tej ludze chvitel? A bronj? , a j? Vece? Te? . Zebro? Jem przijaceli i ch? Op? E vs? A gromad? I szekovanj? O bjitv? Odbivel?? Lasach. Ale lechi cz? Ovjek zdradze? I nasadze? Na mje takjigo golijata jak tv? Jak? Esma na sebje nasz? A, nje be? O rad? Jeden z naju muszo? Wostac trupem. J? Be? . Ale ku reszce jednak krol i jego ludze dostel? Or? , a j? Rzonem wobvo? Ani, muszo? Wucec przed jich pomst? Z kochani wojczezn? Tac? S? Po svjece. A tu mjeszko? Straszk, pok? D j? Je vroce? I go nje v? Ko?. Bocz? Co por? L? Je? D? El? N s? Udz? Rolevskji i szukel? Cze mje njima, be mje postavjic przed svojigo s? Dzigo i v? Zec pomst?. I v njedzel? Bel? Ale ponjechel? Je, bo ju pon bog mje vzev? Zed sv? S? D spravjedlevi, a jich s? D? Je ju nje dosign?. . Znovu kaszel njim zacz? L trz? Sc, a czervjon? Ev v?? Pji? A mu na vargji. Tak won wodpocz? L k? Sk i dalij povjodo?. . ? V ni bjotce z pruskjim s? Ug? Nje wuszlo mje suchim p? Kjem. Bo won mje trafji? Te? I kula jego vbji? A mje s? Przez? Ebra i do dzisodnja sedzi i truje mje p? Uca. Co por? L? Z? A krev ze mje. Tej znovu s? Stanovji? A,? Em be? Ca? ? Ata mocni i zdrovi. Ale tero vjem,? E s? Vj? Cij stanovji? A nje b? Dze. Dlotegom vrocel do wojczezn? Be tu wumrzec. . Znovu mje s? Prz? Cze? A smjerc, co reno klepa? A kos? Za stodo??. A won, jakbe mje mesle zgod? , movji? Cechim glosem:. ? Nje? Ol mje,? E wumrzec musz? . Dz? Kuj? Bogu,? E zemja moja kaszubsk? Wodpoczink vjeczni prz? Mje moje kosce. Ale rodbem jesz tile? I? ,? Ebe tobje v r? K? Dac nitk? , po chterni t? Es dalij szed? Ku k?? Bkovji. Bo cebje v? A? A krolevjonka pod korunovan? Jarz? Bjin? , jak mje. Vjedz,? E i j? Tam vjidzo?! . Ale j? E rozumjo? , dok? D won cign?? Svoj? Godk? I mu to povjedzo?. A won wodrzek? :. ? Zrozumjesz pozdnji! Rzek? C? Ile: kjej jem jacho? Wokr? Tem po vjelgjich morzach, vjidzo? Jem dzivn? Dna morskigo rosn? C? Jibe drzeva. Ale to nji? Odn? Rzeva, le budov? Orskjich stvor? Chterne wuczali ludze znaj? . A zovj? Te budov? Koralami. Ko? D? Ich pokolenj? Buduje kava? Uszk tego drzeva i wumjer? Navetk jich grob? S? Cz? Stkami jich budov? Rosn? C? Jedno v gor? Ku njebu i s? U? Cu. Po njeprzeliczonich pokolenjach drzeva koralov? Osign? Ku reszce vjerzchu vod? Tej na njich wusadnje zemja, a r? Ka bosko zaseje na nji zvjerz? Ta i roslen? Bocz? Ch? Opku,? E v ludzkjim svjece na ten przik? Od s? Dzeje. Nje wod razu z g?? Bokjigo dna svjata budova ludzk? Rosnje do vjidu, be pon bog na nji pjiso? Svoje dzeje. Ale mnogji pokolenj? Ocovac i wumjerac musz? , be drzevo jich? Ivota dosig? O potrzebni vi? Av? I ludzkji dzeje mog? Jisc tak? Drog? : v? Snje narod na vjerzch i postavji zomk svoji chval? Ale dun? Vjatr? Orskji zalej? Go i zrzuc? V g?? Bj? , zk? D v? Ed?. Zapadnje zomk i trzeba proce vjele pokolenji,? Ebe go v? Jign? C na vjerzch. J? D? Do grobu, a t? Udzesz mjedze ludzi i procovo? B? Dzesz nad v? Jignjenjim zapad? Igo zomku. . ? Chtu? J? M, bjedni pasturk i parobk,? Ebe vasz? Robot? , panje, vz? C na s?! V? Ucza? I i pon, a j? Edni serota bez nowukji i szeku. P? Ug wumjem provadz? Po roli i sec za? O? ? Na zotorze, ale r? Ka moja nje prz? K? A anji do szable anji do pjora. S? Ovo moje cuzim ludzom, jak granj? Jatru v suchich vjetvjach. Kjej s? Wodezvj? , tej s? Smjoc b? D? , a kjej jich namavjac b? D? , rzek? ,? Em g? Upi! . ? Na tvojim czole napjisan? A z tvojich luoczu duch movji. Cu? C? Zek? A krolevjonka pod korunovan? Jarz? Bjin?? ? Prz? Cz? Obje! ? A j? Bje prz? Czol ji s? Ova. . ? Nje wuvo? Ej na svoj? Ma? Osc i? Orotnosc. V? Rzel? Wokjem ku svoji gvjozdze i wudzir? ? Erce do vjelgji sprav? Zdrz? Jak peszni ten zomk! Kjej z? Oti m? Ot postavj? Na jego stopjenje, znjikn? Te bor? Ko? , a v? Sn? Chat? Zczestlevich ludzi, co? Daj? Zbavjenj? Ak jich krolov? Vstanje njevjadomi svjatu lud, wo chternim dzeje dovno pjisac woprzesta? ? Znovu worac b? Dze zemj? I? Oglami jezdzec b? Dze po vodach. Tej prz? Czi sobje svjat,? E lud takji? E? V czasach dovno minjonich i dzevjic s? B? Dze,? E znovu? Ije. . ? Wudzir? ? Serce, remus, i bocz? Obje, co rzek? A krolevjonka. Nji mom sel? Ebe z tob? Gadac vj? Cij, ale ko?? C? Zavo? Ac, kjej b? Dze trzeba. . Tak j? Ed? , a dzivn? Esle mje po g? Ovje chodze? ? Ale vszetkjigo przemiszlanj? Utk be? Ten,? Em sobje povjedzo? :. V mjicha? Ovi chace, co jak stari grzib stoja? A v sadze, svj? Ti pa? Skji zdrzel? E scan? Mjicho? Sedzo? Prz? Tole nad svoj? Ks? Ga, a marta gospodarze? A prz? Ominku. Vjidno tam be? O i cep? O. A j? Edzo? Naprocem mjicha? A i s? Pito? :. ? Bo vjidzice, mjichale,? E dzivni to je cz? Ovjek. Z woczu patrzi jak pon, a mje rzek? Bjednimu i njewucza? Imu parobkovji,? Ebem vz?? Jego robot? Na s? I szed? Dalij jego drog? Vjem j? E won wumrzec muszi, bo smjerc klepje kos? Reno za stodo?? Na njego i scan? Rzeszcz? Od? Ohi, jakbe be? Jich panem. . ? Bo won poprovdze je tu panem! ? Rzekt mjicho?. A kjej jem mu v wocz? Drzo? Zdzevjoni, rzek? :. ? Zes? O? Pon bog z njeba rok takji,? E v ca? Im kraju ludze s? Ruszac zacz? L? Jak pszczo? ? Na r? Won, ten tam v straszkovi jizbje, be? Nen czas m? Odim, pesznim ch? Opokjem. Wojc jego njeboszczik, stari zob? Ockji be? Go v? O? Na szko? ? Ale v nen rok njewubetku vroce? Won ze szk? Chodze? Po pustkovju i lasach ze strzelb?. ? Moc bosk? Jerovnich ludzi, jednich procem drugjim, posadze? Pon bog na ti zemji. Choc won be? Starszim a po zveczaju s? Ucha? O mu gburstvo, to vjidzel?? Udze na pustkovju,? E jimu njijak do gburzenj? Wob dze? Vano? E? Chdzes po lasach a vjeczorami prz? Odze? Do czeladni i nom wopovjodo?. Nje vdarz? Sobje vszetkjigo, ale be? O to luo starich dzejach:. Jak ma kaszubji jesz mjel? Vobod? I vjelgjich ks??? T i pan? A kraj nasz be? Du? I vszerz i vzd? U? Mjedze rzekami i morzem. Povjodo? , jak? Esma to vszetko v? E? A, jak? Esma wodvek? A wod bronji i panovanj? Del? A v? O? ? Jarzmo na sebje, jak no njem? Idl? Tko i jak strzode naszich jez? Las? Hodzima v njim do dzisodnja. . Mjicho? Woprzesto? I j?? Przemiszlac. Marta cecho, jak koc? Tko, wusad? A kole komina i vj? Z? A. Rzoz? Ognja z komina malovala ji skarnje tak czervjono, jak lica svj? Tich v wobrozkach na scanje. . A j? Edzo? ,? E mjicho? V pamj? C? Zuk? Tku nich minjonich l? Cerplivje jem? Do? , ja? Go naleze. Sztot won milczo? , tej zacz?? Z nova gadac. . ? Komu namjenjon? Tego nje minje! Zburze? Pon jozef krev nama m? Odim,? Esma v? Be? A strzelb? Mjecze z pod wustrzech? Sz? A z njim na?? Kji v lese, chdze won naju wucze? Vojovanj? Dovjedzel?? Szandarz? Rola pruskjigo i zacz? L? A nami szlachovac. Prz? Edni wor? Dz? Aszl?? Wonji? Pon jozef i szandara? I nje be? O rad? Le s? Dobrel? Do sebje na? ? I smjerc. Dobe? Nasz, ale som leg? Na d? Ugji tidzenje z kul? Ve v? Tpjach. A jak vsto? Z? O? Ka, tej ju szandarz? Sz? Dze mjel? Or? , a won noc? Muszo? Wucekac v svjat. Nje belo znadz namjenjon?? Besma mjel? Aju vol? I panovanj? Ma kaszubji. ? Won tero vroce? Po d? Ugjich latach do dom, ale na njego smjerc kos? Klepje. . Jesz njigde nje czu? Jem takjich g? Jak tero wod pana jozva i mjichala. I nje vjedzo? Jem do tego dnja,? E nom vz? L? Cuzi i svobod? I panovanj? Zemj?. Bom be? Wudb? E takji naju porz? Dk wod pocz? Tku svjata wod boga be? Namjenjoni i jinaczi b? Nji mog? O. . ? Bocz? Remus? S? Ludze takji, co bez bo? Oka na svj? T? Katarzen? Vezn? Dregjigo cz? Ovjeka v s? U? B?. Vezdrz? Na c? , rzekn? : poj ze mn?! ? I jidzesz; povjedz? : zrobji tak! ? I zrobjisz z ch? C?. Takji cz? Ovjek je ten tam na gorze v straszkovi jizbje. Zavo? ? Shichac muszisz. T? Es wuros? Na parobka, mocni v gnoce i du? I. Nji mosz krov? Nji porvoza, ale proc? Zarobjisz sv? Hleb. Le v g? Ovje mosz jinaczi nji? M? Rudz? Bo jak nen tam na gorze vjidzot jes krolevjonk? I zapad? I zomk. A ludzkji strach nji m? O cebje przist? Pu. Nasza marcijanna l? Ka? A s? Wo cebje. Bo jak nen knopem mo? Im bivsz? Ovjodo? Ji jako dzevcz? Tku wo krolevjonce i zomku pod korunovan? Jarz? Bjin? , tak i t? I zacz?? Jes wopovjadac. Tede s? Wona srodze boja? A wo cebje i trampkjem i varz? Chevk? Probova? A tv? J? Tkji rozum zg? Sc? Bogvje, cze co skura? A. Ale j? Dom rad? , bom stari i s? Dozno? Vszetkjigo: zamknji wusz? A to, co won gadac b? Dze i prz? Nji woko na jego vezdrzenj? Bo kjej tego nje zrobjisz, vano? ? Po svjece b? Dzes jak won, a wubetk c? Wopusci i wukonta? Tovanj? O robot? Do chterni tv? Tan c? Namjenji?. . Na to marta njick nje rzek? A i tak ma s? Rozestala na noc. V njedzel? Pon jozef mje znovu kozo? Przi? Sc. Ten roz won wuobleczoni sedzo? Na stolku prz? Tole. Be? Pravje prz? Pjisanju. Ale kjej jem vszed? , cesn?? Pjoro i rzek? :. ? Na cu? To pjisanj?? Zd? Apozdze dlo mje, bo smjerc za dvjerzami. Sadnji, ch? Opku, besma pogada? A! Tej zacz?? Mje wopovjadac tak:. ? Wod nom? Odszich l? Zuko? Jem takji ks?? Kji, v chterni be zapjisani be? ? Zeje naszigo ludu kaszubskjigo. Alem takji ks?? Kji nje naloz? V? Odni ks? Garnji. Kjej jem s? Tego dozno? , tej wuvz?? Jem s? Napjisac nasze dzeje som. Ale daleko wod wojczezn? Njewubetk i vano? Enj? Je da? ? Je le? Nosc? 'temu, a tero, kjej jem vroce? , lampka mojigo? ? Gasnje. Co dziso pjisz? , to bojka, chtern? C? Ovjem. .  ? Ol mje be? O, ale nje wodrzek? Jem njick, bom vjedzo? ,? E smjerc mu przetnje ko? D? Robot? . A won zdrz? C?? Ugo na mje, rzek? Ku reszce:. V sercu mje zak? Olo na te s? Ova, bom sobje prz? Cze? , co mje ks? Dz rzek? , jak mje prz?? Do vjar? Dac tobje vjid i mjecz, a chto vje, czebes nje zrobji? , jak ten potcevi mjicho? Movji. A mjichot be? Wudb? Ebem njeszczesc? Svjece narobji?. Prz? Czivsz? Obje won? Rozmov? , zacz?? Jem panu jozvovji vszetko wopovjadac. Povjedzo? Jem te? Wo gronku i mjeczu, com je naloz? Na zomkovi gorze. A won pito? Pal? Cimi woczoma:. ? Vjem vszetko wo tobje. Smjerc i tobje be? A blizk? A? Ol za n? Pj? Kn? Panj? Bezma? A c? Je vz?? Dusze. Kjej jes przez tak? Przeszed? Gor? C? Kuznj? , b? Dzesz tile cvjardi,? Ebe jisc v z? Svoj? Drog? Nje bocz? C? A cerznje, drogji i kaminje z r? K ludzkjich. . Potim sztot sedzo? Cecho, le na skarnjach zakvitl? U czervonj? O? E a v woczach za? Ole? O s? Jak wod? Evigo v? Gla. Tej zacz?? Mje tak povjadac:. ? Bocz? Ch? Opku, coc rzek? Dziso. Bog vje, cze jesz roz prz? Akji sele z tob? Movjic b? D?. Wotvorz? Okna,? Ebe vjater njos? Vonj? Kvjat? Moj? Jizb? , bem zabocze? ,? Em chori i? E ju na drugji rok nje wobocz? Kvitn? Cigo sadu. . Tej podnjosl? E sto? U zvinj? T? D? Ug? Rur? P? Otno, a kjej je rozvjin?? , wuzdrzol jem je poresovan? Ropkorna du? Imi i mo? Imi plachcami ro? Ni krose i d? Ugjimi? Mijovatimi drogami. Won vz?? , zavjese? Plotno na scanje i s? Zapito? :. ? A vjesz t? Co to jesta? Ale j? Prz? Cze? ,? Em wu ks? Dza na nowuce vjidzo? Takji risunkji, kjej won mje gvoli moji ska? Oni godkji wucze? Wosobno v svoji jizbje. Tedem wodrzek? :. ? Te dva kr? Con? Zorn? Rogji, co jid? Z po? Nj? Noc? O dvje vjelgji rzekji: na vschodze s? U? Ca vjis? A, na zochodze wodra. Tam, chdze vjis? A bje? I v morz? Mosz gdu? Sk, tam chdze wodra, mosz szczeceno. Zdrz? Jak linjij? Rzu podbjeg? Pim klinem do wusc? Dr? Bocz? E przeszed? Sz? Zek? T? Na levi brzeg, vjedno jesz stojisz na dovni zemji kaszubskji. Bo wona s? Cignje po gorach bo? Teckjich ja? Bezma? A t? De, chdze stoji berlin, stoleca njemc? Mjasto roztoka, njedalek morz? Wod po? Nj? Nur vart? Notec? Ja? Do kolana vjis? ? Rz? Ordonje, a wod noc? Orz? To starodovn? Ranjice naszi zemji kaszubskji. Na po? Nj? Emja s? Z nj? ?? Czi polsk? Chtern? Vol? Ks??? T najich i narodu jedn? Tvorze? Asma rzeczpospolit?. . J? Zdzevjenjim patrze? I s? Ucho? , bom sobje njigde njeiuuvo? O? ,? Ebe kraj kaszub? E? Ja? Takji du? I. A won movji? Dalij:. ? Takji du? I be? Nasz kraj i vjele v njim? E? O ludu i pan? Ks??? Ta v? Osni njimi rz? Dzil? A b? Kaszubji bogati na l? Dze i wokr? Tami v? Osnimi jezdzil? O morzu i vojsk? Elaznich vjedl? Ejima? T? Mjel? Ol?. Budovel? Vse i mjasta. Cuzich prz? Mel? Oscinnje a njeprzijoceli wumjel? Objic i v? Kac z kraju. ? Tak ma v? Rza? A dovnji, szesc set l? Azod. A dzis co mom? ? Naszed? Njeprzijocel wod zochodu s? U? Ca i wurivo? Jim kraj za krajem, vjedno jidac? A zochod s? U? Ca. Tak przeszedl wodr? I morze? S? Noporce ku vjisle i dopar? Svigo. . ? Pitosz s? , czimu naszi s? Nje wobronjil? ? Vj? Cij nji? E jedna prziczena s? Zeszl? Be v?? Ac takji straszni skutk. Ale strzod tich prziczin jedni nje be? O i to ti,? Ebe jim zbiva? O na dzir? Kosc? Duchu, bronji, moc? B? Bjitni i wodvo? Ni na l? Dze i morzu a mjel? Sposob bogati. A jednak stracil? Mo? E s? Dobjerzesz wo prziczinach jich wupodku, kjej c? Ovjem co z naszich dzej? Wuvo? Ej: kjej vi? Dzesz z tego pustkovj? Svjat, nje zaboczisz za? Sc do woliv? Gnjozda dovnich hobo? Nich cisters? Chterni tu zt? D vjar? Svj? T? Rozsevel? Trzod naszich przodk? Klosztor jich znjiszcze? Ten som njeprzijocel, co nasze kraje zabro? . Ale vjelgji i peszni kosco? Po njich jeszcze stoji. Pudzesz tam ja? Przed vo? Torz vjelgji i kl? Knjesz przed du? Im czornim szkl? Cim kaminjem, bo pod njim g?? Boko v sklepach kosco? A stoj? Trum? Z koscami ks??? T kaszubskjich. Spomnji tam wo njich jak dzecko nad grobami starszich svojich i bocz? E mjedze njimi b? Takji, chternich dzir? Kosc? Krevji i proce jesz dzisodnja, po szesc stach l? Vjinnism? E naju njeprzijocelnje v? Pji? Do negji. Novj? Kszi z njich to svj? Topo? K. Na smjertelnim jesz? O? U k? Opot wo prz? Odni czase svojigo ludu go nje wopusce?. Kozo? Won tede sen? Vojich zavo? Ac i podo? Jim p? K zrzeszonich mocno pr? T? Be go z? Omel? Ale? Oden ze sen? Ji mog? Tego dokazac. Tak ks??? Svj? Topo? K vz?? I rozrzeszo? P? K i podo? Senom pr? T? O? Di z wosobna. A wonji je tero letkjim sposobem po? Omel?  ? Vezta sobje przik? Od z tich pr? T? Rzek? Ks?? E svj? Topo? K. ? Zrzeszonich vaju njicht nje z? Omje, ale v pojedink? Vaju znjiszcz?! ? Njeszczesc? Asze,? E vjedno z? ? Ka rozrzesza? A p? To, co nas trzima? O v gromadze. V tim szukej, ch? Opoku, prziczen? Esm?? Nje wobronjil? . Be? O mje, jakbe pon jozef wodemkn?? Przede mn? Dvjerze, co z casni jizb? Rovadze? ? A szerokji kraj. Tero j? O? Na pitanj? O mje pod trzema chojnami nachodze? ?? Ov? , wodpovjedz gotov?. Ale pon jozef pokozo? R? K? Na vizerunk naszigo kraju i rzek? :. ? Bocz? Tam dalij ku wodrze nasza mova ju v? R? A. Tam brac? Szi poddel? S? Porz? Dkovji i pravom njeprzijocela. A ti, co jesz? Ij? I mov? A wobeczoj wojc? U nad vjis?? I morzem zachovel? Ti ju vszesc? Urosl? Njevoli i nje vjedz? , jak be? O dovnji i co jim s? Ucha? O. S? Sma, jak serot? A pa? Skjim chlebje, co nje vjedz? ,? E jim s? Uch? Novanj? Nje seroci chleb. . Mocni kaszel j?? Trz? Sc panem jozvem i krev pokoza? A s? Na jego vargach. Nje rzek? Njic, le r? K? Do? Znac,? Ebem szed?. . Be? A to sobota, kjej prz? Ed? Ks? Dz z panem jezusem. Pok? D s? Pon jozef spovjodo? , naszi stojel? A domje. B? Pon i panji i mjicho? I morcen i knop wod dobetku i marcijanna i marta. Kobjet? Echo pocerz zmovji? ? Ch? Op? Tojel? Okornje, bo pon bog be? V goscenje za dvjerzami. Ku reszce dvjerze s? Wodemkl? A vszesc? Es7l? O straszkovi jizb? Pokl? Kal? Be za ks? Dzem povtarzac pocerz. . Pon jozef le? O? Bladi na svojim? O? Ku, a jak s? Sku? Cze? O pojednanj? Bogjem, wocz? Ego szuka? ? Ze vszetkjich mje. Jak mje wuzdrzo? , wusmjechn?? S?. Ks? Dz v? Ed?. Wuvo? O? Jem dobrze,? E dim svjece szed? Za njim. Chori do? Znak r? K? ,? Ebe vszesc?? L? Ale na mje patrze? ,? Ebem wosto? Prz? Jim. Tak j? Sto? I? Do? , co mje povje, njim s? V? Erze na to d? Ugji podro? Ovanj? Oza gvjozd? . ? Czuj? S? Dzis mocni? Rzek? Won. ? Tak svjeca jesz roz s? Roz? Oli vjideni, njim zagasnje. Jak wumrz? , povjezeta mje na sm? Torz zaboczon? Drog? Vedle zomkovjiska, abe jesz duch m? Id? Ci za trum? Vezdrzo? Na mol, chdzem nabro? Mesli i ducha, co mje be? V? Drovn? Palec? Przez ca?? Drog? ? ?. Tobjem be be? Rod luostavjil napjisan? Zeje naszigo ludu, ale zamjast njich musz? C? Zlec? Bojk? . Njech c? To nje dzevji!. ? ? Ludzi i narod? J? Cij je bojk? Nji? E s? Zdaje. Meszl? ,? E jid? Svoj? Vol? A to r? Ka bosk? Ch provadzi, jak gvjozd? O drogach le bogu vjadomich. T? J? Vszesc? A tim pustkovju maj? Svoje drogji przepjisan? Trz? Rokji przed sebje vjidz? , ale mola, dok? D jisc musz? , nje vjidz?.  ? Povjem c?? Bojk? Luo dzejach kaszubskjich. . ? Bjo? I duch ormuzd i czorni duch ariman, a po naszimu sm? Tk, zeszl?? V zemji kaszubskji na gorze revkole, co na morz? Atrzi i dzeli tich braci, co ku wodrze cign? , wod tich co lgn? Do gdu? Ska. I wobroco? Ormuzd vjidn? Ak s? U? Ce wocz? Na njebo i morz? L? D i povjedzo? Tak:. ? Ten kraj, to kolebka i truma. Ten lud won wumar? A? Ije. Na bjo? I arkonje stolemni kaminje, po chternich vano? I sin dovnich velet? V? Udzon? Dusz? , modl? Ci s? Bogu godk? Svich vrog? Som vrog krevji svoji i g? Uchi na skargji, co v? Odz? Z mogji?. Nad wuscami vjis? ? I rebok i rataj, zgarbja? I ku zemji i tc? Ci ikon? Rz? Dr? Gosci a svoje rzucivsz? O smjeci. J? E jim zbudz? Z pod kamjannich mogji? Ricerzi i vodz? Roze? Gl? P? Omi? Wod bjo? Igo helu po stopjenni kami? , be wo? El? Novu v moc? Chvale. . ? Smjerc jich i zguba to dob? Moje. Pod grifovim znakjem bje? El? Orzami: pjorun? Ich mjecze a? Ogle jich skrzid? A! A vji? Cem gard? Ogrodzil? Bsp; wubetk vs? Vojich i kontin. Przistanje nad morzem to zdrzod? A jich z? Ota. ? A purpura z? Oto spjeval? Ich chva?? Ze szczit? Jich kontin i bjo? Ich remjon jich dzevcz? T i njevjast. ? Ale j? Njich sp? Avji? Z kamjannigo nortu zbojnjik?? Odnich na mizernich szkutach. I v granjice kraju j? Ji? Jich jak klinem i podpar? Jich moc?. Im szed? Przed jich vojskjem jak gradov? Mura. A szpjegami posz? ? Zodrosc i zvada. J? Cni rz? D? Ich rod? Plemjon rozrzeszo? Na snop? A snop? Ostavji? Naprocem sobje, b? Dobivca z nortu mog? ? Elaznim botem prze? Sc po njich ku s? U? Cu. Du? Skjigo? O? Njerza r? Koma j? Ole? Ruja? Sk? Stannjic? , a svj? Tovita stolemni pos? G rzn?? Jem na zemj? , a z jego rzezb? Pokretich cz? Onk? Ut? Uk? Jem vjor? Wogji? Pod gronkji? O? Njerskji strav? ? I ju jichnji ma, pesznichvelet? Bo rz? Dami le?? Vkamjannich grobach wod matkji red? O pjosk? Elu. Le szar? Mara njesvjadomich gbur? Rebok? Jednich na smjerc s? Sposobi. Bo kaminji czvjoro mechami wobros? Ich i sicena du? ? O ve vjetrze? ? Na pustim wugorze: to grob jich pan? . Ale nje rzek? Sz?? Ova ormuzd v? Gn?? R? K? I z pod grobovigo kaminja v? Be? Gorsc prochu bohater? So? Go jak sevca seje zorno na prz? Odni? Njiva ku vschodovji s? U? Ca i zachodovji, ku nortu i po? Nju. A proch szed? Ku zemji, jak r? Vjozd, jak? Ol? C? Kr? A chdze spad? A skra, tam v? Isn?? Wogji? Ze svj? Ti zemji i?? Cze? S? Z wognjem v p? Om. . A sm? Tk s? Skrzevji? I? Isn?? Z? Im wokjem i sign?? V dur? Strupja? Igo vj? Za. Tam sedzo? S? P stari. A won go vz?? Na d? O? , rozvjin?? Mu skrzid? A i pjoro za pjorkjem v? Vaj? Cc pusce? Z? Im vjatrem za skrami. A s? Pov? Jora ku zemji spoda? ? A z ko? Digo l? G? ?? Sov? S? P? I szarim skrzid? Em pada? ? A wognje i gase? ?? Omi?. . ? Pudzesz tede? Rzek? Won? Wodvjedzisz wostatn? Ranjice, chdze movj? Nasz? Godk?. A b? Dzesz zadovot pitanj? A chto c? Ujodrzecze: chc?! ? Ten je jedn? Skr? Ormuzdov? Vj? Cij. Przindze czas,? E jich b? Dze tile, ja? Zbjij? S? V p? Omi? Szerokji nad grobami bohater? Aszich i spol? Sov? S? P? Tej vi? Dze z chva?? Zapad? I zomk a v njim sadnje na tronje zakl? T? Olevjonka i zapanuje na zemji naszi svoboda i wubetk i szczestlevosc. . Tak j? Ed? Do svoji robot? Ale dusza moja wosta? A tam na gorze v straszkovi jizbje wu tego dzivnigo czlovjeka i nje vjedza? A co r? Ce robj?. Kjej jem szed? Na vjeczerz? , tej letkji vjater j?? Potrz? Sac vjetvjami drz? Pe? Nimi brzadovigo kvjatu a ca? ? Hmur? Jego parze? ? U zemji jak smjegjem. Ten tam na gorze spadnje lada chvjil? , jak ten kvjat? Pomeslo? Jem sobje? Ale drzevo, na chternim wuros? , brzod rodz? B? Dze. . Wob vjeczerz? Vszesc? Edzel? Echo. A marcijanna mja? A wocz? Zap? Akan? Le mjicho? Jak po? O? E? ? E? K? , vestchn?? I rzek? :. ? R? Ka bosk? Omu namjenjon? Ego njeminje. Komu godzena v? I? A, na tego czas!. Jakbe na wodpovjedz zagotova? O s? V storim zegarze i zacz?? O bjic. Be? A to pravje wosm? Odzena z vjeczora, a j? Icze? Tak njechc? Co do wosm? Ale zegar bji? Vstec dalij i dalij. Ja? Mjicho? Sedz? Ci do zegara plecoma wobroce? S? I pito? Zdzevjoni:. ? To je ta njeszczestlev? Dzena! ? Krzikn?? A marcijanna i v? Eg? A. A ma czu? A ji nogji tupaj? C? Topjenjami v gor? Do straszkovi jizb? Ale j? Idzo? Zdrz? C? A zegar, jak skarnje mu s? Mjenji? ? A sposob, jak za mojich knopj? Cich l? Kjej to no straszk v? Co? Gospodarz? Po woborze. D? Ugji jego bjegas s? Abo s? Ziboto? Tad i na wodlev, jakbe chco? Stan? C. . Njed? Ugo a zrobji? O s? ? Evo v ca? Im domu. Czuc s? Do? Krzik marcijann? Nje? Ije! Zervo? Jem s? A mjicho? I morcin i knop ze mn? I njeproszoni pobjeg? Asma do gor? Tam ju pon stojo? V? Ostovani prz? O? Ku i zdrzo? Z mokrimi woczoma na v? Szon? Ica brala. Panji kl? Cza? A i movji? A pocerz. Marcijanna g? Osno v szertuch chlicha? A. Ale na mje sz? O z ti kamjanni tvarz? Wumar? Igo jakjis mocn? Rzikozanj? I cz?? Or s? Na mje po? O? E? , pod chternim moja dusza cvjardnja? A. Kjej ju vszesc? Odeszl? Movjivsz? Ocerz za dusz? Wumar? Igo, j? Vroce? , wuchvece? R? K? Wumar? Igo, zbjednja?? , poca? Ovo? J? I prz? G? :. ? V?? Nj? Tvoj? ? Eczb? I b? D? Skr? Ormuzdov?!   cud boskji! Kjej jem z ti jizb?? Ed? Do czeladni, chdze vszesc? Omovnjic?? Do gromad? Ebrel? Ko? Di z njich woczoma prz? Odnigo na mje vzero? , jak mje s? Zdova? O. A stari zegar jak ten trup v gorze na mje vzerol, bo jego bjegas stan??. Chco? Jem go chi? E popchn? C, ale mjicho? Zatrzimo? Mje r? K? I rzek? :. ? V? I? Won t? Njeszczestlev? Godzen? , chterni s? Boja? Am przez tile l?? P? Aka? A marcijanna. Na drugji dze? Rzek? Pon do mjicha? A i do mje:. ? Va dvaji,? E nji mota strachu, jidzta spenetrovac drog? Starodovn? Vedle zomkovjiska, bo t? De njeboszczik chco? B? Vjezoni na sm? Torz do lipna. Vezta ze sob? Sekjer? Be v? C, chdze be be? O trzeba. . ? Njeboszczik mje tak zlece?! ? Wodrzek? Gbur. ? Jutro b? Dze pust? C, a pojutrze, skorno s? U? Ce zi? Dze, pojadzem? Do lipna z pogrzebem. . Vjeczorem tego dnja ma s? Nalaz? A z tr? B? Znovu na folvarku. A to s? Sta? O tak: stari ch? Op, chturen naju wodprovadze? Do m? Ina, do? Nom reno vj?? ,? Ebesma zasz? A jesz roz do zvad? Bobe ludze chcel? Ode mje jesz pokupac r?? Zecze. Kjej jesma z tr? B? Zasz? A, tej jego prosil? Be wosto? , bo po njim chce litkup v? Avjic z muzik?. Njerod barzo j? Sto? Z njimi, bo sobje prz? Cze? Sm? Tkov? Zeje v norodze naszim i? Ol mje serdeczni chvito? ,? E njeprzijocel ze zochodu znovu valni kava? K li zemji naszi wurvje. Ale krom tego j? Ed? , bo tak ju pevno ve virokach boskjich be? O pjisan? . Kjej s? U? Ce zacz?? O zapadac i cenje ludzkji stolemovi d? Ugosc? Abjera? ? Zje? D? El?? Na folvark jakjis cuzi panovje. Po zochodze s? U? Ca prz? Cha? A jesz jedna briczka. Z nji v? D? Pon vesokji postav? Czorn? Brodk? I szkl? Cimi woczoma. . J? Ojo? Pravje z moj? Kar? Na woborze a vko? Mje kjile ludzi i nen stari ch? Op, co go pon wod mamut?? Kalova?. Be? Te? I tr? Ba. Tej nen stari rzek? :? To je nen pon z bjo? Imi z? Boma i czorn? Brodk? , chturen b? Dze kuntrakt spjisivo? . . Ale mje jak bech tovaru do serca nalo? . Z knopj? Cich l? A pustkovju vsto? Przed mojimi woczoma m? Odi v? Czerga z nigo strasznigo dnja, kjej straszk loto? V bjoli dze? Po pustkovju a na mje? Da? A valka z golijatem. Nji mog? Jem tero woczu wod njego wodervac, a pamj? C moja mje prz? Ovadze? A do g? Ov?? Ova mjicha? A:? Kjej ju? Es na sv?? Upi rozum dzecinni chco? Pomsc? Krzivd? Jak? , to be? Bes lepji zrobji? , r? N? Vsz? Aminjem v? Eb nigo v? Avjinog? Z czorn? Brodk? I bjo? Imi z? Boma, bo za njim jak ps? A d? Adem jid? Slode gorz, zvada, prava, pomsta i? Z? ? Tero j? Pozno?. Aie dusza moja ve mje s? Wodezva? A,? E s? Ova same mje z g? B??? ? ? Co t? Am pleszczesz? ? Wodezvo? S? Tr? Ba. To njeje? Oden ariman anji sm? Tk, le pon czernjik, znani szerok i dalek pravnjik, co ludzi przed s? Dami bronji, wugod? Obji i prava provadzi. . ? Ha! Rzek? ? Kogu? Vjidz? ? Tr? B? Z tr? B? I skrzepjicami, to b? Dze dziso vjeso? O! S? U? Ce sz? O sobje spac. Zapolima ve dvorze svjece i b? Dzema pjil? Itkup, bo pon dobji? Targu i przedo? Zemj? Za pe? En mjeszk pjenj? Dzi. Tr? Bo, t? Oj ze mn? , bo zrobjisz nom muzik?. A kogu? T? Tam mosz prz? Sobje, d? Ugjigo jak drabjina pjekjeln? Wodrzek? Tr? Ba. ? Jakjim sposobem won m? Jevac, kjej won m? A? On? Godk? ,? E go ledvje rodzon? Tka be rozumja? A!. Na le s? Ova vezdrzo? Pon czernjik na mje a j? Njego. D? Ug? Chvjil? Zdrzel? A sobje v wocz? A choc jem g? B? Je wotvorze? , czeto? Won v mojich woczach:. ? Provdzevi kaszuba! D? Ugji, jak droga wod szczecena do gdu? Ska, bjedni i ze ska? On? Godk? . Poj? E? , brace, bo c? Tam not!. Provadze? Naju pon czernjik na przistovk du? I, jak klepjisko, a zt? D na domovnjik, chdze s? Ju pole? ? Amp? Va na du? Ich szkl? Cich s? Upach. Mjedze timi s? Upami sz? ? Stopjenje v gor? Ja? Do vesokji scan? V? Lovani, przed chtern? Znovu s? Rozchodzel? Topjenje na lev? I na prav? , wob? O? Oni divanami. Komuda nocn? Dza? A v tim domovnjiku mjimo vjidu dvoje lamp, ale v? Rza? O vszetko po pa? Sku. To ju be? Vj? Kszi pon nji? E zob? Ockji na lipi? Skjich pustkach. Tr? Ba trzimj? C? E wokoma mje, wobzero? S? Na vszetkji stron? Rzek? :. ? Remus! ? E te? Ti panovje lubj? Vszetko tak na vjelg? Mjar?. Tec tu be voz drabjinovi por? Konji wobroce? A to le je domovnjik, v chternim njicht nje mjeszk? Vejle, te stopjenje szerokji na trz? Voze i te s? Up?? Oconi. Vjerz? Je, j? Akbe mje chto mjechem v? Eb chlasn??. Nomjilij bem wucek?. . ? Pochadejta i nje b? S?! Njicht vaju nje zje. Ale jak won s? Obroce? Na boczni stopjenje, zatrzima? O mje raptem vjidzenj? Traszn? Tam, chdze s? Stopjenje rozchodze? ? A lev? I na prav? , pod scan? Sedza? A wona, zdrz? C? Mje z czornich lom v gnocannich licach? Smjerc, jakom j? Wuzdrzo? Na pustkovju, klepj? C? Kos? Za stodo??. Sedza? A i zdrza? A prosto przed sebje, a mje wod tego vjidzenj? Rce bjic woprzesta? O i nji mog? Jem kroku post? Pjic. Tr? Ba mje zacz?? Szarpac:. ? Cu? Va tam stojita, jakbesta wuzdrza? A smjerc? Pojta chi? E i poko? Ta g? B? Jeso? ? Bo jinaczi pon vaju przez wokno v? K? Dalij smjecoch? Vjeso? ? Dze noc, a va j? Popamj? Tota. . Dziso jesz nje vjem, czemum szed? Na takji prz? Czenj? Znac ve? Sz? Ak? Oc mje vjod? A. Vesz? Asma tede za njim do du? I jizb? Chdze za sto? Em sedza? O dvuch. Jeden vjekovi pon z licami statecznimi jak bog wojc ve vo? Torzu, pe? En poczesnosc? Drugji v? Vo? S? M? Odszim i sedzo? Z brod? ? O? T? I szerokjimi plecoma rozpar? I na krzasle. Nad wokjem levim mjo? Prz? Pjoni flaster a levo r? Ka v czorni chustce podvj? Zani wo szej? Zvjesza? A s? Na pjersach. Pon czernjik s? Z njimi prz? Ito? , tej zacz? L? Korbac godk? , chterni j? E rozumjo?. Tr? Ba mje pozdnji povjedzo? ,? E to be? O po njemjecku. S? U? Ka v bestrich ruchnach, strzebnimi stronkami wozdobjonich, prz? Avji? Tr? Bje i mje stolik ma? I v norciku prz? Vjerzach. Na stoliku postavji? Butelk? Z gorzo? K? I dva kjeliszkji. . Pjiso? Pon czernjik jakjis cerograf? A du? Im papjorze. Sztot pjiso? , tej znovu szvargotel? Potim won zos pjiso?. Na wotmjan? O sz? O d? U? Ij nji? Godzen? To jich pjisanj? Szvargotanj? Wob ten czas j? E? I zacz?? Pozerac po scanach. Na jedni scanje vpad? A mje v woko tarcza du? ? Z?? Czast? V? Bra? Enjim grifa, chturen zamjast telnich szper stojo? Na rebim wogonje. Ponji? Ij vjisa? A szabla v pochvje ze skor? Szerokji, wozdobjoni szkl? Cimi kamiszkami. R? Czka szabl? Jenji? A s? Z? Otem i drogjimi kamiszkami. . ? To je gvesno szabla, chtern? Bronjil? Rzodkovje dziseszigo pana svoji zemji wod njeprzijocela, chternich jim sm? Tk naprovodzo?. Ale jich potomk j? Dziso przedaje za mjeszk z? Ota. ? Vstid jimu! . Tero j? Znovu z wuvog? Prz? Rzo? Tim trzema prz? Tole. Ten z vezdrzenjim pe? Nim poczesnosc? E? Pon. Jimu podo? Pjoro pon czernjik do podpisanj? Podpjiso? Dre?? C? R? K? Wod njewubetku dusznigo. Ale mje s? Zdova? O,? E v ti chvjil? Uderze? A szabla na scanje wo tarcz? Z rebogrifem. Po njim podpjiso? Nen m? Odszi z? O? T? Brod? I flastrem nad wokjem. A jak wobaji podpjisel? Tej pon czernjik vz?? I pjoro r? N? L na sto? , klepn?? V r? Ce, ja? S? Rozleg? O i zavo? O? :. ? To nje s? Nji? Odni wodrzemjech? Odrzek? Pon czernjik,? Le dvaji kaszub? Co wumjej? Co vj? Cij nji? E jinszi ludze. Ten tam njevjelgji to tr? Ba, muzika? T znani na cahch kaszubach. Na vjeso? A i na pogrzeb? Na? Z? Erdeczn? Na rozvjeselenj? Erca won grac wumje. A nen dregji d? I? Anga jakjich ma? O, to remus, jego kamrot. Won m? Kji wocz? E vjidzi czego zveczajnje ludzkji wocz? Je vjidz?. Movj? Vom panje,? E kjejbe vasza smjerc sedza? A za dvjerzami na stopjenjach, won be j? Vjidzo?. . ? Ha ha! Cu? Za glupstvo mje v?? O z g? B? Gadac wo smjerc? Tak? Noc! Prz? Ovadze? Jem dvuch dobrich kaszub? Panje dzedzecu,? Ebesce s? Z njimi przed woddz? Kovanjim jesz naczeszil? Ko v? Esce rovnak rodem kaszuba i to jesz ze storigo rodu. . ? Jakji j? M kaszuba? V moji herbovi tarcz?? Bra? Enj? Rifa z rebjim wogonem, to jedin? Mj? Tka kaszubsk? Dzis pan? Aszubskjich ju nji ma, a wo ten lud prostich ch? Op? Rebok?? E stoj?. . ? Gvesno! ? Wodrzek? Pon czernjik, smjej? C? S?. ? . ? I dobrze zrobji! ? Rzek? Pon dzedzec. ? Bo wnvo? Ce sobje! To norod co? ? Nji mo? E a wumrzec nje chce, jistama? Tnje jak d? Od v szpetolu. Cu? Wonji mje tu nje naprzikrzel?? ,? Ebem kaszubskji zemji v cuzi r? Ce nje przedovo?. Ko wona, co s? Teczi zvad? Moj? Jesta i mog? Z nj? Robjic, co mje s? Vjidzi. . ? Provda! Rzek? Czernjik. ? Dlotego te? Vaju sin m? Rozum? E na litkup nje prz? Cho?. Jak? E? Won pjiso?? ? Wojcze kochani! Pocu? J? M jachac na to nasze pustkovj? E? Ne much i przedpotopovich kaszub? Jich smjeszn? Godk?? Moje sostr? Ziso s? Roczon? A bal. A j? D? Z njimi. Prz? Ajece som,? E ta sprava m? J? Ksz? Vog? Nji? E v?? Kava? Ka kaszubskji zemji, za chturn? Vom dobrze zap? Ac?. Prz? Dzcele czim rechlij z pelnim mjeszkjem! . ? To njech d? Ku. Ale j? Movj? ,? E won jesz dzis spjevo? B? Dze. Tero le grej! . I tr? Ba vz?? Skrzepkji i gro?. Ale j? Spar? Wo sto? I zdrzo? Na tich troje za sto? Em, jak wonji pjil? S? Vjeselil? Ten kaszubskji pon, chturen nje chco? B? Kaszub? , smjo? S? Do tego ze? O? T? Brod?. Vjidzo? Jem t? Pj? Kn? Jego gtov? Im s? Dzevovo? ,? E v nji s? Mjesce? O tile statccznosc? Aie jak won g? B? Wotvorze? I s? Smjo? , tej t? Ca?? Pj? Knosc jakbe z? I duch jakji zdmuchn??. Be? A ta g? Ova jak sno? O malovani gronk, z chternigo v? L? Tar? Mocn? Jino. . ? Takji s? Dzeje nasze! ? Pomeslo? Jem sobje,? Jak mje je v? Odo? Pon jozef na pustkovju. Stari rod tego pana v? Upjo? Wod strzodka i tero go wobal? N ze? O? T? Brod? I sm? Tk, co v postaceji czernjika spjiso? Cerograf pravni. Dzivno mje ten ze? O? T? Brod? Prz? Czo? Kogus znanigo, alem nji mog? S? Dobrac kogo. . Tr? Ba gro?. J? Acz?? Jem s? Prz? Uchivac jego noce. Takji bjedni i? Orotni, jak won be? , a jednak mester nad mestrami. To co j? Slo? , to povjoda? A jego nota v takji sposob, jakbe malorz sztuczni malovo? ? Evimi krosami v b? Oh dze? Szari wobraze cz?? Kjigo snu z noc? Po chvjil? On czernjik s? Do naju wobroce? I zavo? O? :. ? Tr? Bo! Vez s? Tero do gromad? Bo j? Tero co zaspjevom, czego tvoje skrzepjice jesz nje gra? ? Bocz? Ebe c?? Nje rozleca? ? Czorn? C! Z? Ot? C! Jako? Vjelg? Oja moc! Tvojim p? Oszczem z szkl? Cich gvjozd wukrivosz vstid ludzkjich gnjozd. A co bjo? I na? Gol dze? , zdradno dzel? C vjid i ce? , to v g?? Bokjim tvojim dnje jak sen cz?? Kji wutonje. Str? Civsz?? Vjozd? Dnja, nocnim duchom zavo? A, be za star?? Tvojicli brom folg? Del? Jelgjiin snom, chternich moc jich b? Dze gna za gra? Ce dobra i z? A. . V v? Tpjach zemji pomsta dr? I.   v v? Tpjach zemji stolim spji.   porene won vjek? Dnja  krok postavji? V rzekji dva.   nasze czorn? Ojsko v skrach,  vojevod? Jego strach,  przed nim zdrada, gorz i bu? T  zvale? ? Tolima v gru? T.   naszich kopet ko? Skjich grzmot  moc? Jimu pjers? Zgnjot?. Ja? Zabet? L? Vji  v p? Om krevavi buchla z nji. . Pro? Ni wogji? , pro? Ni trud!  ? Odna kl? Tva,? Oden cud  nje v? Vji? Odna inoc,  kjej ju gor? Jadze noc.   komu jutrznj?? Ov? Sp; v kr? Ceszk s? U? Ca vjar? D? Bsp; wumjer? N v vjid? Va: bjedni stvor s? U? Ca i dnja.   takji pravo, takji rz? D  bjerze stvor i karno zt? D. Ale kogo rodzi noc,  timu z pjekje? P? Inje moc,  rovno vo? I cnot? , grzech  i s? Smjeje sm? Tka smjech,  co nad mogji? Ami grzmji  ja? S? S? U? Ce v? Li  i pod ber? O veznje svjat  vjeczni noc? Ajestat!. Tak spjevo? Czernjik. J? Ro vjedzo? ,? E to poprovdze spjev?? Tk. Njico jakbe ve mje wuderze? O i mjc porva? O v gor? ,? Cm iiiuszol wodspjevac na jego spjev? Pjekjeln? :. Czorni duchu! Pro? Ni strach! Grozisz vojskjem v smolnich skrach. V? Ovadz? Boskji star? E s? U? Ce v vjeczn? O? Ova? E. A ten stolim z dvoje rz? Co prz? Jet? I v grobje leg? , jesz mu jutrznj?? Ov? Ortvichvstan? Z? D? E povstavsz? Mogji? Grz? P? Ojsko tvoje rozbji? V rz? Pc. Tej rozprisnje v smolnich skrach? Adni vojevoda strach. Pro? Ni czorta gorz i szur. Po? Dej! Jesz zapjeje kur!. ? Ha, ha, ha! Smjo? S? Dzedzec. ? Znaj? J?? N? Odkji ludzkji, ale takji j? Sz nje czu? . . ? To je godka ricerzi s? U? Ca! Smjo? S? Czernjik. V? Jesz nje rozumjece, ale za chvjil? Ma?? B? Dze wona vom vjadom? . ? Dac mu szklonk? Szampa? Skjigo vjina,? Njech spjev? Wostatni vjeczor v tich murach njech minje vjeso? O. . I zaru mje postavji? S? U? Ka d? Ug? , v dol spiczast? Szklonk? Z vjinem szumj? Cim. Ale mje njico wosam? Ta? O,? Em nje be? Sob?. Porvo? Jem i r? N?? Szklonk? Wo pod? Og? , chdze wona na perzen?? Rozpris? A i podnjos? Jem r? K? Ku timu kaszubskjimu panu, chturen pod wopjek? Z? Igo ducha tatczezn? Svoj? Przedovo? :. Nje vjem, zk? D mje s? Ta smja? ? Pjeva bra? A. A co nodzivnjejsze vimova moja v ti chvjil? Bsp;. Nje bela vimov? Remusovcj, ale czest? Wostr? Cvjard? Ak stol. Vjidzo? J? I ten zaprza? C pon j? Rozuinjo?. Bo krev mu buch? A do g? Ov? A lica jego czorno zaleca? ? Ale j? E bocze? Na to, lem skocze? I zervo? Ze scan?? Szabl? , co tam vjisa? A pod grifemreb?. Dobe? Jem, chvecivsz? A z? Ot? R? Czk? , kling? ? Iszcz? C? A tn v? Ca? A z pochv? J? Klevim vestchnjenjim. T? J??? Z? Omo? Na kolanje a ji kava? Kji cesn?? Jem dzedzecovji pod nogji. Na to skarnj? U zblad? A. Tej zaleca? A czervjono jak krev, a potim sta? A s? Czorn? Zavrzeszczo? Njico, vsto? I wupod? Cz?? Ko nazod na krzas? O. G? Ova mu zvjis? A na pjers? Ak wumar? Imu. . Chco? S? Na mje porvac, ale nameslo? S? I wodemkn?? Wokno. Tero czuc be? O, jak ludze folvarkovi prz? Armonjice pjijani spjevel? S? Radovel? Ak won s? V? Ile? Z wokna i do njich zavrzeszczo? :. ? Pjijta dalij ludze i ceszta s? , bo pon vaju? Ije!   z do? U wodpovjedzal? U vivat? Tej czernjik pozdrzo? Na mje, wusmjechn?? S? Dzivnim smjechem i rzek? :. Jak pjijani tak j? Szed? Na do? . Njicht mje nje zast? Pji? Drogji. V? Be? Jem moj? Kar? Z tovarami z vozarkji i karovo? , chdze mje wocz? Jos? ? V cemn? Noc. Po chvjil?? Czu? Krokji kol sebje. Be? To tr? Ba. Ca? I szturk sz? Asma v gromadze jak? S poln? Drog? , nje rzek? Sz?? Ova do sebje. Chdze s? Rozchodzel? Drogji na levo i na pravo, tam ma stan?? A. Chdze jisc? Tr? Ba, drapj? C?? V g? Ovje, rzek? :. ? Zdrz? Tim spichem na prav? R? K? Jidze s? Do m? Ina. Ale? Odne dzes? C konji mje tam dregji roz nje zacign?. Ale tu navprost ca?? Noc nom trzeba przevandrovac,? Ebe za? Sc do ludzkjicli chat. Ale j? M vjar? Ebe le? Evo zt? D v jimj? Boskji. . Vz?? Asma s? Tede i sz? A spjeszno t? Drog?. A be? O mje dosc cz?? Ko, bo sz? O pod gor?. Zacz?? Te? D? C vjater nom v wocz? Czim ve? Ij tim mocnji. Po po? Godzenje drogji trz? S? Nami tak mocko,? E stan?? Asma na gorze, be wodpocz? C, bo dalij sz? O ju v do?. Wobroce? Jem s? Za sebje. Tr? Ba skozo? Polcem na dalekji vjid? Co s? V dalekjich woknach? Ole? ? Rzek? :. ? Tam ma dzisu be? A. Cu? To be? A za pjijateka, pjisanj? Kuntraktu i spjevanj? A ten pon, co s? Czorni zrobji? Wod tvoji kl? Tv? Remus, co v cebje vjacha? O? Zrazu spjevo? Jes godk? Remusov? , ale pozdnji, jak ks? Dz v koscele. Ko? D?? Ovo be? O rozumjec, jakbe chto jmszi przez cebje godo? . Rozum mje s? Mjesz? Ten pon czernjik, be? Won to jistnje cze te? V jego postaceji jakji czort z pjek? A? A nen ze? O? T? Brod?? Remus, nje be? To ten strach ze m? Ina? Mocko mje s? Zdaje. V jimj? Wojca i sena. ! Ta gorzo? Ka mje s? Wodbjij? O??! Be? Asma gvesno v tovarzestvje jakjichs pjekjelnjik? Bogu czesc i chva? A i nosvj? Tszi matce,? Esma zt? D dusz? Zdrovo v? Be? A!. Tak godo? Tr? Ba, zdrz? Ci na dalekji dvor. Ale j? Jidzo? , jak bjoli szto? T v? Edl njedaleko wod nich vjid? Vorskjich. Vesoko nad njim na d? Ugjim dr? Gu? Iszczala s? Kosa. Ale nje szed? Za nami, lev stron na pola. . Kjej jem zakarovo? Do tr? Bjin? Tej wona v? D? A na przededvjerz? Zacz?? A vadz? Be? A wudb? E vjez? Ji ch? Opa pjijanigo. Ale kjej s? Dozna? A,? E won nje? Ije, zacz?? A s? Jiscec i lama? Tovac, jakbe go be? A kocha? A nad vszestko v svjece. . Ji g? Osni p? Acz zvabji? Ludzi ze vs? V kjile pocerzi ju ca? ? Es lipno vjedza? A,? Em prz? Oz? Na karze wumar? Igo tr? B? , chternigom naloz? Zmarz? Igo pod star? Chojn? Pod grzebovem i lizokami. Njed? Ugo a kan? L? Zo? Tes i szkolni,? Ebe spjisac protoko?. Trupa po? O? E? Asma wu tr? Bjin? Jizbje. Jak sku? Czil? Jisanj? Wodezvo? S? Szo? Tes:. I zacz?? A v njebog? Ose s? Jiscec, kulac s? Po zemji i v? Vac sobje v? Ose z glov? ? Ol belo patrzec. . ? Kobjeto! Co t? Ile cudujesz? Ko? Di vje,? Es t? Mjetelokjem i grulk? Pokoziva? A njeboszczikovji mji? Osc svoj?. Gvesno jesz dzis nalezesz na njim znakji, kjej go me? A b? Dzesz do trum? Eli nje zesz? ? Ob czas vano? Enj? Ego z remusem. To tej gadej rozumno, jak meslisz go pochovac?. ? Pevno? Rzek? Na to szo? Tes? Gmina b? Dze musza? A p? Ac? Pogrzeb. Tak? Naju bjeda gbursk? Szetko z naju skor? Drze. Les kradnje z wobor? Vrobel v? D? Ose a navetk szar? Pa? Evji s? Z naszigo pola. . ? A czijesz to je s? U? Ce, co vom? Etka dogrzev? Czije? To deszcz i rosa, co vom pola rosz? O pon bog daje za darmo, to vama brac, ale v? C le za zop? At?. Szo? Tesu, kuli? Won razi ten njeboszczik grivo? Na vaszich vjeso? Ach, kuli? Won razi v koscele d?? Na chva?? Bo?? , a vjedno bez zop? At? Bo wu vaju detk cvjardo v soloku sedzi. A tero besta nje chca? A go pochovac?. ? J?? Z tob? Spjerac nje b? D? , kobjeto! ? Rzek? Szo? Tes. ? J?? Wuznaj? Robot? , ale leno tak? , chdze gnot? Rzeszcz? I skora moknje. Vszestko jinsz? To trele i zobovka. Njeboszczik nje vjedzo? , co robota, dlotego nje wostavji? , za co go pochovac. V takjim razu nasza gromada b? Dze go ju muszala po katolicku do zemji dostac. Tec vjelgji parad? Won s? Gvesno nje spodzevo? , a t? Ji nje?? Dosz!. ? Nje b? S? Koszt? J? O pochovj? . I to vom povjem,? E novjidzalszi gbur lepszigo nje b? Dze mjo? Pogrzebu. . ? Dobri v? Esce cz? Ovjek! ? Rzek? Szoltes, przez "v? Uot; do mje movj? C? Jak czu? ,? E mom pjenj? Dze. Ale j? Rz? C? V zemni skarnje serdecznigo drucha, takjem rzek? Do nigo:. ? Dzele? Jes ze mn? Vjerno bjed? I wutropjenj? Ratovo? Jes mje z r? K pruskjich szandar? Podchodze? Jes pod wokna moji sodze i grivo? Mje na wucech? . Za to na tvojim pogrzebje c? Rac b? D? , za to kosceln? Arad? Dprovadzi cebje do wostatnigo spoczinku. Veszed? Jes bjedni njedovjinno ve valk? Dzivnich moci, chterne mojim? ? M kjeruj? , mje samimu na wurzas, a v ti valce strace? Jes? ?. Ale j? O tobje pamj? Tac b? D?!. V moji jizdebce wu szkolnigo, tamem prz? Ed? Sz? Do dom, wupod? Na? O? Ko jak kam. Po ti vjelgji fatedze i strasznich przigodach moc mje vszestka na czas wodst? Pji? A. Za mje pon szkolni star? Mjo? Wo pogrzeb. Ale na pust? Noc j? S? Czu? Mocni. . V ma? Im alkjerzu le? O? Druch m? Wodemk? I trumje, skrzepjice i tr? B? Prz? Sobje. V jizbje czestova? A tr? Bjin? Dzi ze vs? Chterni prz? L? Pjevac nobo? N? Jesnje przez ca?? Noc. J? Dzo? Do rena na zedlu prz? Umar? Im, a przed dusz? Przechodze? ? Je wobraze z naszigo v gromadze vano? Enj? A kjej wonji tam v jizbje spjevel? Wuczu? J? Razno prz? Wuchu g? Os tr? B? Na pogrzebje gro? Kamrot veber z klarnet? I timi z chternimi v gromadze njeboszczik grivo? Na chva?? Bo?? V mjirachovskjim lese. Bractva vszeskji z chor? Gvjami provadze? E go do grobu, a ludzi s? Zebra? O jak na wodpusce. Dzevovo? S? Szo? Tes kjedrovskji chturen nje wuznovo? Jinszi robot? Jak ti, chdze gnot? Rzeszcz? ,? E bjedni vano?? Ci muzika? T tile v kraju mjo? Wuvo? Anj? Bo won nje vjedzo? ,? E ten ponjevjerani, navetk przez bja? K? V? Osn? , bjedok njikomu krzivd? Je zrobji? A vszeskjim nose? Wochot? I serdeczni czar svoji not? . Wosto? J? R? M na svjece z mojimi meslami. Mroze latosigo roku trzima? ? A? Do matkji boskji gromnjiczni. J? Le? V pjecku v moji jizdebce, a kjej wogji? Dudnjo? A mroz v? No? Rozgji na woknje, tej j? Zemiszlo? , co be? O i co m? C dalij. Prz? Im j? Bocze? V pje? Wo ni wostrzedze mojigo zmar? Igo drucha. . Chleb m? Ovszedni dovo? Mje m? A? Del tak dostatno,? E jesz zbjega? O. Woddani v przechov? Wu pana szkolnigo, m? Jeszk nabjero? S? Talarami. Ale cu? Mje z njich, kjej z njimi v? Pjic s? Wod moji proce nje be? O sposobu. . Tero j? Vjedzo? Dobrze,? E m? Nopj? Ci sen pod wukorunovan? Jarz? Bjin? Pod lasem, to krotkji wobrozk proce cz?? Kji i d? Ugji. Njim dozdrzenjej? K? Ose v polu, vjele ludzi v? Je pot wod pjerszi skjib? O pjerszigo c? C? Se po svj? Tim janje. Wurosnje chleb, kjej na proc? Ludzk? Dobri bog z njeba zesle ros? I deszcz i cep? O s? U? Ca, b? Ogos? Avj? C? Roc? Ludzkji. Vjedzo? J? Ro,? E zapad? I zomk ludu kaszubskjigo z jego chva?? Rechlij nje vi? D? E z cemni g?? Bji, njim przez womon? Trachu, trudu i njevorta tes? Ce pastuszk? Je przenjes? Svoji krolevjonkji przez g?? Bok? Vod?. Ale pok? D dobri bog jich budzi po lasach, knjejach, vsach i mjastach kraju, sm? Tk jich v?? C? Dr? O? Ich,?   sm? Tk, chturen zdrad? I mjeczem t? Pji? Lud nasz wob dzes? C vjek? Przemiszluj? C? Ak, vjidzo? Jem,? E mje prz? V? Idu, vjidzo? Jem,? E mo? E sobje wukuj? Mjecz. Ale cu? Be? O to trzec? Wo czim star? Lka no v chacena smjegu spomin?? A: to l? Uszisz prz? Esc som?. ? Zdej s? Na vol? Bosk? I robji, co c? Usza ko? E! ? Tak mje povjedzo? Wonge ks? Dz pave? Na glonku. A j? Zenomnji vjedzo? ,? E mo jadusza nje je z tich, co wu tich prostich ludzi, chternim codzenni chlebk i cep? I norcik v chace abo bogactvo i chva? A wu ludzi s? ? Njivem vszelkji proce na zemji. Ale jaku? J? Szukom strzod ludzi takjich, chterni mje s? Dusz? Krevni, kjej navetk mova moja v gromadze ludztva njerozumja? ? Zemjeje?. V? Tk mojich mesli przervo? Mje zimk. Jako? Redosc zaleva? A mje dusz? , kjej j? Strumjann? Wopakovo? Kar? Ks?? Kami i tovarem i karovo? V svjat! Le? Ol mje scesn?? Serce,? E tr? B? Rz? Je nje be? O. Ko? Di kami? Prz? Rodze, ko? D?? Om? Ka prz? Cza? A mje go. A be? O,? Em s? Chdzeroz wodezvo? Do njego, njimem so prz? Cze? ,? E le? I tero cechi pod zemj? Na sm? Torzu lipi? Skjim. Za to, kjedem stana? V koscerznje na renku i rozk? Odo? Na karze moje ks?? Kji, ku mojimu vjelgjimu zdzevovanju postavji? A s? Wokoma mje? Tr? Bjin? Dova po mojim druchu. . ? J? Jadej wostan? , bo t? Om so nje dosz rad? Tec njeboszczik m? H? Op te? Vjedno v gromadze z tob? Vano? E?. . Cu? J? O? Na to rzec? Be? O to na tim samim molu, chdzem przed lati mjo? N? Rozprav? Ze szandar? I ze szabelk? Mjeskjim wo ne ks?? Kji z krolov? Korun? Olskji. Tec nji mog? Jem ji nekac jak wonich wod sebje, kjej z dobrigo serca prz?? A! Tak wosta? A, a jak be? O po targu, tej s? Chdzes podza? A. . Na drugji dze? Be? Jarmark v suleczinje. Kjej jem s? Postavji? Njedaleko kosco? A, vjidz? Tr? Bjin? Oji kole mje. Tak j? Pitom:. ? Pok? D m? H? Op vjekovo? , to won c? Omog? V ha? Dlu. Pocu? T? A mje cudujesz, kjej c? Ovnak nje zavodzom!. Kjej jem cign?? Na drugji dze? Do serakojc, tej ji ju njebe? O. V kartuzach,? Ukovje, mjirachovje, k? Trzenje j? Nje vjidzo? Na wocz? Ale ledvjem kan?? Bli? Ij lipna, nalaz? A s? Kole mje, jak cenj? . Be? O to ve vjelu na wodpusce. Ludztva tam co njemjera zbjer? Na matk? Bosk? Sevn?. Vszesc? Udze z wokolice dalij i krocij lipna vjidzel? Jak tr? Bjin? Oja? A kole mje za kar? Z ks?? Kami i tovarem, jakbe do mje nole? A? A. Nje vjem, dloczego mje s? Na tr? Bjin? Srodze markotno zrobji? O, kjej z gromad? Udzlva v?? A ku mje pj? Kn? Vczka, panna klema z vesokjich zob? Serce mje zacz? Lo bjic jak m? Otem v pjers? A ji vjidok, chterni wobroz j? Se? V sercu wod ni chvjile, kjej jem j? Wuzdrzo? Postavn? V rzozach zachodz? Cigo s? U? Ca jidoc? Naprocem nama pod zoborami. V? A? A wona kjile ks?? K, tej wobzera? A zveczajni mantolikji, jak je kupaj? Do posvj? Cenj? A wodpustach i rzek? A:. ? Pj? Kni s? Te ma? I mantolikji, ale v naszim rodze wod wojca na sena przechodze? Barzo du? I i pj? Kni mantolik z v? Bra? Enjim matkji boskji. Takjigo pevno dziso ju kupjic nje mo? No? . ? Nje! ? Rzek? Jem. I krev mje buchn?? A gor? C? Fal? Do tvarze, bom sobje prz? Cze? ,? E wona gvesno jich rodovi znak v nen dze? ? Njiv na mojich pjersach vjidza? A. . ? Dobrze,? E kupjic nji mo? No! Tec chto takji mantolik posod? En go le za vesok? Cen? Woddac mo? E. A mo? E go prz? Sobje trzim? O mesli bjedni,? E ti vesokji cen? U nje zap? Ac? . Ale na moj? Wudb? Povjinjen s? Przenomnji zapitac. Tec nji mo? E jinaczi vjedzec, czebe mu nje del? Czego?? D? . Prz? Wostatnich s? Ovach panna spusce? A na chvjil? Wocz? Tej poda? A mje r? K? I zgjin?? A v hurmje zebranich na wodpusce ludzi. A j? Zumjo? Ji s? Ova, chterne jak vjelg? La s? Onecznigo cep? A wuderze? ? Je do serca. Ca?? Chvjil? J? E vjidzo? Njic, jak ten vjid v moji dusz? Wobudze? A mje tr? Bjin? Hterna zakaszla? A, jakbe v z? Osc? V? U? A na zemj? I rzek? A:. ? Cu? C? O tego, tr? Bjin? Rzek? . Bo mje belo na nj? Srodze markotno. Tej zdrzo? Jem znovu za krolevjonk? Jezora, chtern? J? Idzo? Jid? C? Postavn? Jak provdzev? Olov? Zez morz? Udzi. I vz?? A mje za nj? Straszn? Sknj? Czka, tak? Raszn? K ta, chterna mje neka? A przez kaszubskji kraj do jego wostatnich granjic. Co v nen czas straszn? Rzigod? U v? Eraj? Cich kaszub? Rz? Se? ?? Oszczem wurzasu i smutku, to tero ca?? Moc? P? Ominjem vjelgjim z nova v? Ch? O. . ? Cu? Ti ludze wod cebje chc?? ? Meszl? Sobje. Alem v g? Ov? Vj? Cij wo to nje zachodze? , bo mje stoja? A przed woczoma pj? Kn? Olevjonka jezora i prz? Cze? ? Je s? Dnje ze sorbska, chdzem s? Dovjedzol wo dzivnim zvj? Zku ringrafa rodovigo zoborskich z rodem m? Otk? A pomorsce, z chternigo rodu j? Jedni remus, be? Jem te?. . Ale tr? Bjin?? Wodt? D nje v? E?. V parafijach bli? Ij lipna vjedno wona nalaz? A s? Kole mje. A jak j? Ign?? Dalij, tej ji nje be? O. . Tak min?? O lato i jesi? I kan?? Svj? Ti mjicho?. Do zob? A? Sc j? Sz wodvogji v sobje nje naloz?. Srodze mje tropji? A t? Sknj? Czka, bo wob jinsz? Ata j? Mojim zmar? Im kamrotem vano? E? Ze szopk? Przed godi po gburskjich vsach. Tero nje be? O co robjic. . Jedni njedzeli, kjej jem sedzo? V moji jizdebce i czeto? , zaklepa? O na moje dvjerze i vszed? Gosc. Zdzevji? O mje to barzo, bo zveczajno mje njicht nje wodvjedzo?. Dogadac ze mn? S? Nje be? O letko, a krom tego cu? J? O? Spolnigo z timi potcevimi ludzami, chterni moji dusze nje rozumjel? Vszed? Tede gosc njespodzevani, a tim be? Nasz koscelni kojta? A. Ma? O chto zno? Jego provdzevi przezvjisko, bo zvel? O vszesc? Zemiszkjem z tego,? E krom wurz? Du koscelnigo zarobjo? Na? ? Szevjectvem. Rzemiszk tede veszed? , pochvale? Pana boga i rzek? :. ? Prz? Ti svj? Ti njedzeli trzeba rovnak naszich parafijan? Odvjedz? Meszl? , remus,? E c? To nje b? Dze przek? Nosa?. J? Podo? R? K? I go rocze? Do sedzenj? Won sod? , v?? Ro? K, za? E? Tobakji i rzek? :. ? Jednak co ha? Del to ha? Del. Cz? Ovjek nje z? Omje sobje gnota a vz? Tk m? Tobje gvesno, jidze dobrze? . ? To s? Vje! ? Ed? Jak no to chitri norod, te? Vol? Ha? Dlovac nji? E gburzec abo rzemj? S? O spravjac, bo to vjedno vj? Kszi vz? Tk njese. To te? T? Osz pevno ju sporo talar? Uzbran? Soloku. . ? Ja? Tile? ? Dzevovo? S? Rzemiszk. ? Kjej tak, to j? Jako,? E tak rzec, duchovn? Soba le jedn? Rad? Dac mog?. . Cu? Ten cz? Ovjek wod cebje chce?? Meszl? Sobje. Kjej jem na to njick nje uwodrzek? , rzemiszk za? E? Tobakji i pravji? :. ? V pjismje svj? Tim stoji,? E pon bog stvorze? Jev? Na to,? Ebe jadom nje wosto? Som na svjece. Bo to ju gvoli vjiktu i pj? E ch? Opu not bja? Kovskji pomoc? A tej ko? Di czuje chdze roz vol? Bo?? . Ko be? Obe to procem szeku,? Ebe stateczni cz? Ovjek, jak na ten przik? Od jezdes t? Kantro? S? Wob drog? Z jakjimi dzevusami v grzeszni sposob abo, co jesz gor? Ij, z cuzimi bja? Kami. . Nje vjedzo? J? Provdze, dok? D won cignje ze svoj? Godk?. Ale ko won rovnak be? Mojim goscem, trzeba go be? O poczestovac. Ve vs? Jedzel? E won so jednigo v? Ic lubji, choc z jinszi prziczin? Ji? E njeboszczik tr? Ba to robji?. Godel? E won m? Ma gor? Nad bja? K? A v? Odz? V? Nuje rzemiszkjem. Zt? D mu te? Jego mjono s? Vz?? O. Tak j? Njego rzek? :. ? V? Cz? Koscelni,? E j? A minutk? Vi? D?. Zveczajno njicht mje nje wodvjedz? Chco? Bem cebje czim poczestovac. Musz? Prz? Esc, bo njick nji mom doma. . Prz? Os? Jem tede z karczm? O? Kvaterk gorzo? Kji i dva kjeliszkji i prz? Cze? Jem gosca, przeprosivsz? E som nje pjij?. Aie won mje to z ch? C? V? Cze? , v? I? Jednigo i drugjigo, a tej zacz?? Mje chvalic. . ? J? Edno movj? , remus,? E t? Es stateczni cz? Ovjek. A choc wonji tam ve vs? Odaj? ,? E t? Czasem b?? Dzisz, to sobje z tego njick nje robji. Bo? Ebes t? Nji mjo? Wuk? Adnigo szeku v g? Ovje, to be c?? Talar? Mjeszku nje nabjera? ? Bo j? Esz nje vjidzo? ? Odnigo g? Upigo, cobe mjo? Pjenj? Dze. Pjenj? Dze navetk mog? Rozum zast? Pjic, a czim vj? Cij jich chto m? Tim v woczach ludzkjich je m? Drzejszi. . ? A na co t? Voje talar? Bjerosz? ? Na pogrzeb! ? Na pogrzeb? ? Eli t? Ich mosz do tila, co jich nje rechujesz, to dej sobje povjedzec: nje tile chor? Gvje z bractvami pud? Za tob? , ale mo? Esz mjec na trumje sreberni kandelabr? Divan pod katafalkjem, nje movj? C? O vigilijach i egzorce. J? Mog? , jak c?? Dze not, to vszetko dokuma? Tnje wobrachovac, bo to moja sprava. Ale bronji bo? E jakji njeszczesc? To tobje jesz daleko do katafalku i egzort? Nje be? Obe to lepji i zdrovji dac za? ? I folg? Grzesznimu ca? U i strac? Te pjenj? Dze v gromadze z jak? Potcev? I mji?? Bja? K??. ? Ale mog? Bes mjec. Zdrov? Bja? K? I chvatk? Jeszcze. K? Sk navet cnotlev?. Cu? Tam b? D? Wobvjijo? V baveln?! Povjem c? Zajacho? Tu z jak? S wor? Dz? Pon czernjik z koscerzn? V ten dze? Pravje gromada radze? A, jakbe to zrobjic z nomjeszim kosztem z n? Vdov? Po njeboszcziku tr? Bje. Vjes j? Tero? Evjic muszi, a t? Jesz, jak gburom je detka? Ol. Tak pon czernjik povjedzo? ,? E po tim vjelgjim kamroctvje z njeboszczikjem tr? B? Be? Obe tvoj? Povjinnosc? Wo? Enjic s? Z jego vdov?. Kobjecesko mja? Obe? ? , a gmina be s? V? E? A cz?? Oru. Ta rada s? Gburom srodze vjidza? A, a j? M movj? ,? E ten czernjik nji m? Cho v g? Ovje. . ? Rzemiszku! ? Rzek? Jem. ?   czernjik to z? I duch. Le va g? Upi s? Tego nje doznajeta. Ale mo? Esz vaszim gburom povjedzec: do wo? Enjenj? Le?? Dvoje, a j? E chc?!. Zl? K? S? Koscelni srodze, ja? Zblod? . Vsto? I chco? Wucekac. Ale j? Prz? Sn?? Na stolk i do? Mu noprzod gorzo? K? V? Ic, poceszivsz? O:. Won sobje nje do? Tego dva raze povjedzec, le neko? Stopjenje v do? , le za njim dudnja? O. Choc to mu prz?? O dosc cz?? Ko, bo jedn? Nog? Mjo? V kolanach sztivn?. J? Njim przez wokno zdrzo? I nji mog? Jem s? Smjechu strzimac. Ale pevnje nje be? Bem s? Tak smjo?. Kjejbem be? Vjedzo? , co mje czek? . Gburz? Aj? Svoje sposob? Kjej j? Dnigo dnja karovo? Przez most v naszi vs? Najacho? Mje z te? U vozem v por? Konji szo? Tes kjedrovskji. Konje mje pchn?? ? A mostov? Or? Cze, a j? Moj? Kar? Zjacho? Z por? Czim v rzek? Jak z pjeca nii? Eb. Prz? Tim j?? Ukl sobje g? Ov? , ja? Mje wog? Usze? O. Nje be? O v rzece g?? Boko, ale be? Bem mo? E s? V vodze wuduse? , kjejbe som kjedrovskji nje be? Mje prz? Ed? Z pomoc?. Zbjegl? S? Ludze i napo? Wog? Uszonigo v? Gn? L? Je z rzekji. Kjedrovskji tero mje j?? Lac mocni gorzo? Kjiv gard? O. Takji be? Jem s? Abi,? Em s? Nji mog? Wobronjic timu trunkovji. A won lo? I lo? , ja? Mje s? Svjat zacza? Kr? C? Przed woczoma. Nje vjem, co s? Ze inna po tim dzeja? O. Le jak jem s? Wobudze? , g? Ova mje srodze bola? A a j? E? O? V? O? Ku. Ale nje v moji jizdebce wu szkolnigo. Prz? Ojim? O? Ku sedza? A tr? Bjin? Moj? G? Ov? Wok? Oda? A remjonkjem. . Min?? D? Ugji szturk, njim j? Z? Ed? Tak dalek do sebje,? Em s? Dozno? , chdze j? Zdem. Wob ten czas tr? Bjin? E s? Odkjimi s? Ovami do mje s? Wodzeva? A. . ? Kochani remusku! Vjidzisz, jak j? Din? Ebje dozerom. ? Ebe nje j? O bes ju be? Na tamtim svjece v tovarzestvje mojigu njeboszczika ch? Opa. . Tak j? Zervol chi? E, woblek? Moje ruchna, zrzuce? Z g? Ov? R? Bjinen remjonk i v? Eg? , jak szoloni, do dom. Be? To ju czas nad ranem. Na drodze sto? Stro? Nocni, chturen v? Jizdivo? Godzen? Ten, skorno mje wuzdrzo? Wod tr? Bjin?? Egaj? Cigo, smjo? S? G? Osno i r? Go? :. Tero zrobji? S? Gvo? T vjelgji. Som worganjista prz? Ed do mje z rozkazu ks? Dza jegomosc?? Vjac mje zgorszenj? Chterno j? J? Po vs? Som jegomosc kozo? Mje przi? Sc i mje wostrimi s? Ovami povjedzo? ,? Em znjes? Avji? Bjedn? Vdov? , z chtern? M s? Dotechczos vlok? Na woczach vszeskjich ludzi po jarmarkach i wodpustach. T? Krzivd? I grzech, chturen s? Ju sto? Na njeszczesc? Zmazac le mog? , kjej dom na zopovjedze i s? Z tr? Bjin? Wo? Enj?. . Ale ju be? O zapozdze. A to vjeczn? Okurczanj? Udzi i napomnjenj? S? Dza wum? Cze? O moj? Dusz? ,? Em sobje nje vjedzo? Rad? Le do? Na zopovjedze. . Za szter? Idzenje j? Be? M?? Em tr? Bjin? Ale jak j? O? Do nji jisc, tak j? Povjedzo? :. ? Kobjeto! Sta? O s? Njeszczesc? Rzez tvoje kr? Tev? T? Z?? Vol? Ludzi. Ks? Dza? Esta wobelga? A, ale boga va nje wobe?? Eta. A kjej j? O ludzkjich woczu tero z tob? Vz?? Slub v koscele, to choba vj? Cij wode mje nje?? Dosz. Tu mosz vszeskji pjenj? Dze, chterne mom pod dusz? ,? Ebes mja? A z czego? ? A j? D? V svjat!. Wona z tim be? A barzo spokojn? J? Ed? Z kar?. Chdze mje wocz? Njes? ? . Ma? Ovjele po gromnjiczni j? Rusze? V svjat, a svj? Ti jan s? Zbli? O? I sano vesoko stoja? O,? Daj? C? A kosnjik? Kjej jem s? Vroce? Do lipna. Zakarovo? Jem do moji jizdebkji wu pana szkolnigo. Ale ten kr? Ce? G? Ov? I rzek? :. ? B?? Boga, remus! Tvoje mjesc? E lero wu tvoji bja? Kji. J? Oji jizdebkji nje v?? Dovo? , ale zrobj? To prz? E? Nosc?. Tak j? Prose? Barzo i jem s? Z njim ku reszce wujedno? ,? Ebe moji jizdebkji nje v?? Dovo?. Ar? D j? Z? Ek? P? Acec dalij, jak dot? D, bom vjedzo?. ? E pr? Dzij cze pozdnji z tr? Bjin? S? Rozi? D?. Nje prz?? O mje do g? Ov? E to b? Dze tak pr? Dko. Tej vz?? Jem i karovo? Do tr? Bjin? . Jak j? Odemk? Dvjerze do nji, v? Rkl? Jizb? Vje bja? Kji. Czervjon? Na licach. V jizbje leca? O gorzo? K?. Moja, njibe to? Ona tr? Bjin? Edza? A v bestrich ruchnach na stolc, nogji pod sebje jak krovc. Na g? Ovje mja? A muck? Czervjon? Ze sto zvoneczkami. Bez woprzestanj? Ja? ?? Ji wocz? G? Ba. Prav? R? K? Vz?? A ze sto? U pro? N? Karup?? J?? A njimi ceskac ve mje, vrzeszcz? C? ? Nje vorto po svjece szukac zapad? Ich zomk? Bja? K? Kochan? Doma wostavjic! Nje vorto! Nje vorto! Zje? El? Je se v? Ose na g? Ovje. Tec to nje be? A tr? Bjin? E na wukozka z pod zomkovjiska z mojigo snu pod wukorunovan? Jarz? Bjin?! Tam mje j? Krolevjonka polcem pokoza? A. V cz?? Kji womonje chorosc? Sz? A uwona mje na wocz? V? Kan?? Tk? R? K? Potcevi mart? Jimj? Ji njevorto! . Na to mje czervjon? Mura wocz? Pobjeg? A, a j??? To straszed? O v wobje r? Ce i rzn?? Je woknem na wulic? ,? E wokno i? O? A jego z trzoskjem za njim v? Ca? ? Le du? ? Iira v scanje wosta? A, przez chtern? Vjater, pe? En vonji sana, vleco? Do jizb? A j??? Ko wusod? Na zedlu i s? Pito? Svoji wurzas? I dusze:. ? Remus zaszed? V g? Ov? I mj? Woknem v? Uce?! Vszeskji gnot? Om po? Omjoni. Won ca?? Vjes v? Rdujc,? Eli go nje zavjezeta do g? Upigo domu!. Njech mje bog v? Czi,? Cm v woni chvjil? Jedini roz v? ?? Podnjos? R? K? Na s? Ab? Kobjet? . . Jak jem prz? Ed? Po wurzasu do sebje, tej j? Idzo? Przez vjelg? Dur? V scanje, chdze przedtim be? O wokno,? E s? Uga vjeskji i szo? Tes zjavjil?? Mjedze ludztvem. Szo? Tes kjivo? Do mje g? Ov? , tej zacz?? Pravjic do bja? Kji:. ? Kobjeto! ? Eli tv?? K? Sk v? Uk? I cebje przez wokno zamjast przez dvjerze? Jakbe s? Be? O nole? A? O? V? Uce? , to prz? M to v pokorze jako spravjedlev? Kar? Za tvojigo pjerszigo, nad chternim jes cudova? A grulk? I mjetelokjem. Dosta? As tero cvjika za njeboszczika i rechunk je v? Vnani. A tero poj ze mn?! J? Ju pojednom. . Na to szoltes chvjil? Przemiszlo? , tej podszod? Pod dur? V scanje, chdze przedtim no wokno be? O, i patrze? Do jizb? Chdze j? Dzo? Na zedlu i sobje v g? Ovje wuk? Odo? , co tero robjic. Patrze? Chvjil? , tej rzek? :. ? Remus! Ko t? Ezdes rovnak cz? Ovjek stateczni. Rzeknji mje provd? : wodszed? T? Oprovdze wod rozumu, cze to le takji babskji bojanj? ? Szo? Tesu! Njeb?? I poj do jizb? A vez ze sob? Tich ludzi ze vs? Co tam stoj? , bo j? M vama njico do povjedzenj? . ? Jak d? Ugo ta vjes stoji, gvesno jesz jego mjeszka? Ce takjigo brzedkjigo wuczinku procem bliznigo nje pope? Njil? Jak procem mje. ? Ebe str? C? Ze sebje wobovj? Zk? Evjenj? Edni vdov? Str? Cil? A mje v rzek? Z mostu, wupojil? Orzo? K? I njedovjinnje wobmovjil? Rzed naszim ks? Dzem. Zkantrel? A mje v takji sposob z kobjet? , jakbesta worz? A wo? Enjil? Kur?. ? Ebe to rozumjec, jesta va za g? Upi. A? Esta z pjekjelnim podst? Pem na mje s? Wusadze? A, to vom v? Czom, bo nje ve vaszich g? Ovach ten podst? P s? V? G? , ale v g? Ovje vaszigo doradzce, czornigo ducha, jakjim je nen czernjik. Povjesz, szo? Tesu, ti kobjece, chtern? M woknem na vjes v? Uce? ,? E m? Sc ko? Di mjes? Dz do szkolnigo, chturen ji v? Aci z mojigo mjeszka, co ji not do? ?. D? U? Ij wona jednak vjekovac nje b? Dze jak do czasu, kjede trova na grobje njeboszczika tr? B? Rzeci roz v? Snje i zvj? Dnjeje. . S? Uchel? Je ze zdzevjenjim, bo moja mova sz? A verazno i wostro jak stol, co s? Vjedno dzeja? O, kjej moja dusza be? A rozburzon? Rzek? Sz? O, zabjero? Jem s? Do dvjerzi i povjedzo? :. ? Bocz? Knopku,? Ebes nje naros? Zgnji? Igo gnota! Za bo? Oka, za talara na god? Koszul? , vamps i bot? A svj? T? Katarzen? Naj?? Cebje pon do pasenj? Grzech mosz,? Eli b? Dzesz spo? , zamjast pjilovac dobetku. . ? J? Em,? E c? Jicho? Vsepo?. Ale ten roz won dobrze zrobji? . . Tero j? Idzo? ,? E wona mje chca? A vadz? Tak jem wuvo? O? Sobje:. ?? A mje vadz? J? Dzo? Ceszij kota i s? Ucho? . Vszetkjigo j? Bje nje vdarz? , ale ku reszce wona rzek? A:. ? A t? Czimu njick nje movjisz? ? Ko marcijanna moji godkji nje rozumjeje! ? Vejta go!. Nje rozumjeje! . Cz? Ovjek rozumje navetk njem? Vjerz? Tko, co tep? Ruch? Wuszami strzi? E, a nje rozumjo? Be cz? Ovjeka, co m? B? Do godanj? Gadejle na sv? Pos? J?? D? Vjedza? A. . ? J? Idzo? Krolevjonk? I zapad? I zomk. Ale j? I mog? Ji przenjesc przez rzek? , bom za ma? I i za s? Abi. . Jak j? Rzek? , tak wona s? Do mje wobroce? A od kominka, bo be? A pravje prz? L? Gotovanju na vjeczerz? . Tej wona koza? A mje jesz roz rzec, bo wod razu z moji ska? Oni godkji nji mog? A s? Dobrac. . ? J? Jidzo? Krolevjonk? I zapad? I zomk. Ale j? I mog? Ji przenjesc przez g?? Bok? Vod? , bom za ma? I i za s? Abi. . ? I j? Rcijann? Je vjidzo? Jesz njigde, bo to be? O dobr? Cnotlev? Kobjecesko. Za l? Jele mjo? Jem s? Doznac prziczin? I gorzu. . Kjej m? Edl? O vjeczerzi, tej j? Svojim norciku s? Bojo? ,? Ebe wona mje jesc nje da? A. A be? ? Loskji i kava? K chleba. Ale wona mje fojt takji du? I wukraja? A,? E s? Parobc? Zevoval? J? L? Nji podkorbjac:. ? Vjilk po? K? I be? Obe po jemusu! ? Movjil? Je jemus, bom liter? "r"  njimog? V? Vjic. . ? , remus, jak pudzema? Ovjic pod zomkovjisko. . ? Njech strosz? ? Kjej mosz tak? Wodvog? , knopje? Rzek? Mjicho? ? To jidz pod las ja? Do jarz? Bjin? Co m? Run? Na szeji. Zt? D prosto nosa v las, ja? Du? Dzesz do rzekji. Tam po? Le? I, po? Stoji krzev? Ojna nad vod? , jakbe chca? A przeskocz? Ale wob drog? S? Wodmesla? A. Naprocem stoji gora. Do gor? Rovadzi brod przez vod? . Tam stoji vesok no star? Omkovjiszcze. Kjej chcesz,? Ebe ce wod wurzasu v? Ose povstal? O njeba, tej le tam jidz!. ? Va b? Dzeta ma? Imu knopu g? Up? Godk? G? Ov? M? Ce? A. Bjejta lepji spac. Bo co va wu? Ovjita, lo te? Kot na wogonje wunjese. . Tak wonji szl? A j? Njimi. A wob drog? J? U? , jak mjicho? Movji? Do morcena:. ? Z? Oti v? Gorz v k? Omk? Vlezc, nje dosto? Bes mje v noc? A zomkovjisko. . ? D nje da? A bezpjeku. Vjednom muszo? Meslec wo tim zomkovjisku i wuk? Adac so v g? Ovje, jakbe s? Tam dostac. Mog? Bem be? Wucec v njedzel? , jak naszi b? V koscele, ale marcijanna vjedno tak wurechtova? A,? Em s? Nji mog? Rusz? Z domu. Roz wona mje v roboci dze? Zv? Dze? A, jak j? Avje chco? Gnac pod jarz? Bjin?! . ? . A s? Uchej tero czimu! ? Tam pod jarz? Bjin? Njedobr? Esle g? Ov? Nachodz?. Naszl? One i cz? Ovjekovji, chturen be? Dobri i stateczni, bom zna? A go. A tak go wosam? Ta? ? E wubetku nje naloz? Doma i po svjece vano? I dzis, v bjedze mo? E i n? Dz? Wostavji? Za sob? Dom i mjejsc? Szed? V sviat cuzi. Ale za njim wosto? Trup. Cu? Es t? Hco? Bjedni knopje? Robjic tobje trzeba wod l? Zecinnich, bo nji mosz v? Osni chat? Nji roli. Na chleb sv? Arabjac b? Dzesz v mokleznje skarnji, jak pon bog c? Amjenji? , i s? U? E? B? Dzesz. A mo? E,? E dorobjisz s? V? Osnigo kava? Ka zemji, kjej pon bog c? Ob? Ogos? Avji. J? Tego? Icz? . . ? Ale v? J sobje z g? Ov? Omkji i krolevjonkji, bo to njeje njick dlo parobka, jak cebje. Bo kjej jich so nje v? Ijesz z g? Ov? Chadzac b? Dzesz po drogach svjata, po chternich vano? Enj? Ez dachu nad g? Ov? I bez wognja do wuvarzenj? Rav? Vojim kavlem b? Dze. A mo? E jesz co gorszigo, jak nimu. . ? Ucho? Jem, jak na kozanju i neko? , jak mje dobr? Objecesko nakozalo, pod ne trz? Hojn? Tamem leg? Na s? U? Cu i zdrzo? Ponad jezorem i lasem v dalekji svjat. Chtu? To mog? B? Wo chternim marcijanna movji? A,? E vano? I po svjece, mjejsc? Ostavivsz? Dom? Hej, i j? No? ? B? D?! Njechle wurosn?! Tam za jezorem i lasem wodmik? Svjat! Jakji tam ludze, jakji chat? Jak? Movj? Godk?? Do njich j? D? , njechle wurosn?! A marcijanna njech sedzi doma, bo to le mizern? A? Ka i s? Boji. . ?? Jem s? I neko? Ku studnji, pok? D mje marcijanna wod pustkovj? Strzec mog? A. . ? ,? E mje ju nji mog? Brac na wocz? Navroce? Jem dobetk v stron? Jarz? Bjin? . ? Gnjoto! J? D?! T? Ostanji, ja? S? Vroc? I dovej boczenj? Ta noskvarn? Ezroga, co? Onji v sklep s? Zarva? A, m? Jeden rog, bo drugji so skjid? A prz? I wor? Dz? Ale wona krom tego vjedno bodliv? Je bocz? C? E jak sobj? Drugji rog skjidnje, to na jarmarku chtu? J? Kupji? T? E ji zaru z? Boma do pj? T, jakbe drugjich bod? A. A tej te? Wuvo? Ej,? Ebe debetk s? Nje rozbjeg? Anji nje szed? V szkod?. ? . ? , ale za mn? Bleszcze? Vjernimi woczami. . ?? Rov i szed? Pod du? Imi drzevami, be? O mje, jakbe v lese svj? Ce? A s? Njedzela. Tak? M statecznosc i cesz? Nova? A strzod vesokjich, jak vje? E, wuzimk? Dalij v las drzeva podrastal? Rzidem. Ale j? Etk v?? Dze? Na stegn? , co j? Sobje sarn?? Pta? ? . ? E, vrzeszczta! Va mje chcata womanjic,? Ebem tu szuko? Vajigo gnjozda. Ale j? Em,? E wono daleko v jinszim molu, a tam be va sedza? A cecho i s? Nje dzarla! ? . Tede j? Ed? Dalij. Krze s? Sku? Cze? ? Jakbe wuc?? , a za njimi stoja? A? Aka, pe? Na paproc? Chto m? Rce wodvo? N? Jidze tam v noc svj? Tigo jana wudob? Kvjatu paproc? V? Gla wod ji korzenja. Chto wudob? Dze, ten nje szuk? Czesc? Le szczesc? Zuk? Go. Ale to sprava zdradn? Povjadel? A pustkovju wo takjich, chternim prz? Zukanju v? Gla i kvjatu njico strasznigo glov? V te? Licami na plece v?? Ce? O. . ? Jem przek? Nich paproci, bocz? C? Be sobje wo nje bosich n? Je zadrzec, bom vjedzo? ,? E ranj?. . ? Akji znovu ros? ? Rzeva i krze, a przek? Njich sz? A sarnjen? Egna. Z vjetvji j?? Vo? Ac na mje? Upk:. ? Dz? Echo,? Upku! Tu nji ma nji? Odnigo kleszcza, bo jidze le ma? I remus. . ? Na mali szturk. Ale ledvjem zaszed? Znovu mjedze drzeva, won dalij s? Bojo? I vrzeszczo?. Tej j? O ju vj? Cij nje wuspokojo?. Vdzek tobje! Czimu? Es nje woddo? , kjej jes v? Cze? Sobje!? . ? Sk pod gor? . A kjej jem po drugji stronje zchodze? Na do? , tej przede mn? Wodemk? O s? Zibkji trz? Savjisko, peln? Zornich dur, wo chternich povjadel? E to dur? O pjek? A. Na gr? Dach ti zibji ros? ? Rzoze. Mjedze njimi vesoko stoperczela wolszka, chterni s? Vstec list? Rz? S? Wod wurzasu. Jaku? Te? S? Nji maj? Trz? Sc, kjej na nji judosz s? Povjese?! . Tam j? Ubji? Stegn? I muszo? Wobi? Sc bokjem. Ale tero j? Czu? Z njedaleka granj? Od? To gvesno rzeka lasem bje? A. Czim dalij, tim zemnji s? Robji? O. Vnetk mje i vonj? Od? Alecala. Za kjilkanosce krok? Jid z modrigo njeba svjece? Przez korun? Rz? A do? Em? Iszcza? ?? Bje?? C? Vod? Zekji. . Doszedlsz? O brzegu, wuczu? Jein cvjardi grunt pod nogama. Pod vod? Bjelo? So pjosk. Gor? Njego voda sz? A pr? Dem. Wod brzegu do brzegu zdova? O s? Mje tile rumu,? Ebe voz zaprz? G? I v konje przek? ?? Obu rzekji stojo? Vigodno. Po procemni stronje wunosza? A s? Gora. Tak j? Pito? Sebje:. ? Jes t? A zomkovjisku, remusu, cze nje? ? Ja? Em wuzdrzo? N? Dzivn? Chojn? , wo chterni mjicho? Spomjin?? : na brzegu, k? Sk v stron, ma? ? Rka cvjardi zemji, jak chrzebt bidl? Ca, prz? G? A do rzekji. Z ji boku v? Sta? A greb? Ar? Hojna, jakbe s? Mostem chca? A prze? O? ? Do procemnigo brzegu. Ale jak wodros? Anadva kraczaje nad vod? , tej vola? A skr? C? V gor? , jak jinsz? Rzevj? Ta, i rosc prosto jak svjeca. Njigdem jesz takjigo szto? Tu chojn? Je vjidzo? . . ? C wuzimku ti chojn? Chturen s? Trzimo? Brzegu, prz? Czo? Mje chrzebt dvuletnigo zgrzebj? Ca, tak? E j? Njcn skocze? , jak na konja, i noguma j?? Priskac nad vod?. . ? I v do? Rzeka sz? A jakbe duktem v? Tim, a grabjin? Wolszkji, vjerzbjin? Vij? Gji wustavji? ?? Nad?? Obem rzekji, jak ludze v procesji. Kjej jem z mojigo konja patrze? Rzek? V gor? , zdova? O mje s? ,? E sedz? V koscele du? Im, tak du? Im,? E do vo? Torza dozdrzec nji ma. A wod stron? Tego njevjidzalnigo vo? Torza, wudbo? Jem sobje,? E muszi co do mje s? Zjavjic. . ? Jem pod vod? Dalek dva bjo? I plachce, chterne p? In? L? Od? Ku mje. Z njich v? Sta? ? Czim ble? Ij, dvje szeje, zagj? T? Na szto? T? Od? Maku, ale peszn? Du? ? A kjej prz? In?? ? Rotko, tej jem vjidzo? ,? E to ko? Pje bjo? I, te same, chternem vjidzo? Pod korunovan? Jarz? Bjin?. . Prz? In?? ? One krotko do brzegu. Tej zacz?? ? Je s? Dzevovac. Wocz? Jal? Jak ludze, a stronk? V ko? , jakbe czorn? Okulor? A woczach m? Drich ludzi. . A zdrzal? A mje, jakbe cos povjedzec chcal? A j? Ojo? Cecho i? Do?. . ? Nje do? Do? . Raptem bo zesz? ? E mje woczami, nad?? ? Krzid? A i szl? Gor? Rzekji, nje wobrocivsz?? Razu. Ku reszce znjikn? L? Zk? D ich prz? Es? O. . ?? Wujadac m? Njota. Tej zacz?? Wobskakivac vko? Drzeva, na chternim j? Dzo? Jak na konju, chc? C?? N? C do mje. . ? Ebe nje gnjota, krolevskji ko? Pje be? ? Co povjedza? ? A mje won te? Przervo? Moj? Przigod? , bo prz? Cze? Mje dobetk m? A lasem. Vz?? Jem tede nogji za pas i zrivo? Nazod drog? , chtern? M prz? Edt. Gnjota prisko? Wokoma mje. Chdzeroz tr? Ce? Mje zemnim cnjikjem v go?? Jikro, jakbe mje clicol prz? Ch? ? A tej v? Eg? Na przodk. . ? Esma wobaji dobjegl? U? Ca lasu. Ku moji spokojnosc?? Ro vjidzo? ,? E krov? S? Pas? ? Jak nole? I, a wovjeczkji trzima? ?? V gromadze njedalek. Z tego be? Jem rod i rzek? Jem do gnjot? ? O suchim p? Kjem. Ale kjej t? Esz roz wodbjegnjesz wod bed? A, tej woboczisz! . ? Na mje, dichaj? C? V? R? Im j? Zekjem, bo so meslo? ,? E j? Emus, jem procem njego jak krovka: jak wodbjegnje, tej j? Muszi navroc? Tak won i mje navroce? Wod zomkovjiska. . Reno pe? N? S? U? Ce vjidza? O nobo? Ni lud pod figur? Svj? Tigo jana njepomuka. Stoji wona tam poku? C mjasta, chdze s? Trz? Rogji rozchodz? : do vjeprznjice i na vjelgji kami? Prz? Wovsnjicach, do mjasta i do skorzeva. Vestrzod zelonich lip stoji pomnjik nigo svj? Tigo ks? Dza, chturen volo? Smjerc nji? Zdradz? Tajemnjic? Spovjedz? Tam s? Po roz wostatni woddz? Kovuj? Ludze wod ludzi, chor? Gvje wod chor? Gvji, wobraze wod wobraz? Njim s? Puszczi mjedze zelon? Ola kompanjij? Wob t? Wuroczestosc wobroz matkji boskji njesl? Zterzeji wobraznjic? Ale anji stacha, anji francka, anji klerika nje be? Bem pozno? Po vczoraszim vjidzenju v karczmje, kjejbem nje be? Vjedzo? ,? E to wonji. Tak wonji v? Rzel? Otcevi i stateczni. . V stron? Skorzeva provadzi droga na st?? Ece wobje, boruceno, mjechuceno, vigod? I strzepcz. Roz leno do roku zaludnji wona s? Prz? Wor? Dz? Ompanjiji jak s? Zaludnji? A v nen dze?. Za mjastem woblekl? Obroz matkji roskji v bjo?? P? Acht? , a dvaji mocni ch? Op? Z? L? O na pase i njesl? Aleko przode. Jakbe sz? A matka bosk?? Ogoslavj? C? La przed nobo? Nim ludem, tak to wudova? O. Ale strzode samigo ludu podnjos? Stari ch? Op z bjo?? Brod? Vesoko krzi? , a jak go podnjos? , zaspjeva? O to zrzeszenj? Udzi. Noprzod t? Gji g? Ose m?? Kji, a jim wodpovjedzo? Mj? Tkji spjev bja? K. Skovronkji z pola po wobu stronach drogji posz? ? Gor? Pod njebo i vtorze? ? Pjevem. Slode kompanjiji dalek cign?? O kjile voz? Esoko woladovanich kobjo? Kami i pud? Ami ze? Evnot? . Po wobu stronach drogji chodzil? Ako stro? Ovje porz? Dku dvaji mjeszczanje koscerskji, ko? Di mjo? V r? Ku ber? O grub? Ak kosesko ale z krzi? Em poku? C. Ale porz? Dk i bez njich s? Trzimo?. . A ma mija? A pola, zeloni lase, vse, vsz? Dze vjitani i chi? E s? Woddz? Kuj? C? Vjedno dalij za matk? Bosk? , chterni wobroz v bjo? Im zgle daleko szed? Przed nami. Jesz s? Onuszko po? Ov? Voji dzenni drogji nje wodbe? O a ma ju przesz? A mjedze redu? Skjimi jezorami i po vesokjich brzegach jego min?? Asma boruceno i zasz? Asma do vigod? . J? Trzimo? K? Sk slode kompanjiji, bom voze? Svoj? Kar? I nje chco? Jem nj? Ludzom na pj? T? Naje? D? Ac. V procesiji mje s? Te? Njebelno v? Va? O z kar? Jisc. Dlotegom s? Przed vigod? Zatrzimo? Prz? Igurze v polu. Bjo? ? Na tam stoja? A jak ma? ? Apliczka a vjonkami z malbronk? Borovjicz?? A wobvjeszon? V nji za woknami stoja? A figura matkji boskji. Ma? ? Zevcz? Tko pas? O prz? Ji pil? Tka jesz? O? T? S? Ab? Na nogach. Njedalek j? Sod? Na moji karze i s? Ucho? Jak tam dalij zvon? Raj? I norod spjev? . Tak nasz? A wobleczon? Mjesku m? Od? Nna boso z vjelgjim smutkjem na tvarze. Wukl? K? A wona pod figur?. Ji ma? ? Os? Ogji nje be? ? Vesno zviczajn? Hodzec boso, dlotego be? A zawostan? Ode. Njed? Ugo, a wode vs? Zk? D spjev dochodze? I g? Ose zvon? Naszed? M? Odi ch? Opok i kl? Kn?? Z drugji stron? D? Ugo wonji tam kl? Czel? Rzed matk? Bosk? , nje zvo? Aj? C? A mo?? G? Sork? I na mje. Ale jak spjevanj? Zvon? Wucech? ? Ko? D? Njich s? Samo podnjes? O i sz? O nje patrz? C? Edno na drugji. . T? A? ? Sorko i va? O? T? Il? Tka pod bjol? Figur? V polu! Va timu vjinn? E mje s? Cz?? Ko zrobji? O na sercu i mje porvo? P? Acz. Tak j? Njeroz vjidivo? Mart? Mo?? Prz?? Skach na naszim pustkovju za jezorami i za lasami. Ale tich dvoje m? Odich ludzi: chtopoka i pann? , co nje wumja? A chodzec boso, tich j? Sz wuzdrzo? Po wodpusc? A kalvarijach. Ale tej wonji szl? Gromadze trzimj? C?? Za r? Ce a szczesc? Zkle? O jim z woczu. . Wod borzestova do mjechucena cz?? K? Dze droga. Na prav? R? K? Szkli jezoro a na lev? Wunoszaj? S? Vi? E. Rzekl? E v mjechucenje b? Dze wobjod, dlotegom be? Wudb? E mog? K? Sk wodpocz? C, bo jich nagonj?. Zepchn?? Jem tede kar? Na krej jezora i wusod? Nad vod?. S? U? Ce pravje vskaziva? O po? Nj? A grza? O tak,? E ludze v kompanjiji sobje nje vdarzil? Akjich cep? Ich dnji na pocz? Tku maja. . Sedz? C? Nad jezorem j? Rzemiszlo?. Wod chvjile, jak jem wuzdrzo? N? Mo?? G? Sork? Z pil? Tkami pod figur? , dziso reno tesknj? Czka mje s? V dusz? Ozsadta za naszim pustkovjem i za ludzami, chterni mje tam kochel? V takjich meslach j? E czu? , jak stan?? A przede mn? Kobjeta v latach, zgarbja? ? A kjiju s? Podpjeraj? C? Jak jem na nj? Vezdrzo? , mja? A wocz? U? ? A mje vlepjon? A jak s? Nasze vezdrzenj? Tka? ? Rzek? A:. ? J? Jem, chto t? Akji. ? A chtu? T? Ezdes, kobjeto? ? Pito? Jem s?. . ? Bo j? Zdem vjidz? C? J? Idz? Co be? O, j? Idz? Co b? Dze. ? Dobrze? Es tu wusod? Dlo wodpoczinku i nje szed? V gromadze z kompanjij? Ve vjes. Bo tam? Daje dvuch v szkl? Cich szo? Mach i ze szablami prz? Oku, be c? Zabrac. . ? Posedz? U, ja? Przi? Dze tv? Ovarzesz. Tej jidz z njim a rechlij nje! I sad? A kole mje. . Nje chca? O mj? S? Pravje jesc, ale? Ebe ji wuczinjic do voli, j? Be? Z kar? Hleba i jod?. A wona wob ten czas pozera? A na jezoro i d? Ugo nje rzek? A njic. Ku reszce zacz?? A movjic:. ? Rok kole roku, jak jidze kompanjij? Vejherova, j? Stoj? I patrz? Na tich co jid?. I dziso patrze? Am. Na przodku sz? A matka bosk? Bjo? Im wobleczenju. Slode, jak karno wovjeczk za pasturzem, szed? Nasz lud. Strzod njego stari cz? Ovjek z bjo?? Brod? Vesoko njos? M? K? Pa? Sk? . A lud spjevo? . Tej matkji boskji postacej? Krzi? Nad g? Ovami ludu i chor? Gvje i bestr? Hustkji bjalk: vszetko wobrazem uwodbjija? O jezoro, a spjev szed? Na cech? Od? Ego i rozlego? S? Ja? Po te vi? E. Ale za timi? Ij? Cimi slode sz? O vj? Ksz? Ojsko. Szl? Echo jak cenje a jednak vesoko sedzel? A pesznich konjach sami v sreberni blach? Obleczoni, a pjora vjelgji jak p? Ominje v? Sta? ? Jich? Elaznich szo? M? Mjecze d? Ugji zvjesza? ?? Z jich bok? A las d? Ugjich kopji p? In?? Nad jich rz? Dami. Ale wod njich anji spjevu czuc nje be? O, anji grzemot jich cz?? Kjich kopet ko? Skjich nje dudnji? Po drodze, anji jezoro jich wobrazu na svoje g? Adkji vod? Je prz?? O. Wuvo? Ej: to b? Ti dovni kaszubovje, co pod svj? Tope? Kjem i mestvjinem vjele set l? Zasu nazod jezdzil? Od zomka do zomka i strzegl? Aszi svobod? A tero wonji cign? L? Tam, chdze reszta jich sen?? Zebjerze? Na kalvarije. A j? Hc? C? Im dac se?? ? Ev? , zavo? A? Am vjelgjim zevem: cenje przodk? Nabjerzta krevji! ? Ale zev m? Ovtorze? ? I? E i przeleco? Won nad jezorem v pola. Ale vojsko cenji p? Dze? O dalij. Bocz? J? Idz? , a nje vjem s? Ova, be jich przewobl? Ca? Em! . Zakre? A wocz? R? Koma i skre? A g? Ov? Na kolanach. A j? Dzo? Cecho, bo mje dzivni zib szed? Przez kosce. . ? Pjerszi njibe roz z tob? Movj? A jednak c? Znaj?. Bo przed d? Ugjimi lati vjidza? Am cebje v vojsku tich cenji, co tu dziso przelecal? Ale v nen czas srebern? Lach? Jers tvoj? Pokriva? ? A z tvojigo szo? Mu? Elaznigo krosn? Jora trz? S? ? S? Jak p? Ominje chva? ? Dziso t? Akji bjedni i? Orotni, jak bjedni i? Orotni s? Ti? Evi, chternich wobroz woddaje jezoro procem nich pesznich cenji, chternich jezoro nje wodbjij?? Jakji mosz przezvjisko wu dziseszich ludzi? . ? Remus! ? Ale j? Em,? E t? Jezdes vjitos? Avem. A zapamj? Tej to sobje: roz jeden i roz drugji na? Dzesz mje na svoji drodze. I tede s? Co stanje. Ale dnja i godzen? I molu naszigo potkanj? Iso vjedzec nji ma. Z? To jak norcik v czornim lasu, chdze za drzevami skre? ?? Dzivni zogodkji. Chdzeroz s? Jedna v? Nje ze za drz? V? Raszi c? I movji: zgodnji! Ale smjertelni cz? Ovjek nje vje wodpovjedz? Zdrz? Am, strzod tich przidkjich vi? Provadzi v? Do? V gor?. Ludze zvj? Go garecznjic?. T? De j? Odze? A wod m? Odich l? Pita? Am dusze, czimu j? Idz? , czego ludze ze vs? Je vjidz? I czimu te zogodkji na mje v? Eraj? Svoje dzivn? Ocz? Ale wodpovjedz? Nje wodebra? Am. Ale tero, kjej ju mom lata i patrz? Do grobu, v? To ku mje z garecznjice njevjadom? Zevcz? Tko i poda? O v gorsc pe? No worzech? Je rzek? Sz?? Ova. A j? Vj? Do njego:. Na to dzevcz? Tko zakre? O lica i zesz? O mje z woczu. Ale ve vs?? Zeskjim dzeckom zazera? A pod lnjann?? Ovkji, a dzevcz? Tka z garecznjice mjedze njimi nje be? O. Rzecz? Mje, vjitos? Avje, co to znaczi?. ? Sedzi sobje zaj? C pod mjedz? , ale? Ovce wo njim nje vjedz?. . ? Pochadej remus i nje szpalkuj z kobjetami pod mjedz? ? Vo? O? Tr? Ba. ? Jutro mosz b? Do spovjedz? A dziso grzeszisz? Star? Julka na pjerszi s? Ova tr? B? Sta? A i posz? A ku vs? Azu s? Nje wobzeraj? C? A tr? Ba prz?? Pji? I movji?. . ? Remus, nji ma? Art? Szandarz? Na cebje pjiluj?. Ale nje wurzasnji s?! Ma jich t? Raz? Woszukoma. Zabjerej chi? E tvoje tovar? Mjech i na plece, a j? D? Karovo? Tvoj? Pro? N? Kare. Bo takji lebjoda, jak j? Tvojigo? Adunku bem nje wukarovo??!. Ale tr? Ba mje nje do? Czasu na d? Ugji meszlenj? A j? I mog? Njic lepszigo robjic, jak jisc za jego rad?. Wob drog? Won mje vszetko wopovjodo? :. ? Wustavjil?? Dvaji szandarovje i slepje v? Zeszczel? Ak kompanjij? Szerova? A ve vjes. Jak c? Nje wuzdrzel? Tej rozpitivel? S? Wu ludzi, cze nji ma strzode kompanjiji  "takjigo du? Igo ch? Opa, co karuje kar? Z tovarami". Ale t? Najesz naszich ludzi: za nji? Odni pjenj? Dze be tim k? Sim psom provd? Je povjedzel? Ko boj? S? Jednak grzechu. Tvoje szczesc? Es wosto? Slode kole ni bja? Kji? Nje je to na proroczka julka? ? Bo jinaczi b? Be c? Z? Apjil? To gvesno za nego pana ze zvad? Chternimu? Es szabl? Z? Omo? , a mo? E i wo nigo stracha ve m? Inje. . Ateros? Uchej, co j? Obji? , be c? Retovac: be? A egzorta pod figur? , a j? E? O? ,? Ebes nje naszed? , bobes be? Vloz? Jak jadro. Ale ledvje ma muzeka? C? Odegrel? Jesnj? Po egzorce, vz?? J? Mrota vebera v stron i mu povjedzo? :. ? Czo, kamroce! Naszigo remusa, co to na strachu ve m? Inje dobe? I panu ve zvadze szabl? Z? Omo? , szandarz? Hc? Njedovjinnje wuchvac? I do prize vsadz? Po ti jego vi? Avje gnot? I ti karze z tovarami wonji s? Go doznaj?. Na szczesc? Won wosto? Slode. Tero wuvo? Ej: tam stoji karczm a nade drog? , chtern? Kompanjij? Dze dalij. Tam ks? Dz i kjile mjeszczan? Jid? So wodpocz? C. A szandarovje jid? Za njimi, bo so gvesno wuvo? Aj? ,? E t? Dka won jim przi? Sc muszi. Ale j? U tero pud? Naprocem. T?? Postavjisz naprocem karczm? Jakbes chco? Jegomosc? O zagrac. Ale jak naju wuzdrzisz z remusem wod borzestova jid? Cich, tej dovej boczenj? ? Eli szandarovje sedz? V karczmje, tej b? Dzesz gro? Pjesnj? Wo svj? Tim jozvje. To b? Dze znak,? E ma mo? Ema bezpjeczno przelecec przez drog? Do kompanjiji, chterni wonji zt? D nje vjidz?. Ale? Eli wonji stoj? Przed karczm? Abo i vano?? Po drodze, tej zagrosz pjesnj? Wo svj? Tim janje. . ? Bocz? Remus! Tam na lev? R? K? , jakjich sto krok? Stoji na karczma ze szandarami. Naprocem nji k? Sk ble? Ij do naju vjidz? Kamrota vebera. Ju won naju wuzdrzo?. St? Njim s? Puszczema przek? Drogji do naszi kompanjiji, czujma, co won graje. . Tam s? Nalezl? Ak na szczesc? Obraznjic? Tach i franck i klerik. Wonji s? Wod tr? B? Ovjedzel? E na mje njeprzelevkji i z pomoc? Furman? Chi? E zjimel? Akunkji z jednigo voza. Jak ju be? O vjidzec spodn? Deskji voza, tej wonji na spodk vpakovel? Oj? Kar? I wob? O? Il?? Pud? Ami i kobjo? Kami. Wob ten czas kamrot veber vstec gro? Svoj? Not? Wo svj? Tim jozvje. Ale ledvjeb? Sma z robot? Do ku? Ca, jak nota raptem s? Wurva? A. . ? Tero? Evo! Krzikn?? Tr? Ba. ? R? Nji sv? Jech, remus, na vjechrz i poj! J? V? Hn? Mjedze muzika? T? Dom c? R? B? V r? K?. Tam c? Szukac nje b? D?. . ? Njick nje szkodzi! Ze vs? Ompanjij? Jev? Ama. Ma muzika? C? Agrajema noprzod v mjirachovskjim lese. Ale czo, co kamrot veber graje:. ? Vjitaj janie z boles? Ava. Masz si? Stavjic przed vac? Ava. Bo krol tak rozkazuje, i? Ciebje potrzebuje. . ? Remus! Bocz? Ma tam mjimo maszerovac muszima vedle ni karczm? Chdze ni szandarovje stoj?. Gvesno wonji, jak to kamrot veber do? Vj?? , v? Zl? A przededvjerz? B? D? Svoje poga? Skji wocz?? Zeszczel? Ebe c? Wupatrz? Ale pro? No. Na chitrosc kaszubsk? Uwonji s? Za g? Upi. Czo! Zaspjevel? Aszi:. ? Vjitaj pani, my poddani do nog padamy,     lecz nie insze mamy czynsze, ktore sk? Adamy,      tylko serca skruszone, lecz vszystkie uni? One      z lakiej dani, sliczna pani, racz by? Kontenta.   to njc bc? A pjesnj? To be? Marsz. Jakbe? Iskavjica chlas? A, tak nota porva? A ca?? Kompanjija. V? Ostova? C s? Chrzebt? Podnjos? ?? Ov? Zasvjece? ? Ocz? A mje jakbe wuros? ? Krzid? A i njick mje nje wobleca? O,? A tam dalij nade drog? B? D? Pjilovel?? Udze krola pruskjigo, be mje wodebrac svobod? . A tr? Ba rzek? :. ? Prz? I pjesnji j? Njijak wo cebje nje boj? . Remus. Co to za marsz vojskovi! Mje be s? Tak zdova? O,? E za dovnich czas? Kjej jesz pruskjich szandar? A naszi zemji nje be? O, ricerze naszi maszerovel? A vesokjich konjach v? Iszcz? C? ? Elazo uwobleczoni, na pogan i turk? ? A lud spjevo? :. ? Niechze radzi o czeladzi tvoja opieka. Vszak po szar? Y, tam gdzie parzy, poznasz cz? Ovieka. Niechaj z czysca vyrvani tvoji b? D? Poddani, a co pr? Dzej po tej n? Dzej na volnosc wyjd?.   wob ten czas ma s? Ju prz? I? El? Do ni karczm? Chdze ni szandarovje? Del? Vjidzo? Jem jich, jak wonji stoj? Przede dvjerzi seti i grubi jak wopokji. I prz? Cze? Jem sobje, jak jem pod n? Dzek? Jab? Onk? Na drodze z pustkovj? Lipna rad? Do? Takjimu jak jeden z njich, choc jem tej be? Knopem mo? Im i s? Abim. Tero j? U? V sobje moc,? Ebe jim wobuma pod n? Karczm? Dac rad? I to vjem,? E v woni chvjil? Je be? Bem dobr? Vol? Jim s? Poddo? , kjejbe mje b? Chcel? Vo? Tem brac. Ale matka bosk? E chca? A,? Ebe na ti svj? Ti pjelgrzimce krev s? La? A i jim na wocz? Zes? A? A womon? ,? E mje nje poznel? Ma przeszla bezpjeczno na jich woczach, pok? D kompanjij? Jevala:. ? V liberyi od maryi zadatek vieczny, ? E v volnosci ka? Dy gosci i jest bezpieczny.   przed ognistym piorunem zas? Oni c? Tem runem,  nie ma szkody z ognia, vody, kto t? Tarcz nosi.   prz? Cze? S? Tero do naju kamrot veber, wodemkn?? R? K? I pokozo? Cvjardigo talara:. ? Vjidzisz! ? Wodrzek? Tr? Ba? Jak dobri wuczink njespodzevano naleze nogrod?! Pomog? Jes przeprovadz? Naszigo remusa przez? Ovcze wobje? E, a pon bog c? Zaru za to v? Grodze?. . ? Nie tak zbrojny podczas vojny? Ohiierz v szyszaku, jak v zbaviennym dvuramiennym maryi znaku  jeszcze kula nie by? A, by ten pancerz przeszy? A  i granaty od tej szaty odpadac zvyk? Y.   pjesnj? Bjeg? A ku? Ca, a ma z gosci? Ca na prav? R? K? Zavroce? A na szerok? Drog? Polov? , chterna provadze? A ku po? Nji noc? Na blizkji mjirachovskji las. . Du? I kava? K zemji kaszubskji pokrivaj? Lase, ale? Oden nje je takji vjelgi i pe? En tajemnjice, jak las mjirachovskji. Wod mojsza i gburskji kamjenjice na zochodze s? U? Ca do setni gor? Czarcich b? Ot, wod mjechucena i dzevczi gor? A po? Nju do vjelgjigo kaminja prz? Ovihuce i do k?? Czna: na tak? Szerz? I dhi?? Won s? Rozsod? Z vojskjem svojich stolemnich buk? D? B? Chojn i ptoszich drz? Dnjami ca? Imi po njim b?? Dzec mo? Esz, nje naszedlsz? Evi dusze. Leno vjelgji jezora wotmikaj? Dukt? Lo vjatr? S? U? Ca i le? Nosc daj? Vesokjim wuzimkom i korunom drzevj? T do przezeranj? V zvjercadle svojich v? Na? Dzesz v do? Ach zataconich b? Otka i?? Kji, chdze s? Pase jele? I sarna. Zab?? Dzec mo? Esz na zibji straszni, k? Dka porene i po zochodze s? U? Ca gor? Letko v? Druje duch lasu i c? Provadzi na pevn? Smjerc, z? I,? E ludzkji woko zazer? Jego pa? Stva. Tede? Oden tv? Krzik c? Nje retuje, bo tvojigo zevu nje posl? Drzeva dalij do ludzkjich wuszu. Le vestchnjesz do matkji boskji v te s? Ova: jid? Dalij, dalij v las, vezn? Nosvj? Tszi pann? Ariji matkji pas! Tej zakrzikn? Sov? Strupja? Ich durach d? B? Womon?? Rozbjegn? I anjo? Stro? Poko? E c? Elon? K? P? Po chternich skocz? C??? Dzisz na cvjardi gr? D? Jid? C? Tanjesz kole fudama? T? Rzidkji gor? Kjej vi? Dzesz na ji vjechrz, vjidzisz,? E wona wokr? G? ? Vko? Wusepani na spichu wobronni va? ? E zemji. V jedni stronje vjidzisz napo? Zasepan? Lestami studnj? , a pod jednim z krz? Rabovich, co tam rosn? , le? I pjes czorni. Le? I nje? Evi. Pesk zchovo? V trov? A much? O njim chodz?. Ale noc? V godzen? Duch? On wo? Ije, bjeg? O? Va? ? Szczek? K jinszi pjes na gburskji woborze. Chto t? Dk? Noc? Z b? Cza, szop abo boru jisc muszi, ten prz? Chli kroku czuj? C? Zczekanj? Sa na zomkovjisku i s? Prze? Egn? Bo mu straszno. A lesni, chturen z nabjit? R? Cznjic? Pjiluje na sorena, podnjese s? I jidze dalij nje v? Rzelivsz? Psa, bo vje,? E na njego kula? Odna nje wulan? V g?? Bokjich dolinach priskaj? Tam ze zemji zdroje i v? Zkjimi rovami p? En? Ku po? Nji noc? To s? Zdroje? Eb? Chterna na zochod s? U? Ca p? Inje i v njemjeckji pomorsce przez? Ebskji jezoro vep? Iv? Morze. Tam v nich dolinach wuzdrzisz mogji? ? Tolim? Chterni g?? Boko le?? Pod gorami kaminji. Strzod vesokjich drz? Na vi? Ach na? Dzesz du? I kaminje szto? T? Ludzkjich, postavjonich v kole jak do tu? Ca. Ludze wo njich povjodaj? ,? E to zakl? Ti vjeselnjic? Tam s? Rodz? Povjostkji i bojkji, chterne stari ludze vjeczorami prz? Ominku povjodaj? , tam dzekji zvjerz i ptastvo lasov? Aj? Sv? Aj, svoje pa? Stvo i vol?. . V g?? Bji tego lasu kjile mo? Ich vsi sedzi nad zdrojami? Eb? Bor, b? Cz, szop? Ale na skraju wusad? A du? ? Es svjonovo, chterno v svojim koscele chovje cudami chvalni wobroz matkji boskji svjonovskji. Njedalek le? I mjirachovo, chterno za czas? Rzi? Ackjich v?? O ber? O z r? K chmjelna jako stolica zemji.   przez ten las kompanjij? Sce? A s? Na strzepcz.   ledvje naju wobleco? Zemnjeszi dech lasu, wuzdrzo? Jem jak m? Ovarzesz tr? Ba zrobji? S? Stateczni na licach, v? Ostovo? S? I jakbe wuros?. Jistnje, tak jak v chvjil? Kjej mje wopovjodo? Wo moc? Uzekji v pjile pod folvarkjem zvad?. Wuszekovel?? Muzika? C? Rzed kompanjij? , tak? E na przodk v?? Pji? Som d? Ugji kapelmester klarneta. Slode njego tr? Ba, chturen mjo? Po bokach kamrota vebera i njich drugjich. Be? ? O popo? Njov? Odzen? A s? Onuszko svjece? O cep? O na m? Odi p? Czkji d? B? Buk? Na cemn? Jiglen? Chojn i dan. Przechodze? ? Ego parminje przek? Drz? Na mechovati gru? T lasu. Zachvj? Da? ?? Rade jim kvjotkji vjelkanocni i krze leszczen? Odroszcz? C? Rzevom vi? Av? Ptoszkji, czuj? C? E jidze kompanjij? Dza? ? Echo, bo vjedza? ? E vnetk za por? Chvjil zabrzmjeje pjesnj? Hterna le jeden roz na rok graje v tim du? Im lese. Ale na drog? Szerok? , co lasem szta, s? U? Ce grza? O cal? Se?? , ja? V? Sze? O pjosk, a ten pod nogoma ludztva rusze? S? I szedl za kompanjij? Jak chmura bjo? ? Ksztolt ti, co za boga wojca zas? Onja? A v pusti izraelskji lud wod vojska faraonovigo. . Marsz, marsz me serce na kalvarij? ,  tam jest tv? Vater, tam grzeszni? Yj?.   jakbe pjorun trzas? , tak ta pjesnj? Derze? A v nobo? Ni lud. Las jakbe zdrevnjo? Na d? Ug? Chvjil?. Pjervji nji? E las? Zacz?? Lud t? Not? Spjevac, jak morz? Kjej nad njim vjater zagraje. . Marsz, marsz czempr? Dzej! Ju? Larum bjij?!   zchodzce? S? Zevsz? D na kalvarij? .   z do? U do gori jisc nam potrzeba,  tam nam poka?? Drog? Do nieba.   ale z vj? Ksz? Jesz moc? , strz? Sn? Ivsz? Zadi czub? Vojich drz? Zacz?? Spjevac las. Tes? Ce wuzimk? Esokjich mocnigo drzeva j? L? Rac i spjevac not? , chtern? Z drogji wuczul? A dalszi tes? Ce zavtorzel? Podoval?? Dalij. V cechi g? Stvjinje g?? Bokjich do? ? Obo? Ni jozc v? Ed? I s? Ucho? , a jele? Podnjos? Rogati? Eb, ale nje zl? Kl?? , bo vjedzel? E nje jidze na njich gonjitva. Na dalekjim zomkovjisku v gl? Bokjim lese czorni pjes podnjos? Wostro? No? Eb, s? Ucho? , tej vsto? I wobleco? Z g? Osnim szczekanjim svoj? Zvek?? Drog? I znovu leg? Nje? Evi. Zatrz? S? ?? Kamjanni grob? Tolim? A v storich grabovjinach wobleco? Szor: jid? Naszi potomc? Ale las ju spjevo? Ca? I, jakbe ko? Di wuzimk vesokji be? Rur? Vjelgjich worgan? Chterne vtorova? ? Jesnji. . Prz?? O mje do g? Ov? Jak? E? Na sercu b? Dze krolovji jezora,? E prz? Iin spanja? Im granju kurdusac s? Muszi na szczud? Ach i wudavac kalek?. I wobezdrzo? Jem s? Za njim. Chdzes nad g? Ovami ludztva zdova? O mje s? ,? E vjidz? Jego vjechovati v? Ose i chustk? , v chterni zatopji? Brod?. Moje wocz? Zl? Alij: za ludem p? In?? A chmura, ale v ti chmurze rozezno? Jem ricerzi na vesokjich konjach z pjorami na szo? Mach i z lasem kopjij nad njimi tich samich znac, chternich wocz? Roroczkji julkji vjidza? ?? Odz? Cich z gard? A garecznjice. A za njimi, jak daleko moje woko dozdrza? O, bje? A? ? Ladi szto? T? S??? T v krolevskjich ruchnach, biskup? Mnjich? Ricerzi v porozbjitich zbrojach, a ku reszce szar? Udztvo. Jedni szl? Tatecznje jak wobraze svj? Tich, a jinni r? Ce za? Omivel? Podnoszel? O njeba jakbe jich wutrapji? Jakji vjelgji smutk. A tak vjele nich cenji be? O,? E ten? Evi lud procemko njich s? V? Vo? Jak gorsc ludzi procem vjelgjigo vojska. . Prze? Egno? Jem s? I wodvroce? Wocz? Przodk na krzi? Njesoni tero vesoko przez nigo ch? Opoka z pod figur? Rz? Igodze, chturen go vz?? Z r? Ku wum? Czonigo starka. Strach mje womin?? , kjej jem wuczu? S? Ova pjesnji:. Tr? Bacze tr? Bj? I v kot? I bjij?   pojdzce? Czempr? Dzej, chvalce marj? ,  bo przez t? Pann? Mamy zbavjenje  tylko oczuszczmy nasze sumjenje.   mjirachovskji lese! Przev? Drovo? Jem cebje v latach mojigo vano? Enj? Ile i kjile razi. Pji? Jem z tvojich zdroj? Spo? Nocami prz? Stolimovich grobach, czu? Jem szczekanj? Sa na zomkovjisku v pomji noc? Tvoje jelenje i sarn? Atrze? ? A mje bez strachu, bo mja? ? Je pevno za jakjigo ducha lasu, svojigo przijocela. Ale njigde przenjigde nje zabocz? Moji pjerszi pjelgrzimkji na tvojich drogach prz? Ranju marsza kalvarijskjigo. . ? Wobs? Dzoni i przez to sto? Jem s? Wobivatelem sodze z vszetkjimi jego pravami. Ale njim j? O provdzevje mjo? Poj? T? Potrzebno mje be? O przechodzec ceremonjij? , chterni j? ? Nje zabocz? Ko za jakji dze? Po mojim wobs? Dzenju kan? L? Moji cele dozerocz sodze i jesz jeden wodrzemjech, chternim wobajim be? A krzivda ludzk? Skarnji napjisan? Kozel? Je sadn? C na zedlu, a jeden z njich v? Be? Du? ? O? Iczkji i grzebi? , be mje znadz v? Ose wobstrzic. Ale j? Ji mjo? Ch? C? Rzek? :. ?! ? Wodrzek? Ten z no? Iczkoma. ? Ale za vjikt darmovi, co c? O daje v sodz? Rol pruskji, ko? E won so choc le tvoj? Szczec? Zap? Ac?? Ebe z nji szczotkji porobjic na svoje roboci konje. Choba nje chcesz v? Osnigo krola szkodovac? . ? ? Zarobj? , bele mje v? Sce? Na vol? . . ? , ale doznel?? Rovnak,? E nje chc? S? Poddac jich no? Icom. Tak vz? L? Zavo? El? Sobje trzecigo pomocnjika i v gromadze mje gvo? Tem prz? Zimel? A zedlu i zacz? L? Je g? Ov? Strzidz. Golorz jak mje mjo? Vkol viczosa v? Ose zj? Ti, stanovji? S? V roboce i rzek? :. ? Tka po ni pobjitvje davida z golijatem! Szkoda,? E c? Nen czas szandara nje prz? Zimo? K? Sk nji? Ij. Nji mjel? Sma dziso z tob? Robot? Kasa krolevsk? Kod? . ? Do medlenj? E tvarz? Ko be? O jich trzech, to mje s? Nje bojel? Smarovel? Mje med? O v wocz? I g? B?. A kjej j? Jichac muszo? Abo kaszlac, tej jeden slode stoj? Ci vale? Mje v plece jak cepami dorodzaj? C? Bem s? V? Icho? I v? Szlo? , bo njic lepszigo nji ma dlo zdrovj? Tej wonji mje g? Ov? Wogolil? A? Na skor? . . ? Ovjek! ? Rzek? Do mje golorz. ? Ale? Ebe dob? Pravo na volni vjikt i le?? V tim krolevskjim pa? Acu, trzeba c? Esz poddac s? Ceremonjiji, do chterni m?? Grzecznje prz? Czom? . ? O,? E dvuch mje porva? O za reminja a jeden popicho? Slode i tej ze mn? Pognel? A dravoka z moji cele i d? Ugjim domovnjikjem zabjegl? A? Do mali czorni jizdebkji. Tam j? Uzdrzol du?? Balij? Z cepl? Vod?. Tero uwonji z vjelg? Chi? Osc? J? L? Ruchna zdzerac, ja? Stojo? Jem golijak pesternjok. Pok? D dvuch mje trzima? O nen golorz zasvjecel mje vjelgjim no? Em do woczu. Tak j? ? Zrobji? O? ? I chco? Jem s? Prz? Mnji prze? Egnac przed tak? Mordarsk? Smjerc? . Ale wonji mje r? K nje puscil? Le vz? L? Vrzucil? Je v n? Balij? I zacz? L? Je nurzac v vodze, ja? Mje dechu nje stalo. Jak jem be? Ju napo? Wudoszoni, tej dvuch vz?? O jezdzec po mje du? Imi jak ceg? ? Kava? Kami med? A. Po medlenju takjim vz? L? Rocovac po mje du? Imi ko? Skjimi szczotkami. Jak wochotn? Robot? Pjeroczka medli i pjerze pjerz? Z baliji, tak wonji nade mn? Procovel? Ma? Ovjele a b? Be ze mje skor? Zdzerl? Ale dozerocz sodze rzek? R? Gaj? C? ? V ti baliji wostanje na vjekji tvoja kaszubsk? Ora, a v naszim pa? Acu narosnje c? Ov? Ruskji wobleczenj? Not? V tim s. ? O z grebigo p? Otna, szari vamps, bukse tego samigo, drevjann? Efle na nogji i krimk? Bez neb? A g? Ov?. Jak j? Wuzdrzol v tim szarim wobleczenju i r? K? Przecar? Przez wobrzebczon? Giov? I womaklo? G?? Bok? Blizn? Na nji, tej mje s? Srodze cz?? Ko zrobji? O. Alem s? Strzimol,? Ebe. ? Czicelom nje dac wor? Dz? O podkorbjanj? Le v noc? A moji le? ? Trz? S? O mje p? Aczem jak przed lati, kjej jem na zomkovjisku s? Dozno? ,? E moja krolevjonka wo mje nje db? . ? ? Je tero tidzenje d? Ugji na przemiszlanju, jak chi? E wuc?? O s? Moje vano? Enj? O svjece i nadan? Zez njeboszczika mje robota. A jak j? Zturk ca? I nji mjo? ? Odni vj? E ze svjata, tej czu? Jem s? Tak wopuszczoni, jak na star? Ojna, sadzon? Zez zmar? ? Okolenj? O na rozstajnich drogach mjedze grzebovem i lizokami stoji vesok? Szamotan? Atrami na pustim polu. Kole g? Mroz na svjece t? Gji chvec? Muszo? , bo s? Przedzero? Przez grubi mur? Odze. . ? Jem sobje? Smjeg nakre? Pola a sc?? Jezoro prz? Aszim pustkovju. Stari mjicho? V checz? Svoji zasepani smjegjem spjev? Esnje adva? Tov? Jezoro p? K? D mrozu, a krzikva kurzi na dvorze. Mjichol zjim? Scan? Og i jidze tr? Bjic na zb?? Dzonigo. Gvesno wonji ju vszesc? O mje zaboczil? Morcen gvesno tero sedzi wu njich, jak dovnji j? Dzo? , i ceszi s? Na kloskji z makjem, chterne marta na komjinku gotuje. Na dva lata v? Zani z rz? Du? Ij? Cich ludzi, jak? E? Wonji wo mje jinaczi meslec maja, jak wo wumar? Im, tim bar? Ij,? Em v? Osn? Wod njich vol? Szed? V svjat i serca jich zranji?. . ? E tam za murami chtos wo mje pamj? To? , wo timem s? Dozno? V drugji svj? To. Budinkji sodze stojal? O ku? C mjasta i granjicze? ? A wotvart? Pole. A ze stron? Ola dosz? O mje reno tr? Bjenj? ? Jak masc goj? C? Potcevi tr? Ba! Zaru jem vjedzo? ,? E won to be?. Ale po ti pjerszi pjesnji prz?? A drug? Ol? Da nasza:. ?? Obje le? I, chtu? Pobje? I kol? Dovac ma? Imu.  . Gro? Won tam, dobri tovarzesz, jeden vjersz za drugjim, po kolana v smjegu i zgurd? A? I wod mrozu. A mje? Z? Ak groch spoda? ? O licach na te wobmjerzoni, szar?? S? Uchna, v chterne mje woblek? A njevol? Jak ju v? O? Ca?? Kol? D? , tej dosz? ? Je po chvjil? Esze ton? Koczn? Jesonkji, chtern? Won so wob drog? Za czasu naszigo vano? Enj? Spjevivo? I pevnje som wu? O? E?. J? Prz? Czo? Ji s? Ova:. Jak s? Sku? Cze? O granj? Tej j? Edzo? ,? E tr? Ba przezeb? I jidze g?? Bokjim smjegjem z pola do mjasta i tam za? Dze do neumana, be so jednigo i dregjigo v? Ic. Ale wob ca? ? Vj? Ta j? Njim meslec muszo? I czu? S? Tero poprovdze podro? Njikjem sodze, bom nji mog? Mu przez te mur? Ac vj? E,? E jego granj? Zuj? I? E s? Njimu cesz?. . ? Dze pochvaloni jezus christus v tich murach sodze i njech na to pozdrovjenj? Adre?? Jak czorc? Pjekle vszesc?? Ugovje njespravjedlevosc? Chterni c? Am gvesno dokurczaj? Jak mog?. Trzimej s? Dzir? Ko, bo chtu? Vje, cze naszi bjed? Je b? Dze d? U? Ij nji? E jich pa? Stva. V drugji svj? To j? Hodze? V gromadze z kamrotem vebrem grac po domovnjikach wu mjeszczan? Ale czernjik, jak ma zasz? A, kozo? Nom s? Karovac. Jednak do? Nom po cvjardim talarze, rzek? Sz? Jidzta za to remusovji v sodz? Rac. Takjigo zorobku ma njigdze nji mja? A. Ale ma zaru wotmjenji? A nasze talare wu neumana. Bo chtu? Vje, cze to nje bel? Jenj? Dze za czornigo kota, z chternim mog? Wobi? Sc czernjik trz? Raze vkr? G kosco? A v noc? Go przedac timu jistnimu. Ko z woczu mu na to patrzi. J? Em ti vjar? E won mog? C? V? Czekac letsz? Kar? , ale gvesno mjo? Gorz za no r? Ganj? Zvadze. Njiczim le r? Ganjim be? A jego godka,? Ebesma zasz? A do sodze zagrac tobje. Del? Nama! Za to j? Gro? Wod pola, a kjejbem be? Mjo? Tile? Askji wu boga, co ni? Edz? Njim pana jezusa wukrzi? Ovel? To be wod mojigo granj? R? Voji sodze be? ? S? V? Oce? ? A r? B? Jakno mur? Ericho? Skji. Mjerzi mje tero po svjece samimu chodzec. Tak jem zaszed? Na pustkovj? Oblockjigo, chdzem wusod? Naprocem zegara chturen jak marcijannamovji, po? Ik? As. Wod czego mu gordzel jednak srodze zaredzevja? A. Wurocze? A mje bogobojno a rzek? A: kjej na ten stari zegar vezdrz? , to? Z? Je s? Lej? Nad nim bjednim knapskjem. Czemu? Em nje vz?? A dzerztle abo skrzenovka,? Ebe mu te zomkji i krolevjonkji z g? Ov?? Ic? Vjedno mje dzivno, remusu kochani,? E ten norod bja? Kovskji takji skorni do porvanj? Jardigo norz? Dza i pranj? Im ch? Opa. Znadz moja bja? Ka nje je gorsz? Ji? Marcijanna, chterni s? Na szczesc? Oden m? Czenjik nje trafji?. Dlotego mje s? ? Ol zrobji? O szadigo morcena, jak won mje za stodo?? J?? Godz? ? Mjicha? Ov? Mart? , le mu v drodze le? I czervjon? Evj? Zka, chtern? Wona wod cebje dosta? A. Ale cu? Dzevcz? Zrobji, jak stari wocz? Amknje? Bo won mjicho? Ju z? O? Ka nje vstoj? Je vjar? E mu latosigo roku je smjerc namjenjon? V tim razu go nje minje. Tej mjicho? Krom czervjoni blevj? Zkji s? Z mart? Wo? Enji, bo po cu? M? Ec lepji nji? Jinszi ludze? Chdze besm?? Te? Muzika? C? Ajedl? Napjil? Kjejbe vjes? Je be? O. Tak to jeden z njeszczesc? Egjigo? Ije! Gvesno te? To vjesel?? Dze, bo mjicho? Prorokuje vojn? , a ta njedaleko po vjeselu s? Zacznje. Jak s? Sku? Cz? Vjeso? A, tej j? Takjigo zrobj? ,? E mje te? V sodz? Amkn?. B? Dzema v gromadze, bo srodze s? Boj? , cze t? Obje som dosz rad?. Bog z tob? , kochani druchu! . ? Ugji tidzenje moje krotochvjil?. Min?? Czas po godach i pod? Ug mojigo rachunku nasz? A ju matka bosk? Rumjann? Pusce? ? Od? Kjej jednigo dnja pito? Mje s? Dozerocz sodze, cze bem mu nje chco? Na woborze drevka r? Bjic. J? Od prz? O? Na t? Robot? , bom s? Cesze? ,? E ku reszce wobocz? Vj? Kszi kava? Modrigo njeba nad sob?. Ale kjej jem chvece? Za sekjcr? , tej j? Odze muszo? Mokn? C. Jednak te por? Mjes? Dzi sodze i vjiktu krolevskjigo v? Ar? ? Je moc z gnot? A zdrz? C? U s? U? Cu na njebje rzek? Jem:. Wudbo? Jem sobje v? Dzec v ti dobrovolni sodz? Gromadze z ks? Dzem, pok? D won s? Tac? B? Dze muszo?. Czasu mjo? Jem dosc. ? Ona i dzec? A mn? Nje p? Akal? Krom tego mje be? O wo nabranj? Jidu, chternigo j? Edni parobk z lipi? Skjich pustk wod takjigo wucza? Igo cz? Ovjeka, jak ks? Dz, mog? Jem s? Nopr? Dzij spodzevac. A ks? Dz te? Do mje wokazivo? Vjar? I dobr? Erce, tak? Em jimu wokna i dvjerze do moji dusze wolvorze? , jak jesz njikomu, pok? D jem? E? Na svjece. . ? Jegomosc i t? Remusu druchu! Co provda to nje grzech! Pon bog mje nje stvorze? Kretem,? Ebem bez vjidu s? Oneczka ve v? Tpjach zemji dukvji? , anji vedr? , anji bobrem, cobem przez vod? Do mjeszkanj? Ozo?. Kjej j? Czasem z vj?? Do pann? Lem? Bo po vjikt v? Stovom s? Na vesokji brzeg zoborskji i wod ja? Ovc? Bo i wod vesokji bo? Im? Kji pozerom na ten wostrov, to mje s? Ten glonk zdaje grobem stolim? Mje s? Robji straszno. Krom tego boczta,? E j? Nja? I ch? Op. Tede j? Jim narosn? Szcze? Olami, jak ribkji tego jezora, musz? S? Stavjic przed herodem, chc? Rzec: przed moj? Njevjast? Tr? Bjin?. Bo tak mje nakozo? Ks? Dz za pokut? Na spovjedz? Ebem, kjej ju jinaczi b? Nji mo? E, prz? Mnji co czvjerc roku stavji? S? Przed nj?. Oj! B? Dze to przeprava? B? Dze! Ve vampsu mom zaszeti talor, com go na svj? Tigo jana wovjin?? V klonovi lest,? Ebe mje s? Trzimo?. Tim bem mo? E ji cvjard? Serce zmj? Kcze? . Ale czego krom klonovigo lestu zanjes? Ca? Igo, tegoj? E vjem. Bo za cu? So kupj? Gorzolkji na dzir? Kosc i strzimanj? Ich vszetkjich norz? Dzi vojennich, chternimi uwona tak spravno robjic wumje: mjeteloka, grulkji, trampka,? Opat? Dzerztle, skrzenovka?. I zvjese? Gtov? A j?? Przemiszlac, jak to vjedno robji? , kjej mu be? O s? Vracac do svoji bja? Kji. Po chvjil? Edetovanj? Stchna? I rzek? :. ? J? Em i tak noter? Odnigo szura nje nabe?. Njic le ta vojna, v chterni njemce dobel? Da? A jim tak? Pojig? ,? E kosco? ? Zamikaj? A ks?? Om s? Tac? Ko?? Po takjich kretovjiskach, jak to tu. G? Upi francuze! Czemu sobje njezapjisel? Oji trabjin? Mjetelok v jedni, grulka v drugji r? Ce vj? Cij be? Abe skura? A, nji? Ca? I napolijon i jego vojsko. Ale? Ol po szkodze njick njepomo? E. A j? Edni muzika? T tero t? Njepotrzebovan? Se?? Strzimac b? D? Muszo? Na svoji skorze. . Smja? Asma s? Serdeczno z tego jiscenj?? B? Bo nacu? Won ch? Op,? Ebe s? Mjo? Strachac bja? Kji. Ale tr? Ba nje zvo? O? , le bro? Na s? Plecok ze skrzepkami i zavjeszo? Svoj? Tr? B?. Tak ks? Dz pozer? Njego z wuvog? , tej povjedzo? :? Tr? Bo! Kjej ju chcesz naju wostavjic, be s? Rozpravjic ze svoj? Bja? K? , mjo? Bem do cebje jedn? Vjelg? Prozb?. D? Ugo t? Am gvesno nje v? Dzesz doma, le pudzesz nazod grivac po svjece. J? M c? O? List do jednigo cz? Ovjeka. Mjono jego i przezvjisko stoji na lesce napjisan? Za? Dzesz do vejherova i dosz list v r? K? Koscelnimu prz? Arafijnim koscele. Won c? O? E zos przi? Sc i d? Dlo mje list abo i paczk? Zapjecz? Tovan?. To l? Mje prz? Esesz. . ? Jegomosc, j? Aj? Vejherovskjigo koscelnigo, jak remusa, bo co rok z kompanjij? Jako muzika? T grivom tam na chva?? Bosk?. Wobtr? Bj? Drog? Wod lipna ja? Po vejherovo i b? D? Njos? Jegomosc? Ist, jakbe to be? A frejkarta do njeba. . ? ? Ebes tego strzeg? Jak takji frejkart? I njikomu go nje pokozo? Anji njikomu wo njim nje movji?. Bocz? Tr? Bo,? E vj? Cij dobrich ludzi be s? Dosta? O do sodze kjejbe ten list do njich i vj?? D njich szandarz? Ostel? R? Ce. A tobje be te? Nje wusz? O suchim p? Kjem. Tede, kjejbes s? Na to nje czu? , nje chco? Bem cebje namavjac. . ? Njech mje jegomosc nji m? Mackov? El?! Tobe be? Szpos,? Ebc tr? Ba nji mjo? Takji sprav? Przeprovadz? Pitejce s? Le remusa, jak j? V strzepczu szandarze svoj? Godk? Wocz? Amedle? , chturen chco? Z? Apjic naszigo remusa. Wu smjesznigo tr? B? Jicht nje b? Dze szuko? Vo? Nich lest? A chocbe i jich szuko? , to jich nje dostanje. Dejce list, a j? D? Wob drog? Grivo? Jesz roz tak vjeso? O, vjedz? C? E j? Szim njeprzijocelom psot? Zrobj?. .  ? Mom vjar? Do cebje! ? Rzek? Ks? Dz. ? Ale? Ebe cebje bja? Ka svojimi wubjijczimi norz? Dzami tak nje woszkaradze? A, cobes njechac muszo? Podro? , dom c? Va talar? Jeden prz? J do tego, chluren mosz wovjinj? Ti v klonovi list, a bja? Ka s? Wuceszi i b? Dze ludzk? Drugji v? Sz wob drog? Na? ? . . ? Na? ? Mje njic nje not! ? Wodrzek? Tr? Ba. ? Pok? D ludzom nje zarosc? Za kar? Wusz? To moja tr? Ba i moje skrzepkji vjedno mje vjikt i le?? V? Jevaj?. A co zrobj? Dobr? Vol? , zarvono bogu. . Ale ks? Dz v? O? E? Tr? Bje,? E to nji? Odna zop? Ata, bo tile nji m? Ebe mu tak? Wus? Ug? Zap? Ac? Ale to je dorunk za muzik? I detk na zoch? T? , jak to i czasem wojc dzecom daje. A kjejbe tr? Ba nje chco? Vz? C tich dvuch talar? To be i ks? Dz nji mog? Mu dac svojigo lestu. . Kjej tak, to tr? Ba do? S? Namovjic i szed? Na rozprav? Ze svoj? Bja? K?. . D? Ugji tidzenje ma tam sedza? A na glonku. Wob dze? Sedza? Asma zveczajno na vjechrzu wostrovu a na noc zchodze? Asma v g?? Bj? Zemji. Ko? Digo porena panna klema da? A nom vj?? Cze mom? Edzec zataconi v jomje krola jezora, cze vi? Sc na dze? Bo? I. Tim znakjem wobgodanim be? O jedno v? Rzelenj? E strzelb? Kjejbe strzele? A dva raze, tej to znacze? O njeprzelevkji i nokoz, be sedzec v jomje ceszij kota. Bo i v tich dalekjich wod svjata stronach namno? Oni po vojnje szandarz? Lesni vano? Il?? Scij, nji? E przed vojn?. Lud rebacki vko? Jezora vjedzo? ? E na glonku s? Taci ks? Dz, chternigo szandarz? Zukaj? Ale provdzevi krijovkji nje vjedzo? . Achocbe ta jimu be? A vjadom? O pr? Dzij be te reb? Vodze be? ? O v?? ? Nji? Naszi ludze. Plin? L? Ede dnje ca? I i tidzenje chdzesma sedza? A na vjechrzu glonka pod jego vesokjimi drzevami v? Gnj? Ti na trovje lasovi strzod kvjotk? Paproc? Ze vszetkjich stron szklel? U nama vjelgji vod? Przez du?? Cesz? Le chvjilami dochodze? O chdzes z daleka: to szczekanj? Sa na woborze, to pjanj? Urona, to krzik jastrz? Ba nad nami, to t? P? Lasnj? Ce vjos? A wo burt? Czo? Na. . ? Mjecz i vjid! Vjidu le som nabrac mo? Esz a mjecz sobje muszisz wukuc v? Osn? R? K?. Njicht c? Ich nje d? A jak b? Dzesz mjo? Mjecz i vjid, to bocz? A to,? E notera ludzkjigo karna je tak? I? E jesz v plece c? Aminjami i wotrutimi strzalami mjerz? B? D? , kjej jich poprovadzisz na dobivanj? Akl? Tigo zomku. . Kjej vezdrz? Na cebje, brace, p? Akac bem mog?. Vjelg? Mosz dusz? , ale ji zemskji wobleczenj? Takji jak ruchna svinjorka na krolevskjim wotroku. A navetk mov?? Je wu? Icze? Pon bog,? Ebes mog? Ludzom svoj? Dusz? V? Vjic. Choba ten wogji? , co s? V tobje? Oli, samim cep? Em svojim zagrzeje tich, co maj? Przejacelsk? Tobje dusz? . A nje dej v? Sn? C wognju svoji dusze, bo nadarmo won s? Gvesno nje poli. I bronji go wod zemnigo chopu tich, chternich z daleka strasz? Womon? Trud, strach i njevorto. ? Eli pon bog c? Bsp; ko? E v takji postaceji chadzac po svjece,? Chadej i bocz? E to, co robjisz ve zgodze z dusz? Tvoj? , dobr? Esta i vol? Wopatrznosc? Chterna svjat i ludzi provadzi do celu, "chternigo ludzkji nasze wocz? Ozdrzec nji mog? ". A kjej tak vjerz? I robjic b? Dzesz, wu betk i szczestlevosc, jak pj? Kn? Pogoda v tvoji dusz? Jeszkac b? D? , ja? J? Woddosz v r? Ce stvorzicela. . V? Vji zakl? Ti zomk! Dej vol? Zakl? Ti krolevjonce! Jak dob? Dzesz, povjedz? Ludze,? E sto? S? Cud. Ale cudem zovj? , co mili bjedni ludzkji wobrechunkji. A jednak s? Tak dzeje na drodze, chtern? Svjat jidze ku svojimu naznaczenju,? E prz? O? Dim vo? Nim kaminju na ludzkji drodze z kocimi no? Koma z rovu v? Ocze? Cud i wodmjeni? Ludzkji wobrachunkji. . Czimu? Be nasza zakl? T? Va kaszubsk? I mja? A vstac jak krolevjonka i sadn? C na z? Otim tmnje? Czimu? Be nasz lud kaszubskji nji mjo? S? Podnjesc ze zemji, jak zapad? I zomk? Tec be? Czas takji,? E vjod? Pod svojimi grifami tes? Ce vojska, pan? Ricerzi,? E bje? O? Po morzu v tes? Ce korabli po cuzi brzegji, straszni jako vrog, vjitani jako przejacel. ? E dzis s? Krije pod d? Bami jednich kalvarijskjich g? Nje leczba spravji cud, ale duch, chturen v ti leczbje zakl? Ti? Ije. ? . Tak movji? Ks? Dz. A mje s? Zdova? O,? E naju wostrov s? Podnosz? Gor? Ve? Ij a ve? Ij,? Ebe s? Ova te s? Rozesz? ? Od rozevj? Nakl? Wod gdu? Skji g? Ov? O stopjenni kam. Moja kara wodpocziva? A na zoborach, a j? E meslo? Wo v? Drovce v svjat, bom wotmiko? Dusz? Na vjid, chturen tak njespodzevano v krijovce krola jezora mje zasvjece?. . Ks? Dz pave? Poma? U prz? K? Do moji godkji tak,? Esma mog? A rozmavjac svobodno. Ks?? Kji dotegova? A nom panna klema z koscerzn? Ale te ks? Dz muszo? Nama czetac som. J? O nji mog? Lozovac, bo nopj? Knjcsz?? Ova i mesle nabjera? ? Moji vimovje smjesznigo szto? Tu, jak pj? Kni wobrozk v skrzevjonim zvjercadle. . Nje pragno? Jem jinszioo? ? , jak sedzec do ku? Ca na tim wostrovje za svjatem. Dnje p? In?? ? Jak szkl? Ci pocorkji ro? A? Ca, jeden pj? Kni jak drugji. Ko? D? Eno wobudze? Nas v? Rzo? Z r? Cznjice: to panna klema dova? A nom vj?? ,? E mo? Em? Ezpjeczno vi? Sc z jom? A svjat bo? I. Tej ma v? Ed? Sz? Z vesokjich brzeg? Lonka z b? Ogjim wubetkjem v dusz? Atrze? A na du? ? Od? Bjo? I brzogji,? Ovj? C? Uchem dalekji pjanj? Ura abo govor ludzkji z wokolnich vs? Bezma? A co dze? Z vesokjigo zoborskjigo brzegu wodbje? O? Njevjelgji czo? En, a v njim panna kiema. Kjej tak v ro? Ovim s? U? Cu stoj? C? Czo? Nje, d? Ugjim vjos? Em rozgornja? A vod? , a z? Oti v? Os dlugji jak snop sp? Ivo? Ji na zavjeszon? Przez plece strzelb? , chterni ku? C, ve? Ij g? Ov? Iszczo? V s? U? Cu, to ji wudova? O, jak m? Odi krolevjonce tich v? Chterna svojich poddanich wodvjedz? Zabovja? A s? To d? U? Ij, to krocij, ale njigde nje wopusce? A wor? Dz? Ebe wodvjedz? Naszi podzemni jizb? Wustavjic na stole v nji p? Czk kvjat? Kjej jesma s? Roz dzevji? A, wodrzek? A:. Krom kvjat? Nosza? A ks?? Kji, chterne z klosztom v koscerznje dlo ks? Dza prz?? El? Wod nji s? Te? Dovjedza? Asma, co s? Na svjece dzeje. A te novjin? Coroz prz? Odze? ? Orsz? V koscerznje, v lipuszu, ve vjelu zamilk? ? Von? A lud dre? O? , boj? C?? Kar? Boskji.   jednigo dnja s? U? Ce zasz? O krevavo, a wogji? Na njebje k? Od? S? Na cech? Od? Ezora, jak krev. Ks? Dz sedzo? Pod nim vjelgjim jasonem, chturen svojimi korzinjami wobjimo? G?? Boko v zemji nasz? Krijovk?. Pok? D vjidu be? O dosc, czeto? Won sv? Revijorz, a jak noc sad? A pod drzevami, zamkn?? Ks?? K? I zdrzo? Na jezoro, krevanimi smugami pobjeg? ? Jakbe chco? Zgodn? C drog? , chtern? Go pon bog poprovadzi, kjej vi? Dze z ti pusti. J?? O? Tego samigo na mechu lasovim, na tim? E molu, chdzesma z tr? B? Mja? A n? Przigod? Z ta? Cuj? C? Kopjic? Sana. Gvjozd? Oma? U v? Odzel? A njebje. Noc wobjimova? A zemj? V svoj? V? Odz? Tak cecho, jak matka drzemj? C? Zecko. Ji gvjozd? Iszcza? ? Szerokjich vodach ja? Pot? D, chdze z modrich brzeg? Ezora scan? Czorn? V? Sto? Las. Strach mje jakjis zibem strz? S? , choc vjodro cep? ? E? A? O na l? Dze i vodze. Ale pocz?? O mje procem voli trz? Sc, jak wogroszka, kjej wod zochodu nad r? Bem lasu v? In?? A bje?? C? Nad jezorem bjo? ? Mura szto? Tu postaceji v d? Ugjim bjo? Im zgle z koseskjem v r? Ku, z chternigo v? Sta? A na czvjerc njeba d? Ug? Sa. Zno? J?? , bom j? Vjidzo? . Jak na pustkovju za stodo?? Za mojich knopj? Cich l? Lepa? A kos? Na njeboszczika pana jozva. Krom tegom j? Vjidzo? Dulcz? C? Na zdradlevigo pana ve zvadze, jak sedza? A na stopjenjach pa? Acu. Chi? E p? In?? A nad jezorem, ja? Mje z woczu zgjin?? A za lasem v kjerunku diszle furmana na njebje. Nje rzekl jem ks? Dzu njick, le prze? Egno? S? I zacz?? Movjic pocerze. A kjej jesma zesz? A na noc do naszi jom? Od zemj? , jesz ve spjik szla za mn? Ta smjerc, p? En? C? Njebiva? O vjelg? Kos? Gor? Jezora ku po? Nji noc? . Na drugji dze? J? Ju dozno? , po co wona njebem przesz? A. Panna klema, jak vjedno, prz? E? A? A czo? Nem svojim wod vesokjigo brzegu zoborskjigo i prz? Es? A lech? Ovjin? Po vsach na po? Noc wod koscerzn? Traszlev? Olera zacz?? A kos? Ludzi. Kara bosk? Ad? A na kraj, v chternim zvon? Grac woprzesta? ? Strach zapanovo? V sercach ludzkjich,? E s? Zamikel? Chatach, a po drogach le ptoch i zvjerz dzekji bezpjeczno vano? E?. Povjoda? A panna klema,? E stari ludze przepovjadel? U na pevno nadi? Dzenj? A? Cekresta i ku? C svjata. Kjedem s? Ks? Dza wo to pito? , rzek? Won:. ? Z tim zdzeb? Em vjidu, co go nom pon bog wu? Icze? Do rozeznanj? O z? ? Dobr? Nji ma sposobu poznac dr? Po chternich won provadzi svjat do celu, jemu jedinje vjndomigo. Vjidzisz fal? V morzu. Cze vjesz, czimu jid? Po vjidomich drogach, v jakji godzenje s? Zapolel? A v jakji zgasn?? Vszetko v r? Ku boskjim. Ale jedno bem c? Zek? Z pevnosc?. Ma? I vjar?? Ludze, co s? Boj? , be jancekrest nje dobe? Nad kosco? Em. Wod dvuch bezma? A tes? Ci l? Os? ? Ot? Gji na svjece i s? Rozpoda? ? Ale wopoka svj? Tigo pjotra, jak stoja? A tak stoji i stojec b? Dze, krom vszetkjim burzom, jak d? Ugo pon bog nje dopusci, be v sercach ludzkjich v? S? A vjara v dobro, cnot? I ducha. ?. Znovu min?? ? Nje a novjin? E svjata sz? ? Epsz? Zaraza nje v? Ija? A vsi ca? Ich a nad nasze jezora vcale nje postavjila straszlevi nogji. Kjile tidzenji juinin?? O, jak tr? Ba naju wodszed? , a ks? Dz gvesno woczekivo? Go z njecerplivosc? :. ? Nasz potcevi tr? Ba pevno vano? I sobje po svjece,? Eli bja? Ka jak mom nodzej? Zdrovo go v? Scela ve svjat. Ju kose zvonj? Na polach. A mje jesz b? Przed svj? Tim jakubem v drodze do kraju, chdze rz? D? Panuj? Katolickji,? Ebe przeczekac, ja? Ten szor tu minje. Chco? Bem,? Ebe tr? Ba ju s? Zjavji?. . Be? O to pravje v po? Nj? A ma dojada? A wobjadu pod vjelgjim jasonem nad nasz? Jom?. Panna klema naju mo? E przed godzink? Wopusce? A: tak tu njespodzevano czuc s? Da? O jedno v? Rzelenj? Fli? T? O drugjim. Nadstavja? Asma s? Uch, bo dva v? Rzelenj? Acze? ? Ed? Ug wumov? Ostrzeg? Przed njeprzijocelami, i zdrza? A ma na sebje pitaj? Cimi woczoma. V tim jesz roz, jak na potvjerdzenj? P? K? ? Va strzal? Od stron? Zob? . ? Njeprzelevkji! ? Rzek? Ks? Dz. ? Panna klema strzel? M na wostrzeg?! Zchovma s? Pod zemj? , jak bobr? . J?? Ti sami wudb? To te? Jem chi? E zbjero? Naju sprz? T do gotovanj? Asepo? Wogji? I vesz? Asma vjadom? Nom drog? Do naszi krijovkji, zamkn? Vsz? A sob? Vjelgji kami? , chturen wod vn? Trzm stron? Avetk na? Elazni hok s? Do? Zamknac, tak? E jinaczi be naju v? Stac nji mogl? Jak v sposob, jak s? V? Puje lesa z jom? V jomje do? Jem boczenj? Ebe v kuchnji nje be? O dimnigo wognja, zasepo? Jem zorzevje z vjelg? Star? I tej vesz? Asma do naszi jizb? V chterni na stole jesz stoja? ? Vje? I kvjat? Rz? Esoni dziso przez pann? Klem?. . Wob czas d? Ugjich tidzenji, cosma tam mjeszka? A, ks? Dz v? E? ,? E njeboszczik krol jezora, choc zchovani pod zemj? , mog? Nje tile ku zoborom, ale i v stron? Pl? S vjidzec, co s? Na jezerze dzeje. Sedz? C? Rz? Aszim kominku pod korzinjami jasona, zdzevjilo go,? E krom vjidu, co z gor? Zed? , jesz wostr? Ama s? K? Ad? A na czorn? ? Elazn? Plat? Wognjiska. Vezdrzo? V gor? I wuzdrzo? Ve v? Upja? I rurze drzeva vesoko povjeszon? Ukosno zvjercad? O a naprocem jimu dur? V drzevje. . Jak j? Z? Os? Zvjercad? O, tak ks? Dz je po? O? E? Pod n? Vjidn? Plam? Na place. A j? Zdrzo? V njim wodbjijaj? Ci s? Sztek jezora i brzeg? Pl? Skjich. . ? M? Dri to be? I przemeslni cz? Ovjek, ten krol jezora! ? Rzek? Ks? Dz. ? Czes t? U wuvo? O? , remus,? E te lukji z naszi jizb? U zoborom robjoni s? Z v? Manich wuzimk? Jerzbinovich? Vbjiti ve vesok? Wurzm? Nadbrzegov? , chdzebe ledvje podloz? Kot, v? Sce? ? E sebje vjetvje, chterne je tero zakrivaj? Jak g? St? Revje ludzkji wocz? Lukji z jizb? On dorobji? Z deli, a wokjennice do tego,? Ebe go czasem vjid nje zdradze?. Tak won na wobje stron? Jedno vjidzo? , kjej chto naje? D? O?. . Tero nama s? Sztuka krola jezora prz?? A dobrze, bo gvesno panna klema dva raze dvuch strza? ? Nadarmo nje v? Rzele? A. Tak ks? Dz sod? Prz? Ukach ku zoborom, a j? Rz? Ognjisku nad zvjercad? Em. Ale njick s? Vjidzec nje da? O, le jesz roz s? Abo wuczu? Asma dva strza? ? . Mjel? A dvjerze wod jizb? O kuchnji wodemk? ? Lo lepszi rozmov? Ko? Di z nas zdrzo? Ze svojigo placu, jak? O? Njerz na varce. Raptem ks? Dz zavo? O? :. Vod? Mjedze zoborami a nami bje? O? Czo? En du? I. V njim dvuch lesnich v zelonich ruchnach robji? O vjos? Ami a trzeci stojo? I trzecim vjos? Em kjerovo?. Na przedni? Avce sedza? O dvuch szkl? Cich szandar? Trzimj? Cich d? Ugji jiver? Jedze kolanami. Wonji jachel? Rosto mjedze brzegjem i wostrovem, ale jak dojachal? Aprocem ja? Ovc? Tej zavrocil? Ostro ku glonkovji. . ? Z tak? Armij? Wonji jid? Na jednigo ks? Dza! Wusmjechn?? S? Ks? Dz pave?. Ale ma tero vjedza? A,? E wonji naju szukaj?. A ks? Dz s? Do mje wobroce? :. ? Remus, jidzle do zvjercad? A prz? Ominku. Mo? E tam drug? Mij? Dze! . Vjidzo? Jem,? E na vodze njick s? Nje resza? O. Ale na brzegu? Iszczal? Zo? M? I guze szandarskji. . ? Aha! ? Pomeslo? Jem sobje. ? Ti wod zob? Aju najad? , a ti wod pl? S pjiluj? ,? Ebesma jim nje wucek? A. Tero s? Poko? E, cze zchova krola jezora je pevn? . Przez lukji v jizbje verazno vjidzec be? O, jak wonji naje? D? Aj?. Vnetk rozezna? Asma set? V? Sat?? B? Zandarskji i wopalon?? U? Cem lica lesnich. Bli? Ij brzegu wonji nom zeszl? Woczu, ale czuc be? O jak l? Dovel? V? Ed? Sz? Z czo? Na, narodzel??. . Posz? Asma tero do zvjercad? A prz? Ominku. Zt? D tero be? O vjidzec,? E trz? Zo? Na rebackji bje?? Ku nom vod? : v ko? Dim po jednim lesnim i jednim szandarze. Znadz njicht z rebok? Ich przevjezc nje chco?. . Sadlasma tero na? Avje prz? Kominku i? Da? Asma, co s? Stanje. Dzivn? O jednak be? O czuc? S? Uchac, jak nad g? Ov? Przesladovce tupj? I s? Navo? Ivaj? , a czim d? U? Ij, z tim vj? Kszim bezpjekjem sedzec i ku reszce r? Gac z njich v dusz? . Mija? ?? Ugji godzen? Tupot i govor to nachodze? Krotko to wucecho? Na d? Ugji czas. Ku reszce pluskanj? Od? Stukot vjose? Wo burt? Asvjodcze? ? E jad? . Komuda nocn? Wusad? A na jezerze. Anji zvjercad? O anji lukji nje  zdradza? ? Om, cze vszesc? Odjechal? Cze te? Wostavjil? Ak? Vart? . Tak ma tede dz? Kuj? C? Ogu za wopjek? Zjad? Asma chleba i zemni strav? Bosma s? Nje vo? E? A navetk na v? Glach gotovac. . Noc przeszla bez? Odni przigod? A reno, kjedesma wodeckn?? A, czeka? Asma pro? No v? Rza? ? Od brzegu. Min?? O po? Nj? I jesz znaku nje be? O. Ale jak ju nachodze? Czas podvjeczorku, tede j? Zdrzo? ,? E s? Poli na kraju jeden samotni kjerz, stoj? Ci vstron wod gromad? A? Ovc? . ? To j? Jem! ? Rzek? Jem. ? V zoborskjich rozdze pol? Ci kjcrz vjedno znaczi njeszczesc? Zapole? Go chtos ze zob? Ebe dac vj?? ,? E z? E i? E naszi njeprzijocele pjiluj? Jczora. . Ale cz? Ovjek prz? Knje do vszetkjigo. Vjidz? C? E naju nalezc nji mog? , j?? Asma so na v? Glach gotovac cep?? Strav? I mjec s? Dobrze. Ca? Imi dnjami czetiva? Asma tero ks?? Kji, sedz? C? Rz? Ukach naszi jizb? Ebe mjec vezdrzenj? A jezoro. Be? Tojuczvjorti dze? Naszigo zamknj? C? D zemj? , kjej kole podwobjadu wuczu? Asma granj? Zaro mje rusze? O: a mo? E to tr? Ba?. Ale v nasz? Stron? Wonji nje zavrocil? Gorzij! Bo wod brzegu v? E? O? Drugji czo? En z dvuma szandarami i zacz?? Jich gonjic. Vjidzec be? O, jak reboc?? V? O? Il? Ve vjos? A, be jim wujachac. Ale kjej szandarz?? Gn? Vsz? Iver? Strzelil? Im nad g? Ovami, ja? S? Rozleg? O, dozvolil? Im na? Sc. Be? Z daleka czuc jazgot i vadzenj? Kjej woba czo? Na stan?? ? Okoma sebje, ale ku? C be? Takji,? E szandarz? Avrocil? O brzegu, puscivsz? Ebok? Voj? Drog?. . ? To be? Tr? Ba! ? Rzek? Jem do ks? Dza. ? Pozno? Bem go po granju, ale jem te? Pevni jego wurod? . ? Mje s? Te? Tak zdaje! ? Rzek? Ks? Dz. ? Ale jak wonji naju pjiluj?! Szkoda,? Esma s? Nje wopatrze? A lepji v? Evnot? , bosma vczora zjad? A wostatni gle? Chleba. . ? A zdr? Od?? Inje v naszim mjeszkanju. V? Gli je dosc tile,? Ebe jegomosc? Arbat? Wugotovac. A wonji choba przez mjes? C ca? I woblegacnaju njeb? D?!. I? Ol mje be? O ks? Dza, prz? K? Igo do vigod? Bo j? Ak j? Og? Bem be? ? ? Choc ca? I rok vkr? G le bulevkami i sol?. . Pod vjeczor tego dnja njebo pobjeg? O chmurami, a njim cemn? A? A s? Noc. Ju deszcz g? Sti j?? B? Bnjic po vodach tak rovno i wochotno, jak won to robji, kjej s? Na d? Ugji padanj? Zekuje. Brzegji jezora zchova? ?? Za g? St? Dok? . Voda stan?? A, jak v baliji, a po nji b? Blami grzechota? ? Z? St? Rople, chternimi chmur? Sepa? ? Ak gradem. Ta vjilcz? Ogoda doda? A nom wodvogji zapolic svjeczk? V naszi jizbje, przedtim zamkn? Vsz? Zavjesivsz? Obrze nasze ma? E wokjennjice. . Ale na tim nje ku? C. Vjidz? C? Oj? Pragnj? Czk? Vjidu, d? Ugjimi vjeczorami rozvijo? Przede mn? V? Tk dzej? Esl? Udzkji. Tero j? Pjervji rozumjo? , co znaczel?? Ova ks? Dza lipi? Skjigo, kjej mje prz? Mo? Do pjerszi spovjedz? Dac tobje mjecz i vjid! Tec pjerszi parminje vjidu, jakjich mje tu v ti cemni jomje pod zemj? Wu? Icze? Dobri ks? Dz pave? , z pocz? Tku mje woslepja? ? Jak wognje mo? Nji v cemn? Noc. Ale czim dalij won mje provadze? Po drogach, chternimi duch bo? I vjedze dusz? Ludzk? Do dobrigo i do provd? Tim bar? Ij wocz? Usze moji prz? Ka? ? O novigo vjidu, v chternim svjat prz? Ero? Dlo mje jinsz? Kros? I novi szto? T? Tim sposobern ju drugii roz v? ? Svjat mje s? Wotmjenji?. Pjerszi roz zrobji? A to krolevjonka mojigo scrca, chterna mje pokoza? A svjat ve vszeskjich krosach t? Govich na dalekjim bjednim pustkovju za lasami. Ve vjidze, jakji mje zapole? M? Zisodnjeszi nowuczicel, nje be? O nich pesznich kros z nich m? Odich l? Ale za to won mje provadze? Bjo? Im vjidem po? Njovigo s? Onuszka i v? Jece? Drog? , chtern? Mog? Jem mesl? Svoj? Provadz? Za r? K? V? Osn? Drog?. . Takji mesle chodze? ? Je po g? Ovje, pok? D ma tam sedza? A nad nasz? Svjeczk? I s? Ucha? A na b? Bnjenj? Eszczu po vodze. Deszcz i doka na jezerze k? Ad? ?? Nom cz?? Orem na dusze, tak? E d? Uga chvjil? Sedza? Asma naprocem sebje, nje rzek? Sz? Lova. Ku reszce zervo? Milczenj? S? Dz:. ? Remus! Jako gburskji sin, com chodze? Za sztudanckjich l? Fli? T? Po polu, vdarz? Sobje,? E navetk zajk nje wub? Dze v tak? Pogod? Pod krzem, kjej mu na nos kapje. Nje tile szandarovje i lesni, co naju pjiluj?. Nolepji tero b? Dze, kjej legnjema do spjiku, jak naszi przesladovce, chterni gvesno po checzach rebackjich tero drzemj?. . I mje ju te? Grzeszk morze? , ale vjedno mje be? O, jakbem muszo? Jesz co woporz? Dz? Njim legn? , alem nje vjedzo? Co? ? Omo? Jem so g? Ov? Zeblekaj? C?? , czimu to mje poku njed aje, ja? Mje s? Prz? Cze? O czo? No z rebokami i z naszim tr? B? , chterno dziso reno z muzik? Przebje? A? O i mja? O pod zoborskjim brzegjem n? Przeprav? Ze szandarami. Tero j? Dobro? , czimu mje duch nje dovo? Bezpjeku: tec tr? Ba, chocbe pod wopjek? Deszczu i dokji chco? S? Do naju dostac, nji mjo? ? Odnigo sposobu, bo vjelgji kam be? Wod naszi stron? A hok za? O? Oni! Tak ma sobje wudba? A, jesz? Dac na tr? B? , a j? E czekaj? C? Szed? I wod? O? E? Vjelgji? Elazni hok, chturen trzimo? Jak zosuva nasze dvjerze na svjat. Tej wodemkna? Jem go, be s? Rozezdrzec. Ale deszcz klepo? G? Osnim grzechotanjim po jezerze, choc vjidzec go nje be? O, bo noc nad prz? Dzenj? Emn? Okre? A svjat. Vrocivsz? Onaszi jizb? Rzek? Jem:. ? Tr? Ba, chocem go nje jeden roz vjidzo? Boj? Cim, jednak m? Ele v g? Ovje przemeslnosc? I mo? E b? Baro dzir? Kjim, kjej tego not. J? M ti wudb? E kjej go jakji duch nje v? Raszi, to won dziso na? Dze, bo lepszi wor? Dz? Je b? Dze mjo?. A? E won chce do naju, tego won do? Nom dziso vj?? Svojim granjim. . ? Mo? Esz mjec provd?! ? Rzek? Ks? Dz. ? Do? Be bog,? Ebe tak be? O. To po? Dejma jesz na njego. ? Ebe le nje zab?? Dze? V ti cemni noc? ? Wo to j?? Nje strachom. Znaje won te vszeskji knjeje, jak rebok jakji. Przed lati, kjej jesma zacz?? A v gromadze vano? Ec po kaszubach, won tu naloz? Wod razu drog? Na glonk. Won j? I dziso naleze. Gvesno won te? Je v zmovje z niini rebokami, a ti go v tak? Pogod? Podvjez?. . ? Tec navetk jesz wosmi nji ma! Tak to mil? Deszcz i doka! Be? Bem do? Dzes? T? . To? Dejma, chocbe do pe? Nji noc? Bo i j? Rozvo? E? :? Eli tr? Ba v tak? Pogod? Do naju s? Nje przekradnje, v jinsz? Mu b? Dze barzo zimko. . ? V tich povjostkach? Rzek? Ks? Dz? Je vj? Cij provd? Nji? E ma ludze dziseszi vjerzec chcema. Co s? Teczi mi ten przik? Od stolim? To nowuka ju dokoza? A: barzo dovno timu, v czasach, z chternich? Odna pjisan? Mj? Tka na nas nje przesz? A,? E? Na kaszubskji zemji lud stolim? ? Eli wonji mo? E z wurod? Je b? Tak vjelgjigo ca? A, jak lud nasz povjod? O rovnak v proc? Vojich r? K wokozel? S? Provdzevimi stolimami. Wuzdrzisz chdzeroz kami? Vjelgji, jak checza vjesk? Pustim polu abo na rozestajnich drogach: bocz? E nen dovni lud stolim? O tam postavji?. Dzevujesz s? , jakjim sposobem nasze wokr? G? I wostrov? Vani stolimkami povsta? ? Wusepo? Je na vodach nen dovni norod stolim? Tec i ten dzel glonka, na chternim ma dziso sedzima i navetk joma, chterna naju krije, ved? Ug povjostkji pann? Lem?? Dze? Em stolima, chturen v dovnich czasach minjonich stvorze? Sobje tu posod? Ovj? Le dzivno wostanje vjedno,? E takji dzir? Kji lud v?? Na svjat potomk? Chterni, provd? , rzek? Sz? Dziso s? Njevolnjikami cuzich pan? . V takjich rozmovach min?? A godzena jedna i drug? A? Mje s? Wodrazu zdova? O,? E cos szlapje v gonku do naszi jom? Ale njimem s? Dobrze doczu? , sto? S? Za dvjerzami rumot i njico srodze zrnok? Igo vpad? O do naju i zavo? A? O:. Jak? E? Ten bjedni tr? Ba v? Rzo?! Ruchna mu be? ? Prz?? ? O skor? Z njich cek? ? A? ? Tru? Kji vod? Do szeji mjo? Prz? Eszoni dva pakunkji: jeden z przodku, drugji z te? U. Te won nopjervji wodrzeszo? I po? O? E? Na pod? Odze. . Prz? Ra? Asma s? Jimu bez s? Ova, bo i naju k? Sk v? As? Svojim raptovnim pojavjenjim. Ale won s? S rz? S? , jak wopadani pjes, i rzek? :. ? Jegomosc! Mom list. Le dzevj? S? ,? Em wod tile vod? Ov? Je v? E? , jak te njemov? Ibkji v jezerze. A jak s? Czego mocnigo nje napjij? I ruchen nje zeblek? , to v vajich woczach tu s? Przemjenj? V szura vodnigo. Dre?? Ca? I wod zibu. Jak nje wodtajom k? Sk prz? Ognju, tej zdrevnjej? ,? E b? Dzeta mog? A ze mje dele krajac. . ? Potcevi tr? Ba! ? Rzek? Ks? Dz i scesko? Mu r? K? . ? Bog c? Ap? Ac za tile fategji. Bjeda b? Dze, jak tu wogji? Robjic, kjej z brzeg? Jiluj? . . ? To te? Nje trzeba takjigo wognja, be na njim vo? U wupjec. Nak? Adz? , remus, sporo nich drevjannich v? Gli do pjecka v kuchnji, a j? Dmuchoczem roz? Ol?. To nje d? I? Odni? Un? A cep? O s? Stanje kol wognjiska, jak v pjekarnjiku. J?? Na tim znaj?. Jegomosc njech dlo wutcenj? Czu nje zdrzi, jak j? Blek? Te mokr? Uchna z grzesznigo ca? A, a remus mje wob ten czas v tich scanovich szafach v? Uk? Va? Dekji abo ko? Ucha, cobem so szlafrok zrobji?. . V scanach jizb? A drevjannimi zosuvami kre? O s? Tile zch?? E ma jich dotechczos navetk vszetkjich nje przepenetrova? A. Tr? Ba vjedno povtorzo? ,? E tam s? Nalezc musz? Butelkji dobri gorzo? Kji. Ale nom? Odne jesz do r? Ku nje vpadl? Za to nalaz? Asma kjile ko? Uch?? Ugjich i krotkjich. Tak j??? Du? I wovczi ko? Uch i skorzanni pas dlo tr? B? Wob ten czas v? Gle s? Roz? Ole? ? E wod njich nasza kuchnj? Jizba nachopa? ?? Cep? Em. Tr? Ba v? Gn? Vsz? Kjeszinji butelk? , zeblek? Mokr? Ruchna i wovjin?? S? V ko? Uch, chturen mu sigo? Do pj? T. Tej pocign?? Roz i drugji z butelkji, strz? S? S? I rzek? :. ? Tero j? Na tich drotach nad wognjiskjem povjesz? Moje ruchna do suszenj? Ak to pevnje i njeboszczik krol jezora czinji? , bo nacu? Be je mjo??? Tej jesz roz pocign? Z ti flach? A mom nodzej? V bogu,? E krev moja s? Wodgrzeje i nje b? D? Reb?. Ej remus,? Ebes t? Vjedzo? , co tv? Ruch vszetko strzimac muszo? , to bes t? Vesno zap? Ako?. Ale tero mje ju cep? O! Pojma do jizb? A t? Rz? Es varu, co sobje v nich gronuszkach po krolu jezora wuvarzem? I ks?? I harbat? Bo to je trunk dobri. J? M ca?? Paczk? Z vejherova v dorunku. . V jizbje rozpakovol tr? Ba svoje pakunkji i v? Be? Z njich spori kam cukru, mas? O, kjile kje? Bas i bochenk chleba. Nareszce podo? Ks? Dzu barzo grubi i cz?? Kji list, wovinj? Ti ve voskovan?? Otno. V? Bivaj? C? E rzecz? V? Rzo? Jak gvjozda v svojim ko? Uchu, chterna dzecom na god? Rz? Sz? Darunkji. . ? Nji ma nad krolevjonk? Jezora! Kjej jem trz? Nji nazod zaszed? Na zobor? Jisce? O s? Dzevcz? Barzo,? E vama tu nje dostanje jod? A. Ale jak go dotegovac, kjej wod zob? Wod pl? S pjiluj? Ti zeloni i czervjoni njeprzijocele! Chcel? Onji ji vz? C strzelb? , ale zl? Kl?? Rovnak, kjej jim rzek? A,? E jako jesta cork? Krola jezora, tak smjerc? Padnje, chto s? Wodvo? I. Kjile z njich jednak pamj? Ta? O,? E z ji wojcem nje be? O? Art? Tak tede s? Wumovjil? E ji strzelb? Wostavj? , kjej prz? Vji,? E strzelac nje b? Dze, pok? D wonji b? D? Pjilovac glonka. Bo wonji vej szukaj? Za jegomosc?. Po rebackjich vsach ju s? Rozgoda? O, a muszo? Chto z njich pods? Uchac, bo naszi be? Odn? Mjar? Nje v? L? . Kjedem kan?? Na zoborach, zaro podeszed? Do mje jeden ze szandar? Ale jeden z tich starich, co mje znaj? I vjedz? ,? E vano?? Wode vs? Do vs? Ten mje pito? :.  i na tim mje do? Poku. Ale noc? Ma wuradze? A z pann? Klem? ? Nje chce mje do g? Ov? Ebe z njimja? A b? Pozdnji tak? A? Ka z? ? Ak moja tr? Bjin? Ebem zaszed? Do koscerskjich vdzidz, abo do czorlin? Bo do go? Unja i tam zado? Sobje wor? Dz z kjile rebokami vod? Do vjela. Bo vjedzec vom trzeba,? E wonji zakozel? E? D? Ac na glonk navetk panji tego wostrovu? Ko ten wostrov s? Uch? Zob? Ale navetk podje? D? Ac zabronjil? Ebokom. Vjerz? Bo mocko,? E tu je ks? Dz zataconi, choc vas nalezc? Odn? Mjar? Nji mogl? J? Obji? , jak ma so z pann? Klem? Wudba? A, a v koscerskjich vdzidzach naloz? Jem trzech rebok? Jedn? Bja? K? , chterni na termin s? Dovi do vjela jachac mjel? Z njimi j?? Zabro? V drog?. Moje tr? Bjenj? Va pevnje czu? A. Mja? O to b? Na pocech? Vom, zakopanjim v tim kretovjisku, v tim momance mji? Im i ceplim. Ale muzika mje scign?? A zaru na kark nich pjiluj? Cich ps?? Sich. Strzeli? ? Avetk, kjej jesm? Im wu? Sc chcel? A jak s? Do nas dostel? Tej jeden z. Njich, co wumjo? Po polsku, zacz?? Vrzeszczec:. ? A pocu? Va strzelota, kjej ju vojna s? Sku? Cze? A? Ti ludze tu jad? Na termin do vjela i poka?? Vom nokoze. Mje ze sob? Vz? L? Bem s? Pr? Dzij do dom dosto?. . ? T? Toszku njedovjinni! Gvesno jes tr? Bji? Na tich, co s? Tam? I pokozo? R? K? Na glonk? Zatacil? Ale dokazac j?? Ego nji mog? I c? Puszcz?! Bo dlo tich tam tak a tak ju nji ma retunku. Bocz? Za dva dnji a nopozdnji za trz? Nadi? D? Dva vjelgji kanon? Chternimi ma ten przegrzeszoni wostrov v? Ocema na r? B? Chocbe wonji s? Tam trz? J? Tra g?? Boko v zemji zatacil? Ma jich v? Rzema, jak kret? . Bivsz? A pocz? Tku ti przigod? Obrigo ducha, nje lechom s? V? As? , jak mje nen mjech? Oju wo nich kanonach spomnjo?. Jak v? Eslice, jegomosc? Cze uwonji be s? Na takji gvo? T wodvo? Il? ? Wo to le so k? Opotu nje robji, tr? Bo! Na wodvodze do z? Ego jim nje zbiv? Ale na to krol pruskji nji m? Non? Ebe mjo? Vol? Njimi strzelac do iiwostrov? Ludzi ve v? Osnim kraju. Na to sami njemc? E nje pozvolil? To le be? O rzek? ? A strach, bo jednak be? Wudb? E s? Wod vas wo nich kanonach dovjem? S? Jim dobr? Vol? Woddom? . ? Kami? Mje ze serca spod?! ? Rzek? Na to tr? Ba. ? Bo j? O wuvo? O? : a chtu? Jich tam vje? No, jak won mje tede wo nich kanonach spomnjo? , tak j? Vo? O? Za sv? Obovj? Zk dac vom vj?? , njim wone nadi? D? I vas v? Rz? Jak les? Z jom? Krom tego panna klema mje k? Ad? A na sumjenju,? Ebem vama? Evnot? Zanjos? , bo s? Srodze wo to k? Opota? A. Rzek? Nom jesz szandara, kjej s? Wod naju wodczepjil? Tak j? Wob drog? Wumovji? Z rebokami,? Ebe tamv knjeji zabrel? Vje chochle i puscil? Mje na njich, pod ko? D? Poch? Jedn? , na vod? , jak b? Dzema jacha? A do dom v noc? Na szczesc? Pad? A doka deszczov? Vod? A vartorz z brzegu zoborskjigo, chocbe so wocz?? Trze? , nji mog? Nas vjidzec, jak ma ceszij kota podbje? A? A pod wostrovy. Znadz tak pon bog chco? . Tak reboc? Je podvjezl? Krotko brzegu,? Em v? Ocze? , wobeszed? Wostro? Nje do ruchavigo kaminja i vloz?. Z do? U mokri, z vjechrzu mokri. Brr! ? Ebe tak vjedzec, chdze njeboszczik krol jezora m? Oje butelkji z gorzo? K? Zchovani! Do? Won nom roz z remusem jako lekji na wurzas tu na tim glonku takji gdu? Skji vodkji ze z? Otem,? E jesz dziso s? Musz? Woblizivac, kjej spomn?. . ? Vstidze? Bes s? , tr? Bo, takjigo? Akomstva! Rzek? Ks? Dz. ? Gorzo? Ka njikomu na zdrovj? Je vi? Dze. . ? Bo? E b? Dze mji? Oscevi mje grzesznjikovji! ? Rzekl tr? Ba. ? Ale j? M s? Abi cz? Ovjek, a mocn? V pj? Scach mom bja? K? . Dobrze jegomosc meslo? , jak mje do? Dlo nji nigo talara. J? Go poprovdze zanjos? V gromadze z tim drugjim, v list klonovi wovinj? Tim. Mog? Jem s? Spodzevac,? E mje prz? Mje dobrim wokjem. Ale wona, jak ji daj? V pokorze dusze dva cvjardi talar? Na mje:. No, i sprava posz? A jak zveczajno: s? Ova, pj? Sce, mjetelok! Bocz? C? E mom dlo jegomosc?? Sprav? Z lestem do vcjherova, be? Jem v ti domovi vojnje srodze wustaplevi, cobe mje nogu nje skjid? A. Co mje s? Te? Prz? Omoc? Oskji wuda? O. . Tak to ju na svjece,? E z ch? Opem, chternimu bja? Ka dobod? Jicht litosc? Ji m? Procemno: smjej? S? Z njego. Tak i j? Navetk ks? Dz smja? Asma s? Z bjednigo tr? B? Ale won s? Wo to na naju nje wobraze? , le kjivo? G? Ov? :. ? Jegomosc? Hronji duchovn? Ukjenka. Ale t? Remus, po? Dejle, jak t?? Akac b? Dzesz, kjej cebje wuv? Dz? Jak mje, chturen j? Dzisodnja nje vdarz? Sobje, jakjim sposobem j? G? V to njeszczesc? Zalezc. Ale r? Gac ze mje: pj? Kno to nje je, kjej jem tile vod? Gor? Tile z do? U nabro? , a krom tego tile strachu przeszed? , be s? Do vaju dostac. . ? Jegomosc povje,? E to babskji bojanj? A remus m? M pro? N? Dur? , chdze wu ludzi strach sedzi. Ko rovnak vszesc? Eboc? U vkr? G vjedz? ,? E njeboszczik krol jezora jesz dzis jak za? ? Chodzi po polach i lasach i jezdzi z flint? Po jezerze. Jedna bja? Ka z go? Unja njes? C? Czk? Na przedanj? Do koscerzn? Naszla go tidze? Nazod v juszkovskjim lese i tak s? Wurzas? A,? E wostavji? A kaczk? I dravo neka? A do dom. Ale na vjeczor kaczka be? A na woborze. Cu? Be to be? O, kjejbe won mje be? Drog? Zast? Pji? Prz? Aminju, chturen je dvjerzami do tego kretovjiska?. ? Vjem j? E to be? Dobri cz? Ovjek, le baro njeszczestlevi. Ale czimu be nji mjo? Lubjic po smjerc? Rel? Kjej won je? Ij? Ci lubji?? Njigde nje zabocz? Nigo? Artu z kopjic? Sana. Bo? E, dej mu njebo vjeczn? Ale kjejbe won tak na ten przik? Od be? Tam prz? Aminju zacz?? Przede mn? Ta? Covac v szlo? Ce chojeczkji, topjelca abo krosnj? Ca, le tak na svoj? Krotofil? , smjerc bem be? Dosto?. I to jesz povjem:? Ebe tu nje be? O jegomosc? Cebje, remus, za? Odni skarb? Vjata bem tu v ti jomje nje v? Dzo? Anji pocerza. . I wobvjin?? S? Lepji v ko? Uch po krolu jezora, jakbe go zib strz? S? . Tej vsto? I szed? Do kuchnji, njibe to s? Prz? Ognjisku wogrzevac. Ale j? Edzo? ,? E won zazdrzi do svoji butelkji. Za chvjilk? Won s? Do naju vroce? I tak povjedzo? :. ? A jutro j? Penetruj? Vszetkji scan? Za gdu? Sk? Njeboszczika. Bo szkoda be be? O, kjejbe szur? Odni i reb? Jemov? Jal?? Ic takji szlachetni trunkji. . Wod ti stron? Ola trz? Hojn? Toja? ? Gromadze: jedna krzev? Akbe chca? A wucekac a nji mog? A, a dvje prost? Ta krzev? Ja? A czubk jak mjot? A. Jedna z tich prostich v? Rza? A jak kopjica sana na krotkjim dr? Gu. Ta trzec? A? A jakbe szad? Czuprin? Gor? A pospode koz? Brod?. Chtobe szed? Ve vjeczor, mog? Be mjec pomeszlenj? E to wukozkji jakji ve dva vjid? Ejmuj?. Ale to be? ? Obr? Drzevj? Ta. . Wu naju na pustkovju povjadel? E gbur razu jednigo z lipna jid? Ci zgubji? Drog? Do dom, bo zemov? Zikva zasepa? A vszeskji stegn? Edn? Bjo?? P? Acht? Smjegu. Njico z? Ego zacz?? O go manjic i woprovadzac ko? Em. Ju go bodej do wucha namavja? O,? Ebe leg? Spac pod mjedz? , kjej jego anjo? Stro? Mu pokozo? Polcem wone trz? Hojn? Do njich won s? Woganjaj? Ci womonje dovlek? A zt? Dka wuzdrzo? Nad smjegjem gor? Komjin svoji chat? Tak? Tero moc vst? Pji? A do serca,? E zaszed? Do dom letk? Nog?. Bo tak be be? Tam v smjegu? ? Wostavji? I zmorz?. . Mol, na chternim wone trz? Hojn? Romadova? ? Przezevel? Aszi "studnj? ". Choc tam vej? Odni studnji nje be? O. Ale mjicho? Mje povjodo? ,? E tam za boga wojca zdr?? Ena?. Z njego bodej? E vod? Nosil? Ludze ze zomku. Ale ten zomk be? Przekl? Ti przed d? Ugjimi stami l? Zapadli trz? R? Ple v zemj?. Jesz po njim stoja? A za rzek? Gora przidk? A chterni njick nje ros? O. Ale njicht tam rod nje szed? , bo v po? Nj? I v noc? Jico sz? O ludzom na wocz? Czego s? Bojel? . Na to j?? Ucho? I sto? Prz? Obetku. Alem tego sobje nje wuvo? O? Za grzech,? Ebe podp? Dz? Pod las krotko. Mo? E,? Ebe co przez drzeva vjidzec be? O abo mo? Ebe co z lasa v?? Pji? O i do mje goda? O!. Dzivnigo wona be? A szto? Tu, bo pospode czebka szadigo mja? A wuzimk g? Adkji a navko? Wuzimka koscerze? ?? Vjetvje cenkji. Pod s? U? Ce to v? Rza? O, jakbe drzevj? Mja? O korun? Na szeji. Ta jarz? Bjina stoja? A v pole jakji dzes? C krok? Dzivno mje be? O,? E ji nje sc? L? Bo prz? Oranju muszel?? V? Ijac. Pito? Jem s? Doma mjicha? A, a ten mje rzek? :. ? Jakbe t? Jarz? Bjin? Sc? L, tobe krev leca? A. Tak j? Na dregji dze? Vz?? D? Oto z szaruznji pod vamps,? Ebe s? Tego doznac. Ale njico mje r? K? Zatrzima? O, kjej jem wostrz? A kor? Vsadzi? I do? Jem poku. Alem za to vjele pod n? Wukorunovan? Jarz? Bjin? Przebivo?. Vjedzo? J? E leno krolovje nosz? Korun? I wuvo? O? Jem sobje,? E wona mo? E b? Krolov? , co j? Las naprocem sobje postavji?. . Tej jem s? Cesze? ,? Ein ji skor? Je ranji?. Jednigo dnja zbjera? O s? Na njebje na grzmot. Grub? Czorn? Av? Hmur pobjega? ? E za lasu tak njisko, napjit? Eszczem, jakbe na zemj? Spadn? C chcal? Na jezerze? Iszcza? ? Jidka, a nad jezorem stoja? ? Hmur? O? T? Jak sarka. Na podnjebju vjodro gra? O. . M? Ovarzesz, pjes gnjota, s? Bojo? , bo mjo? Rozum ludzkji. Leg? Prz? Je i zevo?. A j? U? Tak? S? Abosc v gnotach,? Em leg? Na vznak i zamkn?? Wocz? A to be? O pravje pod n? Korunovan? Jarz? Bjin?. . *     *    * przede mn? Bje? E? A rzeka zelono-modri krose. Po procemnim brzegu szed? V gor? Bjo? I zomk. Scan? Ego s? Szklel? Aminjem bjo? Im, jak smjeg. Dach s? Vspjero? Na s? Upach vesokjich, toczonich, v z? Ot? Podstovkji i v z? Ot? Lovjice. Brama ze zelono-modrigo, przezernigo, jak voda, kaminja du? Im l? Kjem nakszto? T? ? Objima? A vjerzeje z? Ot? Do brom? Rovadze? ? Topjenje szerokji, pa? Skji, krosnimi divanami v? Eloni. Przed brom? , jak vartarze mocni, cechi a vda? I, stoja? ? U? ? Rzeva, wobleczon? Iglen? Zelono-czorn? , jakiich j? ? Njigde nje vjidzo? , przed drzevami bjo? I pjosk scele? Drog? Do rzekji, a v rzecem wuzdrzo? G? Ov? V do? Drugji zomk i drugji drzeva jak v zvjercadle. . Kjej jem s? Dzevovo? Timu zjavjisku, zaszorze? O na rzece i podp? In?? ? Jak zogodkji z cuzigo svjata, dva vjclgji ko? Pje. Stanovji? ? S? Wone naprocem mje i dzivnimi woczoma zdrza? ? A v jich woczach stoja? O pitanj? Vj?? Ak skarb? Zatopjoni v g?? Bokjim stavje czornigo lasu. . Wocz? Wocz? Njimi wuczu? Jem z boku zev, chturen p? En?? Mje do wucha mjilszi nji? E muzeka skrzepjic i fl? A g? Os ten movji? :. I wuzdrzo? Jem kol sebje panj? Vesokji wurod? V suknjach ze z? Ota ijedvabju. A be? O mje jednak, jakbem j? Ju zno? Z vjidzenj? A kjej j? Nj? Podnjos? Woczc, lej jem zavo? O? :. ? Znajesz mje! A j? Tobje vjem vszestko. Nje b?? , pastuszku! Vez mje v remjona i przenjes przez t? Vod?!. Tak j? Jerze? Wokjem rzek? , p? En? C? Przede mn? I v nji, jak v zvjercadle, wuzdrzo? Jem sebje. Ma? I j? Zdrzo? Procem ti postavni panji. . Nogji moje be? ? Os? Nogavjice nji? Ij kolon wobtroczkovan? Vamps m? Wodemk? I na pjersach, do? Vjidzec koszul? Z varpu, a ta koszula nje be? A ca? ? M?? Obuk na g? Ovje mjo? Dur? Przez nje v? Ose v?? Al? Jak s? Oma z gnjozda varblovigo. I vjidzo? Jem sebje takjim ma? Im, bjednim i? Orotnim prz? I peszni i vda? I krolevjonce,? Em wocz? Pusce? Na svoje bos? Ogji, bom s? Vstidze?. . ? Przenjes? Je, ch? Opku, przez t? Vod?. Zdrz? A ten zomk vjelgji i peszni naprocem: co jeden vjek ludzkji won v? Odzi na jav? G?? Boko ze zemji i? Daje na svojigo v? Vc?. Chto mje przenjese przez t? Vod? Do zomku wojc? Ojich, tego tam jak krola prz? Itaj?. Vez mje tede i zanjes przez t? Vod?. Bo jutro b? Dze zapozdze. Jutro s? Zapadn? Bjo? I mur? Spanja? I s? Up? I vesokji dach i z? Ot? Ama a jeden d? Ugji vjek cz? Ovjeka minje na svjece, njim przemovjic b? D? Mog? A. . ? Nje wuvo? Ej na svoj? Ma? Osc i? Orotnosc. V? Rzel? Okjem ku svoji gvjozdze a wudzirz? Erce do vjelgji sprav? Zdrz? Jak peszni ten zomk!. Vstanje njevjadomi svjatu lud, wo chternim dzeje dovno pjisac woprzesta? ? Znovu p? Ugami worac b? Dze zemj? I? Oglami jezdzec b? Dze po vodach. Tej prz? Czi sobje svjat,? E lud takji? E? V czasach dovno minjonich i dzevjic s? B? Dze,? E znovu? Ije. . ? Znaj? Cebje! ? Vjidzo? Jes mje pod star?? Smoka, jak p? Aka? Am nad mojim ludem i sob?. Be? Am njemov? , ale dziso mom vol? Movjenj? Wudzirz? Ucha i vjerz? Svoj? Moc. . Tej j? Cz? Odnjos? Na lica krolevjonkji i zabocze? ,? E jem ma? Im remusem. A duch takji vst? Pji? Ve mje,? Em znovu j?? Mjerz? Woczoma drog? Przez rzek?. Ale tej jem vjidzo? , jak z vod? Ku mje dvjiga? ?? Trz? Ukozkji, wopoczn? Straszn? . ? Nje b? I? Pastuszku! Nen stolim nagji, co po som pas v vodze s? Czaji, b? Dze c? Chco? Scign? C na gru? T rzekji, jimj? Jego trud. A nen drugji, co na grubim camrze p? Inje po vodze, a pesk m? Ak d? Enja, a wocz? Z chternich bjij? Zeloni parminje: jimj? Jego strach. Zdrz? Jak skora jego g? Adk? Mjenji ve vszetkjich krosach t? Govich. Czo, jak jego skrzid? A sz? Topjerzov? Bjij? Wo sebje, jak klekotkji ve vjelgji pj? Tk. ? Nje b?? , pastuszku, straszed? A tego, bo dob? Dzesz, beles vjerze? V svoj? Gvjozd?. A vjidzisz tam t? Bja? K? Na kraju? ? V bestrich ruchnach sedzi, nogji pod sebje, jak krovc. Na g? Ovje m? Ck? Ze stoma zvoneczkami. Vjedno smjej? S? Ji wocz? G? Ba. Skorno zatrz? Se g? Ova, sto zvoneczk? Zabrz? Czi. Vjidzisz, jak machiv? Av? R? K? , ceskaj? C? Skarup? Na vod?. A ko? Di roz, jak skarup? Cesnje, zatrz? Se g? Ov? , zazvonji zvoneczkami, zasmjeje s? I vol? Jevorto! ? Smjeszn? Ukozkji przed tvoje wocz? Zarz? B? Dze, be c? Do smjechu dostac. Ale smjoc s? Nje b? Dzesz, bo svj? T? Sprav? Mosz przed sob?. Zdrz? Podnjos? A v gor? Pr? T. Na pr? Ce sedzi g? Ova ma? P? I ju s? Vali voz drabjinovi, vjelgji, a na njim? Adunk sana vesokji jak gora. Nje cign? Go konje. Cig? O z ga?? Zkji leszczen? Oczni a zoprz? G? Szter? Meszkji ma? ? A jednak voz jadze! Przed tim p? Oszed? Em mjij s? Na bocznosc?? Nogorsz? Ono. . I wukl? K? Jem i vz?? Wobjema r? Koma krolov? I podnjos? J? , ja? Dzivno mje be? O,? E ve mje tile moc? Tej jem nog? Pjersz? Postavjil v vod? . 1 znovu wuzdrzo? Jem v nji sebje, jak v zvjercadle, takjim ma? Im i njiveka,? Em zv? Tpji? I cz?? Or mje przemog? , chi? Em pusce? Panj? Moj? Na zemj? I vestchn?? :. V tim z trzoskjem vjelgjim zomk zapod? S? V zemj?. Z krzikjem zv? Tpjenj? Olevjonka znikn?? A mje z woczu, a j?? O? Jak wurzas? I pod korunovan? Jarz? Bjin?. Cemno be? O na svjece wod chmur na pobjeg? Im njebje. A mjicho? Prz? D? Do mje, za v? Ose mje szarpo? I vrzeszczo? :. Tak tej j? Vizdn?? Na gnjot? I neko?. Ale to bjic? Je nje bolaio, bom spravjedlivje vskuro? . Le? Ol mje be? O krolevjonkji i serce mje bola? O,? Em be? Takji ma? I i ji njicht nji mog? Pomoc. . Wob lato jem tero z mojimi tovarami po vsach jezdze?. Na wodpustach i na jarmarkach j? Postavji? , chdze drudze, a ludze wode mje kupal? Biva? O i tak,? E njerzitelni cz? Ovjek vz?? Co z moji kar? Nje zap? Acivsz? Oszed? Precz. Ale to s? Zdarze? O le k? De v? De, bo nasz lud kaszubskji je rzitelni i boji s? Boga. . Do? Njiv j? Zbe? Takjim sposobem moje tovar? Tej pon szkolni zapjiso? Mje novi. Ale pok? D wone nje nadesz? ? J? Pomogo? V? Njivach. Jak be? O ze? Njivjon? Karovo? Jem znovu v svjat. Kole matkji boskji sevni zaszed? Jem na jarmark do koscerzn? Wo moji spravje s? Dovi, chtern? Czernjik vz?? V r? Ce, j? Bezma? A zabocze? , bo wob cal? Ato do mje? Odno pjismo ze s? Du nje prz?? O. . Be? To pravje pj? Tk a vdarz? Sobje vszetko jak dzis. Postavji? Jem svoj? Kar? Njedaleko njemjeckjigo kosco? A, chturen na strzodku renku stojo?. Wod levi r? Kji mjo? Jem bud? Pjernjikami, a wod pravi r? Kji wustavjil? Voje b? Borkji i kjerzonkji bednarze. Be? O to jesz vczas, a ludze ze vs? Esz pop? Dzal? Voje konjikji ku mjastu. Tak wod razu, jak z? ? Akjis, stan?? Przede mn? Czernjik, v? Czerzo? Bjo? I z? B? Movji? :. ? Ha, remus! Vjitom c? Ricerzu s? U? Ca! Nje b?? Mje, bo j? Dobrze? Icz? , choces mje wonge ve zvadze srodze wur? Go?. Tvoja sprava spji v aktach s? Dovich, a j? M wudb? E nje pragnjesz ji wobudz? Ale to? Rzek? : dobrim be? Jes prorokjem. Wuvo? Ej: nigo pana ze zvad? Co to go przez tvoj? Kl? Tv? Paralu? Rusze? , poprovdze zemja v? Ula. Bo po pochovje zarva? A s? Na njego murovan? Sova grobu i muszel? O jesz roz ze zemji v? Bivac. . J? To njic nje wodrzek? , ale serce mje zacz?? O mocko bjic, nje vjem czimu, kjej won prz?? Pji? I vz?? Jedn? Z mojich ks?? K v r? K? . Be? A to ks?? Ka do kosco? A nazvan? Borkjem, chtern? Ludze lubjil? Arzo kupac. Pon szkolni mje tich vibork? Provadze? Ca?? Kop? , bo na njich b? Dobri vz? Tk. Le? A? ? One tero na moji karze szkl? Ci v pj? Knich pochevkach i przech? Oscal? Wocz? Tak czernjik vza? Jeden z vibork? V?? Go z pochv? Zaczo? V njim kartovac. Mje to barzo be? O dzivno, bom so wuvo? O? :. ? Z timi ks?? Kami mjij s? Na bocznosc? O szandarom wone s? Nje vjidz?. Tam je mova wo krolovi korun? Polskji, a ko? Di vje,? E krol pruskji kava? K polskji ti korun? Obje prz? Oszcze?. Tero jim je markotno,? Eli chtos spomin? Ti korunje, bo s? Boj? ,? Ebe s? Po nj? Nje zg? Ose? Jakji v? Oscicel. A? Ebe jak? S krolov? Do ti korun? Zevac, to wonji wuvo? Aj? Za wobraz?. . Tej won szed?. Le j? E dbo? Wo t? Wostrzeg? , bom so umvo? O? ,? E co naszi biskup? Jecz? C? Potvjerdzil? Tego pruskji szandara nji m? C? Usz?. Ko j? E zno? Jesz v nen czas jich zatvardza? Osc? Erca. . Wob ten czas vj? Cij a vj? Cij ludztva na torg s? Zbjegalo. Strzod njich kr? Ce? O s? Kjile szandar? Ze szkl? Cimi szo? Mami na g? Ovach i du? Imi mjeczami prz? Asach. M? Ha? Del szed? Chvalebnje. A kjej chto kupji? Wode mje ks?? K? Wo svj? Ti genovefje, tej mje s? Vjedno prz? Cze? O, jak jem na mojim? O? Ku v stanji na lipi? Skjich pustkach czetivo? J? Nocami, a gnjadi i liza chucha? ? Je po g? Ovje z vdz? Cznosc? Prz? Ed? Mje te? Na wocz? Id gaba, wod chternigom nabe? T? Ks?? K? , i marta i stari mjicho? Spjevaj? Ci svoje pjesnje z vjelgji ks?? Kji. Moje mesle tak daleko wod tego renku pe? Nigo jarmarku vano? E? ? Em nje postrzeg? Szandar? , chturen do moji kar? Rz?? Pji? I vz?? V r? K? Jeden z mojich vibork? V?? Go z pochevkji, kartovo? V njim, kjivo? G? Ov? , po? O? E? Go nazod i szed?. Ale za mo?? Chvjilk? Won s? Vroce? V gromadze z jesz jednim cz? Ovjekjem. Ten mjo? Na g? Ovje wokr? G?? Czopk? Z neb? , vko? Czopkji czervjon? Blevj? Zk? Z czornobestrim guzikjem z przodku. Ten jistni trzimo? V r? Ce valni kosz. . Szandara tero wotmiko? Jeden vibork za drugjim, tej go zamiko? I k? Od? Nimu drugjimu v kosz. Jak ju bezma? A moje vszeskji viborkji mjo? Wulo? Oni v tim koszu, podnjos? Jem g? Os i s? Zapito? :. ? J? Zdem vesokji policejant mjeskji i c? O zaru v? O?? , bo nen szandara nje movji po polsku: nasza rada mjesk? Majestrat v gromadze, to takji njebo? N? Gromadzenj? E strzod njich nji ma razu tile spravjedlevich, co za boga wojca v smutni pamj? C? Jastach sodomje i gomorze. Ale na uwostrzeg? Wocele? A s? Vczora krova pana bormistrza i v?? A cel? Z dvuma g? Ovami. Wod takjigo cudu tak s? V? Asl? Ojcovje mjasta,? E wuchvalil?? Navroc? A ko dotechczos nji mjel? Ks?? K? O kosco? A, bo nje chodzil? O njego, tero nabivaj? Wod cebje vszetkji. . Ale j? Idzo? ,? E won rago?. I gorz mje zacz?? Nabjerac v sercu. Jednak jesz? Em s? Strzimo? I rzek? Do v? Czerg? Agodnje:. Ale won s? Nje wobraze? , le na mje v? Czerzo? Z? B? Bo pevno moji godkji nje rozumjo?. Ale trzimo? Kosz v r? Ce, v chturen szandara ku reszce m? Ostatni vibork po? O? E?. Tej wonji s? Zabjerel? Ebe jisc. . ? Bratku! B? Dz? Pokojni,? E ma tu cebje nje bjerzema do sodze v gromadze z tvojimi ks?? Kami. Bo to s? Ks?? Kji zakozan? Co norod burz? Procem v? Odz? Te ks?? Kji s? Skonfiskovan? Vjesz t? Co to znaczi?. Tero prz?? Pji? Szandara i wuchvace? Mje r? K? Za ruchna na pjersach. Skarnje mu s? Gorzem zapole? ? Wocz? U v? Z? ? A vjechrz, v? Ose s? Zje? El? Zacz?? Cos mocko vrzeszczec. A be? To ch? Op bezme? A takji du? I jak j? Wodkormjoni, seti a dzir? Kji. Mje won v ti chvjil? Rz? Cze? Straszed? O z pod wukorunovani jarz? Bjin? Chternimu na jimj? Trud. Tej mje v uwocz? Aszkle? Szto? T worz? A na jego szo? Mje i przez wokamergnjenj? Jidzo? Jem s? Mo? Im knopem, co na drodze pod dzek? Jab? Onk? Bji? S? Z golijatem prz? Ranju lasa i jezora. Tak jem tede popusce? Kosz i lev? R? K? Gom sobje wodsun?? , cobe dostac rum, tej scesn?? Jem pj? Sc i wod levigo wucha mu trzasn?? V tego worz? A ja? Zazvonji? O. Jak pro? En s? Dk, tak uwon s? V? Ocel i kulo? Mjedze b? Borkji i kjerzonkji stron? Moji kar? Krzik s? Rozleg? , ale j? I mjo? Czasu wuvo? Ac co s? Dzeje, bo skocze? Na mje nen policejant mjeskji, ale ten procem szandar? E be? Takjim lebjod? , znadz na mjeskjim chlebje nji mjo? Takjigo vjiktu, jak nen drugji, co strzod b? Bork? S? Kulo?. Be? Bem mu do? Poku, bom mu wodebro? Kosz z ks?? Kami, ale jak won nje woprzestovo? Nacerac pj? Scami, tej j? Jego bluznjerstvo z przed chvjile v? Elel noparlusovji zowusznjic? ,? E go porva? O na bud? , co na lev? R? K? Wode mje stoja? A. Vleco? Won na p? Ocann? Scan? , wobale? J? Z ca? Im rusztunkjem i z vjechrzu wosto? Le?? C? Povsto? I z ti stron? Rzik takji jak mjedze b? Borkami. . Kjedem v takji sposob wukoro? Tich njeprzijoceli, zacz?? Jem z kosza v? Erac moje ks?? Kji i na karze wuk? Adac, bom be? Vjar? E jezdem v svojim pravje. Ale vko? Mje zacz?? O s? Zbjerac ludztva jak chmura. Nje min?? O tile czasu, cobe wojcze nasz zmovji? A z ti chmur?? Pa? O s? Kjilenosce szandar? Policejant? . Tak jem s? Bronji? Dzir? Ko nim jinsztom, a co s? Chturen prz? N?? Do mje, to leco? V b? Borkji abo na wobalon? Bud? Z pjernjikami. Be? Bem v wutcevi bjitvje mo? E z njimi so do? Rad? , ale dvuch skocze? O na mje z te? U i mje r? Ce v te? Skr? Poval? Chi? E mje tero za? O? Il? I? Cuszkji i tej pchel? Rzez to vszetkji ludztvo na jarmarku zgromadzon? U rotuszovji. Spjeszil?? Wopravce barzo, bo s? Bojel? Aszich ludzi. J? U? Jak naszi vo? El? Ale njim prz?? O do jakji sprav? Ju j? Dzo? Na rotuszu v mo? I jizbje zaknj? Ti na mocni zomkji. Jedno jedin? Okno z nodvorz? A? O mocn? Elazn? Rat? Ruchna moje ze mje zlotiva? ? Z? Pami wod moji jarmarkovi bjitv? Novj? Kszi m?? Opot be? Vjedzec, co s? Sta? O z moj? Kar? Tam na renku i z tovarami, ale po pro? Nim rozmiszlanju zdo? S? Z vszetkjim na na vol? Bosk?. Kjile godzin j? M sedzo? , ja? Zazgrzita? ? Lucze v zomku i naszed? Jeden z policejant? . Tak wonji mje v? Tivel? Zk? Dka j? Chdzem wuros?. A jak j? Vjedzo? ,? Em ros? Na lipi? Skjich pustkach, tej nen starszi szandara vsto? , patrze? Mje d? Ugo v wocz? S? Pito? :. Na to uwon s? Z jesz vj? Ksz? Wuvog? Mje prz? Ro? , ale jednak mje poznac nji mog? , bo timi czasu, jak uwon ze mn? Mjo? Sprav? , j? Esz be? Mo? Im knopem. Ale j? O pozno?. To be? Poprovdze nen golijat, z chternim j? Pojedink? Valcze? Pod dzek? Jab? Onk? Na drodze z pustk do lipna. Tak j? Vjedzo? Do moji dusze:. ? B? D? Wonji s? Msc? Kjej s? Tego doznaj? . Ale krom tego nje b? Dzesz s? ??? Zastovjo? Takjim poganom!. Won s? ? Ojich pevno dobrze nje rozumjo? , ale pozno? Mje po moji ska? Oni godce. Tak zgrzitn?? Z? Boma i wodst? Pjivsz? Ode mje, zacz?? Bormistrzovji cos chi? E po njemjecku rozk? Odac. Ten s? Ucho? Z wuvog? , a potim wobaji zdrzel? Jakbe mje? Ivcem zgrezc chcel? Jak s? Naradzil? Bormistrz j?? Pjisac jak? S d? Ug? Wo mje litanjij?. Ku reszce pito? S? , cze j? Zdem tim jistnim, co ve zvadze njeboszczikovji panu szabl? Z? Omo?? Jak j? Prz? O? , tej mje pitel? Cze j? Em,? Em dziso na renku spro? Szandar? I mjeskjigo policejanta, kjej wurz? Dovo robot? Procem mje provadzil? . Mje przez renk, le mo? Imi umliczkami vko?. A jak ma se zbli? A? A do sodzovi brom? Rzek? Won do mje takji s? Ova:. ? Ptoszk takji jak t? Nom ju wod dovna nje vloz? V sid? A. Tec t? U wod kolebkji be? Jes burzonem i zbrodnjarzem, a za njic v svjece bem nje zj?? C? Ich pj? Knich pjersconk? R? K, z chternimi c? Ak dobrze do tvarz? Ale mo? Esz b? Pevni jak amen v pocerzu,? E t? Iv z najich r? K nje vi? Dzesz, bos te? I za vjele nabroji?. . Ale ne kajdan? Ovnak mje zj? L? R? K, ale za to mje zamkl? Jedni jizbje z dvuma jinszimi przest? Pcami. Co ti dvaji przeskurzel? Tego nje vjem bom z njimi nje godo? I wob dze? Ca? I wodmovjo? Korunk? , chtern? M mjo? V kjeszinji mojigo vampsa. Za kjile dnji prz? Ed? S? Dovi przistava i mje vezvo? Przed s? Dzigo. S? Dza mjo? Pjisorka kole sebje i sedzo? Za drevjannimi kratami. Przed kratami stojo? Jesz jeden s? Dovnjik, chturen moje v? Anj? Oznjemczo? S? Dzimu. Bo ten nje rozumjo? Mov? Aszubskji. Ale to moje przes? Uchanj? Z? O barzo poma? U, bo i ten roznjemczicel nji mog? V? Zumjec moji godkji. Jednak wob ten czas pjisork vjele zapjiso? Papjoru. Ku reszce povjedzo? Mje nen t? Omocz, co v njim stoji i kozel? Je podpjisac. Potim stro? S? Dovi mje zos wodprovadze? . . Przez wokna tile njeba nje be? O vjidzec, cobe r? K? Prz? E?. ? Odna vjetev zelon? E kjiva? A przed uwoknem. A be? O jich tak vjele na drogach i v lasach! I tile s? U? Ca svjece? O z njeba na nasze pola! Le szari vrobel zazerol reno do wokna, a mje s? Zdova? O,? E won r? G? S? U? Ce ju jak wognjov? La stoja? O, chdze njebo s? Spar? O na zemji, a vjid jego krevavi wognje zapolo? V woknach chat, kjej v kurzu i wum? Czenju stan?? A kompanjij? Strzepczu. Naprocem v?? A nom procesij? Spjevem. Vjita? ?? Wobraze i chor? Gvje, a s? U? Ce v jich z? Oconich pikach i srebernich blachach v? Liva? O svoje wostatni wognje. Vjara s? Vjita? A z vjar? , jakbe movjic chca? A: vjitom? Dalekji drogji! Wostanji wu nas i wodpocznji! Ale kjej wobroz nosvj? Tszi matkji be? Wustavjoni z vjelg? Poczesnosc? V strzepskjim koscele, kompanjij? Rozesz? A, be szukac nocligu. Chto nji mjo? Przijacelstva anji znanigo mjedze gburami ve vs? Ten mjo? Do viboru dvje karczm? Ostatn? Rumn? Aprocem sobje ve vs? Toj? C? Karczmarze sobje v ten dze? Gosci nje zodroscil? Bo i tak vszetkjich nji mogl? Rz? C. Wob czas proceseji voze zajacha? ? Rzed karczm? Jak jem naszed? Rozmiszlaj? C? Chdze s? Wob noc podzej? , wuzdrzo? Jem n? Pann? Z mo? Imi no? Koma, chterna nje wumja? A boso chodzec, v rozmovje z leonem. V? Rzo? Won barzo szczestlevi, a stenk? , co mu svjece? A poku? C nosa, wobcero? So co chvjil? Na wotmjan? : to levim to pravim r? Kovem. Choc be? A to pro? No robota. Tej vz?? I v? Be? Kuferk pann? Voza i goji zanjos? Do karczm? Ze zodrosc? Prz? Rel?? Jimu stach i klerik. Ti dvaji s? Wob drog? Vjedno trzimel? Lizko pann? Choc wona na njich vcale nje wuvo? A? A le da? A sobje wusm? ? Leonovji. Zanjos? Sz? Uferk pann? Leon s? Vroce? , a kierik ze z? Osc? Tak na njego vpod? :. ? Mjo? Bem te? Na kogo! ? Smjo? S? Klerik. Ale kjej t? Ji tak s? U? Isz, to przenjesesz naju kobjo? Kji, a tej pudzesz do nji, njech c?? Sc. Na te s? Ova leon s? Zl? K? I povjedzo? Pokornje, woceraj? C?? Kovem stenk? Z nosa:. ? Jidztale, j? Ju kobjolkji przenjes?!   jak wonji ze stachem wodeszl? Tej leon v? Be? Z voza dvje du? ?? Kat? Objo? Kji. Ale won njich nje vz?? Zaru i nje zanjos? , le wotvorze? T? Vj? Ksz? I v?? Z nji jakji po? Ma? Dla j? Kjile kava? K? Hleba i kje? Bas? D? Ug? Na po? Reminja i zchovo? To v svoje kjeszinje. Tej z vjelg? Star? Wobvj? Zo? Kobjolk? Sznurem i vz?? Drug? I z njimi szed? Do karczm? Tak leon sobje v? Ele? Wosobno vjeczerz?. . ? Remus! ? Rzek?. ? Wutropjenj? Timi szandarami! Tero znovu takji jeden ze szkl? C? Muc? Rozpitivo? S? V wobu karczmach za takjim du? Im ch? Opem ve foliszovim vampsu, vjez? Cim kar?. To won na cebje czotuje. Poj! J?? Zaprovadz? Ludzom z woczu. Pogodoma co robjic. Bo j? U vszetkji knjeje znaj?. . I provadze? Mje woborami na ku? C vs? Am, chdze s? Rozchodze? ? Rz? Drogji: jedna v pole, drug? Vjes, a trzec? Stron? Vs? Uzena. Tam kjile klon? Os? O vko? Figur? Czervjoni ceg? ? Urovani i wobstavjoni njevesokjim p? Otem. Vkr? G zelon? Arna j? Ivan roz? O? E? A s? . Kjej ma nasz? A, tej z jedni stron? Edza? O kjile bja? K, chterne wodmovjal? Ocerze. Gor? , przek? Vjetvji klon? Ostatni czervjoni parminje s? U? Ca cep?? ? Un? Wobleva? ? Laszanni daszk figur? Tr? Ba mje zaprovadze? Na procemn? Wod bja? K stion? , wusod? I scign?? Mje te? Na sedz? Czk?. Tej wopar? Plece wo p? Ot i tak movji? :. ? Tu je dosc cemno pod drzevami,? Ebe c? Z daleka nje vjidzel? Wostanji tu ceszij kota, ja? B? Dze cemn? C. Ludze z kompanjiji spj? Na sztreji v jizbach, chdze pod scanami karczmarze jim wuszekovel? Le??. Ale t?? Nje vo? ? Am jisc. Bo choc to naszi ludze ti karczmarze, to procem szandar? Onji vjedno s? V strachu i gotovi cebje v? C. Tvoj? Kar? Le wostavji spokojno na vozu. Dosz furmanovji mark? A won c? J? Zavjeze ja? Do vejherova. Tam znovu b? Dze tile ludztva z ca? Ich kaszub,? E te k? Si ps? V? Tpj? Wo nalezenju cebje. Mosz t? O do jedzenj? ? Mom chleb. A? Ebes mje tak dokupji? Sledza i prz? Os? Vod? To bem mjo? Dobr? Vjeczerz?. . ? To j? Robj?! ? Rzek? Tr? Ba. Le t? Edz? Ak mesz i prosz boga,? Ebe timu ze szkl? C? Muc? Womon? Na slepje z? O?. A nje v? Tpj? ,? E c? Litoscevje v? Uch? Ko jes katolikjem, a ni k? Si chto vje jak? Vjar? Maj??. Rzek? Sz? Ak tr? Ba vsto? I szed? . A j? Sto? Som i za jego dobr? Rad? Zanjos? Jem prosb? Do roga, zlecivsz?? Jego wopjece. I anji chvjil? M s? Nje bojo? ,? E mje z? Apj?. Noc nachodze? A cechimi no? Koma, a po ji skrzid? Ach moje mesle zaleca? ? Hi? E na lipi? Skji pustkji, chdze nom godzen? Dnje bjeg? ? Proc? Wodpoczinku na wotmjan? Chdze po zochodze s? U? Ca ko? Di vjedzo? , chdze szukac strav? I le??. . Kjedem tak sedzo? , naszed? Cechimi krokoma leon. Wusod? , vezdrzo? Na mje i smjo? S? Cecho wod wucha do wucha. Tej podol mje por? J? Rzek? Cecho:. ? Bog z tob? . Remus! ? Rzek? Na to leon. Bo j? M tak? Noter? ,? E mog? Jesc wod rena do vjeczora a na noc znovu jem g? Odni. M? Rat stach wopchn?? Na mje prz? Mji dva talar? Mje za to wobjeco? Dobrze futrovac, a tero nje db? Mje g? Odem morzi. ? Zk? D j? M vz? C sel? ,? Ebe ten cz?? Kji wobroz dvjigac? No, za to j? Erikov? Kobjo? K? Spl? Drovo? Jak s? Nole? I, a wonji b? D? V g? Ov? Zachodzil? Chto to zrobji?. . Tak godo? Sobje leon i zajodo? Klerikov? ? Evnot?. V cemnosc? U stenka szkle? A jak gvjozda z njeba, spad? ? Ku? C nosa. A jak zjod? Po? Ma? Dla j? Spori gle? Chleba, tej wobcar? Sobje g? B? I stenk? , vsto? I rzek? :. ? Tero j? D? , njech mje stach d? Eczerz?! Bo chto vje, na jak d? Ugo b? D? S? Muszo? Najesc. Le t? Je nje v? J!. ? Na, j? Remus, cobes mjo? Moc na strzimanj? Ego, coc povjem. Barzo nen k? Si pjes s? Wopitivo? Za tob? . Muszi chtos vjelg? Pomst? Mjec na cebje. Ale pro? N? Ego robota. T? Udzesz ze mn? , jak vszesc? Usn? , na wustrzech? Nad chlevami, chdze j? Zaprovadz?. B? Dzem? Pel? Za trz? Zevkji. Pok? D j? D? Moj? Vjeczerz? , tr? Ba wusod? Vigodno i rozgl? Do? S?. . ? Njebo pobjeg? O? Rzek?. Ale noc nje b? Dze tak? Mn? Kbe not. Tu pod t? Figur? Z daleka nas njicht nje vjidzi. Ale z blizka, jak na? Dze, woboczi. . ? Reti remus! Mje s? Zdaje,? E j? Vo? O? Vjilka z lasa. Vjidzisz t?? Szkl? C? Muc? , co s? Derd? Og? Do naju? ? Ebe go szvernot! Kjej won zaru nje zavroci, to won jak bog? Evi naju na? Dze. Matinko nosvj? Tsz? Osl? E svj? Tigo mjicha? A abo jerzigo, abo jakjigo jinszigo svj? Tigo z mocnimi pj? Scoma, co be nimu dardanovji t? Spjiczast? Muc? Vbji? Z gor?? Eb, co be mu slepje na vjechrz v? Z? ? . Ale szandarovji nje be? A namjenjon? K? Ra, bo won s? Zbli? O? Poma? U ja? Do naju doszed?. Jak stan?? Naprocem figur? Vezdrzo? Na nas i s? Pito? :. ? To je m? Odi kii? Kosz z jomna, sin njeboszczika storigo klinkosza, znanigo po ca? Ich kaszubach d? Ada. Na nowuk? D? Adovsk? Won chodze? Do svojigo wojca, ale s? Nje dowucze? , kjej wojc jego poszed? Na drugji svjat. Tede won so wudbo? Jisc z kompanjij? Do vejherova, be vst? Pjic na dowuczenj? O d? Ada hi? Ce. . ? Ja? Rzek? Tr? Ba i kjivo? G? Ov? ? Na to nji ma rad? Kjej won s? Boji robot? M? Lent le na d? Ada, wurz? Dnjika abo vjelgjigo pana. . ? Mje s? Zdaje,? E t?? Gosz, t?? Drzelo! ? Rzek? Szandara wostro. A chtu? T? Es takji? . ? J? Wodezvo? Tr? Ba? Jid? Z lipusza, a mom provdzevi przezvjisko d? Onk. Ale ludze mje movj? Prdzonk, bo furmanj? V por? Konji. Pon bog zes? O? Na mje njeszczesc? Bo mje pad? A szkapa. To i jinszim s? Trafji. Ale wu mje, to jesz vj? Cij nji? E njeszczesc? Bo wuvo? Ejce, panje szandaro,? E m? Arobk i moja pora konji mjel? Gromadze le jedno woko. Jedno mja? A ta njeszczestlev? Kapa, co mje kopeta v? Gn?? A, a jedno m? Robk, bo na drugji je slepi. Tero j? D? Z kompanjij? Najintacej? ,? Ebem dosto? Do kupjenj? Nja z jednim le uwokjem. Bo jak szkap? Zdvuma woczami nab? D? , parobk s? Wobrazi i wuceknje ze s? U? B? Ko be? Obe procem szeku,? Ebe njemov? Vjerz? Vj? Cij mja? O vjidu nji? Kuczer. . Szandarze s? G? Ba wod wucha do wucha v? R? A wod smjechu. Ale won s? Strzimo? , prz? O? Srodze wostr? Min? I s? Pito? :. ? Jo, panje szandaro. Toblec? Svoj? J? Stavji? Doma na chrzebce slepigo konja. Ale mo? Ece s? V kompanjiji dopitac: cze nje znaj? Prdzonka z lipusza a m? Odigo kli? Kosza te?. . Szandara mrukn?? I v? Czerzivsz? Esz roz wocz? A naju, zavroce? S? Nazod do vs? Jak won kava? K wodeszed? , tr? Ce? Mje tr? Ba? Okcem. . ? Remus! Tego j? V? Telovo?. Won muszo? Mje vjerz? Ko jesz nji ma takjigo przepjisu,? Ebe ko? Di toblec? Na p? Ecach mjo? , jak to je na furmankji vjeszac musz?.   brace, co to za czase naszl? Ma kaszubji, lud bo? I, wod wojca i prawojca na naszi zemji s? Dz? Ci i boga chval? Ci, wopovjadac s? Muszima takjim ja? Cekrestom. Wuvo? O? T? Jak won movji? Dobrze po naszimu! To gvesno takji brat, chternigo ve vojsku na pruskji kopeto przerobjil? Ti s? Nogorszi, jak ko? Di zaprza? C. Ale czekavi jem, chdze s? Te? Podzo? Krol jezora, bom go wod mjechucena na wocz? Je vjidzo?. . ? Griz? Be ten vjilk? Rzek? Vaspon? ? Ebe nje ten svj? Ti wodpust i moja wofjara, chtern? M bogu prz? Bjeco?. J? O vjidzol te? , jak won tu prz? An?? A r? Ka mje mocko sv? Dze? A, alem s? Strzimo?. Wuvo? Ejta: wonjii mje szukaj?. Muszel?? Doznac,? E mje njima na vdzidzkjich jezorach i so wumeslil? Mje szukac v kompanjiji. . ? Jesz i to? Vestchn?? Tr? Ba. ? Ale kjej to tak, tej nje b? Dzece vaspon? Dac na njich. . ? To s? Vje! ? Wodrzek? Vaspon. ? Wob noc pud? Ze szczud? Em na plecach drog? Do vejherova, a wob dze? S? V? J? Wu vjadomigo v? Glovnjika v lese. Prz? Bromje wolivskji ma s? Zos woboczema!. Anjo? Stro? Nakre? Slepje szandarom,? E mje puscil? Kompanjij? , choc i ti z mjechucena reno s? Nalezl? Murovan? Gura, pod chtern? Ma vczora do pozdni noc? Tr? B? Sedzala, reno zgromadze? A na svojim blaszannim daszku ro? Ovi vjid?? U? Ca, a v cenji vko? Nji na dzarnji kl? Czo? R? Chturen s? Poleco? Wopjece boskji na dalsz? Drog?. I j? Ed? Podz? Kovac matce boskji,? E vczora tr? Bovim v? Szlanjim wodneka? A zapalczevigo s? Ug? Pruskjigo. . Strzepsk? Rafij? Dprovadze? A nas ze spjevem i chor? Gvjami v stron? Luzena, wostatni staceji przed samim vejherovem. Njebo jesz pobjeg? ? A? O s? U? Ca przepuszcza? O, kjej jesma wopuszcza? A strzepcz, ale njim? A dosz? A do luzena, svjece? O s? U? Ce z modrigo njeba. Po drodze vjita? ? As bo? Em? Kji v kvjotkji redosno wumajon? A nad sob? Czu? A ma wopjek? Bosk? Jak v? Gnj? T? Z njeba r? K? Dobrigo wojca. Daleko przed nami czorn? Dpjera? A njebo scana lasu: to ju be? ? Ostatni lase przed ku? Cem naszi pjelgrzimkji. . Ale z? Emu pevno mjerza? A ta chvala bo? ? Chrzescija? Sk? Oda v kompanjiji, to te? Nje strzimo? I muszo? Zrobjic psot?. Jak ma v? Odze? A z luzena, tej tr? Ba kan?? Kole mje i rzek? :. ? Remus. Woboczisz,? E mjedze wobraznjikami i leonem ze stenk? Jesz s? Co stanje. G? Upi ch? Opoc? Wo to m? Od? Zevcz? , co to nje prz? K? O boso chodzec, wonji s? Poterbuj?. ? Ebe wonji vjedzel? Jak? Z nomjilszigo dzevcz? Ca zrobji bja? Ka, to be del? Oku. Leon ze stenk? Co knuje, bo klerik go wobraze?. J? Vsz? Lerikjem, tak bem spokojno nje sedzo? Tam vesoko na pakach tego voza. . Sedzo? Sobje klerik na pakunkovim vozu vesoko i zdrzo? , z nogoma zvjeszonimi, plecoma do konji, na kompanjij? , chterna post? Pova? A slode. Mjedze kompanjij? Szed? Leon wobceraj? C? Hdzeroz svoj? Stenk? Ale copo? S? Vjedno vj? Cij v te? , trzimj? C? R? K? V kjeszinji. Kava? K za vs? , kjej kompanjij? Mija? A voze, vjidzo? Jem jak v smjej? C?? Lica klerikov? Os trzas? O i rozpris? O, poczim brzedk? Nj? Rozesz? A zgnjitigo jaja. Wobezdrzo? Jem s? Chi? E za leonem. Ale won ju nje trzimo? R? Ce v kjeszinji, le v wobu r? Kach mjo? Wotvar?? Ks?? K? Do nabo? E? Stva i gorlivje v nji czeto?. . ? Won to jednak be? ? Rzek? Tr? Ba. ? Ebe go szvernot i leona. Tak? Wobraza bosk? Vjidzisz, remus,? E bja? Ka je prziczin? Vszelkjigo z? Ego. Vjidzo? J? Strzepczu, jak wonji s? Pok? Ocil? Leon v? Szo? Pravje kuferk ni pann? O voza a wona mu za to pj? Kno dz? Kova? A. Ze stron? Rz? Rel?? Stach i klerik ze sercami pe? Nimi zodrosc? Tak j? Zdrzot,? E klerik dosto? Wokr? G? ? Ocz? Ak bulv? Szed? Prosto na leona. Wo reti! Z kjeszinji jimu v? Ro? Grubi konjuszk kje? Base. Jak mu ji klerik nje v? Gnje i mu z nj? Nje v? Eli v g? Ov? , tak s? Wona ta kje? Basa rozleca? A zaru na dvje po? Ov? Vadz? Won na njego nje vadze? , ale podnjost te dvje po? Ov? Pokozo? Je panjence i rzek? :. Ale panjence? Ol s? Zrobji? O leona. Prz?? Pji? A, pog? Oska? A go po g? Ovje i pocesza? A:. ? Nje p? Aczce leonje. Ve vejherovjej? Kupj? Kje? Bas? Jesz roz tak du?? Jak ta, chtern? Wonji vom vz? L? . ? Won j? Wukrod?! ? Rzek? Klerik do pann?   ale wona s? Wod njego plecoma wodvroce? A i njick nje rzek? A. A leon muszo? Wod strzepcza jisc z wobrazem, ale pomste so zachovo?. Somem vjidzo? , jak ze za voz? Roze? Klerikovji: po? Dejle, j? To spravj?! A tero won svoj? Pomst? V? No?. . Dvuma mjeszczanom, chterni ze svojimi berlami mjel? O porz? Dk dbac, srodze markotno s? Zrobji? O. Zacz? L? Kompanjiji s? Wopitivac i szukac zbrodnjorza. Pital?? Klerika, na kogo be mjo? Pomeszlenj? Ale njim doszl? O sprav? Sta? O s? Njeszczesc? Insz? Bja? Ka jedna na v? Zkii drodze przez las vpad? A do rovu prz? Rodze. A to na pozimku stoja? A v njim voda. Ale wonji nje zatrzimivel? Ompanjiji, le vz? L? Sz trz? Ja? Kji i rozporz? Dzil? ? Wod ti mokrosc? Absko nab? Dze jakji chorosc? Njech sadnje na voz a trz? Uch? Ja? Kji vkr? G nji,? Ebe ji dodac cep? Osc? Ve vejherovje njech sadnje prz? Wognjisku i s? V? Szi. ? E te? Slepji svojich wotvorz? Nji mo? E i zdrzec chdze jidze. . Sprava vpad? I do rovu bja? Kji retova? A leona. Bo wob ten czas z vesokji drogji nad drzevami lasa v? S? ? Przed nami vje? E mjasta vejherova. Na lev? R? K? Wode drogji przez stolemni bukji bjele? ?? Kaplice na przidkjich gorach kalvariji. Z celem naszi pjelgrzimkji przed woczami g? Up? Rava mjedze leonem ze stenk? I klerikjem sz? A v zaboczenj? Wurok svj? Tich mjesci nape? Nji? Serca nabo? E? Stvem a duszom prz? No? Skrzid? A, wunosz? C? Ich v gor? Precz wod sprav marnich robocigo dnja. . Korovod? Duch? V dvornjic? Orbskjigo zomku. Remus s? Doznaje,? E m? Cha vjitos? Ava. . Reno jutr? B? Je be? O. Pon sorbskji wodkozo? Mje,? Ebem prz? Ed?. Prz?? Mje v ti dvornjic? Chdzesma vczora vjidza? A nigo malarza. Zimko mu be? O gadac ze mn? , ale poma? U prz? K?. Pokozivo? Won mje vjele ks?? K i wobrozk? Dzej? Aszubskjigo kraju i tak povjodo? :. ? Tak i j? Slo? V tvojich latach. Ale wodt? D j? Idzo? , jak v? Era? A mova nasza, chterna za mojich l? Anova? A v ti ca? I pomorsce wod koszalena ja? Po? Arnovjizn? I betovo. V mojich woczach zapoda? A nasza kaszubsk? Ak v povjostce ludovi zakl? Ti zomk, chturen v? Vjic. Chtu? Veznje na s?? Bel? Akji chvjile,? Em s? Chco? Dac na to, alem s? Dozno? : nje vorto!. Wob t? Rozmov? Be? Vesz? I malorz, chturen cecho wusod? Przed svojim du? Im p? Otnem. Ale co won tam malovo? , tegom nji mog? Vjidzec, bo vjelgji? O? A jego p? Otna stoja? ? O mje bokjem. Ale mje s? Mocko zdova? O,? E prz? Eznodzejnich s? Ovach pana, jak won v? Ek? : "nje vorto", v woczach jego jakbe zeloni vjid s? Na chvjil? Za? Elo? , be zaru zgasn? C. A pon pravji? Dalij:. ? J? Povjem, czimu j? Bje v grepje z tvojim tovarzeszem zabro? Z drogji. Mojim ludzom to ju njeje dzivno, bo s? Na? O? Ni,? E z drogji zbjerom kaszubskjich ludzi, be mje povjadel? O starich dzejach, jak lud je sobje wopovjod? O dzivnich godkach i bojkach i spjevel? Jesnje i frantovkji. V tim vjelgjim p? Ku papjor? A stole, chturen vjidzisz, vszetko to je spjisan? Ale krom tego, co s? Pravje teczi cebje, to t? Je z wurod? Prz? Czosz vjadom? Karnje, leno nje vjem czije? I mje tak je, jakbem cebje ju roz vjidzo? , ale nje v tich? Orotnich ruchnach, le jako pana. . Tak j? Adzo? Nen ricerskji szo? M na g? Ov? , prz? K?? Zveczajno do naszi prosti kapuze. A szo? M wod razu prz??? Mje na g? Ov? Jak wulani. V ti chvjil? Od st? O g? Ov? Rzeszed? Mje dzivni wogji? , jakbe pr? D se? ? Je z tego svjata. Strz? S? O to mn? , jak v wogroszce, a samimu mje be? O dzivno,? E procem voli r? Ka moja chvita? A do levigo boku, jakbe tam nalezc mja? A mjecz. . Pon sorbskji ze mje pozero? Ku potretom na scanje i na wotmjan? U mje, car? ? Osen? I porovnjo?. Ku reszce rzek? :. Vz?? Mje za r? K? I podprovadze? Przed vjelgji wobroz, na chternim j? Zdrzo? Ricerza v zbroji i szo? Mje. Pod wobrazem na tablic? Dzivnich pov?? Conich literach d? Ugji stojo? Nadpjis. A pon sorbskji rzek? :. ? Za tim t? Zlachujesz! Po? Dejle! J? Zaru rozkaszubj? Ten nadpjis? Aci? Skji: ? Vjitos? Av joakim, jaszko m? Otk ze sorbska, skozani v roku pa? Skjim tes? Cznim pj? Csetnim wosemdzes? Tim przez naszigo pana barnima trz? Stigo za zbrojn? Ajechanj? Jasta s? Avna, prz? Zim jeden z mjeszczan? Trace? ? ? A kjile cz?? Kji wucerpjel? An? Na zop? At? Pj? C set talar? Rzivn? Czasu szterech tidzenji. Po zaj? Cu svojich dober gvoli njemo? Livosc? Ap? Acenj? Lk vjelgji sum? Tak krotkjim czasu, poszed? Z kraju z vjernim s? Ug? Goszkjem ze zdun? Vst? Pji? Ve vojarsk? S? U? B? Do krola polskjigo stefana batorego. V jego s? U? Bje pod rozkazem hetmana jana zamojskjigo pod pskovem ranjoni, po zavj? Zanju mjiru wobdarovani maj? Tkjem pod rig? Na inflancech. Tam? E pod? Smjertelno ranjoni prz? Ozpravje vojarskji ze zbu? Tovanimi mjeszczanami ri? Kjimi roku pa? Skjigo tes? Cznigo pj? Csetnigo wosemdzes? Tigo pj? Tigo. R. I. P. ? . ? Dzivno, jak t? A njim szlachujesz, pok? D mosz ten szo? M na g? Ovje. Bo ten szo? M nom vjerni goszk po smjerc? Vojigo pana jako wostatn? Pamj? Tk? Wodnjos?. . Wob t? Nasz? Rozmov? Malorz z drugjigo ku? Ca dvornjice ku nama bl? Czo? Dzivnim wokjem. Jaku? Uwon rovnak prz? Czo? Czernjika! Tak j? J? L szo? M z g? Ov? A pon sorbskji rzek? :. ? Musz? S? Tego doznac! Po? Dejle! Musz? C? Pokozac mojimu dzecku. Wono mje povje, chto t? Akji. . Pozdnim vjeczorem nopjervji tr? Ba s? Vroce?. Leca? O wod njego gorzo? K? , ale be? Vjeso? I i rozprovjo? Tak:. ? Remus! Tam dalij ku morzu to s? Le same pjoskji i voda. A v checzach sami reboc? Chov? Onji? Odni nje chovj? , bo nji maj? Czim pasc. Bodej? E v jedni z nich vsi je krova, ale to takji cudovn? Idl? ,? E bez trov? Ije. Vsadz? Ji zeloni wokulor? Bidl? ? Re pjosk, bivsz? Udb? E to trova. Tak mje rzekl? Eboc? Z nad jezora sorbskjigo. Ale z? ? Ich vje, cze to le nje je takji r? Ganj? Godk? Kaszubsk? Le starszi jesz movj? , a m? Odi ju jich nje rozumjej?. Ale jich nogji wosta? ? Kaszubskji i pod? Ug naju domoci not? A? Cuja, le vjor? Jid?. Le te jich vjatr? Morza! Kjejbe wonji njepjil? Ak dobri du? Skji vodkji, tobe te vjatr? Im g? B? V? Zevji? ? A jeden bok, jak na ten przik? Od starnjevkom. A to j? Im vjerz? I zt? D gvesno wode mje leci k? Sk gorzo? K? Bo mje jako njeno? O? Nimu tich morskjich vjatr? Ar? Ij not lek? Rocem krzevi g? Bje, nji? Tuteszim ludzom. Cu? Be to be? O, kjejbem s? Vroce? Do cebje z g? B? , zamjast pod prz? Dzonim cnjikjem, sedz? C? Kol levigo wucha! Cu? T? Eslo? , jak be j? Zdrzo? , d? C? Moj? Tr? B?! Ale j? Bje poprz? G? : njigde ju na mojich katolickjich jinsztruma? Tach nje grivac njemjeckjich pjesnji. Nje chco? Bem vj? Cij grzeszec, bo nen czorni wod zbjeranj? G? Choc to le be? O r? Ganj? Jednak mje vjedno na wocz? Azi. Nje be? Bem s? Gvesno wurzas? Tak srodze, kjejbem be? Mjo? Spokojn? Umjenj? .  tak plesto? Tr? Ba, k? Sk podchmjeloni, pok? D jimu spjik nje zamkn?? Woczu i g? B? Ale mje to d? Ugo spac nje da? O, a kjejjem wusn?? , to snji? O mje s? ,? E v pan cerzu i pod szo? Mem vjitos? Ava m? Otka bjij? S? Z poganami v dalekjim svjece. Wodeckn?? Jem, njim jesz s? Onuszko vesz? O na njebje, i d? Ugo wusnac jem nji mog? , ja? Nad ranem mje zmorze? O. Spo? Jem d? Ugo do po? Nj? Kjoj jem ju be? Woblek? I i rozmiszlo? Co robjic, zdrz? C? E tr? Ba ju be? Dovno na vjatrach morskjich wu rebok? Naszed? Do naszi jizdebkji som pon. . ? Remus! ? Rzek? Won. ? Dziso pod zochod s? U? Ca j? Po cebje prz??. Ale b? Dzesz dzir? Kjigo serca i njiczimu s? Dzevjic njeb? Dzesz, bo tak? Rzigoda mo? E le roz jeden v? ? Tobje s? Trafji. Ale cu? J? Tam godom wo dzir? Kosc? Vjidzec,? E dobr? Ev v tvojich? Elach, kjej jes s? Tak krotko spravji? Z mojim morusem, choc jes be? Wudb? C to djobe? Z pjek? A. Jesz won kulavo chodzi. Ale som sobje vjinjen. Njech s? Msci na dcrdze, chturen tero dze? I noc sedzi nad historicznimi ks?? Kami, bo so baro nje dovjerz?? Sc tobje na wocz? . Vjeczorcm naloz? Jem s? Znovu v ni dvornjic? Woknami na jezora i morz? Przez du? I szib? Trzela? ?? Oti vjid? Daleka ze za morza, chdze ju wuton?? O s? U? Ce, wostavjivsz? Lode du? I wogji? Na njebje. ? Una tego wognja wobleva? A z? Otim vjidem stari portret? V? Bja? A tvarze dovnich dam i ricerzi na jav, ja? Te na nas zdrza? ? Ak zevi. . V woknach sedza? A panna v suknji  krose morskji fale, v z? Ocanich v? Osach, cudovni wurod? Tak subteln? E modri? E? ? Rzesvjeca? ? Rzez skor? Na r? Kach i skarnjach. Pj? Kn? Ebiva?? Pj? Knosc? Sedza? A tam ta wostatn? Nna zm? Otk? Rbskjich, ale dusza moja mje povjedza? A,? E v nji chorosc sedzi, chterna ji przetnje? ? V m? Odich latach. Stari pon sorbskji sedzo? Kol vjelgjigo komina, na chterniin s? Pole? Wogji? Z kruszkovich szczep? Chopaj? C? Vonj? Brzadov? Na ca?? Dvornjic?. Bo nen vjekovi pon i na m? Od? Nna, to wostatn? Ozgji jich rodu a krev jich ju be? A v? Udzon? Not jim be? O cep? A, choc panova? O lato. . Daleko wod wokna, v cemnim norce ku dvjerzom, sedzo? Cecho malorz v g?? Bokjim skorzannim krzasle. Le jego bjo? ? Woczach chvjilami za? Is? O a v jego zrenjicach? Olel?? Zeloni vjid? Cliterne sz? ? Stec a vstec ku pannje, sedz? Ci pod woknem. Mje kozo? Ponsadn? C kol sebje. Zt? D j? Idzo? I pann? I malarza i rz? D wobraz? A scanje. . Wob ten czas wogji? Na njebje gus?. Dam? I ricerze zdoval?? Cofac za cemnjej? C? Can? Le zt? D, chdze sedzo? Malorz, vjid jego woczu jak lisk sprochnjaligo drevna szkle? I szkle? Ku pannje. Vjid? V woknje zrobjil?? Bladi i zemni. P? Omi? Wognja v kominku zbjego? S? V sobje, jak vjid dopoloni svjece. Sedzel? A vszesc? Echo, le pon s? Wodezvo? :. ? Slavjino, corko moja! Zemno c?? Nje, wojcze! I znovu cesz? Ad? A v ti vjelgji dvornjic? Jak zapanuje cesz? Szerokjim polu przed burz? I grzemotem. Le zamjast zachmurza? Igo njeba nad nami stojd? A posova z cz?? Kjich balk, wozdobjonich v njevertazni szto? T? A zczernja? ? D starosc? Z nji vjisa? ? Jelgji rozkoscerzoni, jak paj? Gji stolemnich szto? T? Svjecznjikji, a v njich sedzo? Ca? I las bjo? Ich svjec. Ale njicht jich nje kozo? Zapol? Ku reszce krom bladich dvuch du? Ich wokjen cemno s? Sta? O v dvornjic? Spanja? I, le blad? Arz pann? Jak z bjo? Igo kaminja v? T? Jele? A s? Ku mje. Z cemnjice jesz v kominku? Ole? ?? Reszt?? Gla krevav? Kros? , a dalij wodedvjerzi? Iszcza? ? Jidem prochna wocz? Alarza. . Poma? U panna zgj?? A g? Ov? V te? Za sebje na woparc? Rzas? A. Wocz? I zrobjil?? Du? ? I dzev? Vargoma rucha? A chvjil? Bez zevu, tej rzekla, jakbe g? Os szed? Z daleka, wod jinszi wosob? ?   przez vrzose i pola i lase i bagna i pjoskjem prz? Rskjim ku nom na sorbsku v? Druje cz? Ovjek? Orotni, bjedni a v ruchnach z varpu. . V dolinach ludzkjich ps? Ego? Aj? , womon? Anj? , wost? O kol?. . Vcemnjic? Idze, le v njim s? ? Ol? Svaro? Icovi wogji? I vjid? . Won szuk? Rogji ku zapad? Im zomkom, ale chtu? D? U mjecz i vjid?. . Slode sm? Tk jidze, ten som, co v dzejach naszich wod ku? Ca smjerc njos? I pomst?. . Sm? Tk, co mje popchn?? . Svjatoborzic? . Krukov? ? On? V henrika? O? Ko i topor wostrze? , co zr? Bji? G? Ov? Mojigo m?? A i krola ruji. . Sm? Tk, chturen svj? T? Stannjic? Spole? Du? Czika r? Ka i gorej? Cim svj? Tovjitovim pos? Gjem svjece? Na bjo? ? Urzm? Vj? Ti arkon? . Sm? Tk, co do bratni podmovji? Vojn? Vj? Topo? Kovich na gdu? Sku braci, sm? Tk, co tru? R? K? V? Oskjigo v? Dra vartis? Avjicz? . Co mazo? Pamj? C ricerskjich rod? ,  co zduse? Kosco? V revko? A nogach. Co zniszcze? Dusze kaszubskji szlacht? Co gasi wognja narodovigo wostatni vjid? Sm? Tk slode jidze, ja? Zaszl? U. I szeroko wodemk? Imi woczami zdrza? O drzevcz? Na mje:? Tvojigo gnjozda vesokji progji vjitaj? Cebje a tvojich przodk? Usze c? Vjidz?. . Vsta? A i v? Gn?? A r? Ce. A mje v? Ose zje? El?? Na g? Ovje? Pjerszi roz v mojim? ?? Bo z nich vjelgjich wobraz? A scanje j? L??? Povac v starodovnich strojach dam? Ricerze i chodzec cechim korovodem po vjelgji dvornjic? Rozeznac be? O jich tvarze v cemni komudze, a j? Dvom zatrzimo? Vjelgji krzik, kjedem v jedni z dam riccrskjich pozno? Wurod? Stari julkji z garecznjice. Stoja? A wona tam v starodovni suknji z jedvabju i z? Ota, ale vnet zgas? A, jak zemnjica, chterna s? Rozp? Iv? Pjerszi porenk, a ji szto? T i lica szkle? ? Dalij ze z? Oconich? O? ? A scanje. Panna slavjina, jakbe moje mesle zgodiva? A, rzek? A:. ?   sidonja z rodu bork? Rodzon? Matkji m? Otkovni! Njedovjinnje wobs? Dzon? Sprovadzenj? Zarami moru na rod grifovi, panuj? Ci na pomorzu i v wosemdzes? Tim roku? ? Mjeczem sc? T? . Nje be? Bem mog? Povjedzec, cze mje s? Snjije, cze to java. Cesz? Nova? A v dvornjic? A strzod ti cesze pro? Ni lukji v? O? Ach portret? A scanje wuderza? ? Wocz? Jak wotvart? Vjerze do drugjigo svjata. Le v jednich? O? Ach krom tich, chdze szklel? Lad? Karnje sidonji z rodu bork? Mocnimi krosami bji? V cemnosc dvornjice wobroz ricerza. Pon sorbskji z njego nje. ? Bo won tu! Przeze mje przesz? ? Ti chvjil? Kr? Wod chternich roje v woczach za? Isn?? O, jakbe krotko mje klasn?? Pjorun z njeba. A kjej jem prz? Ed? Do sebje, tej j? Zno? V portrece vjitos? Ava ricerza, przed chternim j? Zora stojo? Ze szo? Mem na g? Ovje, maklaj? C? Rocem voli za mjeczem prz? Evim boku. . ?   nje dzevuj s? , brace! Duch ludzkji njesmjertelni vj? Cij nji? E roz jeden za vol? Bosk? Mo? E zi? Sc na zemj? I formovac sobje wurod? Ca?? , chterna jimu s? U? I. Som pon bog le vje, czimu t? Ero v ti? Orotni postaceji po zemji chadzac muszisz, a co nogorsz? S? U? ? Przegrani spravje!. ? Nje s? U? I przegrani spravje! ? Krzikn?? A panna slavjina. ? Nje s? U? I przegrani! Prz? M vsta? A i v? Gn?? A r? Ce ku mje. Tak stojala ca?? Chvjil? , ja? Poma? U zacz?? A s? Wobracac ku vjelgjimu woknu. Na jego podstavje ko? D? Njej? Skarnji wodrzina? A s? , jak z marmuru v? T? A jak ju stan?? A tvarz? Prosto v wokno, jedn? R? K? V? Gn?? A ku zochodovji za jezora i morz? Mocnim g? Osem movji? A tak,? E ko? D?? Ovo, jak kami? Cz?? Kji pad? O na dno moji dusze:. ? Njigde! ? Krzikn?? O gvo? Tem z cemnigo ku? Ca dvornjice. I mrovkji po mje przesz? ? Od stop? O g? Ov? Kjej jem vjidzo? , jak v? Ocze? Na przodk malorz, chturen po t? Chvjil? Sedzo? Cecho v norce z woczoma szkl? Cimi vjidem prochna. . ? Sm? Tk! ? Krzikn?? A panna slavjina i cz?? Ko wupad? A na krzas? O. Gvo? Tovn? Kramp? J?? ? Rz? Scji subtelnim ca? Em. Zervo? S? Stari pon sorbskji dzecku svojimu do pomoc? Zacz?? Vo? Ac na s? U? B? . V ti chvjil? Szeskji svjece s? Same wod sebje zapole? ? Przerazlevi vjid zalo? T? Cech? Dvornjic? , v chterni jesz przed chvjil? V ceszi zasvjatovi chodze? ? Uch? Ale mje drog? Zast? Pji? Malorz. Njigde won mje s? Jesz nje v? Vo? Takji podobni czernjikovji, jak v ti chvjil? ? Zdrz?? Krzikn?? Do mje i zervo? Du? ?? Otno z wobrazu zaslonj? Tigo, nad chternim j? Vjidzo? V dnjach zeszlich maluj? Cigo. . Njigdem jesz takjigo wurzasu nje dozno?. M? En z dzecinnich l? K? Opot? Oji dusze, zvicz? Ztva i zv? Tpjenj? U wone s? Sta? ? Jav?. Nje jak na wobroz, ale jak przez du? ? Okno na jakji cuzi svjat j? Idzo? :. Bje? A? A rzeka zelono-modri krose. Po procemnim brzegu szed? V gor? Bjo? I zomk. Scan? Ego s? Szklel? Aminjem bjo? Im jak smjeg. Dach s? Vspjero? Na s? Upach vesokjich, toczonich v z? Ot? Odstovkji i z? Ot? G? Ovjice. Brama ze zelono-modrigo przezernigo jak voda kaminja du? Im?? Kjem na kszto? T? ? Objimala vjerzeje zlot? Do brom? Provadze? ? Topjenje szerokji i pa? Skji, krosnimi divanami v? Elone. Przed brom? Jak vartarze mocni, cechi a vda? I, stoja? ? U? ? Rzeva wobleczon? Iglen? Zelonoczorn? , jakjich j? ? Njigde nje vjidzo?. Przed drzevami pjosk scele? Drog? Do rzekji a v rzecem wuzdrzo? G? Ov? V dol drugji zomk i drugji drzeva, jak v zvjercadle. . Na brzegu ze z? Ota korun? Ve v? Osach stoja? A krolevjonka. Smutno zdrza? A ku bjo? Im murom zomku, bo drog? Ji wodgrodzala voda a v vodze trud i strach straszlevigo vezdrzenj? Na procemnim brzegu v bestrich ruchnach sedza? A bja? Ka z nogoma pod sebje jak krovc. Na g? Ovje mja? A muck? Ze sto zvoneczkami. Snijal?? Ji wocz? I g? Ba. Skarup? Eskaj? C? Vod? Krzika? A: njevorto! Njevorto!. Alc sebjem nje vjidzo? Jako ma? Igo knopa, le z boku tirze? O vojsko d? Ugjim rz? Dem na vesokjich konjach ku pomoc? Rolevjonce. Przez chvjil? Mje chdzes zabjele? A tvarz julkji z garecznjice i tero j? Dobro? :. Tec to no vojsko, chternem vjidzo? V mjirachovskjim lese! Ale nje be? ? O ju cenje, ale krosni ricerze i cz?? Kji konje jak grzemot val? Ci ku wonim wukozkom v rzece. A chtu? To jacho? Na przodze? V jedni r? Ce trzimo? Pochodnj? Gorej? C? A v drugji mjecz? Iszcz? Ci, jak rozga pjoruna. V stolannim pancerzu jacho? Z szo? Mem na g? Ovje a z wurod? Zdrzo? Jak vjitos? Av, ricersk? Smjerc? Zmar? I v dalekjim kraju. Ale nje, to be? Jem j? J? M. Verazno czu? Jem v woczach vjid moji pochodnji i buchaj? Ci z nji wogji?. A mjecz cz?? Kji vzevo? Moc trzimj? Ci go moji r? Kji. Buszni z ti moc? Chterna ve mje tkvji? A i za mn? Sz? A z grzemotem tes? Ca konji i zbrojnich ricerzi, vale? Jem jak burz? Rzece. Priska? ? Rzede mn? Na vszeskji stron? Ukozkji ze rzekji, le na brzegu wostala bja? Ka "njevorto" i ceska? A skarup? Krzikaj? C? Bsp; njevorto! Njevorlo! A z ko? Di skarup?? Orze? Z wostrimi pazuraini i chcevim krevji peskjem sz? Toperz, ja? V moma? Ce jich s? Zesepa? O tes? Ce na mje i na moje vojsko. Wobrzedlevi gad? Rz? I? ?? Do ricerskjich kark? Do ko? Skjich grziv, a chdze sad? ? Tam ricerz i ko? Blod? I s? Zamjenjo? Na blad? Cenj? . V mojim r? Ku pochodnj? As? A, a kjej jem wuczu? ,? E nje cz?? I nijev r? Ku mjecz, vezdrzo? Jem na moj? Zbrojn? Pravjic?. Tam ju nje be? O mjecza. Ale trzimo? Jem v njich letkji bat, a j? M be? Jem ma? Im pasturkjem, chturen boso zdrzo? V gor? V wurod? Peszni krolevjonkji i movji? :. ? Krolevjonko! Tv?? Uga je za ma? I i za bjedni na tak? Robot?! Ten szor zjav? Provd? Na wotmjan? Wurzas,? Ol, tesknj? Czka, bolenj? I zv? Tpjenj? Usze tak mn? Strz? S? ? Em wuczu? V g? Ovje szum, jak wod morskjich dun. Vjelg? Boj? Tnosc i s? Abota sc?? ? Je nogji i czu? Jem, jak mje? ? Wopuszcz? Ale jesz przez straszni szum v moji g? Ovje wuczu? Jem, jak z baro daleka r? Ganj? Jeprzijocela:. ? Ha! V? Vjic chco? Bes zapad? I zomk, wodvroc? Ko? A sm? Tkovigo vozu! A tu na progu tvoji proce podosz bez ducha! Cu? C? Avetk mjecz i vjid, kjej t? Ji mosz. . Wobudze? Jem s? Na? O? Ku, a znani mje dvornjik lo? Mje gorzo? K? Do gard? A. Nade mn? Stojo? Krom njego tr? Ba i vo? O? , kjej jem vocz? Odemkn?? :. Ale mje wod tego wostrigo trunku cep? O przesz? O po vszeskjich koscach a ze serca scesnj? Tigo wul? E? O, jakbe mje z njego cz?? Kji kami? Zj??. Vestchn?? Jem g?? Boko i s? Wobezdrzo?. Stojel? Vko? Mje dobri tr? Ba, dvornjik i filut derda. Za woknami be? A cemn? C, ale szkle? ?? Z nocnigo njeba vjeczn? Gvjozd? . Porvo? Jem s? Chi? E z? O? Ka. Tej jem s? Dozno? ,? E mje mjel? Amps rozpj? Ti, be mje cuc? A tero na pjers? Oji s? Szkle? Znak rodovi zoborskjich. Muszel? O dozdrzec, ale njicht z njich njic knje rzek? A nomnji tr? Ba, wo chternigo mje nobar? Ij chodze? O,? Ebe go nje vjidzo?. Bjedok gvesno tak be? Wurzas? I mojim womglenjim,? E na njic vj? Cij nje do? Boczenj? Za ma?? Chvjil? Ju mje s? Abosc wodesz? A i czu? Jem s? Mocni. . Stari pon sorbskji prz? Ji pjiluje i s? Strach? Vszeskjimu vjinjen ten pjekjelnjik malorz, chturen wobjeco? Starimu wodemkn? C wokno do tego svjata, co s? Wotmik? Progjem smjerc? Tak to zacz?? ? Duch? Ano? Ec po dvornjicach. Ale j? U? Wod ludzi,? E tu som z? I ko? Di roz kanje na zomkach szlacht? Aszubskji, kjej jakji stari rod v? Zec m? Roz bodej przi? Dze jako malorz, roz jako doktor, roz jako czornokrzi? Njik, chturen prz? Odni czase vro? I. Malorz tero chdzes przepod? , jak? Id po cemnich nocach i njigdze go nji ma. . ? J? Anji pocerza d? U? Ij nje wostan?! ? Krzikn?? Tr? Ba. ? Jak nje pudzesz ze mn? , remus, to jid? Som, chdze mje wocz? Ponjes?. . ? Jidzta z bogjem! ? Rzek? Derda. ? J? Stan? , bo chc? Tu jesz grzebac v starich szvoto? Ach, co tam pjisan? O naszich dzejach. Jak stari i jego pjekn? Rka pud? Na drugji svjat, tej tu vszetko njemjeck? Aleje a njemce svojim zveczajem znjiszcz? Tu ko? D? Pamj? Tk?. . Nad nami szkle? S? Sztolt vjelgjigo voza? Iszcz? Cimi gvjozdami na njebje a przed nami njizko mruga? A zvjerzov? Jozda, kjej wopusce? Naju dvornjik, wodprovadzivsz? Daleko za folvark. Tak tr? Ba do mje rzek? :. ? V jimj? Wojca i sena. ? Krzikn?? Tr? Ba. ? Ma? Ovjele a b? Be naju pjekjelni s? U? Kovje na s? D brel? Ma? O,? E c? Nje wusmjerce? Nen malorz z pjek? A, a jesz cebje skora sv? Dzi? Nji mosz t? Itosc? Ad svoj? Dusz? I nad moj??. Ale j? Ick nje wodrzek? Sz? Pcho? Svoj? Kar? Naprzod v kjerunku, chdzem vjeczorem z vesokjigo wokna pa? Acovi dvornjice vjidzo? Wognjov? Orze zasipjaj? Cigo s? U? Ca. Wobezdrzo? Jem s? Za sebje. Jak cemn? Poka pod njebo sztopercze? Zomk m? Otk? Orbskjich. V woknach jego? Olel?? Vjid? Tam wostatnich sorbskjich pan? Uch? Rzodk? Avjedzel? Ale jednim takjim duchem be? J? M, j? Edni remus, chturcn tero pcho? V pjosku svoj? Kar? V svjatku wostatnim kaszubom. Ale v g? Ovje mje s? Burze? O, kjej jem so spomjo? Ten straszni vjeczor. . Tr? Ba szed? , jisc? C?? Za mn? Przez pjoskji i noc. Ja? J? Przervo? Jego jiscenj? Movj? C? ? Tr? Bo! Dej poku! Vi? Dze s? U? Ce i roznek? Czar? R? Gorz derda gvesno rzek? Provd? : tam slode naju, to pjek? O. . Grob s? Zamkn?? Nad star? Julk? A z nj? Na mojich nodzejach. Sm? Tk dobe? Na? Isce i zabro? V r? Ce v? Odz? Nad naszim ludem. M? Grzech na modrich vodach vdzidzkjich zabro? Mje moc cudu. Ale jesz cos jinszigo mje tam nje dostova? O, wo czimem nje vjedzo?. . ? Ale cu? B? Dze dalij? ? Pito? Jem sebje. ? Cze? Sm? Tk m?? Dzec vjecznje v naszich dzejach, a lud kaszubskji m? In? C jak smjeg, chturen taje? Cze? Lud nasz m? Cofac ja? Do brom? Mjerc? Wostavjic po sobje le zapadl? Omkovjiska i mogji? ? Jak morze wust? Puj? C? Ostovj? Sobje mu? , skarup? Muszle? Serce mje s? Chca? O p? Kn? C i ch? C do? ? Mje wodesz? A. Be? Bem sobje v nen czas wodebro? ? ? Bez pokusicela, kjejbem nje be? S? Bojo? Wobraz? Boga na njebje, chturen som je panem z? Ludzkjigo. . Vjedni takji chvjil? V? Tpjenj? Zdrzo? J? Zez wokjenko naprocem pj? Kn? G? Ov? Moji pjerszi krolevjonkji ze zomkovjiska v lese za woknami pa? Acu po drugji stronje drogji. Kan?? A wona na jedno wuderzenj? Erca, ale wod ji vjidzenj? Vsto? Mje przed woczami m? Zecinni vjek i sen zpod korunovani jarz? Bjin? I prz?? O mje do g? Ov? Szed? Jem tede v svjat i voze? Ks?? Kji i bja? Kovskji drobjozg wod mjasta do mjasta, wode vs? O vs? A wob drog? Zazero? Jem dzecom pod czuprin? Modri uwocz? Cze v njich nje wuzdrz? Skr? Rmuzdovi. Biva? O te? ,? E m? Uch mje kozo? Zapitac tich ma? Ich:. Ale dzec? Wucekal? Ode mje na dravoka, bo s? Mje boja? ? Starszi jim mjel? Ovjedzan? E remus b?? Dzi. A kjej jich chcel? Uspokojic strachem, tej jim zvekl? Ovjic:. Nje vjesz som, jak vjelg? Pocech? Vlo? Jes mje v nen czas v bjedn? V? Tpja? ? Erce. Bo doros? Im moje s? Ovo be? O jak granj? Jatru v suchich vjetvjach a namavjac j? Ch nje smjo? , bo vjerzi? ? E b?? Dz?. . Ale takjich ks?? K, jakjich j? Njich pragn?? , v ks? Garnjach nje be? O. Dlotegoj??? I napjiso? Svoje? ? ,? Ebe skra ormuzdov? Na tich kartach przechova? A, jak v zasepanim wognjisku, dlo cebje i tich, chterni takji skr? Hovj? V dusz? . Jezdem wudb? E? ? Ludzkji jidze vkr? G. Zk? D vi? Dzesz porene dzecinn? Nog? , tam s? Vrocisz na vjeczor, podpar? I kjijemv? Drovnim. Chi? E po ni spravje na? Isce lata zacz?? ? Je mijac, a j? Ch mijanj? Oznovo? , le po durach v mojim vampsu, tim samim, v chternim j? Ze? E? Moje novj? Ksz? Zczesc? A vdzidzkjich vodach i straszni wupodk na? Isce. Bom so wudbo? Nje zeblec tego vampsa ja? Do trum? Bo to mundur, v chternim j? Lcze? Moj? Nocz?? Sz? Valk?. . Jak modr? Osa mojigo vampsa blad? A wod deszczu i s? U? Ca, tak lata maza? ? Moji pamj? C? Ovn? Hvjile njedole i szczesc? Ale z pocz? Tku nji mog? Jem min? C stari, vesokji chojn? Od lizokami,? Ebe mje? Ol nje scesn?? Serca za mojim vjeso? Im tovarzeszem tr? B?. Kjej jem z daleka z poza las? Uzdrzo? Vesok? Bo?? M? K? Na zoborach, krev mje gor? Cim varem sp? Iva? A do serca. J? Edzo? ,? E tam matka? Krolevjonka jezora? Chova? A potomka z rodu stolim? Mojigo sena? Na vojn? I bolenj? Erca, bo jinsz? Przeznaczenj? Odovji stolim? Vjitn? C nji mo? E. Ale j? M wobchodze? Z daleka, bo njico mje nje dozvola? O dac pojigji bjednimu sercu. . Roz j? Ab?? Dze? Noc? V lasach. Kjej jem v? Ed? Z lasa v komudnim vjidze napole naloz? Jem s? Pod trzema chojnami. Jedna stoja? A krzev? Akbe chca? A wucekac a nji mog? A, a dvjeprost? Ta krzev? A? A czubk jak mjot?? , jedna z tich prostich korun? Jak kopjic? Sana. Ta trzec? A? A jakbe szad? Czuprin? Gor? A pospode koz? Brod?. Wuda? O to tak, jakbe trz? Ukozkji na njeludnim molu sejmova? ? Ale mje na ten vjidok stan?? Przed woczoma m? Ivot przed d? Ugjimi latami na pustkovju. Ko to be? Nen mol, chturen mjicho? Njeboszczik i naszi ludze na pustkovju zvel? Tudnj? . . Tede j? D? Pod tirni chojnami i? Do? Rena. A s? Onuszko v? Odz? C? Nad lasem wotmika? O przede mn? Pjerszi kart? Ojigo? ? , jak s? Wotmikaj? Po d? Ugjich latach zapisan? Art? Aboczoni ks?? Ki z wobrozkaini i bojkami. . Tam v dole v? Ro? Ze za gor? Ach pustkovj? Dalij szkle? O s? Jezoro a za njim czorni stojo? Las. Tam v pravo sz? O pole pod bor, v chternim p? In?? A rzeka. Na nji splin?? ? O mje ne bjo? I ko? Pje. Za rzek? Stoji zomkovjisko. Vedle njego vjedze starodovn? Oga, zaboczon? Zez dziseszich ludzi i chronjon? Rachem, chtern? Ma z mjichalem v? Bjil? Lo wostatni jazd? Ana jozva na sm? Torz v lipnje. Cze tam te? Jesz nad jezorem stoja? A na dzek? B? Onka, chterna patrze? A na moj? Pjersz? Bjitv? Z golijatem? Gvesno brzidem ju zaros? V lese nen mol, na chternim mje dobr? Rta zavjese? A szkaplerz na szej? I z p? Aczem wosta? A slode. Jak d? Ugo to be? O,? Em nji mog? Zabocz? Krevavj? Ci s? Przez zelenjizn? Czervjoni st?? Kjiv ji v? Osach, kjej jem mjedze nj? I sob? Wostavji? P? En? C? Vod? ? D? Ugji chvjilej? M sedzo? Skarnjev r? Kach wukret? A spomnjenj? L? U mje, jak karno skorc? Oblot? Sinj? Jarz? Bjin? V polu. Prz? Ed? Mje na wocz?? On ze szlig? Leszczenov? Nade mn? Stoj? Ci, be mje v? El? Kar? , pjes m? Njota, spjevanj? Jicha? A v checz? Jak grzib stari sedz? Ci v sadze, tr? Bjenj? Jego rogu na zb?? Dzonigo i most, z chternigo mje str? Ce? V zemn? Vod? , be mje v? Kovac wod? O? Ti chorosc? I gozdz v chlevje, chternim z? I duch mje kuse? , ja? Em go sekjer? Vbji? V scan?. I to zelon? Okjenko nad moj? Le?? , chdze j? J? Pjersz? Ks?? K? Czeto? Liz? Gnjadimu i v zelonim vjidze wuzdrzo? Krolevjonk? , chterni mova be? A wodj? T? E nji mog? A prz?? Ac retunku. . Kjej jem r? Ce wodj? L wod woczu, vjidzo? Jem, jak dvu knopjik? Na? O dobetk na pastvjisko. Podeszl? U mje i patrzil? A mje czekavimi woczoma. A mje be? O, jakbe z woczu jednigo z njich patrze? A na mje marta, jak no wona mje wobjod prz? Es? A na pole, kjej mje gbur tak srodze v? Ro?. Ale kjej j? Ecom kjivo? , tej vz? L? Ucekac. Bo dzec? Je s? Boja? ? . Ale j? Sto? , jakbe mje njico zatrzima? O i zdrzo? Dalij na ten pustkovjovi svjat. To won be? Ten som, le tak ma? I mje s? Tero zdovo? , kjej za dzecka be? Mje du? Im svjatem. Za chvjil? Nasz? A bja? Ka a j? Ozno? ? E to marta. Tak j? To? I szed? Ji naprocem. Dvaji knopjic? Rzimel? S? Ji szertucha. ? Nje b? S?! ? Rzek? A wona do njich. ? To je remus, co jak va ros? Tu na tim pustkovju. Nje povjada? Am j? Ma tile razi, jak won, ma? I bivsz? Ak va, dobe? Na golijace?. Tej da? A mje r? K? . A ma sobje zdrza? A v wocz? Ale nje vjedza? A, co povjedzec. Bo mjedze nama stoja? A d? Ug? Oga? Ec? Ma na ji dvuch procemnich ku? Cach. R? K? Podac sobje mog? Asma, ale dusze stoja? ? Daleko wod sebje. .  ? Remus! ? Rzek? A wona. ? Z tich, cos t? No? Na pustkovju,? Ije le pon i panji. Krom njich j? M? H? Op morcin. Ale tobje s? Jesz s? Uch? Pjisem stari zegar z czeladni. Marcijanna przed smjerc? Zlece? A, be go tobje dac. Ale won z ji smjerc? Woprzesto? Chodzec. J? Go przenjes? ,? Eli chcesz. . ? Przenjes? Je go, marto! J? Go postavj? V moji jizdebce,? Ebe dalij po? Iko? Czas i mje prz? Cze? Lata na pustkovju. Chto vje, cze wone nje be? ? Rom vszeskjigo noszczeslevsz? Mojim? ?!. Zegar ten tero vjisi v moji jizdebce i po? Ik? Zas zaredzevja?? Gordzel? , jak dovnji. Ale z njim przenjos? Jem so chorosc, chterna mje na d? Ugji tidzenje polo? E? A na? O? Ko, jakbe msc? S? Chco? Za to,? Em przez te d? Ugji lata wo njego nje dbo?. Pozero? Na mje, jak dovnji na pustkovju, a pok? D j?? O? V gor? Czce, wopovjodo? Mje dovn? Oje dzeje na pustkovju. . Po d? Ugjich tidzenjach wust? Pji? A gor? Czka. Panji z naprocem pamj? Ta? A wo mje i pose? A? A mocnj? C? Edzenj? Prz? Ed? Dze? , chdzem vsto? I zacz?? Chodzec po vs? . Z jedni stron? Udinku, v chternim mjeszk? Kolni, je go? I plac, chturen mjo? Do rzekji wurzm? D? Ug? , le?? C? Do s? U? Ca. Na ti wurzmje zabovja? ?? Dzec? E vs? Le? A? O te? Tam vjele du? Ich korczi, v? Panich przez bjednich ludzi wob zem? V lese, kjej jinszi robot? Je be? O. Wob lato wonji na potrzeb? Je r? Bjil? Mjedze timi korczami zabovja? ?? Dzeceska v zchovanigo i v zb?? Dzonigo, jak jim fantazej? Ecinn? O g? Ov? Jes? A. . Tam i j? Po moji chorosc?? Zevo? S? Na s? U? Cu. A dzec? Jak no dzece? Poma? U prz? K? ? Do mje i nje wuceka? ? Ku reszce navetk wobsodiva? ? Ko? Mje na wurzmje jak r? Bo j? M wopovjodol bojkji. . I dozno? Jem s? Tede, a serce mje s? Redova? O,? E dzec? Oj? Godk? Rozumjej? , pok? D j? Starszimi? Odn? Mjar? S? Nji mog? Dogadac. Tak jo nim dzeckom wopovjodo? Wo krolevjonce, chtern? Smok strze? E na vesokji vje? ? Pj? Kn? Na i njeszczestlev? Le ji godkji njicht nje rozumje, anji lud anji ricerze. Dlotego ji v? Vjic nji mog? Tej j? Vjodo? Wo zakl? Tim zomku godk? , zomku, chternigo strzeg? Trz? Traszlev? Ukozkji: trud i strach i njevorto. Bjednimu pasturkovji wuko? E s? Krolevjonka tego zomku roz jeden na sto l? Prosi, be j? Przenjos? Przez rzek? I przez ne straszed? A. A kjej b? Dze mjo? Ducha i se?? , tej v? Vji zomk i b? Dze krolem prz? Rolevjonce. Ros? Na pustkovju za lasami pasturk ma? I, bjedni i bosi, i jimu s? Krolevjonka wukoza? A. Won s? Nje bojo? Nich trzech straszede? , ale ji jednak nje przenjos? , bo mu nje dostova? O. Czegu? To? . Vjar?. . ? Vjar? Chterna jak bliza morsk? Ig? Kr? T? Brozd? Orskjich dr? Chterna jak pa?? G trzim? Omad? I duchom daje moc nad ca? Ami. To be? O to, co v nen dze? Straszni na? Isce julka mje koza? A mjec, czego mje dac nji mog? A sama. . Ale ti vjar? Svoj? Moc i v svj? T? Sprav? , ti j? I mjo? Ju jako ma? I pasturk pod wukorunovan? Jarz? Bjin?. Dlotego j? Zegrol sprav? , a dobe? Sm? Tk. . Na ti provdze dobeti sku? Cze? ?? Pamj? Tkji, napjisan? Przez remusa. Tak jem s? Be? Zaczeto? ,? Em nje postrzeg? , jak noc mje przesz? A na czetanju i vdarz? Sobjem nji mog? , kjede szkolni mje postavji? Vjidna stole. Kjedem sku? Cze? Czetanj? Ludze vstojel? O robot? A stari szkolni v? Ed? I zgase? Vjid lamp? Chturen s? K? Oce? Z dzennim vjidem. Vezdrzo? Na mje i rzek? :. ? Wusod? Remus na drugji dze? Po dob? Svoji provd? Jedze dzeckami na wurzmje, rod,? E go lubj? I s? Uchaj?. Gor? Ci zeszed? Dze? , jakbe grzemot i burz? Sz nadi? Sc mja? ? Jak won tam sedzo? , raptem drog? Vedle wurzm? An?? Voz v por? Zbetnich konji zaprz? G? I i dudnj? C po v? Szoni glinjanni drodze jacho? V pole. Sedzo? V njim pon czernjik, jad? Ci v jakjis spravje najedno z naszich pustkovji. Cze wod trz? Senj? Za cze te? Z jinszi prziczin? Rusze? S? Jeden z du? Ich korczi na zberku wurzm? J?? S? Kulac prosto na bavj? C?? Dzecka. Remus, vjidz? C? Jebezpjek, zastavji? S? Ca? Im ca? Em korczovji, ale wos? Ab? I chorosc? , mog? Go le strzimac v ten sposob,? E s? Do? Nim prz? S? Be wuchronjic dzec? Na krzik dzeci zbjegl?? Ludze, v? Gn? L? Emusa z pod korcza, krevj? Pluj? Cigo i ze z? Omanimi? Ebrami. Ledvje ks? Dz zdo? O? Za? Sc, be mu wudzel? Wostatnich svj? Tich sakrama? T? Nje min?? A godzena a remus nje? E? . Ale ledvje v? Ed? Ks? Dz wod njego, do? S? Czuc prz? Vjec? Cim s? U? Cu krotkji, ale mocni grzemot. Ludze patrzil? O njebje i pokozivel? A?? Chmurk? Za vs? , z chterni gvesno pjorun wuderze?. Nje trva? O d? Ugo a ten som voz, chturen porusze? Korczem i be? Prziczin? Smjerc? Emusa, v konje jak szoloni prz? Ko? Do vs? V njim le? O? Czorni jak smo? A, zastrzeloni pjorunem z jasnigo njeba, pon czernjik. Dzevovel?? Vszesc? E anji konjom anji voznjikovji njick s? Nje sta? O. . ? Ten krzi? Postavji? A panji zob? Rzek? Szkolni. ? Wona te? Z ch? Opokjem prz? Oku dbaje wo grob i prz? Odzi modlic s? Na njim. Ta, chtern? ? Enjic zmuszil? Odst? Pem gburz? A rad? Czernjika, tr? Bjin? Mar? A v trzec? Roczezn? Smjerc? Svojigo ch? Opa. Dzis spomjec gburom wo tim, to jim vstid. Bo po smjerc? Emusa jednak jednimu i drugjimu do g? Ov? Rz?? O,? E ten njeboszczik be? Czims vj? Cij nji? Za co go mjel? I? E nje won b?? Dze? , le jich rozumk be? Za letkji, be t? Vjelg? Dusz? Rozumjec. . Be? O to ko? O svj? Tigo jakuba, jak mje ze sodze pruskji v? Scil? Woddel? Je prz? I wor? Dz? Szetko, co mje nole? A? O: pjenj? Dze, ruchna, kar? A navetk ks?? Kji. Ale kjedem so z wuvog? Jeden z mojich viborkov przekartovo? , tej j? Idzo? ,? E "krolovo korun? Olskji" be? O czorn? Farb? Zamazan? I ve vszeskjich drugjich viborkach be? O to vezvanj? O matkji boskji tak samo zamalovan? Ale j? Wuvo? O? :. Kjede s? Broma sodze przede mn? Wodemk? A, a j? Pichaj? C? Voj? Kar? Maszerovo? Na vol? , wuczu? Jem njespodzevan? Muzik?. To tr? Ba i kamrot veber przed bram? V tr? B?? L? Jak na jakji svj? To. Jak j? Naloz? Na wulic? Tej wonji chi? E v? N? L? Aprzodk i szl? Arszovim krokjem graj? Ci przede mn? Przez mjasto ku vjelgjimu dzevovanju s? Ludztva. Tak wonji mje wodprovadzil? A? Do kosco? A, chdze j? Co? Panu bogu podz? Kovac za to,? E tim pruskjim s? Dzom zmj? Kcze? Serca cvjard? Dozno? J? Pozdnj? E wust? Pjil? E ze strachu, nje vjedz? C? Cze ve vojnje z francuzem dob? D? , cze nje. Bo skorno dobel? Tej zatvardzil? Erca svoje njepotemu i wuciskel? Aju kaszub? Orzij, nji? E przed vojn?. . Dzivno to jednak v? Rza? O: dvuch muzikant? Tr? B?? Cich a j? Ode z moj? Kar? Przez mjasto: chto? Iv, stan?? I s? Prz? Ro? , ja? Ca? ? Ocesej? Vko? O nas zebra? A. To te? Szabelka, dovaj? Ci boczenj? A porz? Dk v mjesce, prz? I? E? S? Z wodemk?? Do vadzenju g? Ba. Ale jak won wuzdrzo? Mje, tej nje tile g? B? Ale i wocz? Odemkn?? Szeroko i stojo? Cecho jak trus, ja? Ma przemaszerovo? A. . ? To be? Trijomf njedovjinnosc?? Rzek? Tr? Ba, kjej jem jich wobu czestovo? Wu neumana ale b? Dz? Evnim, remus,? E wonji be nom ti pojigji nje del? Kjejbe nad njimi nje visa? A vojna. Szabelka som mjo? Strach,? Ebes mu nje v? Id? Reszt?? B? A szandar? E to ch? Op? Seti i dzir? Kji, tich wonji vszetkjich vz? L? Od jiver? , be mogl?? Uc francuz? Naszim wonji te? Nje darovel? Stach, klerik, franck a navet leon ze stenk? Junosz? Ruchna krolevskji. ? Ol mje le,? E mo? E i tobje, remus, nje przepuszcz? . Cu? T? Am na vojnje zrobjisz, kjej cebje njicht nje rozumje? . Po tim poczestunku woddz? Kova? Asma s? Z kamrotem vebrem i v gromadze z tr? B? Vz?? Asma drog? Na lipno. Kjej jem pjerszi roz znovu wuzdrzo? Modr? Jebo nad g? Ov? A vko? Pola, pe? Ne szt? Z? Otich? Eta, rz? Dami svjodcz? Cich, jak ludze zapobjeglivje procovel? Pok? D j? Ji? V ni priz? Ruskji, tej vz?? A mje tak? Abota,? Em muszo? Sadn? C na karze i dichac cz?? Ko. Tr? Ba stan?? Nade mn? I kjivo? G? Ov? :. ? Wodpocznjike so, remus, i nje poddej s?! Jesz c? Jazdra s? Vroci! Na sodzk? Rava nje plu? I takjim svobodnim ptochom, jak ma dvaji. Po? Dej le! Nasz vjater kaszubskji vnetk z cebje ten sodzenni smrod v? Eje. Njechle jesz deszcz c? V? Ocze i s? Onuszko v? Zeje, zaboczisz co be? O, a za po? Roku nje b? Dzesz so ju vdarze? , jak c? Strzigl? Oprovce pruskji. . Dva dnji ma v? Drova? A przez pola i lase do lipna. A kjej j? Reszce leg? V moji jizbedce, jak dovnji wu szkolnigo, tej j? O? Trz? Nji i trz? Oce tak, jakbem z nocz?? Szi robot?? Vroce?. A poprovdze j? Dnak le bogu dze? Krod? V ni sodz? Tak j?? Dozno? Pjerszi roz v? ? ,? E zgnji? I dnje vj? Cij cz? Ovjeka wum? Cz? , nji? E cz?? K? Bota. . Ledvom poma? U prz? K? Do svobod? Ju j? Sto? Nokoz,? Ebem s? Stavji? Na mjar? Tam przed vojskov? Komisej? Wonji mje wobzerel? Jak sztuk? Bed? A, be doznac s? , cze j? Atni na vojoka. Co do mojich gnot? To wonji wuvo? El? Ebe j?? Sposobni do v? Zimanj? L i bjic? Krola pruskjigo. . Ale na moj? Godk? Wonji srodze kjivel?? Ovami. A kjej jim jesz szo? Tes kjedrovskji napomkn?? ,? E to njibe z mojim rozumem nje je, jak wu jinszich ch? Op? Uscil? Je na vol?. Ale naszich drugjich ch? Opc? Zandarovje zabjerel? Provadzil? Ak baran? A zabjic? Mjedze njimi be? I nasz pustkovskji morcin. . Podz? Kovo? Jem panu bogu,? E mje i ten roz z r? K njeprzijoceli v? Vji? I zacz?? Jem z nova z moj? Kar? Vano? Ec po kaszubskjim kraju. Tr? Ba jak vjerni druch trzimo? Mje kompanjij? . Ale pok? D tr? Ba sobje vjeso? O pogvjizdivo? , ve mje dusza p? Aka? A wod smutku, bo po kosco? Ach jiscel?? Bogu matkji i starszi, a v roboci dnje vjeczorami wo wocemku kl? Cza? ? Ja? Kji pod bo?? M? K? , zdrz? C? U rzozom s? U? Ca za lasem, krevavim i strasznim, jak gorz boskji: tam s? La? A krev v dalekji franceji jich m?? ? Sen? Brac? Cuz? Sprav?. . Wod chvjile, jak mje ze sodze v? Scil? V? Drovo? Jem przek i spak naszim krajem, bom nji mjo? Wubetku anjim sobje nje vjedzo? Rad? Kjej jem na noc leg? Pod krzem v polu abo na gburskji wustrzesze k? Od? S? Na s? Om? , navjedza? A mje, jak noskvarn? Ra, vstec a vstec mesl? Dna: pocu? T? Hodzisz posvjece, kjej nje clicesz robot? Objic, jak? Je nadan? Le j? Eszczestlevi nje vjedzo? , wod jakjigo ku? Ca t? Robot? Zacz? C, bo vjidu mje nje del? Nji mjo? Jem njikogo, chtobe mje go wudzele?. Potcevi tr? Ba le grivo? I v? Jevivo? , vj? Cij jemu not nje be? O. Ale choc won m? Olepszi druch, jednak kluczi do moji dusze won nji mjo?. . Vrocil?? Ku reszce z vojn? Njemc mjo? Dobet? Po koscele trafji? Jem morcena, chturen mje cuda wopovjodo? Wo svojim vojovanju. A vszesc? Co z njim b? Na vojnje, prz? Gel? E nastan? Czase lepszi. Ale b? Drudz? Chterni g? Ovami kr? Cil? Godel? ? Dobel? Jemce: tero wonji nom dadz? Bobu! Njed? Ugjigo czasu not be? O,? Ebe dokazac,? E ti co tak povjadel? Mjel? Rovd?. Po tim, czego j? D njich s? Dozno? , nje be? O mje dzivno,? E wonji s? Vz? L? O wobalenj? Szi svj? Ti vjar? Zacz? L? S?? ? Kovac do svoich pruskjich s? Naszi ludze le szeptel? Jedze sob? I pod sto? Em pj? Sce zaciskel? Ale v wocz? Jicht s? Jim nje stovjo? , bo zmocnji? A s? Jich r? Ka njepotemu. Sm? Tk be? Gor?!. Kjile l?? K przekarovo? Po svjece, znajomi vszeskjim a jednak njeznajomi, z dusz? , v chterni, jak kam na dnje, le? A? A moja sprava. Njick mje sprav? Vjata nje wobleca? ?? Ebe nje tr? Ba, nje be? Bem wo njich vj? Cij vjedzo? , nji? E ten jozc, chturen przede mna nje wuceko? , kjej j? Rovje kol lasu sod? , be so prz? Ekovac strav?. Ale ku reszce ju tak pon bog chco? ,? Ebem s? Zetchn?? Bli? Ij z proc? R? K sm? Tkovicli. . Be? To dze? Pj? Kni, kjede j? Z karovo? V kamroctvje z tr? B? Przez lase prz? Rzer? Belskji huce. ? Adno to s? Tak jidze, kjej cz? Ovjek s? Spjeszec nji m? Ziczin? Mo? E wob drog? Wod jednigo drzeva do drugjigo mesle svoje pasc, jak mu s? Vjidzi i pozerac po bo? Im svjece chdze chce. Zelon? Arna, wutchan? Jotkami, ptoszk, co s? Drze na vjetvji prz? O? Nigo drzevj? Ca, bestri motel v s? U? Cu, przmjel, chturen chi? E, jak kula ze strzelb? Edle wucha vjornje, chval? C?? Basem: j? N, j? N! ? To be? Naju svjat wod rena do vjeczora. Ale v tim svjece be? O nom lepji, nji? E tam za lasami mjedze ludztvem ve vsach i mjastach, chterno s? Tam roji? O chcev? Bjedn? Zrobja? ? Wudbje,? E jiin tego not do szczestlivosc? . ? To jidzma dalij! Rzek? Tr? Ba i prze? Egno? S?. ? Mo? E to i poprovdze b? Dze jak? Chovn? Soba? Choc j? To czu? Wod starich ludzi,? E z? I duch na s? Prz? Blek? K? Postacej?. Le mu zdrz? Dobrze na nogji, cze mo? E jedna nji m? To? Tu kopeta. . Tak ma sz? A. A jak? Esma nasz? A bli? Ij, tej postacej? Nad lasu vsta? A i wobroce? A s? Do naju licami. Na to jesz z daleka zavo? O? Tr? Ba :. ? Na vjekji vjek? Amen! ? To je poprovdze katolickji cz? Ovjek? Rzek? Tr? Ba. Bo z? I duch znjik? Be nom z woczu na pochvalenj? Pana boga. A v? Rzi na wosob? Duchovn? . Czekavi jezdem, co won m? U tak daleko v lese som do robot? . ? Podzelim? S? Z vami z tim, co prz? Obje mom? Le povjedzce, chto v? Akji? V? Rzice na ks? Dza a nje chcel? Sm? Aju wobraz? Nje daj? C? M poczestnosc? Jak? Duchovni wosobje nole? I. . . ? Moje wobleczenj? Ovji provd?! ? Rzek? Zapitani. Jezdem ks? Dzem i zb?? Dze? Jem v tich lasach, wucekaj? C? Rzed pruskjimi szandarami. Tec vom gvesno vjadomo, co s? V naszich dnjach dzeje. Kosco? ? Amikaj? , a s? Udz? O? I s? Tac? Po svjece. Mjono moje lepji vom nje vjedzec, cobesta s? Czasem nje chc? C? Je v? Da? A. Ale kjej b? Dzeta pozdnji spominel? S? Dza, chturen vaju na drodze v lese prose? Wo kavalk chleba, tej vspomnjita le uwo ks? Dzu pavle. . ? Ach, jegomosc! Rzek? Na to tr? Ba. ? Jak d? Ugo jesz ti njeprzijocele b? D? S? Pastvjil? Nad naszim norodem? Vjidzo? J? V? Osn? Ocz? Jak naszigo ks? Dza v lipnje szandarovje v karet? Pakovel? Be go zavjezc do sodze. Naszi b? Be jim pokozel? Ale som ks? Dz prose? , be sekjer? K? Onjice pochovel? Ale mje markotno be? O,? E pon bog v njich nje klasn?? Pjorunem z vesokjigo njeba. A kjej ju nje chco? V? Osn? R? K? Klasn? C v to brzedalstvo, czimu nje v? Kol na zemj? Jakjigo svj? Tigo z mocnimi gnotami i dobr? Palec? V pj? Sc? Be jim te njenobo? Ni karkji zkjid?. . ? Znaj? Cebje! T? Es tr? Ba muzika? T, a ten tv? Ovarzesz, to znani vszeskjim kaszubom remus. Boczta, dobri ludze: som pon jezus, choc be? Bogjem, pozvole? S? Wukrzi? Ovac wod? Ed? A kjej dziso won daje v? Odz? Pastvjenj? Nad kosco? Em s? Ugom krolevskjim, chterni po dob? Vojn? Upjil?? Buch? , vje won gvesno, dloczego tak m? C a nje jinaczi. . ? Jedna pocecha, ze v pjekle choba dosc gr? I smo? ? Aj? , be jim dac zop? At? Rziteln?. Ale jegomosc je g? Odni. B? Dze lepji, kjej zepchnjema kar? Daleko wode drogji v las. Bo choc m? Ovarzesz remus ju dva raze v? ? Pokoro? Tich s? Ug? Ruskjich i dobr? Vol? Be nje pozvole? Arasztovac jegomosc? To lepji b? Dze, kjej zi? Dzema vstron na vipodk, kjejbe z? I duch? Jich nobli? Szi krevni? Naprovadzel jich t? Drog?. . Vjedzo? Jem dobrze z v? Osnigo doznanj? E z? Apj? Ks? Dza pav? A,? Eli s? Dobrze nje zataci. I prz? Cze? Mje s? Krol jezora, chturen tile l? Ebje i svoj? Krijovk? Przed woczoma cemj?? Iceli wukre?. Pomaklo? Jem r? K? Na pjers? Ego znak z matk? Bosk? I pomeslol sobje:. ? Jegomosc! Kjile l? Azod? E? Tu njedaleko szlachcec zoborskji, znani mjonem krola jezora daleko vko? , strzod tich jez? Las? Wumar? Won v sodz? Pruskji, ale pochovani le? I mjedze svojimi na sm? Torzu ve vjelu. ? Ebe ten jesz? E? , to do? Bem so g? Ov? Wuc? C,? E won be jegomosc? Ukre? Tak,? E navetk pon czernjik, chturen m? Ec kuntrakt ze z? Im duchem, jegomosc? E nje v? Netrovo?. Ale i tak, na m?? Upi rozum, mje s? Zdaje,? E v wokolicach jezora i na jego wostrovach jesz nopr? Dzij dlo jegomosc? Rijovk? Dotegujem? . ? Zdom s? Na vaju dvuch! ? Rzek? Ks? Dz. Bo j? U tich stron nje znaj? . Moja wojczezna le? I na k? Pje svorzevskji, chdze matka bosk? Orzevsk? Oluje rebackjimu ludovji. .  ? Tam be? A krijovka krola jezora? Rzek? Tr? Ba. ? Mo? E to be be? O nolepji. ? Evnot? Be dovozil? Udze ze vsi rebackjich, a nji ma v njich anji jednigo, cobe ks? Dza v??. . ? B? Dzem? Atrzil? Jak dalij? Rzek? Jem. ? Bom ju mjo? V g? Ovje v? Ukan? E podzemn? Om? Rola jezora, lem jesz nje vjedzo? , jak s? Do nji dostac. . ? Zgoda! I bog c? Aplac, remus! ? Rzek? Ks? Dz. Tero ma s? Ju nje zavroce? A na du?? Drog? Lasem. Bo choc tam mog? Vano? Ec tidzenjami v tich borach, njevjidz? C? Z? Ovjeka na woko, to v tim vipodku mogl? Jilovac szandarovje abo i lesni. Vz? L? A tede drog? V bok przeka lasu ku brzegom jezora vdzidzkjigo. . Szaro ju s? Robji? O, kjej ma, v? Ed? Sz? Las? Wuzdrza? A szkl? C? Daleka mjedze bjo? Imi pjoskami vjelgji vod? Ezora. Ro? Ovji? O s? Jesz njebo nad molem, chdze z njego s? Onuszko zesz? O, a pod njebo, jak czorn? Wopokji stojal? Udinkji jakjigos pustkovj? Z daleka letkji vjater njos? Vonj? Sana svje? Igo. Zemja pod naszimi nogoma njeworan? E? A porosnj? T? Zosem. A tim vrzosem ku nama sz? O dzevcz? , jak sarna letko stovjaj? C? Krokji. Vesokji wono s? V? Va? O, a przez plece mja? O zavjeszon? Strzelb? , a d? Ugji bot? A nogach. Jak nasz? O bli? Ij, tej j? Idzo? ,? E jak snop grubi varkocz z? Ocanich v? Os? Vjeszo? Mu s? Na plece. Prz?? Pji? O ku nama, jak jak? Sok? Olov? J? Kn? Vezdrzenj? Ez mjar? Stan?? O i pochvale? O pana boga. A jak ma wodchvale? A, rzek? O:. ? Vjitejta? Na vesokjich zoborach! Noc ju zachodzi pola i vod? A za vjidu besta do mjeszkanji ludzkjich njedosz? A. Rocz? Vas tede na noclig i strav? ,? Eli vom b? Dze dosc dobrze vst? Pjic pod nasz bjedni dach.   ks? Dz na to wodrzek? :. ? Cze t? Ezdes paneszk? Dlo wochot? Vano?? C? Ze strzelb? Po polu, cze te? Cork? Njesposobnigo cz? Ovjeka ale na to c? Woczu nje patrzi,? Njech c? Og zap? Aci za dobr? Serce i za goscen? , chtern? J?? Tno prz? Mn? A moji dobri tovarzesze gvesno tak? E. Bo z dalekji jidzem? Rogji. . ? Jak nji ma wor? Dz? To wor? Dz zrobji tr? Ba! Jak zagraj? , to ze vszetkjich vsi rebackjich zlot? S? Ch? Opoc? O tu? Ca. Ale tero, ko mom? S? Dza mjedze sob? I kr? Jonk? , krom takjigo bohatera jak remusa i mestra wod muzekji, jak j? M, nji mo? No jinaczi, le z wuroczest? Muzik? Vmaszerovac do zomku krol? Ezora. . I ju tr? Ba ze szkl? Cim norz? Dzem prz?? Bje, d? C? Ca? I moc? Maszerovo? Na przodku. Slode provadze? A ks? Dza panna klemantina a jich szlachem j? Ed? , pchaj? C? Oj? Kar? Przez vrzose. Z wuvogji na ks? Dza tr? Ba nje gro? Svoji zveczajni frantovkji wo koz? Je? U, le nen marsz wo matce boskjj, co won go gro? V kompanjiji do vejherova, jak na mje szandarovje pjilovel? .  zdzevji? A s? Muzice na tich dalekjich pustkach noc, nachodz? C? Njeba i prz? An?? A na chvjilk?. Vrzose drzemj? Ci podnjes? ? Ubtelni kvjotkji a z njedalekjich las? Pjoskovatich wurzm wodgriva? O s? G? Osn? Cho. Na woborze, kjedesma nasz? A, v? Pel?? Kulavi mack i star?? Gorzata, chterna z dzevot? Usce? A szkopk z mlekjem na zemj? . Stanel? A przed budinkjem du? Im, v sr? B budovanim. Star? Lip? Azeral? Or? Jego dachu, jak wopjekun? Odu, chturen s? Pod jich cenj? Chovo?. . V jizbje du? I prz? Itala naju matka dzevcz? Ca, vdova po krolu jezora, prz? Raj? C? Nama z prz? U? Onimi woczoma, jak ludze, co maj? Vjid s? Abi. Panna klemantina rzek? A:. Tej z? O? E? A ze sebje sprz? T strzeleckji i wobskaca? A wogji? Na kominku. I vnetk kan?? A po jizbje vonj? Ma? Oni pra? Njice, ch? Osc? C? Jedzenj? . ? Wod d? Ugjich l? Akjigo granj? Ak dzis na naszim pustkovju, njeczu? Am. Bo chtu? Tu wu naju mjo? Be smjoc s? I vjeselic? A rovnak i wu naju za mojich m? Odich l? Jeso? O s? Ze? O, pok? D njemce nad timi du? Imi vodami nje zrobjil? Ruskjigo porz? Dku. Jesm? Ero tu same dvje kobjet? Z parobkjem i dzevczin?. Nje wodvjedz? Ju njicht, choc klemce ju czas meslec wo mirzu, ale chlopoc? I s? Boj? . . ? Tec vjece, matko,? E njeboszczik wojc do? Nasz znak rodovi ch? Opcu, chturen przi? Dze. A j? Nszigo nje b? D? , jak tego, co ten znak poko? E, chocbe be? Bjedni i njeszekovni z wurod? . Ale j? Bje v ti chvjil? Rz? Cze? Wostatn? Oje movjenj? Krolem jezora i krijamko vetchn? Vsz?? K? Pod vamps, cvjardim maklo? Znak jich rodovi z v? Bra? Enjim matkji boskji. Ko to be? Jakbe zopjis na to peszn? Zevcz?. Prz? Rzo? Jem ji s? Tero z wuvog?. A prz? Cza? A wona mje skarnj? I wurod? I trzimanjim g? Ov? Oj? Krolevjonk? Z m? Odich l? A zomkovjisku, przez chtern? M bezma? A nje strace? ? ? I zbavjenj? Sze. Tak chodze? A po jizbje postavn? Sno? ? Jaku? To smjeszno mje s? Zdova? O,? E j? Edni vanoga mjo? Bem na nj? Wocz? Odnjesc! Dlotegom so wudbo? Tak:. Ale ks? Dzu s? Srodze vjidza? O,? E dzevcz? Tak tci vol? Wojca svojigo. Tak rzek? :. ? Njech? E c? Paneszko, pon bog go prz? E, jak norechlij, tego, co znak rodovi vasz wod wojca njeboszczika prz? Ese. Bo vjidzec,? E vol? Ojca c? Vj? T? . ? Ale jak chcesz,? Ebe tcn tv? Amjenjoni prz? Edl jak nopr? Dzij, tej le s? Zdej na tich mojich tovarzeszi. Wonji vano?? Po ca? Im svjece i znaj? Tu ko? Di knjej i rej. Wonji c? O v? Ukaj? I prz? Ovadz? . . ? Gvesno, panno klemo! Le povjedzce nom jego mjono i przezvisko i wopovjedzce, jakji m? Ose wocz? Skarnje, nos i wurod? , a ma go z remusem ju po drodze v? Netrujema. A kjej njeb? Dze dobr? Vol? Chco? Jisc z nama, tej go zrzeszonigo postronkami na remusovi karze prz? Ezema i cesnjema vom pod nogji. Rozesmja? A s? Na to matka:. ? Tej ju njick jinszigo, le b? D? Muszo? Po vszetkjich molach tr? Bjic na prz? T? Not? Lubjiczkov?. Bo tak? Moc j? Mojim granju mom, kjej le chc?. A jak won zvabjoni mje kanje na wocz? Tej m? O z remusem veznjem? A wo? Egle, a j? Povjem kozanj? Akji:? Gnjelo! Torbo wod wobroku! Nosisz prz? Obje zopjis na krolevjonk? Jezora a volisz wudavac g? Upigo i sedzec, nji? E jachac na vigl? D? Zadavac so proc? , bes s? Vjidzo? Nopj? Knjejszi pannje nad jezorami? Ale po? Dejle! Zaru ma c? Tu z remusem zabjerzema zrzeszonigo na karze,? Eli nje volisz jisc dobr? Vol? Na postronku prz?? Zani, ja? C? Zaprovadzem? O zob? A tam ju gvesno nje mjodn? Bka pann? Ale cvjardi mjetelok na c? Czek? Le? ? Grochovjinach, bos wobraze? Pann? I ca? ? Rzijacelstvo. . Z tr? Bovi godkji vjedno ludzom be? O do smjechu, ale mje smjeszno nje be? O, bom sedzo? Jak na v? Glach. A panna tak robji? A jakbe njick nje czu? A. . Po vjeczerzi wusad? A panna klema do nas i zacz?? Asma vszesc? Gromadze radz? Jakbe nolepji ks? Dza zchovac przed pruskjimi szandarami. A jak jeden tak a drugji jinaczi radze? , rzek? A panna:. ? ? Ebe tak m? Jeboszczik wojc jesz? E? , to be won vas, jegomosc, tak zchovo? ,? Ebe? Oden s? Uga pruskji vas nje naloz? , bo som kjile l?? Praed njimi wukrivo? Na jezerze. Ale won ju nje? Ije a jego krijovkji j? E vjem. Na to tr? Ba podskocze? Wod sto? U i krzikn?? :. ? Rada! M? Ovarzesz m? D wurodzenj? Sk ska? On? Godk? ,? E go ludze nje rozumjej? , nje prz? K? Sz? O nji, ale won m? Atk i rozum za naju vszetkjich, v? Vsz? S? Dza jegomosc? Chturcn jako duchovn? Wucza? ? Soba, nji mo? E b? Porovnani z nami prostimi ludzami. A m? Rzijacel remus dopjeru movji? ,? E won vje krijovk? Krola jezora i? E won ks? Dza v nji wukrije. . Na to panna klema vsta? A, po? O? E? A r? K? Na pjers? Woczoma jak gvjozdami na mje zdrza? A, jakbe mje na samo dno dusze zazdrzec chca? A. Ale j? Rzimo? Ji vezdrzenj? Jak stari kam v polu, na chternim pro? No woko przeczetac chce dovni nadpjise. Po chvjil? Ona s? Tak wodezva? A:. Vj? Cij s? Dzevcz? Nje pita? O, le patrzelo dzivnimi woczoma na mje, jak d? Ugo ma tam v gromadze sedzala. Ale v jego woczach j? Eto? Takji pitanj? ? ? Eli wojc njeboszczik c? Ovjedzo? Svoj? Krijovk? , cze c? E? Do r? Kji nje do? Naszigo znaku rodovigo? Ale na takji njem? Itanj? Je be? O z moji str? Wodpovjedz? Za to tr? Ba j?? Wopovjadac wo naszim pjerszim napotkanju s? Z krolem jezora na glonku, wo ta? Cuj? Ci ve vjidze mjes? Dzovim kopjic? Ana, wo naszi pjelgrzimce do vejherova, a ku reszce wo tim, jak przed smjerc? V sodz? Ruskji krol jezora ze mn? Movji? I mje povjedzo? Svoj? Krijovk?. Wob ca? I czas jego uwopovjodanj? Evcz? Z vjelg? Wuvog? Zdrza? O na mje, a jak ma s? Woddz? Koviva? A na noc, prz?? Pji? O do mje i rzek? O:. ? Movjice ma? O, ale dzir? Ko i dobrze z woczu vom patrzi. Zadom sobje star? , be vasz? Godk? Rozumjec, co besce mje wo mojim wojcu wopovjadel? Jezdesce mje krevnjejszi nji? E krevni, bosce wostaln? Hvjile z mojim wojcern przebivel? . Del? Om do spanj? Izdebk? Pod dachem. Jedin? Okno zdrza? O na jezoro i jego wodnogji. Mje te pitaj? C? Ocz? Ann? Je dal? Spac. Tak jem vsto? I patrze? V mjes? Dzovim vjidze na te vod? Na dalekji glonk, chturen jak wopoka czorn? D nocn? Jebo na vodach stojo?. Z ti stron? Rzegu rz? D? Rz? Alovcovich, jak zgraja czornich duch? Sejmova? ? Gromadze, a krocij storigo dvoru vesoko pod njebo rozciga? A remjona bo? Om? Ka, tak nad vszelkji zveczoj vesok? Em takji jesz nje vjidzo? V? ?. A musza? A b? Njedovno postavjon? O jak mje s? Zdova? O, ji drzevo jesz nje be? O zczernja? ? Od deszczu i s? U? Ca. . Prz? Cze? A mje s? Tede moja pjersz? Rzigoda na glonku i moje dzivn? Amroctvo z krolem jezora. A kjej jem s? D? U? Ij zapatrze? Na te pola, lase i vod? Tej mje s? Zdova? O,? E tam na glonku v mjes? Dzovim dnju pole? S? Kjerz mateczni. . Zjavjitrzni svjat tego dnja smjo? S? Ze szczesc? S? U? Ce z vesokjigo njeba tak rozsvjece? O ca? ? Ole,? E navetk nomjizernjejszi b? Czk v rovje mog? Se plece rozegrzoc. Bezroga, nekaj? C? Oz na levo roz na pravo z karna, sladkova? A, co gvesno wodezdrza? A wod lize abo gnjadigo, na pa?? C v? Szczonich. Gnjota j? Navroco? , ale bez gorzu, jakbe s? Cesze? ,? E m? R? Dz do suvanj? Szczekanj? Redosnigo. J? D njich zarvo? Ti vjesolosc? Em gvjizdo? I skoko? , jak skorc jakji po polu. Vjeso?? Gromad? , jak na bjesad? , neka? Asma pod korunovan? Jarz? Bjin?. Tam j??? I gnjoce vbji? V g? Ov? ,? Ebe s? Nje vo? E? Jisc za mn? Slode, le? Ebe wosto? I dovo? Boczenj? Tej jem sun?? Do lasa. . Rosa jesz stoja? A na trovje i na paprocach, bo chmura zelonich lest? Iglen? Gor? Drz? Zabjegal?? U? Cu,? E jich v? Ic nji mog? O. Nogji moje s? Sliza? ? Na mechu, ale j? Ego? Dravo, bom ju vjedzo? Drog?. Anjim nje s? Ucho? Na? Upka, chturen znovu vrzeszczo? V du? Im strachu, cze kleszcz nje jidze. ?? K? Z paproc? J? Bszed? , be s? Nje skalecz? V lecenju, a na wolszka trz? S? C? Wod wurzasu, wosta? A v stron. Prz? Zece vloz? Jem wobuma nogama na won? Krzev? Chojn? I zdrzo? Rzek? V do? I rzek? V gor?. . Bom? Do? Na vczoraszi dva ko? Pje, co tak m? Drimi woczami patrze? ? Alem s? Jich do? Dac nji mogt. Tak mje prz?? A do g? Ov? Ojka wo krolevjonce i ko? Pjach, chterne be? ? I bracoma, i spjevo? Jem takji s? Ova:. ? Prz? I? Ta? Tu do mje, ko? Pje, d? Ug? Vodn? Drog?!   chdzesta va podza? A nasz? Krolevjonk? M? Od??   hej, va ko? Pje, bjo? I ptoch? L? Bok v czornim lese!   chturen z vas wo krolevjonce novjin? Prz? Ese?   cze nad du?? Vod? Svoje bjo? ? Uchna pjerze,  cze ji smok na bjo? Im zomku zamkn?? Z? Ot? Vjerze?   ale dzivni ko? Pje jak nje chca? ? Tak nje prz? In?? ? Vjidzec te? Jem nji mog? Po rzece jak vczora, bo zemnjica sz? A gor? Vod? V nji jakjis wukozkji j?? ? Orovodz? Tak jem so wuvo? O? : to nje b? Dze tam njick dobrigo. Lepji jisc na t? Gor? Naprocem, bo to b? Dze no zomkovjisko. Brodu b? Dze trzeba szukac tam, chdze s? V?? Obje rzekji pjosk bjeli. Tak j? M veszed? V vod? . . Z pocz? Tku sz? A mje voda do kolon, tak rzeka be? A snodk? Ale dalij v?? Obje rzekji voda mje siga? A pod pazech?. Alem nje wuvo? O? Sobje tego za njic, bom so rzekl:? V? Szisz s? , remus, na s? U? Cu. . Gora po procemnistronje sz? A przidko vesokjim spichem. Nje vjidzo? Jem na nji anji drz? Anji brzidu. Le dzevann? Stoja? ? Olami po zberku, jak svjece na vo? Torzu v svj? To jaster. J? Eg? V gor? Na szterokach jak kot, ja? Em zavadze? G? Ov? Wo drzevj? , ja? Mje mocko zabola? O. Zdrz? ? A stoji jarz? Bjina. A kjej ji s? Prz? Rz? Z wuvog? , vjidz? ,? E m? Kr? Gh czebk a pospode ko? O szeji korun?. . ? Moc bosk? Rzek? Jem sobje. ? Tec to jistn? Stra ni jarz? Bjin? Przed lasa, chdzem vjidzo? Bjo? I zomk i krolevjonk? I ne straszlev? Ukozkji. Prz? Im mje cep? O zacz?? O v wocz? Ec, a kjej jem przecar? R? K? , vjidzo? Jem,? E to krev. Ale j? Rz? Sn?? To bol? C? V kjile skokach be? Na gorze. . Zt? D j? Idzo? Daleko v svjat pove? Ij czebk? Rzevj? Cicli. Alem nje vjidzo? Le bor i njick vj? Cij, a nad borem njebo modr? Leno daleko na podnjebju svjece? Z? Oti krzi? . Tej jem wuvo? O? ,? E to b? Dze krzi? Na zvonnjice v lipnje, chdze naszi do kosco? A chadzel? . Na gorze mjirno be? O i cep? O. Tak j??? J? Wobchodz? Navko?. Vsz? De wona przidko spicha? A v do? , le v te? Wod rzekji chrzebt ji zchodze? V pole. Ale ble? Ij jem s? Jednak dozno? ,? E tam g?? Bokji rov, zarosli leszczen? I grabjin? , dzele? Gor? Wod pola i lasu. Wod brodu szedi tak? E v? Do? Vedle gor? Ale v njim stoja? O kjile ja? Ovc? Vjelgjich kamjenji po bokach, jakbe stro? Ova? ? Ade drog? V las. Pomeslo? Jem sobje:. ? A mo? E to jistnje, star? Oga, chtern? Dovni ludze przez brod jezdzil? Ale dzisodnja njicht nje jezdzi, bo ludzom strach. Dzivno te? Mje be? O,? E czubk gor? E? Na r? Bje vesokji a ve vestrzodku vekumani, jak jak?? ? Iska. Le v jednim molu r? B ji be? Przervani, pevno wod deszczovi fale. Bjele? S? V ti v? Jiznje pjosk? O? Ti i g? Adkji kaminje, a kjej jem zdrzo? D? U? Ij, tej tam stojo? Napo? Zakopani v pjosku gronk czorni. . Ale nje be? To gronk, jak nasze gronkji. Szkli? Won s? Czorno a na brzuchu mjo? Bjol? Reskji. Prz? Eti be? Vjekjem. Tak j? Eko wodkre? I zazdrzo? : wuzdrzo? Jem tero bjo? I pjosk, a kjej jem go v? Be? , tej na spodku bjele? ? Ava? Kji kosci i popjo?. . Nje vjedzo? Jem, co to znaczi. D? Ugom tede rozmiszlo? , ja? Em so rzek? :. ? Ten gronk je deszczem v? Lamovani. Gvesno won nole? I krolevjonce, bo j? Stoj? Na ji zakl? Tim zomkovjisku. Vez, knopje, i go zakop, jak be? O. . Tak j? Z?? R? Koma grzebac,? Ebe v? Pac kulk? . Ale polce moje zavadze? ? O njico d? Ugjigo. Chvec? I cign? ? To mjecz! . D? Ugji be? Na si? E? , spiczasti wod ku? Ca a ve vestrzodku szerokji, njibe vjerzbjinovi list. Dzevuj? C?? ,? E won nje je zaredzevja? I, le czorni, zacz?? Jem go trzec r? Kovem. Ko wod tego won jesz bar? Ij s? Czernji?. Tak j? Vz?? Kamiszkjem drapac. Tej s? Pod t? Czorn? Skor? Zaszkle? O jak z? Oto. . ? Z? Oti t? Naloz? Mjecz, remusku. Cu? T? Z njim zrobjisz?. ? Gvesno ten mjecz te? S? Uch? Rolevjonce, jak nen gronk. Vez i zakop go v gromadze z gronkjem, a zakop pod korunovan? Jarz? Bjin? , chterna na ti gorze stoji. A njikomu njick nje povjedz. ? I tak te? Jem zrobji?. . Prz? I roboce j?? Zmok? , bo be? O mje spjeszno. Wod tego mje znovu krev j?? A cec, alem so povjedzo? Y? E s? Wobmij? V rzece. . ? Czimu t? G? Upi, mje znovu navrocosz? J? E be? I tak prz? Ed?. Ale tero dravuj! Bo mje do wucha chtos god? E dobetk b? Dze v szkodze. . Jak ma v? Ca? A z lasa, tej j? Dozno? ,? E be? O zle. Som pon z palec? , vesok podnjeson? Nad g? Ov? , bjego? Przez? Eto za bed? Em. A to priska? O na vszeternoskji stron? Le tak za njim dudnja? O. Nje be? Bem meslo? ,? Ebe gbur, ch? Op jak wopoka, be? Ja? Takji chvatkji. . Ale jak won bed? O v? Ko? Ze szkod? Tej won min?? Gnjot? I mje i szed? V las, njick nje rzek? Sz? Tej gnjota vcign?? Wogon i na mje zdrzo? , a j? Edzo? ,? E won chco? Rzec:. ? Co gbur knuje, to nje je njick dobrigo!   za ma? A chvjilk? Pon v? Ed? Z lasa. Trzimo? Won v gorsc? Zlig? Leszczenov? Na polc greb? I nj? Smigo? Z gor? A do? , jakbe probovo? Ji gjibkosc? Tej won zavo? O? :. Tak gnjota zrobji? S? Takji ma? I, jakbe z njego le po? Ova wostala, ale szed? , wobrocaj? C? S? Co zaman? Vsz? Z brzuchem prz? Emji i bl? Cz? C? A mje. Ale j? Mu njick pomoc nji mog?. . Tak go pon chvece? Za serschel v karku i zacz?? Go n? Szlig? Wok? Odac, ja? Psesko, zacz?? O v? A? Oblivje. Jak won z njim sku? Cze? , tej won prz?? Pji? Do mje i s? Pito? :. ? Na zomkovjisku! ? A jak t?? Rzisz, ponarvo? Jak? E? J? O? V? Rzec jinaczij, kjej j? Zabocze? Wom? V rzece? Krev mje s? Zg? Sce? A na skarnji, ja? Scig? O. Napevno j? Zdrzo? Jak larva, co j? Gvji? D? E nosz? Na strach dzecom ve vjilij? Bo? Igo narodzenj? Tak jem rzek? :. ? To c? Ju pon bog jeden roz skoro? . Za to t? Ode mje wodbjerzesz le po? Ov? Tego, com c? Jo? Prz? Dzon? Tej won mje czapn?? , jak przode gnjot? , i zacz?? Mje karac n? Szlig? Leszczenov?. J? Cesno? Z? B? Bivsz? Jar? Em spravjedlivje skuro?. Koro? Won mje dosc d? Ugo, tile czasu, ja? Be zmovji? "wojcze nasza" i "zdrovas marija", a pevnje i na "vjerz? V boga" be? Obe zbjeg? O. Ale do "przikozanji koscelnich" won s? Nje doprocovo? , bom tez i mjo? Peln? Mjar?. Jak won mje pusce? , tej j? D? Na zemj? I vjidzo? Gnjot? , ca? Igo prz? Up? Igo do zemji i dre?? Cigo, jak lest? Olszkji, na chterni judosz s? Povjese?. . Ale przed woczoma mje stoja? ? Ica gbura, jak won do mje ze szlig? Prz?? Pji? , bo gorz zmjenji? Straszno jego vezdrzenj? Be? O mje, jakbem takji z? ? Ocz? U be? Vjidzo? Prz? Inszi wor? Dz? Lem so nje vdarze? Chdze. Kjej j? K medetovo? , wuczu? Jem zemni cnjik gnjot? A kolanje, chturen s? Do mje prz? Aji?. Zevn?? Won por? Razi g? Osno, jak cz? Ovjek i pokozo? Sv?? Ugji i czervjoni j? Zek. A skorno s? Dozno? ,? E na njego zdrz? , vsto? I strz? S? S? , ja? Kurze? O. Chco? Won rzec:. ? Strz? Sc s? , knopje, jak j? A b? Dze c? Epji. Alej? ? Odn? Mjar? Nji mog? Strz? Sc, tak mje vszeskji gnot? Olal? Navetk vslac ze zemji mje nje da? O. Wob ten czas cenj? Cofa? A v las a s? Unuszko sz? O vestrzodkjem njeba i grza? O. Mje s? Zachca? O jesc, alem s? Bojo? :. Ale tego wonji jednak nje zrobjile, bom vjidzo? Mart? , cork? Mal? Mjicha? Ov? Z dvojokami wod trzech cliojen jid? C?. Z nj? J? Pustkovju mog? S? Nolepji rozmovjic, bo wona jedin? J? Godk? Dobrze rozumja? A. Sz? A wona z dvojokami v r? Ce i vo? A? A z daleka:. ? Jemus! Jemus!   na to j? Pojle tu, marta! Tej wona nasz? A, postavji? A dvojokji i po? E? E? A kol mje? ? K?. Ale j? Z? Edzenju njimog? Njijak wule? Ec. Tej jem so z bjed? Pomog? Na nogji i jod? Na stoj? Czce. Marta na mje zdrza? A i s? Dzevova? A:. ? Bo pon naju gnjot? I mje wukoro? Szlig? Leszczenov? , co tam le? I. Gnjota s? Strz? S? , ale j? Go nji mog? I dlotego mje tak boli. . ? Jakji t? Osz mokr? Ruchna! ? Na to j? Ick nje rzek? , bo mje vstid be? O povjcdzec,? Em be? Wusz? I tak daleko wod bed? A. Ale wona nje popusce? A, le goda? A:. Tej wona prz? Es? A nen pr? T a j? Popjeraj? C?? , probovo? Jisc. Ale to sz? O tak zimko,? Em volo? Legn? C. Tak j? Meslo? Sobje:. ? Po? Ov? Pocerza pon c? A ten guz wodrechovo? , a jednak docig? O do "vjerz? V boga". Gvesno bes nje be? Strzimo? Do "dzevj? C b? Ogos? Avje? Stv", a navetk nje do a "setm? Grzech? G? Ovnich". . Jak marta wodesz? A z pro? Nimi dvojokami, tej j? Zacz?? Kulac. To mje wul? E? O. Kjej s? Onuszko s? Zchova? O za lasem i cenj? Lasu v? Odze? A na pole, tej j? Gn?? , choc k? Sk chromo, moje bed? O do dom. Na woborze stojo? Gbur i wobzero? Kose, bo? Njivo? Da? O za dvjerzami. V ti chvjil? J? Dobro? , chdzem te lica vjidzo? Jego, jak won mje chco? Karac. To bel? Karnje wukozkji, chtern? M vjidzo? V rzece przed bjo? Im zomkjem. A jimj? Ji trud. . Smji? O mje s? Jedni noc? Em z kalvariji vejherovskji szed? V gromadze z krolem jezora g?? Bokjim lasem, ja? Esma zasz? A do nigo v? Glovnjika, wu chternigo ma v nen czas wob noc wost?. Tam krol jezora do? So nasepac pe? En mjech czornich v? Gli. Mje to be? O dzivno i? Em s? Pito? :. J? Anji chvjile nje namiszlo? , bo jaku? Be wodmovjic? Eczbje cz? Ovjeka wumjeraj? Cigo? Ale kjej jem s? Wobuvo? , to mje njico jakbe pa?? Kjem scesn? Lo za serce. J? Wuvo? O? ,? E to wod s? Abosc? Bom czu? ,? E mje te mur? Aksztolt mor? Szeternostk? Se?? V? Szaj?. Ale v tim razu dusza moja ju s? V? K? A, bo vjidza? A, czegom celesnimi woczoma jesz nje vjidzo?. . Szed? Jem tede za dozeroczem, chturen mje provadze? D? Ugjim domovnjikjem ja? Do wostatnich dvjerzi. Pok? D je wotmiko? , movji? Do mje:. ? Tu m?? Adzem? Ich, chternim nje not krolevskjigo vjiktu, bo ju? E? K? Na sto? Po? O? Il? Doznajesz s? Som. Tero le ve? Dz. Na pomj?? Tvorz? . . Jak won za mn? Z trzoskjem cz?? Kjich kluczi zamkn? L dvjerze, tej j? Zdrzo? Jizb? V? Elon? Z du? Im? O? Em za krat? ? Elazn? I z krzi? Em na scanje. V norce na? O? Ku v bestri sodzenni poscel? E? O? Cz? Ovjek. Ale jak won s? Licami ku mje wobroce? , tej mje s? Zatrz? S? ? Olana i vszetka krev mje do serca zbjeg? A:. ? Remus! Znajesz t? Je? Muszo? Jem sadn? C na zedlu prz? O? Ku? Tak mje s? V g? Ovje kr? C? Zacz? Lo. Tec ten, co tam le? O? , jesz? O? Skjigo roku ze mn? V gromadze przebjegl v dvuch dnjach drog? Wod g? Alvarijskjich ja? Do mogjil? Uszkovskji matkji, dzir? Kji i mocnigo serca. A tero na tim? O? Ku le? A? A le jego cenj? Ez mjazdr? Krevji. Zgas? O jego worz? Ov? Vezdrzenj? A z woczu g?? Boko zapad? Ich pod g? Stimi bjo? Imi brevjami v? Ra? A smjerc. . ? Krola jezora gvo? Tem vz? C, tego be? Oden smjertelni cz? Ovjek nje potr??. Somem s? V?? V r? Ce njeprzijac? . ? T?? Dzevjisz! ? Rzek?? I mosz z czego. Ale v? Zumjesz vszetko, kjej c? Ovjem: sin m? Je? Ije! . Jak te s? Ova v? Ek? , pjerse mu zacz?? ? Robjic i ca?? Chvjil? Nje rzek? Njic. A j? Dobro? ,? E jak fudama? T p? K? , na chternim won nodzej? Svoj? I rodu svojigo budovo? , tej i won strace? Vol? Do? ?. Ale won jak prz? Ed? Do sebje, zacz? T tak movjic. . Spomnjenj? O tak rozebra? O,? C znovu d? Ug? Chvjil? Le? O? Jak bez ducha, le cz?? Kji dech v jego pjersach gro?. A jak prz? Ed? Do sebje, tej rzek? :. ? Movji? Mje roz m? Dri cz? Ovjek przed lati: v dzejach kaszub? M? Tk macht? Zelk? Robot? Z? Imi polcami, a z ti prziczin? Ak lecho nom s? Vjedze. Bo wuvo? Ej som: vz? L? I njemce nom zemj? , vz? L? Vobod? , vz? L? Anovanj? Dusz? Nas dzis jak vjilc? Vszetko s? Wuk? Od? Jich po? Etk jistamantnje, jakbe nas pon bog wopusce? . Zdrz? T? Od pjerszigo z njimi zetchnj? C? Sto? Jes s? V jich njevol?. A j? Iso v ti sodz? Wumrz?. A jednak ma dzec? I zemji rodzoni i vz? L??? Po wojcach v spodku!. J? E vjedzo? , co na to rzec. Potim mje prz?? O do g? Ov? ? Tero na zoborach zgasnje przczvjisko much? Borskjich, a tim co przi? D? , przik? Od m? Gotovi nagj? C karkji pod jarzmo. Ale vjem jednigo, co karku nje zegnje. ? I vezdrzo? Na mj? I patrze? Mje d? Ugo v wocz? . ? Pozno? J? Bje na jezerze, na naszi v? Drovce po lasach, vjem, jak? Es pocz? Stovo? Tich k? Sich ps? Kjej c? Rzivd? Robjil? Cebje zrobj? Panem na zoborach. . ? Vaspanje! ? Rzek? Jem na to. ? Bjedni jezdem a cali m? Sposob le? I na moji karze, chtern? Popichom luode vs? O vs? Jakjim pravem j? M nab? Vasze zobore?. ? Pravem sina! ? Rzek? Krol jezora. ? Mom jesz jedno dzecko: coreczk? Ducha mojigo, jak jem s? Dozno? V nocz?? Szi chvjil? Ojigo? Ec? Va woboje v? Ovjeta mje pomscecela! . ? Nje skonom! Rzek? Kjej mje s? Sprzecivjac b? Dzesz. Sedzisz przede mn? V tich brzedkjich ruchnach sodzennich, nje jezdes pj? Knich lic, a rovnak j? Ari szlachcec kaszubskji czuj? Przez skor? I vjem,? E ricerskji v tobje bjije serce. Nje znaj? Tvojigo wojca anji matkji, a jednak jezdes mje pevnjeszi nji? Takji, cobe prz? Ed? Z korun? Na g? Ovje. Tak dej mje tede wumrzec spokojno i nje rzecz? Njick. . Tej v?? Z pod koszule na pjersach zavjeszoni barzo du? I mantolik, chturen be ledvje d? Onj? Prz? E?. Na z? Oti blasze be? V? Lovani wobroz nosvj? Tszi matkji z dzec? Tkjem. Vio? E? Mje go v r? K? I povjedzo? :. ? Ten znak bodej? E przodkovje moji na stalannich pancerzach nosil? Kjej chodzil? A vojn?. Pocatuj go i zavjesz? O sobje na pjersach. Vj? Cij won c? Aje chva? ? Nji? E nove? Szi worder krola pruskjigo. Njevjasta moja i dzecko b? D? Vjedzal? Asz? Rozmov? , kjej jim ten znak poko? Esz i b? D? C? Vszetkjim do voli. Ale tu jich nje woboczisz. Vol? ,? Ebe s? Z tob? Poznel? A svobodze. . J? K ve snje zavjese? Jem sobje ten znak ricerskji zoborskjich na szeji, a won dopar? Sz? Voji voli szturk ca? I le? O? Jak nje? Evi ze zamknj? Timi woczoma. Ale jego mocn? Sza przemog? A s? Abosc ca?? A j? U? ,? E won mje m? Sz vjele do povjedzenj? Jak wodpocz?? , tej te? Zacz?? Movjic:. ? Tero mojigo sena vjez? Po vjelgjich vodach na sm? Torz ve vjelu. Daleko to za lasami i vod? , ale j? Uj? , jak jimu zvon? Jij? . Spji sen je v spokoju! Wojc tv? A tob? Jidze! Ale t? Ostanjesz, remus, i naju pomscisz. Jak? To ju vol? Sk? Tvoja sprava. ? Czimu? Ma wostatni zoborskji tak marnje ze svjata zchodzema? ? Gvoli tego njewu? Etigo pruskjigo norodu. Wonji to njibe porz? Dkji wu naju vprovodzaj?. Chtu? Jich wo to prose?? Cze? Karno? Oravji jinszim s? Nje rzadzi pravem jak dzek? S, a vjilk jinszim jak nobo? Ni jozc? V jakjim przokozanjii boskjim napjisan? Toji, czije pravo je lepsz? Vszetkjim naszim kaszubom to jich vjilcz? Ravo gard? O dusi, ale wonji s? M? Dri, ti naju cemj? Zicelc! Tich vigodnich, njickvortich i slabich na duchu wonji vigod? , strachem i nogrod? V? Ovijci sobje na? Aszczevich ps? Le ma duch ricerskji, cvjardi i nje boj? Ci? Ma s? Buntujema i burz? B? Dzema, pokji abo wonji nje vi? D? Wod nas, abo ma nje v? Inema do wostatnigo. . Dvje sprav?? Sz tobje, senje? Bo tak c? Nazevac b? D? Wobznajmj?. Jedna, to wodpovjedz na tvoje pitanj? Chterne v woczach tvojich czetom, jak j? Jedn? Nog? Ju na drugjim svjece pomst? Tobje zlecom na njeprzijoceli naszigo rodu. S? Uchej tede, jak j? Dosto? V jich wobj? C? . Kjej mje jich s? D? Oscidze? ? A pj? C l? Odze, tej j? Ek? Do moji njevjast? Do dzeci: tero j?? D? Na jezoro i vas wostavjic musz? Na wopjece boskji. Kjej chdze roz do vs? Rzi? D? , to le jak z? Odzej po noc? Dzec?? Uchcjta vaszi matkji bo j? Dt? D jakbem be? Wumar? I tej j??? Z kominka p? Czk smolnich drz? Im rzek? : po ku? C naszigo pola nad jezorem v stron? Glonka rosnje du? I plachc ja? Ovczizn? V stron wod njego ku lipnje stoji wosobno jak pustelnjik jeden kjerz srodze vesokji a tak stari,? E go zovjem? Atk? Tich, co tam dalij v gromadze stoj?. Pod nim matecznim krzem j? Drzozgji zakopj?. Kjejbe tu wu vas doma, co bronji bo? E, co takjigo stac s? Mja? O,? Ebe chodze? O wo? ? I smjerc, tej njech jedno z vas jidze, v? Pje te drzozgji i zapoli nen mateczni ja? Ovc. V tim razu j? Hocbe mje sto k? Sich ps? A pj? Tach sedza? O, chocbe mje v ti chvjil? Mjerc be? A pjisan? Rzi? D? Do vas cze v cemni noc? Cze v dze? Bjoli. . . Podej mje vod? Remus, i po? Dej, ja? So k? Sk wodpoczn? , bo prz? Czom sobje p? Acz bja? Kji moji i dzeci v ti straszni chvjil? . Ca? I szturk pjerse mu robji? ? Jakbe ze sebje chca? ?? Uc? Jakjis cz?? Or. Ale jak go popusce? O, tej povjodo? Dalij:. ? Dovjesz s? Tero moji novj? Kszi tajemnice: jak to be? O mo? No,? E j? U? Ij nji? L? Rz? E? Na voli strzod ca? Igo karna szandar? Lesnich, chterni mjel? Akozan? Ebe mje? Evigo abo trupem wuchvac? A b? To ch? Opji dzir? Kji, rovarskji i wodvo? Ni. . Pozno? Jes ju roz vdzidzkji jezoro, kjej jes z potcevim tr? B? Szuko? Na njim noc? Wochron? Krom glonka tam vjele wostrovji na vjelgjich vodach sedzi, ale? Oden z njich tak nje je prz? Tni na tacevjisko, jak pravje glonk. Na njim wod stron? Ustk le? I vjelg? Omada kammji, jakbe vmurovan? Przidkji brzeg. Mjedze njimi jeden srodze vjelgji stoji na drugjim plaskatim kaminju, a zdaje s? B? Takji wopoczni,? E? Oden cz? Ovjek be nje prz? Ed? Na to, be go probovac rusz? Z molu. Ale bocz? Won s? Daje r? K? Jedni o cz? Ovjeka tak letko wodchil? Jakbe vjiso? Na zavijasach. Wodchilivsz? Go, woboczisz czorn? Dur? A na ji spodku vod?. Spuszczisz s? Przez n? Dur? Smja? O i b? Dzesz mjo? Przed sob? Cemni d? Ugji gonk, chternim pudzesz z pochilon? G? Ov? , tak v njim njizko. Na jego spodku stoji voda, ale vnetk vi? Dzesz na such? Przed. Tob? Wodemknje s? Joma dostetn? I vesok? Zto? Tu jak du? I zvon. Scan? O korzinje storigo jak svjat jasona, chturen grubi i wopoczni strzod jinszich drz? Na vjechrzu zemji stoji i njikomu nje zdradze? Tajemnjice svoji podzemni. V jomje pod korzinjami storigo jasona nalezesz i wognjisko i pjeck i b? Dzesz rozumjo? , czimu j? D v? Glovnjika ve vejherovskjim lese zabro? Pe? N? Torb? Drevjannich v? Gli. Na takjich v? Glach j? Bje gotovo? Strav? I wogrzevo? Zem? Svoje schronjisko pod zemj? , bo jinaczi dim be? Be mje zdradze? . Zdzevjisz s? , jak j? Tam beln? Jeszkanj? Uszekovo? , bo j? Daj? Pravo do ti jom? Do vszetkjigo, co v nji nalezesz. Ko j? Jo? Czasu dosc, be svoj? Krijovk? Przijemn? V? Ekovac i v? Sle? Jem sobje sposob,? Em przez tajemn? Okna mog? Patrzec na ca? ? Ezoro. Jile? To razi szandarz? Lesni chodzil? Ad moj? G? Ov? ,? Em bezma? A jich godk? Mog? Rozumjec a nje nalezl? Je, kurz? Cigo spokojno fefk? V zemj pod njimi. Le jeden roz lesni jeden. Ale t? U vjesz!. . . Znovu spomnjenj?? Cz?? Ko po? O? E? O na jego pjersach, tak? E noprzod po d? Ugji chvjil? Acz?? Dalij povjadac. ? Vjidzo? J? Zetko, co s? Na jezorze dzeja? O. A chdze wocz? Oje njedovjidza? ? Tam naszi ludze ze vs?? Mojimi woczoma i moim wuchem. Ale nje min?? Dzc? ,? Ebem po kjile razi nje be? V? Rzele? Wokjem na nen mateczni kjerz ja? Ovcovi, pod chternim j? Zakopo? P? Czk smolnich drzozg. Jak m? Zpjeg i zvjastun i pose? , stoje? Won stolemovi vi? Av? A bjo? Im brzegu. Porene stovjol s? Czorno pod s? Tu? Ce jak wukozka nocn? O zabocze? A wodi? Sc v kraj duch? Z pjerszim pjanjim kurona. Pod vjeczor krevavi wognje wobleka? ? O czervjonim p? Oszczem krolevskjim. V graj? Cim vjodrze latem zvjercadle? Won s? V cechi vodze jezora, a zem? Patrze? Nakszto? T czornigo mnjicha na bjo? I snijegji i szkl? C? Lodem jezoro. Vjatr? O szamota? ? S? U? Ce pjek? O, ale won vjedno takji som patrze? V jiglenovim p? Oszczu ku moji krijovce, jakbe movji? :. Tak min?? ? Bezma? A trz? Lata. A j? Z? K? Do nodzeji,? E ten vjidza? I stro? Na progu bezpjeku moji dusze nad jezorem stojec b? Dze, ja? M? In dorosnje a j? D? Mog? Spokojno zi? Sc z tego svjata. . Latosigo roku lod? Rzima? ? A? Do matkji boskji strumjanni. Tej raptem noc? Pusce? O wod chuchanj? Atru z po? Nj? Mg? A vjisa? A z njeba szvoto? Ami a szar? Muda k? Ad? A s? Na svjat. Mog? A b? Dzevj? T? No na zegarze, jak j? Dz? C? Od drzevarni na brzegu vjidz? , jak dvuch rebok? Wostrog? Pod nopj? Tkami dravo nekaj? Sanje po lodze. V sanjach sedza? O trzech, a mjedze njimi be? Bem volo? Vjidzec njeprzijocela czernjik. Po pjerszim wurzasu prz? Cze? Jem sobje,? E v rebokach stari grof lipskji gvesno chce testama? T robjic, bo i sanje v n? Stron? Pobjeg? ? Ale mje wobleca? O takjim njewubetkjem, jakbe mje chto wobuchem v g? Ov? Wuderze?. Potim, jak mje tu vjidzisz, j? Ari cvjardi kaszuba wuczu? Jem takji cz?? Or na pjersach,? Em nji mog? S? Strzimac i bez vszelkji vjadomi prziczin? Uszo? Jem p? Akac jak bober. Ca? I szturk to mje tak m? Cze? O,? E meslo? Jem skonac na mjejscu, ale ku reszce jednak pusce? O. Tej letkji dmuchanj? Jatru rozdzele? O mg?? , a j? Zdrzo? Na procemnim brzegu m? Ateczni kjerz ja? Ovcovi, chturen mje s? V ti chvjil? Zdovo? Takji vjelgji, jakbe wob noc be? Wurosli do njebiva? I vi? Av? Prz? Czel? Je s? Tero moje dzotkji i moja bjalka na vesokjim brzegu zoborskjim i? Ol mje jich s? Zrobji? O srodze. Ale? Z? Em svoje ju be? V? Ako? , le smutk woblek? Moj? Dusz? Jakbe mg?? , chterna po jezerze przemika? A. Nje vjedzol jem, bjedni smjertelni cz? Ovjek, co s? Dzeja? O dalij nji? E vjid m? Jos? A wucho? Ovji? O, ale dusza moja njesmjerteln?? Cij vjidzala. Nje vjem, jak d? Ugo j? M sedzo? . A jak j? Zabjero? , tej j? Esz roz pozdrzol ku matecznimu krzu. . Wod do? U stolatni svjodk tile pokolenji, zvjastun m? Stro? Ton?? V szerokjim gnjozdze wognja. Dim strzikaj? Ci z jego vesokji postaceji zacz?? Kr? C? S? Vko? I tkac jimu vjelgji szari p? Oszcz smjertelni. Ju mje womjin?? A vszelk? Abota, vsto? Jem i rozpar? I na moji vjerni strzelbje zdrzo? , jak czervjoni p? Ominje wuriva? ? Do? U tego p? Oszcza, ja? Buchn?? ? Esoko nad czubem krza i vz? Vsz? O ve svoj? V? Odz? , v? Rzele? ? A svoj? Chva?? Milijonami skri. . Terom vjedzo? ,? E cos strasznigo s? Sta? O v gnjozdze zoborskjich. Prz? Czivsz? So s? Ovo, wonge njevjesce i dzotkom dan? Anji chvjilem s? Nje namiszlo? , le vz?? Jem s? Jak be? I szed? Na ten pol? Ci znak mojigo njeszczesc? Lod trzimo? Dobrze, kjedem szed? Na drugji brzeg. A kjedem naszed? Tak krotko,? E cep? O wod pol? Cigo krza seja? O ku mje, tej j? Zdrzol na brzegu moj? Coreczk? Klem?. Stojala cecho i zdrza? A na jezoro, ale jak jem naszed? , rzuce? A mje s? Na szej? Z vjelgjim p? Aczem. A jak s? V? Aka? A, vezdrza? A mje cvjardo v wocz? Rzek? A:. Povjedzala jak to s? Sta? O: kole koz? Ovca robjil? Jevodem. Prz?? O i jedno dzevcz? Tko bjednich starszich z vdzidz,? Ebe kulac reb? Jak to zveczoj i vpad? O v du? I przer? Bel. M? Onk porvo? Dvje chochle, pod ko? D? Poch? Jedn? , i rzucet s? Za dzeckjem v vod?. V? Be? Dzevcz? Tko zdrov? Ale som s? Pot? Uk? Wo lod tak mocko,? E go muszel? Anjesc do dom. Gvesno wob drog? , le?? C? Rzemok? Jak won be? Na sanjach, zezib? I dosto? Wogroszk?. Tej zacz?? Pluc krevj? I prose? Wo ks? Dza, kjej vjidzo? ,? E nje b? Dze rade. Wumar? Jak provdzevi zoborskji v wobronje s? Abich i serot. Kjejbe be? ? El za czas? Aszi svobod? Pevno be? Be zgjin?? Ze szabl? V r? Ce, jak provdzevi ricerz i pon. Ale bohaterstvo jedn? Chva?? S? Poli: cze wono vo? Torz m? Rebackji pjers? Cze pod szarf? Ricerza. . ? St? Vjedzo? J? E to mje czek? Nje b? Be to pruskji s? Udze, kjejbe so nje wobrachovel? E j? Ojc, ko? D? Raz? Przi? D? Do wumjeraj? Cigo sena. Jaku? V s? U?? Cim sercu nalezesz tile ricerskjigo ducha,? Ebe wutcil? Erdeczn? Olenj? Ojca? ? J? Jich krzik: "st? " nje sfolgovo? Kroku ale wobroce? Strzelb? Luf? V do? Na znak? E s? Bronjic nje b? D?. Na to wonji s? Ku mje puscil? A be? O jich kol tuzena. . A jak j? To njick, le szed? Jem dalij, v? Ci? O mje strzelb? I prz? Zima? O do njich. A mje, chterniniu ju vszetko be? O rovno, serre wuderze? O v pjersiich zdrz? Cimu, jak to moje dzevcz? Wodgarn?? O z? Oti v? Osc v te? I s? Zd? O? Do strzelb? Do nicli njeprzijoceli. V ti chvjil? Je, chternim ca?? Nodzcj? Klod? Na senje, stan?? A provda przed woczoma,? E mom jednak dvoje dzeci i? E to dzir? Kji dzevcz? Tko sena be mje zastapji? O. Ale bjegu moji sprav? Zavroc? Ju be? O zapozdze. Nje be? Obe mje te? Przesz? O do g? Ov? E mje nje puszcz? Do konaj? Cego dzecka, kjej jim s? Dobr? Vol? Woddom. . Jak moje dzecko do njich prz? Zima? O, tej wonji wuskoczil? Novu za p? Ot. Ale j? V?? Strzelb? Z r? Kji i rzek? :. ? Klemko! Kjejbem chco? S? Z njimi bronj? Rozpravjic, to bem sobje jinaczi post? Pji?. I po? O? E? Jem strzelb? Na zemji i szed? Dalij. Tero wonji wod razu vszescc do mje prz? Oczil? Za? O? Il? Je na r? Ce? Elazni kajdan? A jich prz? Dzca rzek? :. ? Tero pojce z nami, panje fon zoborskji! V? Esce aresztovani. Dosc d? Ugo m? A vas pjilovel? Krolu jezora! A j? To povjedzo? : ? Dobr? Vol? Woddo? Jem s? Ve vasze r? Ce! Tam kjile krok? Alij moje konaj? C? Zecko przed smjerc? Mje vo? ? Pozvolita mje s? Z njim woddz? Kovac, tej pud? Z vami, chdze vama s? Vjidzi. Tec jesta ludze. . Vjidzisz , remus, jakji vjilczi norod m? Odz? Na naszi zemji kaszubskji. Mojc dzecko jich lepji zna? O. Pok? D mje vz? L? Provadzil? Stron? Jezora, chdze? Da? O du? I czo? No, dzecko moje pobjeg? O do dom. Ale v po? Drogji do jezora zubjegl? Om drog? Moja bja? Ka i corka njes? C? Du?? Pjerzen? .   po? O? El? J? Przek? Drogji. Na nji le? O? Ze smjerc? V woczach m? Edini sin, moja chva? A i nodzeja. Nji mog? Jem go anji wuscesn? C anji navetk prze? Egnac, bo r? Ce mje sceska? ?? Ta? Elazn? Ale won bjedni vezdrzo? Na svoj? Sostr? , a ta rozumja? A. Bo vz?? A go i spar? A pod plece, a won s? Podnjos? I ca? Ova? Moje r? Ce? Elazem njevoli skr? Povan? . Com v ti chvjil? Rzeszed? V dusz? To le som pon bog na njebje vje. Ale procem nich pruskjich slug j? Ojo? Jak d? B cvjurdi i ze suchimi woczoma. Ale kjej mje wostavjil? Samigo v sodz? Tej vjidzisz co s? Ze mn? Sta? O. . Nje vdarz? Sobje, jak jem s? Naloz? Znovu v moji cel? Ale chvecivsz?? K? Za pjerse, ricerskji znak z matk? Bosk? Zavjeszoni za szej? Prz? Cze? Mje,? E to nje be? Sen? Oden le provda wokrutn? . Ta njeszczestlev? Rava jednak mje tak zmorze? A,? Em zacz?? Schn? C, jak no przed lati na pustkovju. Jakbe na tim ricerskjim znaku na mojich pjersach cz?? E? O jakji namjenjenj? Tak j? Poma? U pogodze? Z mesl? :. ? ? Iv t? Emus z ti sodze nje vi? Dzesz, le pudzesz tam, chdze szed? Przed tob? Krol jezora. . Dozerocz vjidz? C? Co s? Ze mn? Dzeje, v? Be? Ze serca k? Sk ludzkji dusze i sprovadze? Doktora, chturen mje wobezdrzo?. Po tich doktorskjich wodvjedzenach kozel? Je codze? Chadzac po woborze. Ale to s? Na njick nje zda? O. A kjcj jem roz tak na prob? Vz? L v gorsc sekjer? I s? Z nj? Za? O? E? , tej mje s? V g? Ovje zacz?? O kr? C? I muszo? Jem sadn? C. Wod ti chvjile j?? Do? , kjej b? Dze czas pros? Wo ks? Dza. . Jak no marta mje z trz? Enni prize v? Vji? A, tej vz?? A mje do jich cha? Up? Tam mjicho? Mje akuratno wobezdrzo? G? Ov? V molu, v chternim mje golijatw ognjem z mali strzelb? Ranji? , sciga? O mje mocko, a g? Ova bola? A. V? Ose zlepjil?? V ko? Ton wod zesch? I krevji. Tak wonji vzel? To rozpuszczac cep?? Vod? , ja? Doszl? O skor? Potim marta musza? A sparz? Klonovich lest? A ji wojc nak? Od? Mje jich na ran? , wobrzesze? G? Ov? P? Otnem i rzek? :. ? ? Obsk? Brozd? Golijat c?? Ro? , ale? Evigo s? Nje doworo?. Kjej s? Nje prz? Uci pjekjelni wogji? Tej na ten roz smjerc? Ot? Kupjisz. . Tej marta da? A mje gronk mleka do v? Ic? Mjicho? Pozero? Na mje i kjile razi g? B? Wotmiko? , jakbe s? Chco? Wo co pitac. Ale ku reszce volo? To rovnak prz? E wotrzimac. Machn?? R? K? . . ? Vol? Sk? Omu namjenjon? Tego nje minje. Vjedzo? J? Ak nen czernjik s? Zjavji, tej bez njeszczesc?? Nje wobji? Dze. Kjej ju? Es na sv?? Upi rozum dzecinni chco? Pomsc? Krzivd? Jak? , to be? Bes lepji zrobji? , r? N? Vsz? Aminjem v? Eb nigo v? Avjinog? Z czorn? Brod? I bjo? Ima z? Boma. Bo za niim, jak ps? A d? Adem, jid? Slode gorz, zvada, prava, pomsta i? Z? A golijat, choc s? ? Iszczi, jak pon vjelgji, nje je le s? Ug? , chturen robjic muszi to co mu ko??. Ale vjedno bocz? Ebes s? Z tego spovjodo? , jak przest? Pjisz do svj? Ti spovjedz? . Pok? D mjicho? Spjevo? , z g? Ov? Je nje vechodze? Nen, chternigo won nazvo? Czernjikjem. Mjo? Won b? Gorszim wod golijata? Pozdnji, vjele l? O be? O, jakjem so prz? Cze? Te s? Ova mjicha? A i prz? Ac muszo? ,? E won movji? Provd?. Bo v nen czas j? Go jesz nje rozumjo?. . Naszi mje vj? Cij njick nje rzekl? Ale mjicho? Mje wodt? D dze? Kole dnja g? Ov? Wobzero? , bo s? Zno? , jak doktor, na vszelakjich choroscach dobetku i ludzi. Le marcijanna s? Na mje vjedno jisce? A, bo ji gvesno? Ol be? O trampka i varz? Chevkji. Ale wodt? D ju? S? Te? ? Odnim statkjem na mje nje poriva? A. Navetk morcin, chturen co zaman? Vsz? Je s? Do skor? Objero? , dovo? Mje tero poku. . ? Bocz? Knopku, i zapjisz? O to g?? Boko v pamj? C? ? Vszelakjimu stvorzenju do? Pon bog som i to z? Je jego. Dlotego won v?? Na gorze sinaji przikozanj? Nje zabjijej! Nad njemim stvorzenjem pon bog do? Cz? Ovjekovji v? Odz? , ale nje nad drugjim cz? Ovjekjem. Le za vjar? I za wojczezn? Vobod? Mosz wuchvec? Bronj? I bjic i nje mdzesz mjo? Grzechu. A zokon ricerskji ko? E i v tim razu bjic, kjejbe njepotcevi cz? Ovjek nastovo? Na cnot? Bja? Kji, na? ? Bliznigo abo na? ? Tvoje. I v tim razu nje b? Dzesz mjo? Grzechu. ? . ? Won vje wo ti rozpravje z golijatem. Ale to be? O za wojczezn?! Be? Jem timi czasi jesz g? Upi, bom be? Vjar? E pustkovj? Asze je wojczezn? I jem nje vjedzo? ,? E wojczezna m? Anjice, ja? Prz? Orzu, a sprava ji vsz? Dze, chdze mjeszkaj? Ludze moji mov? Wobeczaju. . Jak ma be? A prz? Ti, tej ks? Dz naju poczestovo? V svojim wogrodze: vszeskjich v gromadze. Mjicho? Mu za to wod gbura prz? Oz? Skopa setigo. Tej go jegomosc te? Zaprose? , a kjej ju nas dzeci chco? Pusc? Do dom, vz?? Mjichala na stron i rzek? :. ? Knapsko to, choc m? A? On? Godk? , mj? Tk? M? Ov? I s? Dobrze wuczi. Kjejbe je gbur pusce? Ze s? U? B? Na nowuk? Pjenj? Dze be s? Nalaz? ? . Nacu? Parobkovji nowuka? Ten tu i tak ju v g? Ovje nji m? Z? Dzonigo szeku. Vjidzec to po jego wuczinkach. A n?? Be mjo? Nowuk? I vol? , njeszczesc? Po svjece narobji? , jak ju? C z li? Cucha spuszczoni. Ale co do gnota, to won m?? Zek. Na tim j? Znaj?. Njech? E tede tim gnotem s? U? I zemji, co naju? Evji, a ma go z li? Cucha nje spuszczima. . V ti chvijl?? Prz? Cze? ,? E mom jednak mjecz z? Oti tam pod korunovan? Jarz? Bjin?. Ale vjid? ? Jakji to vjid i zk? D go brac? ?.   * na pustkovju wodt? D njic s? Nje zdarze? O. Straszk sedzo? Zamk? I v svoji jizbje, a na dole v czeladni zegar po? Iko? Czas. Godzen?? Sk? Oda? ? Edna do drugji: jedne na dze? , drugji na noc. Z dnji i noci vj? Za? ?? Tidzenje, z tidzenji mjes? Dze, z mjes? Dzi lata. Sz? O to vszetko svojim porz? Dkjem, jak pon bog prz? Zo? : zosev?? Njiva, zemovi pjeck i latov? Bota na wotmjan? . Stari mjicho? Jesz vjedno spjevo? Svoje pjesnje. A v adva? Ce, kjej s? Omjanni dach jego cha? Up? Ma? Im woknem v? Ro? Ze smjegu, jak zaboczoni grzib, tejj? Njego zachodze? , bo won mje tich pjesnji ze svoji du? I ks? Gji wucze?. Tej i marta svoj? Cliov? Wopatrzivsz? Omaga? A nom spjevac svojim mji? Im g? Osem. . Biva? O te? , kjej p? Kani mroze sc?? ? Ezoro,? E wono noc? Strzela? O jak grzemot. Kjej tede vesokji smjot? Prz? Jet? ? Emj? Abo krzikva srog? Ola? A na svjece, tede mjicho? , nim lego? Do spjiku, v? Bivo? Koz? Ovi rog, na chternim won tr? Bjic wumjo? I chodzo? Na jezoro. Tam won z rogu tr? Bji? Vjelgjim govorem. Wotr? Bjivsz? Edn? Stron? Svjata, tr? Bji? Na dreg?. I tak na vszetkji stron? Jatru. A govor jego tr? B? S? Rozlego? I vo? O? Tak:. Tak tr? Bji? Mjicho? Na vszeskji szter? Nort? Vjata. A bor, chturen naju na tim postkovju navko? Wodgrodzo? , zgurd? A? I, prz? Jet? I smjegjem, vtorzel jimu vjelgjim granjim, bo litovo? S? Te? Nad zb?? Dzonimi. . J? Takjich razach chodze? Z njim, bo ten jego rog spjevo? Mje d? Ugji pjesnje, a j? Ovo v s? Ovo go rozumjo?. Marta s? Vjedno dzevova? A, kjej j? Pjesnj? Rogu povtorzo? , bo wona jego godkji nje rozumja? A. . Roz be? O to przed godi. Mroz c?? Jak rozgami, a mjicho? Nad svoj? Ks? G? Spjevo? Pjesnj? Adva? Tov? :. ? Marto, podejle mje rog ze scan? Mjedziso njedaje bezpjeku, ja? Pud? Na jezoro i wotr? Bj? Na zb?? Dzonigo. Tej j? To? I rzek? :. Przez wobor? Ma s? Pcha? A przek? Smjot, ale za wobor? , chdze budinkji naju nje zastovja? ? Tak nom dech zapjera? O, jakbe nas nje chca? O pusc? Ale ma s? Procem vjichru v? Be? A ja? Na jezoro. Tam mjichot zacz?? Tr? Bjic:. ? Co spjev? G? ? Jak jego granj? Wopuscivsz? Og, wucek? O przez kurzatv? Po bjo? I rovjiznje v las i tam wusad? O cech? Tej ma wobaji nas? Uchiva? A. A tero j? U? Ju verazno dalekji vo? Anj? Mjicha? Ovji s? Te? Tak zdova? O. . ? Vol? Sk? Omu namjenjon? Tego nje mjinje! Vo? Anj? Z? O wod rzekji, chdze wona do jezora bje? I. ? Eli to je cz? Ovjek, to njech go anjo? Stro? R? Koma strzimje,? Ebe nje naszed? , bo tam je wotvart? Da i zotor. A? Eli to je pokusa, tej njech wust? Pji v jimj? Wojca i sena i ducha svj? Tigo!. Tej s? Prze? Egno? A j? Njim. Potim ma sz? A dalij, co zaman? Vsz? Nads? Uchuj? C? . Wodesz? Asma tim sposobem kava? K wod brzegu, chdze przez wolszkji i vjerzbjin? Akji szum jacho? Gor? ,? E v? Osnigo s? Ova s? Nje czu? O. Sz? Asma ca? I szturk vjedno dalij wod brzegu na lod, na chternim kr? Ck ta? Covo? Ze smjotami. Krzikva jednak poma? U jakbe popuszcza? A a zeza chmur chvjilami szkle? Mjes? Dz v pe? Nji. Kjej roz mocnji zasvjece? , mjicho? V? Gn?? Prav? R? K? Navprost i pokozo? Na mol, chdze rzeka sz? A v jezoro. Las bo tam dochodze? Bokjem ja? Do jezora, a za rzek? Wust? Pji? Pola. Przez to jak na d? Onji vjidzec be? O wolszk? , chterna s? Pochile? A do jezora, jakbe mja? A vpadn? C, a rebokom vjedno be? A mjerkjem. Tam dosc daleko na jezoro stoja? A wotvart? Da. Mjicho? Jak be chco? Njico rzec, ale s? Strzimo? I pito? :. Tej j? Zdrzo? Te? I vjidzo? : njico czornigo sz? O jezorem. I vjidzec be? O,? E to jidze prosto v stron? Woni wolszkji nad zotorem. Mjichol be? Ti sami vjar? Rzek? :. Tak ma vo? A? A. Ale vjater nasze vo? Anj? Eko? Vstron. Vjidza? Asma leno,? E to tam przed nama prz? Chle? O kraczaj? U ni wolszce. Jak mjicho? Vjidzo? ,? E vo? Anj? Jick nje pomog? Z?? Rog do g? B? J?? D? C. . Ale skutk be? Takji,? E to przed nami nje navroce? O z drogji, le neka? O na dravoka ku wolszce. Na to mjicho? S? Stanovji? I rzek? :. ? Nji ma jinszi rad? T? Remus, mosz m? Odsz? Nogji. Bjegej na dravoka i go navroc? Bo jinaczi vpadnje, jak bog? Iv, v przer? Bel. J? Egac nji mog? , bo mje m? Rzeszk v pravi nodze wokulavji?. . Tak j? E? Do? , le vz?? Jem dravovac. Molami go? I lod szkle? Z pod smjegu. Tam j? Slizo? Chi? E dalij z woczoma vlepjonimi v to, co s? Tam przede mna sz? Tole? O. Jak jem ku reszce mog? Rozeznac postacej? Ludzk? , tej jem vo? O? :. ? St? - st?? Tej to mje rovnak wuczu? O i s? Stanovji? O a potim j?? O jisc ku mje. Czim bli? Ij, tim veraznji j? Doznovo? ,? E to nji? Odna wukozka, le cz? Ovjek. K? Sk dzivno won v? Rzo? , bo zdovo? Mje s? Ma? I, jak mjetelok, a d? Ug? Brod? Szamoto? Mu vjater, jak s? Om? V dachu przez gap? Ozczepranim. Na plecach jakbe mjo? Gorb. Ale kjej ma ju nasz? A na s? , tej j?? Dozno? ,? E to be? Ma? I? Id z d? Ug? Brod? I t? Omokjem na plecach. Tak j? Zek? :. Ale won le na mje zdrzo? I nje wodrzek? Njick. Tak j? O vz?? Za remj? I provadze? Nazod, tam chdze? Do? Mjicho? Na lodze. Nen, skorno go wuzdrzo? , zavo? O? :. ? A to t? Es, gabo! Njeszczestlevi, jak? Es mog? Na n? Wolszk? Zavroc? Wuton?? Bes bez retunku. Tej? Id gaba wodrzekl:. ? Njech bog vama woboma zap? Aci d? Ugjim? ? M. J? U? Vaju tr? Bjenj? Ale mje be? O, jakbe to sz? O tam z nortu lasa. . ? T? Es pod zob? Ockjigo pustkami, a ma tu jidzema po jezorze. ? Bogu njech b? Dze chva? A! J? Slo? ,? E jem na polu pod lipnem. . ? Njech mu pon bog d? O l?? I rozvj?? E mu j? Zek, cobe godo? Vszetkjimi godkami svjata. ? Ebe nje won, mokr? Da be? Abe mje po? K? A v t? Straszn? Noc. Aj vaj! Pomeslec, co za njeszczesc? Elobe s? Sta? O, kjejbe nje won. Sto l? Jech? Ije! Co movj?? Tes? C l? Milijon l? Ale ma ti jego komediji zrobji? A ku? C, zabra? A go mjedze sebje i sz? A do pustkovj? Na woborze rzek? Mjicho? :. ? Gbur be s? Gorze? , kjejbesma tego zmarz? Igo? Eda nje zaprovadze? A do njego. Ko won je tu panem i jego je goscena. . Tak ma vz?? A i go zaprovadze? A do czeladni. Jak ma vesz? A, won rzek? :. Pana jezusa? Id vej pochval? Nje chco? , ale ma tego jimu nje rechova? A. Bo won provdzevi vjar? Je zno?. . ? Edzesko be? O mal? Ch? Op takji? Jak to movj? ? Jak str? K bobu. J? Hturen mjo? Jem l? Osm? Sce, zdrzo? Jem gor? Jego g? Ov? Jak chojeczka szczitem dachu. A przezeb? I muszo? B? Srodze, bo d? Ugji cnjik jego pobjeg? I be? Modro. Zacz?? S? Tede chvj? Dac i klepac,? Ebe mu s? Krev rozrucha? A. Tej wotvorze? Sv?? Omok (a kjej jem sprobovo? , tej dzivno mje belo,? E takji lebjoda go wunjesc mo? E) i v?? Z t? Omoka gronuszk. Z jinszigo won jesc nje chco? , bo mujego vjara tego bronji? A. . Naszi na pustkovju go ju znel? Jarmark? Chdze won przedovo? Guze, njitki, blevj? Zkji i co ludze jinszigo na vs? Otrzebovel? Na naju pustkovj? On ma? O zazero? , bo tam ludze so bezma? A vszetko sami zrobjic potrafjil? . Na dregji dze? Na wobjod jeszcze? Id be? , sod? Won z nami do wobjadu, ale jod? Le ze svigo gronuszka. Ale po wobjedze prose? Vszetkjich,? Ebe sobje jego tovar? Obezdrzel? Rzek? :. ? Zdzevjita va s? , potcevi ludze, co j? Vszetko mom v moji torbje. Pon mjeszka dob? Dze, a panji kupji guzikji, njitkji: vszetko po po? Detkji. Mjicho? Kupji st?? K? Dlo svoji mart? Sno? ? Zevcz?! R? V? T?? Ka ve varkocze, a vszesc? H? Opoc? Obje pj? T? A nj? Wulotaj?. Morcin kupji grzebjiszk, bo kjej grzeva je szad? O nobelnjeszi ko? Njizaczim nje v? Rzi. Dlo remusa, mojigo v? Vce z mokri vod? Dom vszetko napo? Zadarmo. Co chce mjec z tego mojigo ca? Igo maj? Tku vjelgjigo, co go na mojich plecach nosz? , vszetko mjec mo? E. S? Zvjercad? A, grzebjiszkji, li? Cuszkji do zegark? Szelkji. A na spodku mom ks?? Kji, takji? Adn? E chto czel? P? Akac muszi, chocbe mjo? V? Trob? Jak vo? A serce jak kam. A cu? J? M dlo pann? Arcijann? Vjem! Mom! Tuzin? E? K ze srebra. A choc nje s? Ze srebra, to s? Tak svjec? Jak srebro, a to je gru? T. A jeden prz? M, malinkji, dlo knopa, co go b? Dze mja? A, jak s? Wo? Enji jesz przed zopusti. . ? Jak s? Panna marcijanna wo? Enji. Bo j? Zeto? V ji planece,? E na trz? Role vdovc po nj? Przi? Dze. Nje za stari, nje za mlodi, szekovni, stateczni, nobo? Ni? Ju je v drodze. A sposob m? E? , cobe jim bjeda nje dokurcze? A. P? Kn? Ze zozdrosc? Vszetkji dzevkji v ca? I parafiji. Panna marcijanna kupji planet? , chdze to vszetko napjisan? Toji. Zaru v? Ukom. . Na to marcijanna zacz?? A go vadz?? E won z nji podkorbj? Ale? Id gaba le ma? Imi, czornimi woczoma bleszczo? Na vszestkji stron? Trz? S? G? Ov? , tak? E jego d? Ug? Oda jak vjechc nadlotiva? A. Tej wobroce? S? Do mart? V? Gn?? Z mjecha pj? Kn? Ro? Ov? St?? K? , na dva polce szerok? , trzimj? C? I pod wocz? O cacko, napjero? S? :. ? Tak? Szn??? Ka wu? Eda v mjesce kosztuje talara, ale j? Dom za pj? C wosmok? Njech tatk j? Kupji svoji sno? I corce. . ? Grzeczni kavaler kupji? Adni pannje tak? St?? K?. Samigo mje kosztuje wona po? Talara, ale j? Dom wosmok tanji. Bo mje tu retovel? Wod mokri vod? Jesc del? . Wob tak? Godk? ? Id poma? U vszetko v? Be? Ze svojigo mjecha i powuk? Odo? Na? Avje prz? Pjecku. Ku reszce v?? A i ks?? Ka, wo chterni won movji? ,? Ebe s? Kam rozp? Ako? Czetaj? C? Tak j? Vo? O? Sobje:. Gbur, nje rzek? Sz?? Ova, v? Be? Mjeszk i mje do? Cvjardigo talara. Tak j?? Eda:. ? Ti ks?? Kji v mjesce nje przedadz? Le na vog? Z? Ota. Bo jich nji ma vjele. Drukarze nji mog? S? Jich nadrukovac. Jesz cep?? J? Ludze v? Vaj? Sobje prz? Vjerzach drukarnji. Som krol j? Czet? Kratochvjil? Svoji krolevskji bja? Ce vjeczorem, kjej ju ber? O i korun? V komodze zchovo?. A krolov? O? D? Raz? P? Akac muszi. A jak s? Nap? Acze do negji, tej s? Pit? Tej s? Vszesc?? Eraj? ,? E tego njibe nje vjedz?. Bo jak be s? V?? O,? E ta ks?? Ka je wode mje, tobe? Edz? Ostel? A du? ? Rava. Tej j? Id gaba, prz? Ed? Bem do krolevskjigo dvoru za minjistra abo pjerszigo bot? Zeszczicela i bem muszo? V pozloconi karece jezdzec, zamjast czapac nogji czapem zemskjim. Ale j? Ch ks?? K mom jesz ca? I ma? Del. A tobje, parobku? Bos t? Mje moje? ? Retovo? ? Wodst? Pj? J? Napo? Zadarmo. Njech strac?! Po? Talara, a ks?? Ka je tvoja! ? Jak j? Co? ? Edovji p? Ac? Mjicho? Mje wuchvece? Za r? Kov i rzek? :. ? Co mjicho? Movji! Zveczajn??? Ka? Aj vaj! Nji m? Na z? Oti woprav? Chocbe i na dijama? Tov? Zas? Ugiva? A. Bo kjejbe tak? Mja? A, tobe s? Ludze zaru doznel? Co wona je vorta i be mje wopedl? Wobrabovel? Jakbem skorb jakji mjo? V mjechu. Ale? E to jimu, remusovji, chturen mje navroce? Wod mokri vod? Spuszcz? Jesz trojoka: njech pamj? L? Da gab?!. Zdo? Mje szestnosce detk? Mojigo talara a j? Z?? Ks?? K?. Tej jem vjidzo? , jak marce s? Polel? Wocz? O ni st?? Kji. Dodo? Iem tej? Edovji jesz reszt? Moj? Bez detka im kupji? N? St?? K? Dlo mart? . Morcin, chternigom przed lati pozvo? Absalonem, poprovdze so kupji? Grzebjiszk. A pozdnji won s? Z marcijann?? Czerzo? ,? E njibe? Eda zatrzima? A, jak ju vszesc? Oszl? Abe wod njego kupjic svoj? Planet? Z nim vdovcem, chturen mjo? Po nj? Przi? Sc. Ale ta planeta be? A gvesno podrobjon? O mjin?? Popjelc i przednovk, a vdovc? Oden nje prz? Ed?. Ale j? Wuvo? O? ,? E le som pon bog vje, co s? Stanje jutro i zanjevjitro, za rok i za dva. A kjej won komu prz? Odni czas wobjavji z? Askji, tej gvesno nje na to,? Ebe to? Id v mjechu nose? I za pjenj? Dze przedovo?. . Moja ks?? Ka mje s? Barzo vjidza? A i nji mog? Jem s? Do? Dac czetanj? A pjersz? Be? A ks?? Ka, chtern? M wod czas? Owukji vjar? Vj? Ti mjo? V r? Ku. Na pjerszi karce czeto? Jem nadpjis: genovefa. A? Id mje v?? E? ,? E to przezvjisko nobo? Ni i sno? I ks?? Njiczkji, chtern? Ji na? Eni njedovjinnje v? Ko? Z palacu przez wobmov? Ludzk?. . ? Id, njim szed? Svoj? Drog? , prz? Ed? Do mje woddz? Kovac s? ? Jak won movji? . J? Sedzo? Pravje v chlevje na mojim? O? Ku. Wokoma liza i gnjadi? Arl? V? Obrok. A won stan? L przede mn? , jakno jakji krosnj? Z bojkji, musko? Svoj? D? Ug? Brod? I rzek? :. ? Remus, ma jesz roz lepszi ha? Del zrobjima, ma dvaji. Tobje nje je pjisan? Ebes na pustkovju prz? Onjach i p? Ugu do? Do? S? Sevi g? Ov? Tak movji tvoja planeta, v tvojich woczach napjisan? . Jesz vjedno mje dzivno, zk? D timu bjednimu cz? Ovjekovji tak? Dka prz?? A do g? Ov? Bo sprovdze? O s? Na s? Ovo, co won mje v nen czas v stanji przepovjedzo?. . Kjej s? Robota sku? Cze? A i v jizbach ludze vjid pozapolil? Tej j? Chodze? Do mjicha? ? Mjicho? Zapolo? Svjeczk? Na stole i rozk? Odo? Sv? Jelgji pjesnjik. Marta i j? A mu pomagala spjevac. Po v? Jevanju marta zatch? A drzozg? Smoln? V kominku, a j? D? Blisko vjidu i ji czeto? Wopovjesc wo genovefje. Czetac tom wumjo? , le moja ska? On? Dka mjicha? A pobudza? A do smjechu. Tej marta, choc ji kulavo sz? O prz? Dzenj?? Tku wopovjesc? Njitka ji s? Vstec wuriva? A? Vz?? A czetac, a j? , vodzivsz? Woczoma po literach, podpovjodo?. . Jakji tam b? Ludze dobri i lechi! Vszetko, com tam z mart? Prz? Ominku czeto? , stoja? O mje przed woczoma, jakbem na to patrze? Z blizka. A cesze? O mje,? E na njiin pustkovju rovnak takjich z? Ich ludzi nje be? O, jak v wopovjesc? ? Oden cz? Ovjek z naszich nje be? Be bjedni genovefje tile wutropjenj? Bjed? Pravji? . Ten pjerszi roz czeta? Asma, ja? Dreg? Trzec? Zozga v kominkii s? Spole? ? A mjicho? Z g? Ov? , spart? Na r? Ce, prz? Tole na svojim grebim spjevniku wusn?? . A jak won ju mocko chrapjec zacz?? , tej marta zamk? A ks?? K? I rzek? A:. ? Tero ju czas spac! Ale mje s? Njijak nje chca? O woprzestacv s? Uchanju. A jak jem pozdrzo? Po scanach, tej vszetkji svj? Ci ze scan? Rz? Uchival?? Przigodom i ku? Covimu dob? Cnotlevi genovef? . ?? Id, choc njevjerni, pevno? Gac nje? Go?. A j? E dzevuj? S? Krolovji,? E vjeczor kole vjeczora czetac muszi z ti ks?? Kji. B oj? Mog? Znji czetac przez ca?? Noc. . ? Vjera? Id jednak? Go?. Bo j? M wudb? E tak? Olov? Tile kratochvjile i zobav? E strojaini i tu? Cami,? E vjeczorami takjich ks?? K nje czet? Ak ma bjedni ludze. . Ale j? Bsto? Prz? Svojim. Bom so wuvo? O? ,? E jak wona zchovje korun? I ber? O v szuflad? , tej je le cz? Ovjekjem, jak ma drudz? Ko jedn? Le dusz? Pon bog na pocz? Tku svjata prawojcovji jadomovji do? V raju. A vszeskjich stvorze? Na jedno mod? O. Takji vjar? J?? V nen czas. .   aleksander majkowski is a well-known and respected kashubian writer and author of poems, plays and novels. He was born on 17 july 1876 in ko? Cierzyna in kashubia, the son of jan and j? Ina n? Bask. He attended primary school and pro-gymnasium in his hometown, then moved to the gymnasium in chojnice in 1895. After two years, the money was found to enable him to study medicine in berlin. He spent three years there, experiencing either consciously or not european modernism. In berlin he became acquainted not only with the world of science but also with the artistic bohemia, among which the name of stanis? Aw przybyszewski was particularly noted. Although it is not known whether they knew each other, it is certain they had the same tailor? W? Adys? Aw berkan, who mentioned both of them in his memoirs. Later majkowski continued his studies in gryfia (greifswald), where he took an accelerated course in the history of pomerania and kashubia. Sent down from this institution at the end of february 1901 for patriotic activities, he moved to munich and continued his studies in the autumn. As munich was the second capital, after berlin, of european modernism, the conditions were favourable for becoming acquainted with contemporary literature and art, and majkowski took full advantage of this. He was already the author of? Jak w kosc? Nie koscen? Obrel? Abo pi? C kawaler? Jedn? Dyn? Utka? , a satirical poem written in kashubian during his berlin period and published in gda? Sk in 1899. In 1903 he began work in gda? Sk on his next opus, for which the modernist aura of the city, and the satanism which was not indifferent to it, were of some significance. This was a tale about the kashubian devil,? Jak sm? Tk po swiece w? Drowo?? (1903). This initiated the kashubian epic about remus, which appeared in subsequent years. The hero of this epic, wandering around kashubia with his barrow, and sm? Tk had already appeared in his humorous poem about ko? Cierzyna. After munich, where majkowski had finished his medical studies in 1903, the next stage of his european peregrinations, reminiscent of the wanderings of remus around kashubia, turned out to be zurich. In this city he wrote his doctoral thesis on lead poisoning in blood, which he defended in september 1904 in munich. He commenced medical practice as an assistant in the hospital of the blessed virgin mary in gda? Sk. It was there also that he began work as a journalist in 1905, editing in? Gazeta gda? Ska? The kashubian supplement? Dru? Ba?. In pozna? He published a volume of poems,?? Piewe i frant?? (1905). He returned to ko? Cierzyna at the end of the same year. Between 1906 and 1911 he not only worked as a doctor in his hometown but also engaged in social work, cultural activity and anti-germanisational activities. In 1908 he began editing the kashubian? Gryf? And founded the society of people? S reading-rooms in 1909. In 1911 he moved to sopot, where he was one of the organisers of the society of young kashubians in gda? Sk and one of the founders of the kashubian-pomeranian museum, established in sopot in 1913. He also ran a medical practice here up to the outbreak of the first world war. He was called up into the german army, in which he served as an army doctor, initially in che? Mno, then in pi? Awa, kr? Iec and krak? Later in ukraine, rumania and france. He returned to sopot in july 1918 and almost immediately became involved in polish and kashubian affairs in pomerania, editing the? Dziennik gda? Ski? In 1919 and being involved in the independence issue in 1919-1920. Among other activities, he served on the international commission establishing the polish-german border and set up in grudzi? Dz in 1920 the pomeranian council, over which he presided. In 1921 he married and settled in kartuzy. As the poviat medical officer he conducted a practice and returned to his editorial and writing work. Between 1921 and 1923, and also in 1925, he edited? Pomorzanin? And? Gryf?. He wrote?? Ycie i przygody remusa? , publishing fragments of this kashubian epic in 1922 and 1923 in? Gryf? And? Pomorzanin? , among other places. The first part was published in 1930 in kartuzy. He did not live to see the publication of the full work, dying, one year before its publication in toru? , on 10 february 1938. This novel, not without cause referred to by majkowski as the? Kashubian mirror? , is made up of three parts:? Na pustkowiu? ,? Na swobodzie i w niewoli? And? Sm? Tk?. They tell the story of the vicissitudes of the life of the eponymous hero and represent the stages of his ideological and mental evolution. As the plot of the novel takes place in the second half of the nineteenth century in kashubia, the hero desires to fulfil himself as a defender of the land and its people. The narrator remembers remus from his childhood, when he would be seen with his barrow full of devotional articles and books in kashubia. Everyone regarded him as being off his head, when he spoke in his garbled way of the princess and the ruined castle. We learn about his life story, which began with him as a shepherd in lipi? Skie pustki on zab? Ocki? S farm and ended with the unsuccessful battle against sm? Tk, from his memoirs, which he left with a teacher in lipno for those who wanted, like him, to rescue the princess from the enchanted castle. In the dream-tale of the figure of remus, majkowski presented not only the tragedy of the germanisation of kashubia, but also the idea of liberation and the return of the kashubian lands to their former glory. In order for this to happen, the kashubians would have to become strong in thought and spirit. That this intention was not alien to majkowski from the first period of his creative writing activity can be seen not only from his early poem and later verses, but also from the? Historia kaszub? (1938), written simultaneously with the remus epic, and from the unfinished novel? Pomorzanie?. Kashubian matters also served majkowski as material for his journalistic writings, such as the literary sketch? Hieronim derdowski? (1911), the guide to the kashubian switzerland? Zdroje raduni? (1913) and many articles written for numerous publications in gda? Sk, pomerania and poland. The manuscript? Pami? Tnik z wojny europejskiej 1914? , which has only recently been published, was also not devoid of thoughts about kashubians and their future. . Bibliography - a. Majkowski, jak w kosc? Nie kosceln? Obrel? Abo pi? C kawaler? Jedn? Dyn? Utka. W osem spiewach, gda? Sk 1899. - a. Majkowski, wiersze i frant? . Zebra? , opracowa? I s? Ownikiem opatrzy? Leon roppel, gdynia 1957. - a. Majkowski,? ? I przigod? Emusa. ? Ycie i przygody remusa. Cz??? I - iii, prze?. Lech b? Dkowski. Wst? P wojciech kiedrowski, oficyna czec, gda? Sk 1995. - a. Majkowski, historia kaszub? Gda? Sk 1991. - a. Majkowski, pomorzanie, "kasz? " 1958, nr 6; 1970, nr 3. - a. Majkowski, pami? Tnik z wojny europejskiej roku 1914, z r? Kopisu odczyta? I opracowa? , wst? Pem i przypisami opatrzy? Tadeusz linkner, wejherowo - pelplin 2000. - r. Ostrowska, i. Trojanowska, bedeker kaszubski, wydawnictwo morskie, gda? Sk 1978. - t. Linkner, heroiczna biografia remusa. W zwierciadle mitu i kaszubskich wierze? , oficyna czec, gda? Sk 1996. -? Ycie i tw? O??. ? Y z konferencji naukowej. Wejherowo 4 x 1996, pod redakcj? J? A borzyszkowskiego, wejherowo 1997. - majkowski aleksander, w: literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. I, warszawa 1984. . ? Ci. Urodzi? Si? 17 lipca 1876 w kaszubskiej ko? Cierzynie jako syn jana i j? Iny z bask? Szko?? Powszechn? I progimnazjum uko? Czy? W rodzinnym mie? Cie, natomiast gimnazjum w 1895r. W chojnicach. Po dw? Latach, kiedy znalaz? Y si? Pieni? Dze, rozpocz?? Studia medyczne w berlinie. By? Tam trzy lata, do? Wiadczaj? C umy? Lnie lub bezwiednie europejskiego modernizmu. W berlinie pozna? Nie tylko w? Wiat nauki, ale zapewne i artystycznej bohemy, w? R? Kt? Szczeg? E g? O? Ne by? O nazwisko stanis? Awa przybyszewskiego. Chocia? Nie wiadomo, czy si? Znali, to mieli tego samego krawca - w? Adys? Awa berkana, kt? W swoim pami? Tniku zar? O jednym, jak drugim nie zapomnia? Napisa?. ? Studia w gryfii (greifswald), gdzie odby? Przyspieszony kurs historii pomorza i kaszub. Relegowany pod koniec lutego 1901 roku z tej uczelni za patriotyczn? Dzia? Alno??. ? Si? Do monachium i jesieni? Rozpocz?? Dalsze studia. Poniewa? W monachium, tej drugiej po berlinie stolicy europejskiego modernizmu, by? Y korzystne warunki dla poznawania? Esnej literatury i sztuki, wi? C majkowski wiele z tego skorzysta?. . ? Ju? Autorem napisanego w berli? Skich czasach kaszubskim j? Zykiem satyrycznego poematu jak w kosc? Nie kosceln? Obrel? Abo pi? C kawaler? Jedn? Dyn? Utka, wydanego w gda? Sku roku 1899, tu za? W roku 1903 rozpocz?? Prac? Nad kolejnym utworem, dla kt? O znacz? Ca by? A modernistyczna aura tego miasta i nieoboj? Tny jej satanizm, je? Eli by? A to powiastka o kaszubskim diable jak sm? Tk po swiece w? Drowo? (1903). Inicjowa? A ona powsta?? W nast? Pnych latach kaszubsk? Epopej? O remusie. Zreszt? Jej bohater, w? Druj? Cy ze swoj? Taczk? Po kaszubach, oraz sm? Tek pojawili si? Ju? W humorystycznym poemacie o ko? Cierzynie. . ? Czy? Studia medyczne, nast? Pnym etapem jego europejskich peregrynacji, jako? Ywo przypominaj? Cych remusowe w? Drowanie po kaszubach, okaza? Si? Z? H. W tym mie? Cie napisa? Prac? Doktorsk? O zatruciu krwi o? Owiem, kt? Obroni? We wrze? Niu 1904 roku w monachium. Praktyk? Lekarsk? Rozpocz?? Jako asystent w szpitalu naj? Wi? Tszej marii panny w gda? Sku. Tam r? E? Zaj?? Si? W 1905 roku praca dziennikarsk? , redaguj? C w "gazecie gda? Skiej" kaszubski dodatek "dru? Ba". Natomiast w poznaniu wyda? Tomik poezji? Piewe i frant? (1905). Do ko? Cierzyny powr? Pod koniec tego? Roku. W latach 1906-1911 zajmowa? Si? W swoim mie? Cie nie tylko leczeniem, ale tak? E prac? Spo? Eczn? , dzia? Alno? Ci? Kulturaln? I antygermanizacyjn? . Tu rozpocz?? Redagowa? . ? Si? Do sopotu, zaj?? Si? Wsp? Rganiozwaniem w gda? Sku towarzystwa m? Odokaszub? Tworzeniem muzeum kaszubsko-pomorskiego, kt? Zaistnia? O w sopocie w roku 1913. Tu prowadzi? R? E? Praktyk? Lekarsk? I tutaj zasta? Go wybuch i wojny? Wiatowej. Powo? Any do niemieckiej armii, przebywa? Najpierw jako lekarz wojskowy w che? Mnie, potem w pi? Awie, kr? Cu i krakowie, na ukrainie, w rumunii i we francji. Do sopotu powr? W lipcu roku 1918 i niemal natychmiast zaj?? Si? Spraw? Polsk? I kaszubsk? Na pomorzu, redaguj? C w roku 1919 "dziennik gda? Ski" i zajmuj? C si? W latach 1919-1920 kwesti? Niepodleg? O? Ciow?. Pe? Ni? M. In. S? U? B? W komisji mi? Dzynarodowej ustalaj? Cej granic? Polsko-niemieck? , za? O? Y? W roku 1920 w grudzi? Dzu rad? Pomorsk? I by? Jej prezesem. . ? Eni? Si? I zamieszka? W kartuzach. Jako lekarz powiatowy zaj?? Si? Leczeniem i wr? Do pracy redakcyjnej i pisarskiej. Redagowa? W latach 1921-1923 i 1925 "pomorzanina" i "gryfa". Zaj?? Si? Pisaniem? Ycia i przyg? Emusa, og? Aszaj? C fragmenty tej kaszubskiej epopei m. In. W roku 1922 i 1923 w "gryfie" i w "pomorzaninie", a potem jej pierwsz? Cz???. ? Nie przypadkiem przez majkowskiego "zwierciad? Em kaszubskim" tworz? Trzy cz?? Ci: na pustkowiu, na swobodzie i w niewoli, sm? Tk. Opowiadaj? One koleje? Ycia tytu? Owego bohatera i s? Zarazem etapami jego ideowej i psychicznej ewolucji. Poniewa? Akcja utworu dzieje si? W drugiej po? Owie xix wieku na kaszubach, wi? C pragnie on spe? Ni?. ? Jako obro? Ca tej ziemi i jej ludu. Narrator zapami? Ta? Remusa z dzieci? Stwa, kiedy to widywa? Go z w? Em pe? Nym dewocjonali? Ksi?? Ek na kaszubach. Wszyscy uwa? Ali go za niespe? Na rozumu, gdy sw? Niewyra? N? Mowa opowiada? O kr? Nie i zapad? Ym zamku. O jego? Yciu, kt? Od pastuszej s? U? By w lipi? Skich pustkach u gospodarza zab? Ockiego si? Rozpocz?? O, a nieudan? Batali? Ze sm? Tkiem si? Sko? Czy? O, dowiadujemy si? Z jego wspomnie? , kt? Po sobie zostawi? U nauczyciela w lipnie dla tego, kt? Kiedy? Chcia? Podobnie jak on wybawi?. ? Tego zamku kr? Iank? . Bowiem w postaci remusa i jego onirycznej ba? Ni majkowski przedstawi? Nie tylko tragedi? Germanizowanych kaszub? Ale ide? Ich wyzwolenia i powrotu kaszubskiej ziemi do dawnej? Wietno? Ci. Aby to si? Sta? O, kaszubi powinni sta?. ? U? Y? Y tak? E prace publicystyczne majkowskiego, jak literacki szkic hieronim derdowski (1911), przewodnik po szwajcarii kaszubskiej zdroje raduni (1913) i wiele artyku? ? Isanych do wielu pism w gda? Sku, na pomorzu i w polsce. Tak? E pozostawiony w r? Kopisie pami? Tnik z wojny europejskiej roku 1914, kt? Doczeka? Si? Pe? Nego wydania dopiero teraz, nie by? Wolny od my? Li o kaszubach i ich przysz? O? Ci. . Literatura - a. Majkowski, jak w kosc? Nie kosceln? Obrel? Abo pi. ? C kawaler? Jedn? Dyn? Rutka. W osem spiewach, gda? Sk 1899. . - a. Majkowski, wiersze i frant?. Zebra. ? . Lech b? Dkowski. Wst? P wojciech kiedrowski, oficyna czec, gda? Sk 1995. . - a. Majkowski, historia kaszub? Gda. - a. Majkowski, pomorzanie, "kasz? " 1958, nr 6; 1970, nr 3. - a. Majkowski, pami. - r. Ostrowska, i. Trojanowska, bedeker kaszubski, wydawnictwo morskie, gda. - t. Linkner, heroiczna biografia remusa. W zwierciadle mitu i kaszubskich wierze. ? Y z konferencji naukowej. Wejherowo 4 x 1996, pod redakcj? J? A borzyszkowskiego, wejherowo 1997. . - majkowski aleksander, w: literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. I, warszawa 1984. . Aleksander majkowski nie doczeka? Si? Za? Ycia tego szcz?? Cia, jakim dla ka? Dego pisarza jest opublikowanie jego dzie?. Pracowa? W zaciszu do ko? Ca, o s? Aw? I reklam? Nie dba? , w? Asnych? Rodk? Ie mia? , a spo? Ecze? Stwo tak oboj? Tne zwykle dla spraw wydawniczych, z pomoc? Mu nie przysz? O. Wiele prac pozosta? O wi? C w r? Kopisach, a w? R? Ich dzie? A o nieprzemijaj? Cej warto? Ci, stanowi? Ce owoc d? Ugoletniego tw? Ego wysi? Ku. Posz? Y tak? E w niepami?? Poezje, opowiadania i obrazki kaszubskie oraz cenne artyku? Y rozproszone po czasopismach. Niedost? Pne s? Te? Ksi?? Eczki wydrukowane przed wojn? , kt? Dzisiaj, podobnie jak "gryf", nale?? Do rzadko? Ci. Nikt nie zna? Lepiej ludu kaszubskiego ni? Majkowski. Nieprzerwanie i niestrudzenie, a? Do zapomnienia samego siebie, po? Wi? Ca? Najlepsze swe si? Y, by wsp? Raci kaszub? Ydoby? Z zapomnienia i pogardy, uchroni? Ich od zgermanizowania, podnie?? W nich dum? Szczepow? I wr? Im dawn? Chwa??. S? Przeto pisma majkowskiego bogat? , najbogatsz? Jak? Posiadamy, skarbnic? Wiedzy o kaszubach. S? Tak? E w? R? Ich dzie? A o trwa? Ej warto? Ci literackiej, w kt? H po raz pierwszy w formie wysoce artystycznej wypowiedzia? A si? Dusza kaszubska. Wszystkim pismom za? Wsp? Jest nie? Miertelna idea pracy i po? Wi? Cenia si? Dla swego ludu, idea, kt? Uczyni? A majkowskiego przyw? Kaszub? Powy? Sze wzgl? Dy i te g?? Bokie warto? Ci, zawarte w spu? Ci? Nie zmar? Ego bojownika i poety, zrodzi? Y my? L, by wystawi? Mu po? Mierci pomnik- sercu jego niew? Tpliwie najmilszy- w postaci zbiorowego wydania jego pism. Dadz? One najlepsze? Wiadectwo i cz? Owiekowi i pisarzowi, a z pokolenia w pokolenie przekazywa? B? D? Kaszubom zamkni? T? W nich iskr? Bo?? - "iskr? Ormuzdow? ". One tak? E utoruj? Nieodkrytemu jeszcze ci? Gle regionowi kaszubskiemu drog? Do zaj? Cia nale? Nego miejsca w literaturze i kulturze polskiej, a przez to stan? Si? Jeszcze jednym ogniwem spajaj? Cym ziemi? Nadmorsk? Z reszt? Polski. Inicjatywa wydania wszystkich pism powsta? A w ci? Gu druku powie? Ci "? ? I przigod? Remusa", najdojrzalszego dzie? A poety. Dlatego ukazuje si? Ona jako tom pierwszy. To przypadkowe wysuni? Cie jej na czo? O ma o tyle znaczenie,? E od razu wprowadza czytelnika w? Wiat autora, w kr? G jego najg?? Bszych uczu? I my? Li, jest bowiem jakby jego symboliczn? Autobiografi?. . Aleksander majkowski wyszed? Ze? Rodowiska ma? Omiejskiego. Urodzi? Si? W po? Udniowej cz?? Ci kaszub, w ko? Cierzynie, 17 lipca 1876 r. Ucz? Szcza najpierw do niemieckiego gimnazjum w rodzinnym mie? Cie, nast? Pnie w chojnicach, gdzie jako cz? Onek tajnego k? A filomackiego pod nazw? "mickiewicz" po raz pierwszy styka si? Z polsk? Histori? I literatur? I gdzie zaczyna stawia? Pierwsze kroki na polu literackim. ? E mia? W tym kierunku zdolno? Ci,? Wiadczy? O przychylne echo, jakie si? Odezwa? O po ukazaniu si? Pierwszego jego utworu, humorystyczne satyrycznego poematu p. T. "jak w koscerznie koscelnygo obrele" (gda? Sk 1899), napisanego pod wp? Ywem jarosza derdowskiego, poprzednika jego na niwie poezji kaszubskiej. Gdy poemat wyszed? Z druku, by? Ju? Majkowski studentem medycyny. Mimo bowiem wyra? Nych zami? Owa? Do literalury, ze wzgl? D? Yciowych obra? Zaw? Ekarza. W r. 1897 zapisa? Si? Wi? C na uniwersytet berli? Ski, sk? D nast? Pnie przeni? Si? Do gryfii i monachium. Pobyt na uniwersytetach niemieckich, pe? En gor? Czkowej pracy, dzia? Alno? Ci organizacyjnej i. Bogatych prze? Y? , ukszta? Towa? Bogat? Dusz? Przysz? Ego przyw? Kaszub? Wielkiego pisarza artysty. Dwa by? Y w szczeg?? Ci momenty, kt? Zadecydowa? Y o kierunku? Ycia majkowskiego. Pierwszy to ods? Oni? Cie pomnika adama mickiewicza w warszawie w r. 1898. "ta chwila- pisze pod koniec? Ycia w swoich wspomnieniach - kiedy spad? A zas? Ona z postaci wieszcza narodowego, przedstawionego z r? K? Na sercu, jakby chcia? Powiedzie? : " kocham za miliony ",- a ja sta? Em u jego st? Nielicznymi reprezentantami spo? Ecze? Stwa, wywar? A na mnie niezatarte do dzisiaj wra? Enie". Pozna? Bowiem wtedy,? E w? R? L? Niewaj? Cej pot? Gi zaborc? Est inna wy? Sza si? A, kt? Porywa nar? Czyni go nie? Miertelnym. Wtedy. Uwierzy? Tak? E w jego odrodzenie. Nie bez wp? Ywu by? O zetkni? Cie si? Przy tej samej okazji z polskim? Wiatem politycznym, naukowym i literackim, m. I. Z korfantym, prof. Kar? Owiczem, janem kasprowiczem oraz z c? Mi i wnukiem mickiewicza. Drugim decyduj? Cym momentem by? Pobyt na studiach uj gryfii, dok? D uda? Si? Nie tylko dla s? Awnego wydzia? U medycyny, ale wi? Cej jeszcze dla poci? Gaj? Cego charakteru uniwersytetu, za? O? Onego przez ksi? Cia pomorskiego wartyslawa. Tutaj, pod wp? Ywem licznych pami? Tek,? Wiadcz? Cych o starej i wielkiej tradycji pomorskiej, obudzi? Si? W majkowskim szczepowy duch kaszub? "pomniki ksi??? T kaszubskich w gryfii - pisze w wspomnieniach- i spi? Owy pomnik adama sta? Y si? Zniczami, od kt? H powsta? M? Apa? W nast? Pnych latach na polu narodowym. Mi? Dzy tymi dwoma punktami obraca? A si? Moja dzia? Alno?? W nast? Pnym czasie ". W gryfii istnia? Y organizacje polskie "zwi? Zek" i "adelphia", do kt? H majkowski nale? A? Jako jeden z najczynniejszych cz? Onk? W tym czasie w okolicach gryfii na niemieckich latyfundiach przebywali sezonowi robotnicy polscy, przewa? Nie z ma? Opolski i z b. Kongres? . W? R? Ich to majkowski rozpocz?? ? Yw? Akcj? O? Wiatow? I propagandow? Na rzecz polski. Za t? Dzia? Alno?? , s? U?? C? -  jak brzmia? O oskar? Enie- " konsolidacji polsko? Ci w niemieckich krajach", zosta? Relegowany z uniwersytetu (1901). Nie przyj? To go te? Napowr? A uniwersytet berli? Ski, gdzie w? R? Tudent? Lak? Organizowa? Demonstracj? Na wyk? Adzie prof. Schiemanna, kt? W fa? Szywym? Wietle przedstawia? Histori? Polskich powsta?. Uda? Si? Wtedy dla doko? Czenia studi? O monachium. Miasto nauki, kultury i sztuki silnie oddzia? A? O na m? Odzie? Ca,?? Dnego wiedzy i prze? Y? Artystycznych. M? Tu do woli korzysta? Z bogatych bibliotek, muze? Teatr? Kt? Dawa? Y w najlepszej obsadzie dzie? A wagnera; styka? Si? Ze? Wiatem literat? Malarzy, muzyk? Ie tylko niemieckich, lecz tak? E polskich. Zetkn?? Si? Tu r? E? Z m? Odzie?? Polsk? Z wszystkich zabor? Dzi? Ki kt? Pozna? Pr? Dy panuj? Ce w? Esnym spo? Ecze? Stwie polskim. Sam tak? E bra? ? Ywy udzia? W? Yciu tej m? Odzie? Y jako za? O? Ycieli prezes stowarzyszenia p. N. "vistula". W kwietniu 1904 r. , uzyskawszy absolutorium, wyjecha? Na kr? Czas do zurychu w szwajcarii dla napisania pracy doktorskiej. Zwiedzi? Wtedy muzeum polskie w rapperswilu. Latem za? Tego roku z dyplomem doktora medycyny, a przede wszystkim z bogactwem wiedzy i prze? Y? Oraz z ogromnym zapa? Em do pracy narodowej i kulturalnej wr? Na kaszuby, aby po? Wi? Ci? Si? Swemu zawodowi i upragnionemu celowi s? U? Enia rodzinnej ziemi. Mia? Wtedy w swym dorobku drug? Ksi?? Eczk? ,? Wie? O wydrukowany w poznaniu zbiorek poezyj p. T. "spiewe i frant? ", kt? Wyros? Y z atmosfery monachijskiej, jako wyraz t? Sknoty zaziemi? Rodzinn? I jako owoc pilnych studi? Ad dziejami kaszub. Tym pierwszym w literaturze kaszubskiej zbiorkiem poezyj utorowa? Drog? P? Iejszej bujnie rozwijaj? Cej si? Liryce kaszubskiej. Wkr? Po powrocie ze studi? R majkowski rozpoczyna na kaszubach sw? Dzia? Alno?? Publiczn? , kt? Odt? D mia? A nieprzerwanie si? Ci? Gn?? A? Prawie do ko? Ca? Ycia. Od pa? Dziernika 1904 do pa? Dziernika 1905 r. Odbywa obowi? Zkow? Praktyk? Lekarsk? Jako asystent w st. Marien krankenhaus w gda? Sku. Z pocz? Tkiem marca 1905 zostaje powo? Any na redaktora "gazety gda? Skiej" i, w tajemnicy przed sw? W? Adz? Szpitaln? , pracuj? C najcz?? Ciej po nocach, pe? Ni t? Funkcj? Przez pi?? Miesi? Cy. By? To wa? Ny okres w? Yciu przysz? Ego redaktora "gryfa" i wodza " ruchu m? Odokaszubskiego". Mia? Bowiem do dyspozycji organ opiniodawczy na kaszubach, w kt? M? Wypowiada? Swoje pogl? Dy. Ju? W tym czasie krystalizuj? Si? Has? A, p? Iej rozbudowane i rozwini? Te na lamach " gryfa". W jednym z pierwszych artyku? ? "gazecie gda? Skiej" pisze majkowski: "wy kaszubi nie jeste? Cie najgorszym w? R? Zczep? K? Adaj? Cych si? Na wielki nar? Olski. Wasza polsko?? Tyle marta, co polsko?? Wielkopolan, mazur? L? Zak? Mowa wasza kaszubska, kt? B? Arn w usta w? O? Y? , jest jak ka? Da inna uszanowania i mi? O? Ci godna, bo m? I ni? Przez d? Ugie wieki ojcowie wasi, a kszta? Ci? Y si? Jej brzmienia na graniu fal naszego ba? Tyku, naszych jezior i na szumie las? Aszych. Wi? C nie macie powodu wstydzi? Si? Tej mowy, a s? Dzimy,? E jeste? Cie dzielni dosy? , a? Eby nie pozwoli? Nikomu na drwinie z siebie i z mowy swojej". A? Eby to poszanowanie i mi? O?? Dla ojczystej mowy rozbudzi? W? R? Aszub? Wydawa? Przy "gazecie gda? Skiej" specjalny dwutygodniowy dodatek literacki, pisany po kaszubsku, pod nazw? " dru? Ba ", w kt? Zamieszcza? Poezje w? Asne, piosnki fr,s? Dzickiego, utwory h. Derdowskiego i opisy zwyczaj? Aszubskich wed? Ug pism fl. Ceynowy. "dru? Ba" przesta? Wychodzi? Po opuszczeniu przez majkowskiego " gazety gda? Skiej". Nie zrywa on jednak z ni? Kontaktu. I teraz i w nast? Pnych latach, a? Do ukazania si? " gryfa ", na jej? Amach podnosi g? Os we wszystkich? Ywotnych sprawach kaszubskich, a szczeg? E z w? A? Ciw? Sobie bystro? Ci? ? Ledzi post? Py germanizacji na kaszubach. Z powodu jego artyku? ? Pisanych z? Ywym temperamentem, ci? To? Ci? , a nieraz z sarkazmem, g? O? No si? Sta? O o sprawie kaszubskiej w prasie polskiej wszystkich zabor? Kt? Pod ich wp? Ywem coraz cz?? Ciej do tego zagadnienia wraca? A. W r. 1907 po raz pierwszy wyst? Pi? W "gazecie gda? Skiej" z projektem utworzenia organizacji og? Kaszubskiej. Mieszka? Wtedy w ko? Cierzynie, dok? D przeni? Si? Na pocz? Tku r. 1906 dla rozpocz? Cia samodzielnej praktyki lekarskiej. Dom majkowskiego w ko? Cierzynie w latach 1906- 1910 by? Ogniskiem, w kt? Wykuwa? A si? Tw? A my? L kaszubska. Tu schodzili si? M. I. Izydor gulgowski, tw? Muzeum kaszubskiego we wdzydzach i wznowiciel kaszubskiej sztuki stosowanej, dr fr. Lorenz, zas? U? Ony badacz kaszubszczyzny, jan karnowski, autor "nowotnych? Piew? I p? Iejszy bardzo czynny dzia? Acz "ruchu m? Odokaszubskiego", -  w og? Kaszubska m? Odzie? Akademicka. Dzi? Ki temu ko? Cierzyna staje si? W tym czasie o? Rodkiem? Ycia narodowego i kulturalnego na kaszubach. Majkowski jest czynny w kilku kierunkach: wypowiada zwyci? Sk? Walk? Hakacie, zapuszczaj? Cej korzenie na terenie miasta; wsp? Racuje w organizowaniu towarzystw polskich; przyczynia si? Do wzniesienia " bazaru " - polskiego o? Rodka organizacyjnego, spo? Ecznego i kulturalnego; zak? Ada towarzystwo czytelni polskiej z zamiarem rozszerzenia jej wp? Ywu na ca? E kaszuby; przede wszystkim za? Urzeczywistnia d? Ugo noszona my? L stworzenia pisma dla spraw kaszubskich p. N. "gryf". Pierwszy numer tego miesi? Cznika ukaza? Si? W ko? Cierzynie w listopadzie 1908 r. By? O to wydarzenie wielkiej donios? O? Ci. Po raz pierwszy bowiem pojawi? O si? Na kaszubach pismo literackie o samodzielnym,? Mia? Ym i szerokim programie, pismo o wysokim poziomie, kt? Pod zaborem pruskim nie mia? O sobie r? Go. Najg?? Bsz? Spr?? Yn? Jego powstania by? O pragnienie zbudowania zapory przeciw post? Puj? Cej germanizacji, a? Rodkiem do tego celu- sta? E informowanie zar? Kaszub? Ak i og? Po? Ecze? Stwa polskiego o stanie rzeczy na kaszubach, a przede wszystkim- budzenie w? R? Samych kaszub? Ucha szczepowego i poszanowania dla w? Asnych warto? Ci. "dla nas- pisa? Majkowski w gryfie- wszystkie przejawy? Ycia swojskiego, objawiaj? Ce si? B? D? To w podaniach, bajkach i pie? Niach, b? D? To w obyczajach, strojach, budowie chat i? Wi? Ty? , s? Fundamentem dla gmachu przysz? O? Ci, s? Tym, czym ziemia rodzinna dla drzewa. Je? Li uda si? Obcej r? Ce wykorzeni? Nas z tego podk? Adu, fala wynaradawiaj? Ca uniesie nas tam, k? Dy porwa? A zaginionych braci naszych na zachodzie, nad odr? I elb? ". " gryf "- jak wida? Z powy? Szych za? O? E? - po? Wi? Cony by? Nie tylko piel? Gnowaniu rodzimej kultury ludowej, ale tak? E sprawom spo? Eczno- politycznym, obj?? Wi? C og? Ktualnych spraw kaszubskich, dzi? Ki czemu wytworzy? T. Zw. "ruch m? Odokaszubski", skupiaj? Cy szczeg? E m? Od? Inteligencj? , kt? Poza wy? Ej nakre? Lonymi zadaniami pragn?? A pierwiastki szczepowe kaszubskie wprowadzi? Do kultury og? Polskiej pod has? Em: co kaszubskie to polskie! By? To pr? D bardzo po? Yteczny i dodatni w skutkach swoich. Da? . Pocz? Tek zdrowo poj? Temu regionalizmowi kaszubskiemu, kt? Rozwijaj? C si? Z coraz wi? Ksz? Si?? , dzisiaj po 30tu latach uczyni? Kaszuby jednym z najruchliwszych region? A terenie rzeczypospolitej. Lecz pierwszym skutkiem o donios? Ym znaczeniu by? Fakt,? E cztery roczniki przedwojennego "gryfa", jako niezbity dow? Olsko? Ci ludu kaszubskiego, spocz?? Y na stole wersalskim, by przechyli? Szal? Decyzji o przy?? Czeniu kaszub do polski. Majkowski by? Wodzem tego ruchu. Jako redaktor "gryfa" zamieszcza? W nim artyku? Y programowe, polityczne, spo? Eczne, kulturalne; przegl? Dy aktualnego? Ycia kulturalnego i wydawniczego; bajki i piosnki kaszubskie; utwory literackie proz? I wierszem, w? R? T? H wyr? Iaj? Si? Dwa szkice powie? Ciowe: "nigde do zgub? Nie przy? D? Kaszube" oraz "judica,domine, nocentes me", z poezji za? Cykle: "horatius cassubiticus", "jazda ze szk? Quot; i "z ma? Ego miasta". Obok "gryfa" pisywa? Artyku? Y dla krakowskiego "swiata",dla "tygodnika ilustrowanego" i "ziemi" w warszawie, dla " dziennika pozna? Skiego " oraz dla "rzeczy pospolitej " we lwowie. Utrzymywa? Bliski kontakt z? Esnym polskim? Wiatem literackim, szczeg? E z warszaw? I poznaniem. Ten kontakt sta? Si? Jeszcze? Ywszy, gdy wr. I9ii przeni? Si? Z ko? Cierzyny do sopotu, gdzie corocznie latem zje? D? A? O si? Wielu polak? Wszystkich zabor? Chc? C wykorzysta? T? Okoliczno?? Dla propagandy kaszub, za? O? Y? W r. 1913 w sopocie muzeum kaszubsko-pomorskie, zebrawszy z terenu du? O cennych okaz? Ultury i przemys? U ludowego: ceramiki, haft? Mebli i t. P. Z tych samych pobudek powsta? W tym roku jego pi? Kny przewodnik po szwajcarii kaszubskiej p. T. " zdroje raduni". "gryf" przesta? Wychodzi? Z ko? Cem r. 1912. Nie przesta? Jednak istnie? "ruch m? Odokaszubski", kt? Zwi? Zany dot? D tylko samym pismem, zosta? W sierpniu 1912 r. Zorganizowany w "towarzystw o m? Odokaszub? Przy nim w? A? Nie powsta? O wspomniane muzeum kaszubsko-pomorskie, kt? U w latach 191314 majkowski ca? Kowicie si? Po? Wi? Ci?. Tok najlepiej zapowiadaj? Cej si? Pracy przerwa? A wojna? Wiatowa. Majkowski, wcielony do armii niemieckiej, przebywa? Jako lekarz wojskowy najpierw w che? Mnie, potem w pilawie w prusach wschodnich, sk? D w r. 1916 wyruszy? Na pole walki do galicji, nast? Pnie do rumunii, a w r. 1917 do francji. W czerwcu 1918 wr? Z podkopanym zdrowiem do szpitala w sopocie. Prze? Ycia swoje z czas? Ojny spisa? W nieopublikowanym " pami? Tniku ". W czasie tworzenia si? Pa? Stwa polskiego, w latach 191820, majkowski wyt?? A? Wszystkie si? Y, by ukochana jego ziemia kaszubska zosta? A z?? Czona z macierz? I to z?? Czona w granicach jak najmniej okrojonych. Trudno dzisiaj wy? Wietli? Wszystkie szczeg? Jego? Esnej pracy, kt? Tak bardzo zas? U? Y? Si? Wobec kaszub i polski. Jako prezes rady ludowej powiatu wejherowskiego przygotowywa? Zbrojne powstanie celem z?? Czenia p? Ocnego pomorza z polsk?. Potem przez pewien czas by? Naczelnym redaktorem nowoutworzonego "dziennika gda? Skiego". W r. 1920 z rang? Pu? Kownika wojsk polskich pe? Ni? S? U? B? Pa? Stwow? W komisji granicznej ustalaj? Cej granic? Polsko-niemieck?. W r. 1920 i 21 jako prezes rady pomorskiej w grudzi? Dzu przyczyni? Si? Do za? O? Enia teatru w toruniu, zawi? Za? Towarzystwo artyst? Omorskich i zorganizowa? Wystaw? Sztuk pi? Knych artyst? Omorskich, kt? W d. 7. Vi. 1921 otworzy? Osobi? Cie marsza? Ek j? Pi? Sudski. W tym roku, osiad? Szy na sta? E w kartuzach, wznawia wydawnictwo "gryfa",a po jego upadku redaguje w r. 1923 w ko? Cierzynie "pomorzanina" z kaszubskim dodatkiem literackim p. N. "druh". Wraca znowu do " gryfa" w r. 1925, ale ko? Czy si? Na jednym numerze, gdy? Pismo nie znajduje w? R? Po? Ecze? Stwa zrozumienia. Wreszcie w czwartej serii "gryfa" w latach 1931-34 zasiada wprawdzie w redakcji pisma, ale od czynnej wsp? Racy si? Usuwa, nie znajduj? C w nim odbicia swych pogl? D? W latach powojennych majkowski coraz bardziej ogranicza? Sw? Dzia? W? Yciu spo? Ecznym i politycznym, a? Wreszcie zasklepi? Si? W sobie ca? Kowicie, oddaj? C si? Tylko ulubionej pracy literackiej. Bola? O go,? E w nowych warunkach politycznych nie rozumiano jego dzia? Alno? Ci, co wi? Cej,? E kaszubom, kt? Po? Wi? Ci? Ca? E? Ycie, by ich uratowa? Dla polsko? Ci, dzia? A si? Krzywda i niesprawiedliwo?? Ze strony wsp? Raci z innych dzielnic, kt? Nie umieli uszanowa? Ich d? Ugoletniej walki z germanizacj? , ich odr? Bno? Ci j? Zykowej i kulturalnej, odnosili si? Za? Do nich z wy? Szo? Ci? I lekcewa? Eniem, odsuwaj? C ich od zajmowania stanowisk publicznych. Szuka? Wi? C ukojenia w pracy literackiej. Ko? Czy wtedy powie?? "? Ece i przigode remusa", zacz? T? Jeszcze przed wojn? , i og? Asza pierwsz? Jej cz??? W r. 1936; opracowuje "histori? Kaszub? O kt? Napisaniu marzy? Od czas? Tudenckich, lecz ju? Nie doczeka? Si? Jej ukazania si? W druku, gdy? Wysz? A kilka miesi? Cy po zgonie; przerabia na utw? Ceniczny pierwsze swe dzie? O, poemat "jak w koscerznie koscelnygo obrele", daj? C mu tytu? "strache i zr? Kovjine". Poza tym wsp? Racuje z kilku czasopismami i z rozg? O? Ni? Pomorsk? W toruniu. Nadw? Tlone w czasie wojny zdrowie z roku na rok pogarsza? O si?. Umar? W gdyni w dniu 18-ej rocznicy za? Lubin polski z morzem, 10 lutego 1938. Pogrzeb w kartuzach sta? Si? Wielk? Manifestacj? Uznania dla zas? Ug zmar? Ego. Za? Ycia odznaczony zosta? Krzy? Em oficerskim orderu polonia restituta, z? Otym krzy? Em zas? Ugi i srebnym wawrzynem akademickim polskiej akademii literatury. Po? Mierci jego prezydent rzeczypospolitej zaopatrzy? Wdow? Do? Ywotni? Rent? . . Takie s? Dzieje? Ywota autora powie? Ci o remusie,? Ywota pe? Nego trudu i walki. Przed wojn? ? Ciera? Si? Musia? Z zaborc? Oraz z tymi ze wsp? Raci, kt? Nie rozumiej? C go lub nie chc? C rozumie? , pos? Dzali go o tendencje separatystyczne na kaszubach. Po wojnie, pr? Obrony swych pogl? D? Boryka? Si? Z ci?? Kimi warunkami? Yciowymi. Mimo tych przeciwno? Ci, do ko? Ca pozosta? Wierny swym? Wi? Tym idea? Om, zmar? Jako prawdziwy "rycerz kaszubski" -  podobnie jak remus, bohater jego powie? Ci. Na ocen? Ca? Ej dzia? Alno? Ci i tw? O? Ci literackiej majkowskiego jest jeszcze dzi? Przedwcze? Nie. Musz? Si? Wpierw ukaza? Wszystkie jego pisma. R? E. Pe? N? Ocen? "remusa" pozostawiamy czytelnikom. Podzielimy si? Tutaj jedynie kilkoma uwagami. "? ? I przigod? Emusa" jest arcydzie? Em majkowskiego, w kt? Wykaza? Pe? Ni? Swego talentu i artyzmu i wykorzysta? Ca? E swe do? Wiadczenie i wiedz? O kaszubach. Dlatego prawdziwie powie?? Ta, jak g? Osi podtytu? , jest "zwierciad? Em kaszubskim ". Przepi? Kny krajobraz i bogata przyroda, z mistrzostwem odtworzone typy ludu, folklor tkwi? Cy w ka? Dym zdaniu - nieledwie w ka? Dym wyrazie, snuj? Si? Na w? Tku pi? Knej bajki kaszubskiej o " zakl? Tej kr? Ionce" i "zapad? Ym zamku". Czytelnik czuje,? E to, co autor pisze, wyj?? Z serca ludu, a wzrusza go prostota z jak? Kre? Li obrazy; r? Cze? Nie za? Ogarnia go prawdziwe uczucie wznios? O? Ci, kt? Wyp? Ywa z natchnienia i wizji poetyckiej, przewijaj? Cej si? Przez ca?? Powie??. Ch? Opi? Ce marzenia o "zapad? Ym zamku" i "zakl? Tej kr? Ionce" nabieraj? Innego znaczenia, gdy pastuszek remus dorasta? Dojrzewa: "zapad? Y zamek" staje si? Symbolem ziemi kaszubskiej, kt? Dawna chwa? A uton?? A w niewoli germa? Skiej, a "zakl? Ta krolewionka"-  uosobieniem duszy kaszubskiej, kt? Uciemi?? Ona, niezrozumiana i pogardzana, nie mo? E i nie? Mie si? Otworzy? , wypowiedzie?. Ten nowy? Wiat wyobra? E? Roztacza przed remusem powstaniec z lat 1846-  48, kt? Ycie swoje po? Wi? Ci? Dla wyd? Wignienia " zapad? Ego zamku" i uwolnienia "zakl? Tej kr? Ionki" a na? O? U? Mierci przekazuje swe pos? Annictwo remusowi. Remus podejmuje si? Powierzonej misji i z wyrzeczeniem si? Osobistego szcz?? Cia, niestrudzenie a? Do p? Ej staro? Ci, w? Druje od wsi do wsi, wsz? Dzie gdzie rozbrzmiewa mowa kaszubska, i na taczce rozwozi mi? Dzy ludem ulubione jego ksi?? Eczki i? Piewniki, a czasem zadaje dziwne pytanie: "a chco? Te vebavjic zapadli zomk? "- "a chco? Te krolevjonk? Przenie?? Przez g?? Bok? Vod?? " w? R? Iezwyk? Ych przyg? Potyka na drodze swej pracy przeciwnika, kt? Mu w dziele przeszkadza. Jest nim sm? Tek, uosobienie z? A. Staj? Wi? C naprzeciw siebie dwie moce: remus, kt? Jest wyrazicielem idei bohaterstwa i po? Wi? Cenia, i sm? Tek, kt? W dziejach kaszubskich jest duchem z? Ym, sprawc? Wszystkich nieszcz??? I wszystkiej niedoli. W drugiej i trzeciej cz?? Ci pomie? Ci zmaganie si? Tych dw? Sil staje si? Dominuj? Cym czynnikiem akcji. Remus wreszcie zostaje zwyci?? Ony, gdy? Brak mu wiary w swe pos? Annictwo, lecz ginie tak? E sm? Tek. Na polu walki niezwyci?? Onymi zostaj? Trud? Ycia idea remusowa, kt? Podejmuje -  autor powie? Ci, gdy za m? Odu remusowi, postaci rzeczywistej, na jego dziwne pytania o "zakl? Tej kr? Ionce" i "zapad? Ym zamku "odpowiada: "chc?! ". "? ? I przigod? Emusa" jest w regionalnej literaturze kaszubskiej dzie? Em o epokowym znaczeniu. Jest to bowiem pierwsza powie?? I r? Cze? Nie -  dzi? Ki jej wyj? Tkowym warto? Ciom folklorystycznym, ideowym i j? Zykowym najcenniejsza w tej literaturze pozycja. Warto? Ci j? Zykowe w tym si? Zaznaczaj? ,? E autor codzienn? , powszechn? Kaszubszczyzn? Podni? Do formy od? Wi? Tnej, dostojnej, uroczystej,? E w ca? Ym tego s? Owa znaczeniu stworzy? Kaszubszczyzn? Literack?. T? Tw?? Prac? Nad kszta? Towaniem j? Zyka wida? W "remusie" na ka? Dym kroku: poeta ka? De s? Owo wa? Ycociosuje z grubo? Ci, poleruje, ustawia na w? A? Ciwym miejscu, przy czym dobiera wyrazy z wszystkich gwar kaszubskich. Nigdy te? Dot? D literacka kaszubszczyzna nie ukaza? A si? W takim bogactwie i pi? Knie. . Dla tej kaszubszczyzny majkowski stworzy? Tak? E oryginaln? Pisowni?. W stosunku do pisowni polskiej r? I si? Ona przede wszystkim tym,? E g? Oska "w" spe? Nia tu tylko funkcj? Przydechu w samog? Oskowym naglosie wyraz? W=? Lub u, np. Wokno =? Okno), za? Polskie "w" zosta? O zast? Pione przez "v" (np. Vrzos = wrzos). Poza tym majkowski wyeliminowa? Polsk? G? Osk? "y" i zast? Pi? J? G? Osk? "i" (riba=ryba). Funkcj? Mi? Kcz? C? Spe? Nia "j" (np. Njebo = niebo, bja? I = bia? Y), przy czym "gj" czyta si? Jak "d? "(np. Gjin? C = d? In? C), a "kj" -  jak "? " (np. Kjede = ciede, gjibkji = dzibci). Znaki diakrytyczne (? ,? Nie oznaczaj? Sposobu wymowy, lecz formy gramatyczne, poza tym maj? Zastosowanie celem unikni? Cia dwuznaczno? Ci niekt? H wyraz? Np. J? Ja, jo = tak; wur? C = ugo? Ci? , wurocz? Oczarowa? ; v? Ed? = wyszed? , veszed? = wszed? ; zj? =zjedz, zjedz=zje? D? Aj). Na miejscu "? Yst? Puje w polskim "a". G? Oska "? " w takich formach jak: szed? , rzek? , jest niema, czyta si? Wi? C: szed, rzek. D? Wi? K "? " czyta si? W kaszubskim jak "a? " lub "en" w francuskim wyrazie: enfin. G? Oski "m" i "n" nadaj? Poprzedzaj? Cej samog? Osce brzmienie nosowe (np. Nom = n? M, vamps = v? Mps). Akcent nie zosta? W pisowni uwzgl? Dniony: w czytaniu mo? Na pos? Ugiwa? Si? I akcentem po? Udnioluej kaszubszczyzny, gdzie on pada na zg? Osce najdalszej od ko? Ca, i akcentem ruchomym p? Ocnej kaszubszczyzny. . Pisownia i sama mowa kaszubska sprawia przy pierwszym zetkni? Ciu si? Do?? Du? E trudno? Ci, lecz r? Cze? Nie poci? Ga dzi? Ki swej? Wie? O? Ci i j? Drno? Ci oraz dzi? Ki swemu archaicznemu charakterowi, zbli? Aj? Cemu j? Do staropolszczyzny. Mniej zrozumia? E wyra? Enia zosta? Y zebrane w za?? Czonym s? Owniczku. . Lato zazdrza? O przez krat? Oji cele, a kjej jem v? Ed? Na m? Odzenni spacer, czu? Jem daleko za murami spjev? Skovronka. Tak j? Ek? G? Osno do sebje:. Smjerc? E? Bem s? Spodzevo? Pr? Dzij, nji? E jego v tim molu. Ale won nje? Do? , le chvece? Mje za pase i zacz?? Mn? Trz? Sc, jakbe wodszed? Wod rozumu. A jak mje dosc natrz? S? , tej zacz?? Po woborze ta? Covac i spjevac:. ? Koza po? K? A je? A ve vtork na vjeczerz?.   ku reszce wusod? Na klocu wod r? Bjenj? Zeva, wodsapn?? I rzek? :. ? T? O? E meslisz,? Em wusmjerce? Jakjigo zdrajc? Wojczezn? Abom szabelce mjeskjimu v? I? Por? Z? B? Abo jakjimu szandarze zrzuce? Ze? Ba jego szkopk szkl? Ci? Nje, takjigo gvo? Tovnigo ducha dovno ju mje moja bja? Ka trabjin? Neka? A. Bocz? J? Poszed? Do lasa i wukrod? Por? Kleft do pjceka. Not mje tego nje be? O, alem sobje wuvo? O? : jinaczi t?? Do sodze nje dostanjesz. A za olcmark sedzec nje je vstid, bo kjej so krol pruskji vz?? Nasze lase kaszubskji, to jesz z tego nji ma dokazu,? E wone s? Jego v? Osnosc?. Wobsztrofovel? Je na dva tidzenje, a j? Go chco? , bo mom c? Orb? Novosci do povjedzenj? . ? Tak l? Je gadej! Bocz? Dobr? Vol? Wonji c? V? Szcza, bo jidze vojna. Vszesc? Ovj? ,? E njemce v? Szcz? Ze vszetkjich sodz navetk nogorszich li? Cusznjik? Ebe jich na prancuz? Onekac. Tej i cebje v? Szcz?. Le t? Remus, bocz? Ebes, kjej c? Adz? Flint? Do r? Kji, nje strzele? V jakjigo cz? Ovjeka. Ko to jednak je pevno,? E kjej njemce jid? Na vojn? , tej chc? Komu co vz? C, czego ten jim dobr? Vola dac nje chce. Bo j? Z? Kji bogu, na takji pokuszenj? Jedzoni njeb? D? . A to procem nogji, co mje? Krova v knopj? Cich latach przetr? Ce? A. A krom tego j? Mom lata. . ? Cu? Es t? Ado? , chlopje, ti mjicha? Ovi marce z lipi? Skjich pustk? Tec wona co njedzel? Po koscele mje gonji? A, be s? V? Tivac wo cebje. Cu? J? Mjo? Rzec? Tec j?? Ro? Na mur? I sodze po kjile razi, ale t? Jedoku wodtr? Bjic s? ? Es nji mog?. Choba bes be? Czarovnjikjem i kominem v? Rzo? Do mje z dachu a na m? Est j? Dpovjedz? Je? Do? , bom c? U zapovjedzo? ,? E s? Dom vpakovac. Ale tego morcena g? Upigo mje je? Ol. Nogji so wulot? N? Mart? I cuduje a nje vje,? E dzevcz? Le dot? D je anjo? Em, pok? D j? Ks? Dz stu? A nje zvj?? E przed svj? Tim voltorzem. Ale njechle m? Ojigo za wuzd? , tej s? Kozd? Zemjenji na tr? Bjin? Z grulk? I mjetelokjem. Tak tede wuvo? Ej, remus,? Ebes s? Nje do? Zv? Dz? Marce. Lepji njech morcen b? Dze tim m? Czennjikjem, kjej mu s? Tego tak srodze chce. . ? Mje co jinszigo v g? Ovje nji? E bja? Ka! Rzek? Jem do tr? B? ? J? Hc? V? Vjic zapad? I zomk, j? C? Posadz? Na z? Otim tronje zakl? T? Krolevjonk?! ? To znaczi,? Eli? Iv zt? D vi? D?. . ? Tec t? Ednak zveczajno mosz sv? Rz? Dzoni szek v g? Ovje! Ale co s? M? Nich zomk? Krolevjonk, to stari mjicho? Pevnje rzek? Provd?. Bo povjem c? E mje to marta zabra? A lasem przez brod do pustk i mje wob drog? Vszetkji tvoje trele z tvojich pustkovjovich l? Opovjoda? A. A mjicho? Mje rzekl,? Es t? Nota robocigo ale v g? Ovje mosz mesle, co s? Le panom rodz? , bo nji maj? Jinszi robot? Chtu? To tam vje? I krol jezora be? Takjim, le va wobaji ju nje pasujeta v te nasze pruskji czase. Dlotego t? Edzisz, a won wumar? V sodz? Ale pogrzeb mjo? Ve vjelu z vjelg? Parad?. Lud nasz ca? I z nad jezora zeszed? S? I p? Ako? . Tero won le cork? Uwostavji? Po sobje a mjono jich v? Snje na vesokjich zoborach. . ? Bos wu njego mjo? ? Ask? Wod chvjile nigo tu? Ca kopjice sana, chdze j?? Tak srodze wurzas?. . Te dva tidzenje jego sztrof? O? Evjil? J? K? Sk i doda? ? Je ch? C? Do? ? . Ale v drugjim tigodnju j? Debro? Wodvjedzenj? Jesz bar? Ij njespodzevan? Bo kan?? Pon czernjik. Tero j? Edzo? ,? E na svjece cos novigo s? Dzeje. Tr? B? Na zjavjenj? S? Czernjika ja? Vzdrig? O, a mje be? O, jakbe s? V moji cel? Emnji zrobji? O nji? Zveczajnje. Ale won s? Do nas zarzechoto? I rzek? :. ? Znovu va dvaji v gromadze jak no ve zvadze na litkupje. Takji przijacelstvo je vj? Cij vort? Nji? Torba pjenj? Dzi. Ale czimu va s? Tak v? As? A. Ko j? M dobr? Ovosce za pazecha. Vojna jidze i dlotego serce krolevskji pe? N? E? Askji dlo vszelkjich vist? Pc? Wuvo? Ej remus: vi? Dzesz z prize, le podpjiszesz ten papjor, chturen j? Tu poko?? . . ?   njick takjigo! Remus prz? Aje,? E so zle post? Pji? Procem v? Odz? Rolevskji,? E go s? D wukoro? Spravjedlevje i? E prosi wo v? Czenj? Bo s? Wodt? D popravji. A krol jegomosc na takji pjismo podaruje jemu z vjelgji? Askji reszt? Sztrof? .  ? To je co jinszigo! ? Rzek? Czernjik chtu? Povje,? E ti? Tem na papjorze malovan?? Ova maj? Rzec provd?? Kjej t? E?? Esz drugjimu v wocz? Tej krev c? O? E zaczervjenji lica, ale papjor s? Njigde nje zaczervjenji, bo nji m? Czu, be s? Vstidzec. Napjisz na njim novj? Ksz? ? Esz a won wostanje bjo? I jak ruchna njedovjinnosc? Przez to te? Wod pocz? Tku, jak ludze s? Na wuczil? Esle svoje znakami na pjismje k? Asc, nom? Drzeszi z njich wu? Ivel? Jisma do zatacenj? Ovdzevich mesli i zamedlenj? Czu g? Upich. Cu? C? O szkodzi remus, kjej podpjiszesz kava? K papjoru, beles v? Ed? Na vol?!. ? Z g? Upim na rekji a won? Ab? Hvot? Zek? Pon czernjik i vsto?. Ko doznovosz s? Jednak, remus, ricerzu s? U? Ca i provd? Em tobje? Eczni. Njick nje pomo? E le procem tvojimu v? Osnimu chcenju b? D? C? Muszo? V? Ec z ti sodze. Bivej zdrov!. ? G? Ova mje mocko zabolo? A, jak no po nim pjekjelnim trunku ve zvadze, kjej j? Deckn?? V stogu na polu. Ale to c? Ovjem: zmovj? Na jitencej? Czernjika dzes? C pocerzi za navrocenj? Rzesznjik? Kjej won dotrzim? Ova i cebje z ti sodze v? Vji. . Njeszczestlev? Vjina nje min? La mje dnja tego. Dozerocz prz? Ost mje list wod mart? Pustk:  wojc wumar?. Tero j? Emus, cebje ju vj? Cij nje uwobocz? , bo morcen mje bjerze za bja? K?. Njech tobje pon bog b? Ogos? Avji v? ?!. ? Nje movji? J? E tak b? Dze? Mjicha? Ovji be? O namjenjon? To go i nje min?? O. To be? A jego v? Osn? Z? Vjesc. Nad serot? Bog m? Ar?? , a morcen b? Dze dobrim ch? Opem dlo nji. Njech s? ? Enji. J? Edno movji? ,? E? Oden ch? Op dobrich dnji nji mo? E znjesc. . Sztrofa tr? B?? Sku? Cze? A, a j? Ovu wosto? Som. Ale na svjat sz? A krevav? Urza. I navetk cvjardi njemce v? Kl?? I sfolgovel? Ucisku na naszi zemji. Tak tede chocem? Odnigo przeproszenj? E podpjiso? , jednigo dnja wodemk? ?? Przede mn? Brom? Odze i j? Woddechem wulgji wuzdrzo? Jem s? Znovu na voli. . Pod kaplic? Wukrzi? Ovanj? O? Na mje krol jezora. Nje? Davsz? A s? Vz?? A v drog? . Po krotkji v? Drovce lasem nasz? Asma do vjadomigo vaspanovji v? Glovnjika, chturen naju wob noc wotrzimo?. Spa? Asma ja? Do po? Nj? Egjigo dnja. Bo tak chco? Krol jezora, rzek? Sz? ? Remus! Te kalvanjskji przidkji gor? Je leno mje, ale i cebje, choces m? Odszi, zmarachova? ? Jelecho. A ma moma jesz przed sob? Barzo cz?? K? Drog?. Trzeba nama s? V? Ac i posil? Co besma strzima? A. . V? Glovnjik wosmoloni jak morus ch? Op, chternimu le bjel woczu z czornich svjece? A skarnji, dobrze naju prz?? I reno nom wugotovo? Krep? Do? Chleba. Potim ma znovu leg? A ja? Do po? Nj? A kjej ma s? Ju zabjerala v drog? , tej won naju poczestovo? Ko? Digo po? Kvaterk? Jozcovigo t? Ustigo, bo to bodej m? C se??. Krol jezora ale vz?? Krom tego voruszk drevnjannich v? Gli. Do czego te jimu be? ? Tegom s? Mjo? Pozdnji doznac. . ? Dalij jisc v ti vjilczi pogodze nje sposob. Trzeba tu wostac, bobe mje s? Pomile? Kjerunk naszi v? Drovkji. Njebo tak pobjeg? O,? E? Odna gvjozda nom drogji nje poko? E. Bele znalezc sechi mol i wochronjenj? Od deszczu! Jesz lepji be be? O, kjejbesma mog? A sobje wogji? Wobskac? Ale nje vjem, cze tu chdze nje mjeszko lesni, chturen mog? Be nas na? Sc. A tego ma besma gvesno nje chca? A. . Tak ma sz? A poma? U jesz kava? K drogji stegn? Lasov? , ja? Zasz? Asma mjedze vesokji bukji bez brzidu spodkjem. Jich bjo? Oszari wuzimkji svjece? ? Akbe bladim vjidem przez cemn? Noc. Gru? T pod njimi be? Njerovni, przedzeloni podolnimi v? Do? Ami. V takji v? Do? Jeden ma zesz? A. Tero przed naju woczami stan? L? Rz? Jelgji mogji? ? Tolim? Wobros? ? Rzedzast? Grabovjin?. Vaspon zatrzimo? Krok i rzek? :. ? Tu ma wostanjema wob noc! Wuvo? Ej remus: takji mogji? ? A? Dzesz v naszich kaszubskjich lasach po dva i vj? Cij v gromadze. S? To grob? Tolim? Wonji lubjil? S? Chovac v sechich molach, tak jak ma po dzis dze?. Spokojno mo? Ema s? Tu mjedze njimi rozgospodarzec. Wonji s? Wo to nje wobra?? I z ch? C? Nom przitu? Ku wudzel? , ko t? J? A przenomnji gvesno z jich ? Stolim? Rodu. Dobrze,? Esma tu nasz? A, bo chdze takji stolimovi grob? Tam i voda njedalek. Pod? Ug mojigo wobrechunku musz? Tu stojec njedaleko vjelgji vod? Ezora k?? Czna. J? Povjem: wostanji tu i s? Rozezdrz? Cze be s? Nje do? Jakji dach sklecec nad g? Ov? , bo ten deszcz nje woprzestanje, a navetk zajk nje lubji spac pod krzem, kjej mu na nos kapje. J? Odi? D? Cknjenjim, cze nje nalez? Jezora. V? Afjic j? Trafj? I wocemk? , ale jakbes czu? Krzik sov? O bocz? E j?? Om. V tim razu zapolisz na krotk? Chvjil? Jak? Sech? Ga?? Z abo mech, co bem v ti doce v?? Dze?. . Tak rzek? Sz? Krol jezora znjik? V cemnim lese, vz? Vsz? Od pazech? Svoje szczud? O z wukret? V njim strzelb?. A j??? I s? Rozezdrzo? Mjedze nimi trzema mogji? Ami. Be? ? One bezma? A wokr? Gl? Vj? Cij nji? Szterdzesce krok? Uszo? Jem stavjic, be jedn? Z njich wobi? Sc. V jednim molu dvje z njich tak krotko sebje be? ?? Zesz? ? E ledvje voz be mjedze njimi przejacho?. Tam te? Gl? Bokji na ch? Opa v? Do? Je rozdzelo?. Tak j? Rozum do g? Ov? Vz??   jem no? I v? No? Z grabovjin? A mogji? Ach d? Ugji vjetvje, chternem wuk? Odo? Ku? Cami wod mogjil? O mogji? ? Ja? Nakriva? ? En v? Do? Jak dro? Kji nad zopol?. Censz? Jetvje j? Uk? Odo? Na vjechrz. Ale? E jesz mjozga v njich s? Votova? A i nje pusce? ? Szetkjich lest? Belo to k? Sk njepevn? Uchronjenj? Od deszczu. Tak j? Cz?? Wusch? I leste i ca? I plachce mechu zbjerac na prz?? Dachu. . Wob ten czas min? La godzena i vj? Cij, a krola jezora nje be? O. Tak mje strzele? O do g? Ov? I k? Sk njewubetno mje s? Sta? O kole serca, alem v roboce svoji nje woprzesto? , le g? Sce? Jem cerplivje sv? Ach, tak? E s? Abi deszcz wob jedn? Noc pod? Ug moji wudb? Jic be mu nje zrobji?. Po ti roboce vz?? Jem nadstavjac wucha, cze vaspon nje jidze. Ale j? E czu? Anji krok? Nji krziku sov? Le deszcz z cechim szemarzenjim kropji? Na m? Odi leste i sceko? Na gru? T lasu. Tak mje s? Jednak njemjirno zrobji? O i wuvo? O? Jem sobje:. Tak j? Vz?? I v? Ed? Z mjedze mogji? V gor? , ale przodem sobje v? Uko? Suchigo mechu z pod kaminji. Tej jem nadstuchivo? . Jak ca?? Chvjil? Njic s? Czuc nje da? O, tak j? J?? Krzosedlo i? Ogjev, be zapolic p? Czk mojigo mechu. Ale prz? Jerszich skrach wuczu? Jem tak krotko kole sebje krzik sov? Em s? Bezma? A? E nje v? As?. Za chvjil? Stojo? Przede mn? Vaspon. Szczud? O won mjo? Jak szu? De przez plece za? O? On? Po wobu jego ku? Cach vjisa? ? Pori snop? Icen? . ? Nje not? Odnich signa? ? ? Rzek? Won. ? A tero poj! Z ti sicen? Oszijem? O dach, chternimu deszcz przez ca? I rok njic nje zrobji. Ale wodjim mje te dva p? Kji, bom s? Jich nadvigo? , a t? Es m? Odszi. . ? Tos t? Obrze v? Slo?! Kjej ma jesz t? Sicen? Roz? O? Emana tvojim dachu, tej nom njeprzepad? Hocbe b? Borkami lato. Wobskac? Przed nasz? Bud? Smja? O wogji? , bo m? Om? U bezpjek jak wu matkji za zopjeckjem. Wob ten czas j? Oz? O?? Sicen? Na dachu mojim sposobem. . Ze sechich knepl? Rozpole? Jem wogji?. Krol jezora sku? Czivsz? Achovanj? Usod? V naszi cha? Upje przed wognjem, wodemkn?? Svoj? Torb? D? Adovsk? I v? Po? Z nji ca?? Gromad? Svje? Ich rib. . ? To b? Dze nasza vjeczerz? Rzek? . Zrobjile du? I wogji? , remus, bo ma tu daleko wod ludzi. A v ti pogodze anji zvjerz dzekji, nje tile czlovjek, nje lubji vano? Ec po lese. A ta doka deszczov? Oze naszigo wognja nje przepuszczi dalij v las. Jak s? Wogji? Rozpole? , sod? Jem prz? Aspanu, a won tak povjodo? :. ? Szed? Jem v stron? , podlug moji wudb? Nortov? Jakji czvjerc godzen? Ja? Em ckn? L nosem vonj? Vod? Tero j? Edzo? ,? E to muszi b? K?? Czi? Skji jezoro, wod chternigo to nasze legovjisko le? I ku po? Nju. Doszed? Sz? Rzegu, wuzdrzo? Jem du? ? Od? Rzed sob?. Na lev? R? K? Chdzes daleko za vodami? Olel?? S? Abi vjid? To muszi b? Pot? Govo. I tero j? Dobro? , chdze ma zasz? A. Przed sob? V snodkji vodze wuzdrzo? Jem ca? I las sicen? Tak j? Bu? Bot? Vz?? No? V r? K? ,? Ebe choc na dach prz? Esc jak? Zdobecz, kjej jinszi nje be? O. Prz? Im r? Nj? Cu j? Vadze? Bos? Nog? Wo porvoz, chternigo ku? C wurzeszoni be? Wo polik, vbjiti v pjosk. Tak zak? Odaj? Vj? Corkji: povjedzo? J? Je. . Vz?? Jem tede i v? Gn?? Vj? Cork. Z njego te reb??. Rozumje s? ,? Em v? Vsz? Adro cesn?? Vj? Cork znovu na g?? Bok? Vod?. Pevnje to ludze z pot? Govaprzejachel? Rzez jezoro czo? Nami i v tim wopuszczonim molu svoje vj? Corkji v? O? Il? A v? Tpj? , cze s? Dovjedz? V? ? ,? E zrobjil? Obri wuczink i dvum g? Odnim v? Drom spravjil? Vjeczerz?. ? Ieli m? Obrechunk dobri, to b? Dze wod tich mogji? Kole mjile drogji do ludzkjich posod? Ovji: kamjenjice, r? Cza, novihut? Mjirachova. Le pot? Govo b? Dze njedaleko, ale hene po drugji stronje vod? To te? Sedzema tu jak za svjatem, a kjejbe nas pon bog dziso v gromadze ze svjata vz?? , to be mo? E i v rok naju nje nalezl? . Z nich rib ma so wuszekova? A dobr? Vjeczerz? . A kjej jesma s? Najad? A, leg? Asma patrz? C? Wogji? Ko? Di ze svojimi meslami. Deszcz jak kropji? Tak kropji? Z cechim b? Bnjenjim po lestach. V lese sedza? A cesz? Noc. ? Oden szczek psa z dalekji wobor? Zuc s? Nje do? , znadz wobrechunk krola jezora be? Dobri, i dalek i szerok nje be? O? Evi dusze krom naju wobaju strzode tich grob? Tolemovich. Noc ju dosc pozdno post? Pji? A, ale mje s? Spac nje chca? O a vaspanovji te? Nje. Zapole? Bo won svoj? Fefk? I przemiszlo?. Ku reszce przervo? Naju milczenj? ? Movj? ,? E takjimu, co zabji? Cz? Ovjeka, nen zabjiti vjedno na wocz? Idze i go tropji. Ale mje nen lesni po smjerc? Esz njigde drogji nje zast? Pji? Anji mje s? Nje prz? Ji?. Bo provd? A bogjem: kjejbe j? E jego, won be mje be? Przestrzelo?. Tak wonji b? Vszesc? A mje zavz? Ti. Muszisz vjedzec,? E to wod dvadzesce l? Ma sobje psot? Obji? A, ale j? M vjedno podvojn? Mjar? P? Ace?.   ale krev ludzk? Mjedze nami nje la? A le krev zvjerza dzekjigo. Tak j? Szl? ,? E kjedem v njego prz? Zimo? V pr? Dkosc? To le be? A wobrona v? Osnigo? ?. . ? Bog c? Ap? Ac za dobr?? Ovo! Wod dvuch l?? Ju tac? I? Akn? Ludzkji pocech? Ale tam na kalvarijach kozel? Mje wodpokutovac i vz? C na sebje kar? , chtern? Mje s? D?? Erze? ? Bo v? Odz? Zelko je wod boga. A j? I mom? Vjidzisz? Tile se? ? Przez to jem z bogjem v njezgodze. I vjedno mje wodt? D dusza movji,? E zk? Dkas jakji vjelgji njeszczesc? A mje jidze. . Cu? J? Mjo? Na to rzec? ? Iczb? Moj? Be? O,? Ebe mu pon bog wukozo? Drog? Z tego wutropjenj? Ale won cign? L dalij dim ze svoji fefkji a po d? Ugji chvjil? Ovji? :. ? ? Eli c?? Chce spac, remus, tej spji i nje zvo? Ej na mje. Wu storich ludzi spjik nachodzi pozdno, a nek? Jej gvjozd? Obladn?. Jako? Te? To be mog? A b? Godzena?. Tak ma zacz?? A rachovac: mog? A b? Wosm? Ak ma zasz? A na te mogji? ? Dvje godzen? Aspon s? Zabavji? Nad k?? Cznim. Krotko dvuch godzin ma tu ju pevno sedza? A prz? Szekovanju vjeczerz? Wodpoczivaj? C? O vjeczerz? . ? Tej to ju tak prz? O? Noc?? Dze! ? Rzekl krol jezora. ? Tero nasza kompanjij? Dovno spji na sztrejach v strzepczu, a ma tu sami v lese. ? Ebe te? Ti stolimovje, co tu pod gorami kaminji spj? , mogl? Stac, cu? Be wonji za wocz? Robjil? Jidz? C? E jich potomkovje noc? Prz? Ich grobach tacec s? Musz? , be s? Nje dostac v r? Ce cuzi zgraji, chterna s? Panem kaszub zrobji? A?. Ale jak tego dokazac? I vezdrzo? Jem gor? Wognja naszigo vlas, jakbezt? D mogt v?? Pjic chtos, cobe mje do? Wodpovjedz i rad?. Ale leno bladi wuzimkji buk? K stolemni s? Up? Bjele? ?? Abo przez dok? , a mjedze njimi i za njimi sedza? A czorn? C. . V tim zacz?? O s? Rozlegac szczekanj? Psa tak krotko,? E ja? Vaspon zervo? S? Na sedz? Czk? , v?? Fefk? Z g? B? Nads? Uchivo?. Szczekanj? A?? Chvjil? Czuc s? Da? O barzo mocno, tej znovu s? Woddale? O, ale vnet znovu nasz? O krocij nas i g? Osno przez cemni las s? Rozlega? O. Tak to kjile razi, to s? Abji, to mocnji wujoda? O lasem, ja? Wucechlo raptem jabke wuc?? Sekjer? . D? Ug? Chvjil? Nads? Uchivel? A v gromadze, ale las stojo? Cechi nad nami, le krople deszczu prusze? ? Szemarze? ? O lestach. Tak vaspon s? Prze? Egno? I rzek? :. Tak j? Prze? Egno? I polece? Wopjece pana boga. Tej jem leg? Mjedze grobami stolem? Pod dachem z mechu i sicen? A szemarzenj? Eszczu po lestach wuspjeva? O mje do spjiku. . Dobrze ju vjidnja? O, jak j? Deckn?? Nje vjedz? C? Pjerszi chvjil? Hdze jezdem. Zemno mje gurd? E? O. Ale zarazem wuczu? Jem cep? ? Hopanj? Ak z pjecka, a kjedem vezdrzo? , tej sedzo? Vaspon prz? Ognju i sepo? Krep? O trigjelka. Tero j? Bje prz? Cze? Vczorasz? Zukanj? E? E wocemk?. Deszcz prusze? Jak vczora, a letkji vjater rozneko? Dok?. Vjidzec be? O daleko v las. A mje s? Zdova? O jakbem le? O? Ve vjelgjim zomku, v chternim vesok? Sova z lest? Gal? Zi cz?? Ela na szarich wuzimkach buk? Ak na stolemnich sto? Pach. . ? Pok? D t? Po? , remus, to j? Rozezdrzo? Po lese. Tu krotko v dole stoji b? Otko z czest? Vod?. Trzeba nom zjesc co cepli strav? Bo mom? Rzed sob? Marsz njelada. A zemno je i deszcz pad? Jesz dziso muszim? U? Sc do lepuskjich las? Tam wobnocujem? Esz roz, a zt? D j? Poko?? Drog? Do lipna. . Z moj? Pak? Na plecach wodczu? J? N marsz stegnami, k? De sarna chodzi. Ale za to v po? Nj? A ju sedza? A strzod skamjenja? Ich vjeselnjik? Od v? Sorami. Podvjeczork ma zjad? A pod selczn?. Jak noc i wum? Czenj? Tanovji? ? Asze krokji, tej ma ju sedza? A v lepuskjich lasach pod tuszkovami. Tu znadz krol jezora zno? Ko? Di kjerz i ko? D? Rzevj? , bo v pevnim mjescu rozezdrzo? S? I prz?? Pji? Wod razu do kjile krz? Chterne tam rosl? Od przidk? Wurzm?. Nad wurzm? Barzo wopoczni ros? D? B. Tej rozgarn?? Krze, za chternimi s? Wukoza? A cemn? Oma. V t? Won vloz? A j? Njim. . ? Takji vanoga jak j? Zek? Won? Nje wobi? Dze s? Bez mjeszkanj? Kjile molach. Pod korzinjami tego storigo d? Ba, chturen t? Jidzo? , nje b? Dzema gorzij spa? A nji? Pod skleconim dachem mjedze mogji? Ami dziso v noc? Le wognja? Odn? Rad? Nji mo? Ema zmjec? Wuvo? Ej: ledvje po? Godzen? Drogji zt? D nade drog? Wod lepusza do tuszk? Jeszk? Sni. Procem zveczajnimu porz? Dkovji na naszi zemji je to nasz cz? Ovjek, kaszuba. Ko som jednak nji mog? Jimu lezc v r? Ce. . Tej ma s? Posile? A reszt? Chleba i rib zbjeg? Ich z vczoraszi vjeczerze i leg? A v naszi jomje na lestach. Krol jezora zapole? So fefk? , v? Gn?? S? Vigodno i povjodo? :.  ? Tu mje ju lepji, bo czuj? S? Ju krotko mojigo jezora i vjem,? E zrzuc? Jutro te d? Adovskji ruchna. Tu ma s? Te? Rozi? Dzema remus. Jezdem wu cebje v d? Ugu,? Es mje tovarze? Przez t? Cz?? K? Drog?. Za to vjedno nalezesz wu mje goscen? , kjej zab?? Dzisz v moje pa? Stvo. A nje dzevji s? , kjej mje reno nje woboczisz. Povjem c? Ero tvoj? Drog? . Pudzesz przez ten las na po? Nj? Kjej wuzdrzisz spiczast? Vje?? Storigo kosco? A v lesnje, tej trzimej s? Mocko na prav? R? K? . T? De jid? C? Apotkosz ludzi. Tich smja? O pitej wo drog? Do lipna. Bo to s? Ju stron? Apad? ? Tam ledvje jakji zabeti szandara wo tobje be mog? Mjcc vj??. . ? Pok? D nje spjisz. Remus, to mo? Esz na mje s? Uchac. A kjej wusnjesz wob czas moji godkji, to te? Njick nje szkodzi, bo j? M prz? K? I gadac som ze sob?. Mog? Bem cebje tu pocesznimi frantovkami wurocz? Bo njedaleko wod naju v lese stoji wurzma vesok? Chtern? Ludze zovj? Mogji?? Tuszkovskji matkji. Szerok? Oga, przez chtern? Ma przesz? A njedovno, provadzi ze vs? Uszk? O lepusza. A wo tuszkovjokach i jich matce povjodaj? Sobje smjesznich przig? Trel? Co njemjara. A mje to vjedno je dzivno. Bo te tuszkov?? Vs? Vjidza?? , a t? Gji i zoradni i sposobni v njich mjeszkaj? Gburz? Z chternich jinszi le sobje mog? Przik? Od brac. Ale mo? E za dovnich czas? Jeszkel? Am jakji smjeszni jinszt? A pamj? C ludzk? Ch? Art? Rzenjes? A na dziseszich ludzi. . No, ale tero s? Fefka v? Le? A. Dej r? K? , remus, i spji dobrze. Mje njico movji,? E ma s? Jesz prz? O? Ni wor? Dz?? Dzema vjidzec. . Reno, jak j? Eckn?? , nje be? O ju krola jezora. K? Sk mje s? Serce scesn?? O, bom jednigo za drugjim mojich novich przijoceli wod sebje puscec muszo? I czu? Jem s? Przez chvjil? Wopuszczoni jak kam v polu. Alem s? Vnetk zervo? , zjod? Reszt? Mojigo chleba i szed? V drog?. . Tego vjeczora j? U spo? V lipnje v mojim? O? Ku. Szczestlevi,? E mom jednak svoje doma. Kjedem v? Rzo? Reno przez wokno, wuzdrzo? Jem naprocem na krotk? Chvjil? Pj? Kn? Ocz? Lica moji minjoni krolevjonkji ze zomkovjiska nad rzek? V lese. Njick mje ju nje bola? O v sercu, kjej jem j? Wuzdrzo? , ale rovnak przesz? O mje cep? O takji, jak kjej s? Onuszko zasvjeci po d? Ugjich deszczach. . Pon szkolni rad? Tr? B? Pochvoli? I v? Ekovo? Mje pjismo. A po kjile dnjach prz?? A wodpovjedz na moje przezvjisko,? E mog? Smja? O chodzec z mojim ha? Dlem po vsach i po mjastach. Le jak mje vezvj? Do s? Du, tej stan? C musz?. . ? Remus! Czemu? Es t? Je, svojigo kamrota, wopusce?? Z godzen? , jak? Es wode mje wodeszed? , vszeskji njeszczesc? Oda? ? A bjedn? Moj? G? Ov? . Anjo? Stro? M? Vesno s? Wob ten czas chdze v jakjim norciku v njebje po? O? E? Spac. . ? Cu? Em c? Ovji? , jak? Esma s? Na drodze za lipnem pjerszi roz pozna? A a j? Czestovo? Gorzo? K? , a t? Je prz??. ? Sto krok? Od checz? Ednigo, na przededvjerz? Rugjigo, a jednigo z r? K? Na lecirzu, tej strzimom. Ale j? Povjem: tego razu j? Zma? A nje strzimo?. . ? Prz? Rz?? Mje dobrze, a b? Dzesz vjedzo?. Te vjidzalni znakji na mojich pj? Knich licach s? Njiczim procem njevjidzalnim znakom pod ruchnami. . ? Za njic. ? Ebe rzec s? Ovami koscerskjigo mjeszczona pavele? T? Jesz, tcgo z ber? Em? To wona to zrobji? A z prz? Dzoni z? Osc? Erca, cvjardosc? V? Otnosc? J? Dzotnosc? A tero wona s? V? Er? Naszigo ks? Dza jegomosce ze skarg? ,? Em ji nje prz? Os? ? Odnigo detka z wodpustu. . Markotno mje be? O na tr? B? ,? E sobje jak dzecko post? Pji?. Tr? Ba zmjerkovo? To zaru i rzek? :. ? T?? Brace na mje nje gorz, bo z po? Kvaterkjem v? O?? Dku i kava? Kjem chlebaj? Tvoj? Kar? Prz? Oz? Do lipna. A tero j? Z? Ed? Do cebje, jak do przijacela, be s? V? Scec. Chdzi? Mom jisc, kjej mje moja zdovan? K prz? Ita? A?. Na to mje s? Jego znovu? Ol zrobji? O. A? E mje pon szkolni za robot? Na jego polu do? Dziso bochenk chleba i gle? Mas? A, prz? Cze? Jem tr? B?. . Won jod? ? Akomo tak,? Em vjidzo? ,? E jego bja? Ka mu strav? Je wugotovata. A jak s? Najod? , wobcar? G? B? I povjodo? :. ? Bog c? Ap? Ac, remus, za ten mji? Oserni wuczink co do n? Dznigo ca? A mojigo. Som s? Prz? Ajesz,? Em wo cebje mjo? Dobr? Star? Im c? Szczestlevje przeprovadze? Przez szandar? A? Na svj? T? Or? Kalvarijskji. Ale vjidzisz: sobje samimu j? Dz? Nje potrafj?. Kjedes t?? Ze mn? Woddz? Kovo? Ve vejherovje, pj? C cvjardich talar? Esz gli? Gotalo v moji kjeszinji. Ale na dregji dze? Reno be? O jich le trz? Jednigo ma stracil? Gromadze: muzika? C? Wobraznjic? Bo kamrot veber v?? Przedtim svojigo talara z mjechucena. Ale jak prz?? A kolij na klarnet? , tej mu s? Zachca? O spac. Tero stach zacz?? P? Akac,? E leon wucek? I won nji m? Co ch? Opa naj? C do wobrazu. Tak j? Jedinego talara po? Icze? . Na dregji dze? Won mje za to czestovo? Wu szredra v strzepczu, kjej tam kompanjij? A noc zasz? A. Ale? E won nji mjo? Pjenj? Dzi, to won mje to njibe v koscerznje vroci. Wop? Acivsz? Oczestunk, noclig i strav? , z wostatnim talurem szczestlevjem doszed? Do koscerzn? Jak ju chor? Gvje i wobraze s? Przed svj? Tim janem prz? Ita? ? Procesij? Po koscele rozesz? A, tej j? Kamrotem vebrem zaszed? Do neumana, bo tam mje stach wobjeco? Woddac moje pjenj? Dze. Naszed? Jem go te? Tam v karczmje i klerika z njim, chternigo jesz vjedno serce boli wo n? Pann?. ? G? Upi, nje vje, cobe go czeka? O! ? Tam ma sobje,? E to ju po svj? Tim wodpusc? Dobrze jednigo vz?? A. J? Et gvesno barzo letkjigo ducha,? Em s? Z njimi vdo? V kart? Granj? Le na dregji dze? J? Dovjedzo? Wod kamrota vebra, chturen mje wob noc wotrzimo? ,? Em przegro? Do stacha, com jimu wur? Cze? I? E wonji na pocech? Mje po? Kvaterk gorzo? Kji v kjeszi? V? O? Il? Kamrot veber do? Mje kava? K chleba, cobe mje wob drog? Nje zemgle? O, a j??? Tvoj? Kar? I j? Zakarovol do dom. Tu na mje? Da? O prz? Itanj? Njesrogji. ? Eli t? Eslisz, remus,? E s? Wobe? O na drapanju nokcami, to t? Esna lechi drodze. Ro i mjetelok i grulka be? ? Roboce.   j? Bje meslo? :. ? Vdzek tobje ch? Opje, kjej jes takjigo letkjigo rozumu. Alem tego nje povjedzo? , bo be? Wukorani dosc tile. A won s? Vjichle? Po jizbje i na mje pozero?. Tak j? Idzo? ,? E won m? Sz vj? Cij k? Opotu. Ku reszce won v? Cho? Z njim. . ? Remus! Tvoj? Kar? J? Prz? Oz? . Ale tr? Bjin? Mk? A j? V chlevje i povjedza? A,? E ji nje v? , ja? Ji nje dosz markji jedni za to njibe prz? Rovanj? Vjem j? E to procem szeku i mje je barzo markotno. Ale cu? Zrobjisz z bja? K?? Po? Icz? Je,? Eli mosz jedn? Mark? A j? Tvoj? Kar? Prz? Ruj?. Bo j? I mom fenjiga pod dusz? , be j? Wod moji bja? Kji v? Pjic. . ? Jesz komu wocz?? Ijesz! Tak j? Drodze do jerozolim? Uzdrzo? Knopa za lasem, jak won z rozczepjonigo kjija kamiszkji strzelo?. Timu j?? Dva guze wod mojigo vampsa i kava? Uszk porvozka. Za to won mje do? Svoj? Strzelb? I mje z nji strzelac nawuczet. Tej j? Obje doma zrobji? Poszczovk? Davidov? Pod? Ug moji wudb? . Noprzod moje kamiszkji szl? Uka lolu. Tej j? Vz?? Za cel pjec nabuchodonozorovi, potim chojn? Rz? Ozvovi studnji. Ale jak j? U zvek? Trafjic m? Apelusz, na kjiju vsadzoni, tej j? Czu? I vjedzo? ,? E dob? D?. ? Do? Jem tede na svojigo golijata. Ale njimem z njim prz? Ed? Do rozprav? Njico dzivnigo s? Sta? O na pustkovju. Ticze? O to nigo straszka, co ze zelonimi woczami v norciku jizb? Od vjetrznjokami sedzo? . . Jednigo dnja przede? Njivi jeremijosz za stodol? Kos? Klepo? , ja? S? Rozlega? O. J? Avje v czeladni so tcho? Chleb do torb? Be jisc po mart? I j? Zabrac na nowuk?. Zegar, po? Ikaj? C? Godzen? Pe? Ne mjo? Skarnje s? U? Ca, smjo? S? Do mje i godo? :. ? Bjej, ju czas! ? Bjej, ju czas! ? ? J? Ru jid?! ? Wodrzek? Jem. V tim s? Komudno zrobji? O v jizbje, a marcijanna krzikn?? A i s? Prze? Egna? A:. ? V jimj? Wojca i sina i ducha svj? Tigo!   ale j? Ick nje vjidzo? I nji mog? S? Doznac prziczin? I wurzasu. Vnetk jednak mjo? Jem s? Dobrac. ? Wodemkl?? Dvjerze i vlaz? O njico du? Igo jak wopoka. Nje prze? Egna? O s? Svj? Con? Vod? Anji nje pochvale? O pana boga, choc v? Rzalo jak cz? Ovjek. Vszetko na njiin szkle? O: i skorznje vesokji i guze na vampsu i czopk na g? Ovje. A kjej jem s? Timu prz? Rzo? Wuvo? Nje, tej jeni vjidzo? ,? E m? Ov? Jak b? Boruszk, pas ko? O brzucha i du? I mjecz prz? Asu. . ? To je golijat, jak won je wopjisani v pjismach. A pon bog c? O zese? ? Ebes z njim s? Bji? ,. Kjej jem so tak wuk? Odo? V g? Ovje, jak s? Do njego zabrac, naszl? On i panji. Panji mja? A chusteczk? Do woczu prz? Snjon? I cecho p? Aka? A. Marcijanna r? Ce nad g? Ov? Za? Omiva? A i s? G? Osno jisce? A. Prz? Ca? A i marta, ale krzikn? La i wucek? A precz. Ledvje v?? A, kan?? Jesz jeden prz? Odni. M? Odi won be? I smjo? S? , jakbe? Odnigo njeszczesc? E be? O. V? Czerzo? Bjo? I z? B? Isko? Czornimi, jak pjik, woczami i rzek? :. Tej v? Ed? So na wobor?. Ale gbur zabro? Nigo njecnotlivigo golijata i wobaji j? L? Oma? U jisc stopnjami do gor? A j? U? Jich krokji v stron? Jizb? V chterni nen straszk mjeszko? . . Ledvom to v g? Ovje mjo? , jak z gor? Njico zaszumja? O i zleca? O nakszto? T vjelgjigo sz? Topjerza. Szar? O be? O i du? ? Krzid? A sz? Topjerzov? Lok? O za sob?. A kjej jem mu vezdrzo? V wocz? Tej jem s? Bezma? A nje verzas?. . Kobjet? Rzikn?? ? A zjavjenj?? Tego p? Oszed? A, a j? Idzo? , jak won burkn?? Przez jizb? , vszetkji nort? Krzid? Ami wobrzedlevimi v? Ot? I v? Rze? Na wobor?. V wokamergnjenju s? Cesz? Obji? A, jakbe zaso? Maku, a marcijanna mje wuchvece? A za remj? I chi? E szepta? A:. ? Popchnji bjegas zegara, bo smjerc po pustkovju chodzi! ? Co to s? Dzis nje dzeje! ? Pomeslo? Jem sobje i vezdrzo? Na zegar. Im s? Mocko dzevovac muszo? . Bo s? Unuszko mu ze skarni zesz? O i won nje godol vj? Cij: bjej ju czas! ? Bjej ju czas! ? Ale lica mjo? Jakbe womgla? ? Njibe konaj? Ci cz? Ovjek, nje poliko? Czasu vj? Cij, a du? I bjegas le s? Tak bez moc? Iboto? , bo mu dech wusto?. . Tak j? Chi? E popchn?? Polcem i v? Eg? Za straszkjem na przededvjerz? A i na woborze s? Cecho zrobji? O, jak v koscele. Jeremijosz svoji kose vj? Cij nje klepo? Za stodo?? , le z absalonem stojo? Prz? Tanji. Wobaji cecho rozmovjel? V chlevje recza? A bezroga, bo to njem? Idl? Mja? O rozum iudzkji i vjedza? O,? E s? Co na pustkovju svj? Ci. . Ale straszka vsz? Dze be? O pe? No na ca? Im posod? Ovju. Neko? Won po woborze, zazero? V chlev? Do sadu, do pjekarnjika. Pobjeg? Do stodo? ? Krzicz? C? Ak njevjinn? Zecko. Ku reszce v? Hn?? Sv? Adni? Eb z lukji spikrzovi i s? Zacz?? Rzechotac. V wokamergnjenju be? Znovu v domu, przeleco? Vszeskji nort? Le vjater bji? , ja? Pojacho? Stopjenje do gor? Svoj? Krijovk?. . Vz?? Jem s? Tede i pobjeg? Do stanji, chdze moje? O? Ko stoja? O pod zeloniin woknem. Tam pod lobzakjem le? A? A zchovan? Ja puszczovka. J? V? Be? I szed? Do jezora. Na brzegu le? A? O vjele kamiszk? Okr? G? Ich i g? Adkjich. Tak j? Bro? Z njich pj? C, ko? Di tak du? I bezma? A jak kurz? Ajo. Te j??? Do torb? Szed? Kava? K drogji do lipna, bom so wuvo? O? :. D? Ug? Vjila min?? A, njim wod pustkovj? Avo jacho? Voz prz? Eti szar? Bud? . Neko? Won vedle mje, jak wukozka jak? Olijata v njiin nje be? O. Ale verazno zaszklel?? Bjoti z? B? Wocz? Igo cuzigo v? Czerg? Co to kozo? Golijatovji do jizb? Traszkovi klepac. . Zdo? Jem dalij, bom vjidzo? Konja golijatovigo na woborze. ? To won gvesno vjechrzem konja najadze! ? Povjedzo? Jem sobje. . Njebo pobjeglo chmurami, jak karnami wovjeczk, ja? Pobjeglo ca? ? Nadarmo s? Onuszko pomjedze ska? ? Chmurach t? Ocze? O svoje parminje. . Chmur? E skleszczel? A v? Zkji blevj? Zkji, ja? Ku reszce je wukleszcze? ? Tej s? Onuszko sobje znovu nov? Ur? Jerce? O. Wob czas takji po bjitv?? U? Ca z chmurami do? Em jezoro sz? O va? Ami ku brzegovji, szar? Jak poworan? L? Jenjizn? P? Uj? C? A pjosk a szumj? C? Ak na vojn?. . Ale za mjedz? Vtorzo? Las jezoru vjelgjim granjim. A mje be? O, jakbe vojska sz? ? Or? Z chor? Gvjami i tr? Bjenjim. Tej j? Tak? Moc czu? V sobje, jakbem mjo? V? Vac d? B? . Jak won dojacho? Tak krotko,? Em mog? Rozeznac spjonkji na wuzdze jego konja, tej j? Sun? L z mjedze, prze? Egno? S? I mu zast? Pji? Drog?. Tej ko? ? A be? To jistni vjelb?? D vesokji? Zacz?? Porczec i nje chco? Post? Pjic. A golijat go scign?? I wocz? A mje v? Zeszczo?. . ? Golijace! Njekaro! Najacho? Jes dom potcevich ludzi, nje pochvalivsz? Ana boga anji nje prze? Egnavsz?? Svj? Con? Vod?. Panji nasza przez cebje iz? Husteczk? Wobcerala, marcijanna za? Omiva? A r? Ce, a marta nje potemu verzas? A sc cebje, jak lucepera z pjek? A. Straszkas domocigo z jego krijovkji v? Sce? Na ludzi, a posod? Ovj? A? ? Apelnjil jes wurzasem i wutropjenjim. Za takji przemjerza? I wuczinkji j? Tob? Bjic s? B? D? V jimj? Boskji, be c? Wukarac. Zlez z konja i v? Gnji tv? Jecz, a bog njech mjedze nami rozs? Dzi! ?. Tej bodn?? Szkap? Wostrog? I chco? Przeze mje przejachac. Ale j??? Moj? Puszczovk? V? Ijac nad g? Ov? , ja? Jego ko? S? Spj? T i nje chco? Post? Pjic. . ? A? Ebe c? Szvernol! T? Relo, t? Markolu! ? Ebe mje nje be? O zgnji? O fategovac s? I zlezc z konja dlo takji mizerni? Ab? Tobem j? Tu zaru kruszkji v? Z? S?. Bjej z drogji,pestko,i nje? Dej, ja? S? Rozgorz?!. Tej znovu bodn?? Konja. Ale ten s? Spj?? , bo j? E woprzesto? V? Ijac puszczovk? Przed jego? Bem. . Won na to zakl?? Straszlevje i ju jedn? Nog? V? Gn?? Ze st? Pjid? A,? Ebe zlezc, ale njico musza? O mu strzel? Do g? Ov? E s? Wodmesle?. Vlepji? Leno ve mje slepje svoje, jak v jak? Njebiva?? Zjav? , i groze? Mje tak :. ? T? Kvarko! T? Tr? Ku bobu! ? Ebes t? Je be? O takji g? Up? To bes t? Ekalo za dzes? T? Gor?. Nakogu? L? Voj? R? K? Podnoszosz? ? Drz? A worz? A, co go na sz? Omje nosz?! J? Zdem prav? R? K? Krola jegomosc? ? J? Zdem, jak david, ricerzem boga. A t? Ezdes le mjechem pe? Nim? Oju i norz? Dzem krzivd? Poj le sa! Bo choc t? O mje na konju i z mjeczem, to j? Rozcign? Na zemji, jak setigo vjeprza!. Nje vjem, cze won moj? Godk? Dobrze rozumjo? , cze nje. Alem to vjidzo? , ze won v?? Poma? U ze za pasa szkl? C? Strzelb? , pogroze? Mje nj? I rzekl:. I v? Se, jak vjechce d? Ugji, jimu s? Najeze? ? A z pod njich zabjele? ?? ? Jak wu psa, chturen k? Sac chce. Ale j? Bje wuvo? O?? Tero je czas!. Tak jem chize v?? Z torb? Eden kamiszk g? Adkji, tak du? I bezma? A, jak kurz? Ajo i vkleszcze? Jem go v moj? Puszczovk?. Ale won vjidz? C? E to nje przelevkji, nje? Do? , le prz? Zimo? I v? Le? Prosto ve mje roz i drugji. . Dim jak chmura zalo? Golijata i jego konja. Srogji grzem neko? Z drogji v las, r?? C? Ale las mje zno?. Zna? ? Je vszetkji drzeva, pod chternimi j? Od? Bjero? I grzeb? Tede wodezva? ?? Le? Jesz z vj? Kszim i strasznjejszim vo? Anjim. . ? Bjij go, remusku! Bjij go! Jak won v? Rzele? Lej mje cos mocko szarpn?? O v g? Ov? I pchn?? O v te?. Ale j? Dobr? Vol? Chco? S? Cofn? C, be dostac rumu. Vjedzo? J? Hdze go klasn? : na szo? Mje jego szkle? S? Szto? Tt worz? A. Tak j?? Moji puszczovce novj? Kszigo kr? Cka, jak jem mog? , a kjej s? Dim do tile rozt? Pji? ,? Em mog? Nigo worzla rozeznac, tej jcin v? Sce? Kam prosto v ten mol. . Trzas? O, jak v scrovi drcvno. Ale golijatovji bjel? Jerc? Okre? A skarnje, wocze mu wucek? ? Te? , vargji zmodrza? ? S? Porusza? ? Ez glosu, a strzelba v? Dla na zemj?. Tej won zchile? S? Bokjem jak d? B, co go drvole podc? L? I spod? Na svj? T? Zemj? , ja? J? Kn?? O. Szabla z? Elaznim trzoskjem wuderzela wo gru? T. Ko? Jego sp? Oszoni bokjem mje neko? Drog? V las. . Tak j? Dnjos? M? Apelusz. Ale jak j? Ovsodzo? , tej j? Erko? ,? E mje sc? G? G? Ovje i krev za ko? Njerz leci. Njebocz? C? A to, j? Prze? Egno? I dz? Kovo? Bogu za dob?. Tej jem przest? Pji? Do le?? Cigo na zemji golijata. . Ale njc dele mje przcmiszlac do ku? Ca. Bo wod pustkovj? Ego? Morcin na dravoka, za njim kurduso? S? Kulavi i mjicho? , a za njim spjesze? A s? Marcijanna. Vszesc? Wonji trzeji vrzeszczel? O mje z ca? I moc? . Pjerszi dobjeg? Mje morcin. A jak won s? Rozezdrzo? I dozno? , co s? Sta? O, zblod? I zavrzeszczo? :. ? Njeszczesnjiku, l? Cz? Ovjeka zabji?! Ma?? Chvjilk? A kan? L mjiclio?. Tak vezdrzo? Na le?? Cigo golijata, j?? Sobje v? Ose z g? Ov? Vac i vrzeszczec. . ? Njickem z? Ego nje zrobji?. Golijat, co tu le? I, nape? Nji? Naju pustkovj? Utropjenjim i p? Aczem, straszka domocigo na ludzi v? Sce? A pana boga nje pochvale?. Za to j? Drog? Zast? Pji? I gp go vezvo? Na pojedink. Ale won le s? V? Czerzo? I dva raze v? Rzele? I v g? Ov? Mje zranji? I k? Obuk mje przedzuravji?. Ale jo go moj? Puszczovk? Z konja str? Ce? I wuskromji?. . Mjicho? Le s? Ucho? I na mje zdrzo? , jakbe mje jesz v? ? Nje vjidzo?. Tej wukl? K? Prz? Olijace i z? Cz?? Jego ruchna rozpjinac. . Ale tero nadbjeg? A i marcijanna. Wona, ledvje mjicho? Ji rzek? Dva s? Ova, znjes? A r? Ce nad g? Ov? I zacz? La s? Jisc? Njebog? Ose. . ? Czegu? J? Doczeka? Am z tim knopem! ? Vjedno movji? Am,? E m? Edobrze v glovje. Za cu? Mje pon bog z njiin skaro?? A za cu? Kozo? Mje s? T? Njivek? Wopjekovac, choc j? Nje jezdem anji matk? Anji ciotk??  ?   nje kora? Am? E go ved? Ug nolepszi wudb?? Matko bosk? Kjid? Am na njim tramk, skjid? Am na njim varz? Chevk?! Cze? Be? O jesz trzeba? Opat? Lbo dzerztle abo skrzenovka abo i grulkji wod pjecka? Elazni?. I p? Aka? A i r? Ce za? Omivala potcev? Rta. A be? Abe s? Jisce? A bez ku? Ca, kjejbe mjicho? Nje be? Rzek? :. ? Vez knopa i go skrij v sklepje pod gor? . A timu tu njick nje b? Dze, bo won je wog? Uszoni. . Chata zoblockjigo wod nortovich vjatr? Atacon?? A za gor?. V wurzmje ti gor? Vekopani be? Cali rz? D sklep? Ale vstron tich sklep? Os? Kjerz dzekji ro? E, a njicht be nji mjo? Pomeszlenj? E pod tim krzem wotvjer?? Dura do vjelgjigo i suchigo sklepu. Tam mje zavlek? A marcijanna i vepchn?? A v do?. Za chvjil? Spodl na mje p? K s? Om? Eden i drugji i wuczu? Jem zevmarcijann? Jak mje prz? Ziva? A. . ? Tero tu posedzisz cecho, ja? J? Zi? D? Abo mart? Prz?? . A nje vo? ?? Vi? Sc, bo b? Dze tvoja smjerc!. Tak j? Am sedzo? V ti s? Omje, jak no danjel v kuli iv? A jesc mje s? Chca? O jak vjilkovji. Ale njicht do mje nje przeszed?. Tak j? Sn?? Ku reszce, zagrzebani, jak pjes v s? Omje. Noc ju nasz? A i przez luk? Vjidzo? Jem gvjozd? Zkl? C? A njebje, jak marcijanna mje na sznurku spusce? A dvojokji z cep?? Strav? . . ? Knopje! Wo tim, cos t? Robji? , nje b? D? Tero movji? A. Ale to c? Zek? :? Sedz? Eszij kota, jak mesz v durze. Anji nje zevej, anji nje kaszlij, anji nje gvizdej! Navetk tvoje mesle njech chodz? Kocimi no? Koma. Bo vej! Golijat tv? Wo? E? I v gromadze z jinszimi golijatami szuk? Bje po ca? Im pustkovju. A skorno c? Zchvec? , to? Evigo cebje z r? K svojich nje v? Szcz?. . Trz? Nji wonji mje tam v ti sodze trzimel? Ku reszce mje ju vszeskji kosce bola? ? Bom wod tego sedzenj? Durze zesztivnjo? , jak drevno. . Krom noc? Je be? O vjidno, bom v tim cemnim sklepje dosto? Wocz? Ak kot. Aie mockom s? Zdzevji? , kjej jem zamjast mart? Uzdrzo? Knopa, mjejszigo nji? E j? Hturen mjo? Moje star? Uchna woblek? ? . ? Zev j? U? Mart? Ale wurod? J? Idz? Knopa. Zk? Des t?? Vz?? Na tim pustkovju?. Tero j? Dozno? ,? E naszi z mart? Robjil? Ma? Igo remusa na pokozk?. Ale za pustkovj? Aszi mje s? D? Ugo rusz? Nje del? A na nowuk? J? Cz?? Chodz? Po svj? Tim mjichale. . Zi? I duch mje wodst? Pji? , ale d? Ugo vjedno patrze? Jem wodemk? Imi woczoma le?? C? V? O? Ku, v cemn? Noc, njim wocz? Je zamkn?? Spjik. Coroz bra? A mje wogro? Ka tak? Em vstojo? Z? O? Ka i noc? Vano? E? Po woborze. Tej zavjitro mje wo? Ov le? Ol v gnotach. . Marcijanna, kjej na mje vezdrza? A, vjedno s? Wobroce? A plecoma. Tede j? Edzo? ,? E ji s? Cz?? Ko robji? O. Koza? A mje wona vjedno po wobjedze wostac i mja? A dlo mje ro? Ni przismaczkji. Ale to s? Na njic nje zda? O, bom schn?? , ja? Ze mje le wosta? A cenj? Vszelko wochota mje wodst? Pji? A, a kjej jem wusod? V czeladni na zedlu, tom mog? Godzenami prz? Rac s? Zegarovji, chturen tam po? Iko? Czas, jak d? Ugom le so vdarz? Mog?. Tej j? Chdzeroz pomeslo? :. Gbur mje robot? Je dovo? , le morcin i mjicho? Za mje vst? Pjil? A j? Jim pomogo? ,bo kosce moje v? E? ? Szetk? Se??. Tej mje be? O vstid,? E bez robot?? Gburskji chleb. . Jednigo vjeczora? A be? O to ve vjilij? Svj? Tigo jana? Poszed? Jem sobje do cha? Up? Jicha? Ovi. Tam marta scan? Troji? A lestami klonovimi, tak? E wobraze svj? Tich v? Ra? ? Jak ze zelonigo lasu. Mjicha? A nje be? O, bo z morcenem seczk? R? Nel? A knop jim nak? Odo? . . Tak j? D? , bo nogji mje d? Ugo njesc nje chca? ? Patrze? V wogji? Na kominku. Vj? Cij ma do se nje movji? A. Njezad? Ugo prz? Ed? Mjicho? , a jak mje wuzdrzo? , rzek? :. ? Vjitom c? Do naju, remus! Ma? O kjede c? Tero vjidz? V chace. Cze? T? S? Sto? Takji buszni?. ? Dziso nje b? Dzema spjeva? A? Movji? ? Le m? Dr? Godk? Korba? A. A vjesz t? E? ,? E ta noc, co jidze, je noc? Cud? ? Poprovdze! ? Rzek? Mjicho? . Dziso v noc? Aproc m? Vi v? Gjel prz? Orzenju a peszni kvjat na vjechrzu. Chto ten kvjat nalcze a v? Gjel v? Pje, ten m? Ucz do novj? Kszigo szczesc? Svjece. ? A szed? Bes t? Zis szukac v? Gla i kvjatu paprocenigo?. ? Tak t? Nje gadej! Vszetko v moc? Oskji. Komu namjenjon? Tego nje mjinje. Na moj? Wudb? , t? Esz zaspjevosz na mojim pogrzebje. . ? K? Sk j? Poprovdze wurzas? , kjej przed lati nen straszk ze szczitovi jizb?? Rk? I j?? Gospodarz? Po woborze. (tu wonji z mart? Na s? Vezdrzel? Ale nje rzekl? Njick). A tej jesz mje skr? Zl? Lecoma, kjej mje njeprzijocel pokozo? Nen gozdz v scanje i kozo? S? Povjes? Ale strach to vjer? Nje be? . . ? J? Em,? Es t? Odvo? Nigo ducha, remus. Ale? E t? Ji mosz strachu, to szkoda. Bo vejle, kjejbe c? Ak provdzevigo strachu mog? Nagnac, to bes t? O? E i v? Rovjo?. . ? Nje pos? O? Bem cebje tam dziso, bo bem s? Wo c? Stracho?. Ale to c? Zek? ,? E tam na zomkovjisku dzis s? Dzej? Takji rzecze,? Ebes wod wurzasu mog? Smjerc dostac. . ? Nje pudzesz, chocbem c? Mjo? Wurzeszac postronkjem do p? Otu, bo nje chc? Cebje mjec na sumjenju. B? Takji wodvo? Ni, co szl? O v? Gjel i kvjat, ale za moji pamj? C? U njicht s? Na to nje do?. Moja njeboszczeca matka wopovjada? A,? E jednimu tam skr? Ce? O g? Ov? V te? Na plece, a drugji strace? Rozum i vjedno le povjodo? Wo vjelgjim d? Enje z? Iszcz? Cimi k? Ami, chturen wod jezora rzek? Podp? En?? Pod zomkovjisko. Jednimu bodej wuda? O s? Wucec, ale to go gonji? O ja? Na wobor?. Tu won s? Skre? Chi? E do stodol? Za sob? Zatrzas? Vjerzeje. To go ratova? O, bo vjerzeje s? Na krzi? Zamika? ? Bjele? ?? Na njich trz? Rzi? E, posvj? Con? Kred? Pjisani. Ale won njigde povjedzec nje chco? , co won tam vjidzo? Pod zomkovjiskjem v svj? Toja? Sk? Noc. Na m?? Upi rozum, j? Tak meszl? :? Eli pon bog na stro? ? Ego molu postavji? Strach, to pevnje nje chce,? Ebe tam czekavosc ludzk? Zera? A. A kjej v? Ije godzena, tej won som nen strach wodnek? A j? M c? Tam? Odn? Mjar? Nje postoi, bo mom nodzej? V bogu,? E mje jinsz? Mesl? Natchnje. . Marta wob ten czas sedza? A prz? Kominku i vj? Z? A. J? Rz? C? Jak wogji? Z kominka czervjenji? Ji lica i z? Oce? V? Ose, prz? Cze? Jem sobje, jak ma v gromadze czetiva? A genovef? I jak j? Wonge przenoszo? Przez rzek? I czu? Ji bjij? C? Erce prz? Moji skarnji. I prz?? O mje tak do g? Ov? ? Kjejbes t? E? A moj? Krolevjonk? , jedno vezdrzenj? Oczu vroce? Obe mje moc i zdrovj? A tak j? Umrzec musz?. . Kjej jem s? Woporz? Dze? , mjicho? Zabro? Mje drog? Ku? Avom do lipna. Jak ma prz?? A do rzekji i vesz? A na? Av? Tej won s? Stanovji? I rzek? :. ? Njim pudzema dalij, pochil s? Na vod? , ja? Wuzzdrzisz, jakji t? Es? O? Ti. To bodej m? Omagac. . Zrobji? Jem mu dovoli, choc vjar? E mje njebe? O. Voda bje? A? A czest? K szk? O, a na ji dnje bjele? S? Pjosk. V? Va? O s? Snodko, a jednak j? Edzo? ,? E v tim molu stoj? Cimu voda sig? O pasa. A j? Trze? ,? Ebe rozeznac? O? T? Kros? Mojich lic, ale j? Idzo? Le svoj? Cenj? Na vodze. . Nje vdarz? C? O njick vj? Cij, wuczu? Jem wod razu klasnj? C? Plece,? Em nje strzimo? I jak kam vjacho? V vod?. Srodzem s? Wurzas? , bom przez ca?? Chvjil? Njick nje vjidzo? , le voda mje v wuszach gra? A, a zib przeszivo? Jak szpilkami. Jak jem s? Dosto? Na nogji, vszetko ve mje dre? A? O wod zibu i wurzasu. Kjej jem vod? V? R? Z woczu, vjidzo? Jem dva krokji wod sebje v vodze mjicha? A,? Ebe mje ratovac. Podo? Won mje r? K? I rzek? :. Won njick vj? Cij nje rzek? , le cign?? Mje do dom. Wob drog? Pito? :. Ale jak ma zasz? A na pustkovj? Tej j? Vszetko vjidzo? Jak przez dok?. Mjicho? Mje vjod? Nje do stanji le do dvoru, a tam ju marcijanna przede dvjerzi? Da? A. Pevnje wonji b? Na mje wumovjoni. . Jizdebka bjol? M bela bokjem czeladni. ? Da? O na mje? O? Ko, vesoko v? Elon? Mjicho? Mje pomog? Mokr? Uchna zeblekac i kozel? Je legn? C. V? O? Ku del? Je s? Czegos gor? Cigo napjic i nakozel? Bem spo?. . Ale vko? Mje j?? ? Ospodarz? Norozmajitsz? Ukozkji. V?? ? Vrota ze stodo? ? Maszerova? ? U mje. Du? ? Pjica sana j?? A s? Kulac przez wobor? Prosto na mje, jakbe mje chca? A wudus? Tej znovum be? V koscele, jak moja krolevjonka be? A zdovan? Sedzo? Jem v mojim cemnim norciku i zdrzo? , jak wona bjo? ? Akszto? T go?? Buszka, a pa? Sk? Akbe mja? A korun? Na g? Ovje, sz? A do vo? Torza. A kjej s? Ju vraca? A, tej jem chco? V? Oczec jak wonge, ale por? R? K mje strzima? O i zavo? A? O moje mjono. . Tej j? Z? Ed? Do sebje i vezdrzo? : a to be? A marta, chterna mje strzima? A i patrze? A na mje woczoma modrimi jak k? Kole. A j? Czu? Tak s? Abi,? Em leg? Na vznak jak nje? Evi. . Jinsz? Raz? J? Idzo? Bjo? I zomk, ten som, com go jesz za knopa wuzdrzo? Pod korunovan? Jarz? Bjin?. Przede mn? Bje? A? A rzeka, a po rzece v czo? Nje, zaprz? Gnj? Tim ve dva ko? Pje p? In?? A krolevjonka. Wone trz? Ukozkji, chternim mjona: trud i strach i njevorto, rozst? Pji? ?? , be dac ji svobodn? Drog? . A j? Ojo? Na kraju, jak bosi remus i? Do? , be mje pozna? A i co rzek? A. Ale wona plin?? A, jakbe mje nje be? O, postavn? Pj? Kn? Ak cud i vjelg? Tak j? Vo? O? :. Tej j? Ovu bji? S? Z nimi trzema wukozkami i dobivo? Jem na njich, a wone priskal? Recz na vszetkji stron? Kjej jem tej v? Ed? Na kraj, sedza? O tam straszed? O njevorto. V bestrich ruchnach sedza? O, nogji pod sebje jak krovc. Na g? Ovje mja? O muck? Ze sto zvoneczkami. Smja? ?? Jego wocz? G? Ba. Zatrz? S? O g? Ov? A sto zvoneczk? Abrz? Cza? O. Machiva? O prav? R? K? , ceskaj? C? Karup? A vod? . A ko? Di roz jak skarup? Cesn?? O, zatrz? S? O g? Ov? , zazvonji? O zvoneczkami, zasmja? O s? I zavo? A? O: njevorto! A jak j? Zed tim straszed? Em stan?? , nje vjedz? C? O robjic, rozesmja? O s? Wono do mje na vszetkji z? B? Vrzeszcza? O:. ? Cu? T? Hco?? Tec j? Oja bja? Ka! ? Na tom s? Tak wurzas? ,? Em prz? Ed? Do sebje i czu? ,? E mj? Tk? Ka jak puch ptoszi le? I na moji g? Ovje. Wotvorze? Jem wocz? Pozno? Mart?. Kjilenosce razi mje kan?? ? Odr? Jak k? Kole wocz? Znan? Ak dzenn?? Onuszko lica mart? Oprzez womon? Wukozkji. Ja? Em jednigo dnja wodemkn?? Wocz? Wuzdrzo? Nad sob? Potcev? Ica marcijann? Tej jem poczu? ,? E mje s? Jesc chca? O. Wona jakbe rozumja? A, co mom na mes? ? Pita? A s? :. Na svj? T? Ann? Pozvolil? Je vstac, zaprovadzil? Rzede dvjerze na slu? Ce, chdze dva drzevka besu stoja? ? Cobe mje vjater wovjo? I s? U? Ce wogrza? O. A j? Zno? ,? E vszetko be? O, jak dovnji. Prz? Ed? Pon i panji z dobrimi woczoma do mje, jak wojc i matka. Pon mje pog? Osko? Po czuprinje i rzek? :. ? D? Ugo t? S? Bji? Z mocnjeszim golijatem, nji? Za knopj? Cich l? Ale prz? Pomoc? Boskji jes dobe?. . Prz? Ed? Morcin i knop do bed? A i ze mn? S? Prz? Itel? Jakbem vroce? Do dom z dalekjigo kraju. Ku reszce prz? Ed? I mjicho? , stanovji? S? Przede mn? I povjedzo? :. ? Moc bosk? Omu namjenjon? Tego nje minje. Szczesc? Od boga,? Es v?? Dze? Z kraju womon i smjerc? O naju, bo bem nje be? Mjo? Wubetku do godzen? Oji smjerc? . Tak won to movji? , bom s? Pozdnji dovjedzo? ,? E won mje chc? Cem str? Ce? V vod? , be wurzasem moj? Chorosc v? Kovac. Dr? Gji to be? ? Ekji, ledvjem je strzimo? , aie jak jem roz strzimo? , tej chorosc v?? A ze mje do negji, a pomaluszku prz? Va? O mje moc? Gnotach. Potim s? U? Ce v? Za? O, vjate v? O? ,deszcz wopado? , a na matk? Bosk? Sevn? J? Novu chodze? Za p? Ugjem. Le be? O mje tak, jakbe ta chorosc v? Le? A ve mje voltorz z pesznim wobrazem, pe? En vjidu i svjec,?! Szari popjo? Le? O? Na dnje dusz? . Njicht krom mart? Je vjedzo? , jak? Orosc mje? Ar? A wod strzodka. Ale wona njikomu njic nje povjedza? A. . V svoji cha? Upje, chterna jak grzib stari ve vjisznjovim sadze prz? Upnj? T? Dza? A, mjicho? Prz? Szlivo? Wo lekach dlo mje. Ale dotechczos jesz s? Nje dobro?. . Kjej j? G? Na mojim? O? Ku pod zelonim wokjenkjem, a na pustkovju vszetko pod wopjek? Bosk? Zamk? O wocz? Do spjiku, tej noc v noc njico wob? Aze? O vko? Mje. Nje vjedzo? Jem, co to be? O, alem czu? , jak pocorn?? O chdzeroz moje pjerzen? Strz? S? O? O? Kjem, ja? Wono letko skrzepja? O. Tej znovu na chvjilk? S? Statkova? O tak,? Em czu? Le cech? Li? Gotanj? Li? Cuszk? Od noszejnjik? Njadigo i lize. Na wotmjan? Novu zacz?? O wobchodz? I r? Koma maklac po moji pjerzenje, ja? Gnjadi zacz?? Porczec? I znovu s? Wuda? O i? Da? O. Tak j? Jedni noc? Uvo? O? :. ? Mora to nje je, bo nje prz? Dze i nje morzi. Cu? Be to mog? O b? Choba przegrzecha jak? . ? Kjej jes co dobrigo, to st? Bo rzecz? Czegoc trzeba. A? Eli jes co lechigo, tu wust? P v jimj? Boskji, bo dze? Je do robot? Noc do spanj? Z tim j? S? Na bok przevroce? ,? Ebe spac. Ale tej to vlaz? O jak kot na moj? Pjerzen? I zacz?? O mje do wucha gadac:. ? Remus, czu? T? J?? Icz? Dobrze. S? Uchej coc rzek? : nje b? Dzesz ju mjo? Wubetku na svjece, bo wona, ta tvoja krolevjonka, zada? A c? Oczoma. Dusz? Tvoj? C? Z?? A a dalac dusz? Psa, chturen za panem jisc muszi, chocbe go bji? I kopo? Nogoma. Tero dusza tvoja za nj? Bez przestonku t? Sknjic b? Dze, a t? I nje dosz rad? . ? J? M wodvrocon? Stron? Ks?? Eca i vog? Na zegarze svjata. J? Zdem tam? Prz? Jelgjim vozu, co noc? V? Odzi na njebje. J? Zdem vognjem? Ol? Cich gvj? J? Zdem "ale" i "nje". J? Dz? Na spr?? Enje porz? Dku svjata i dbaj? ,? Ebe sz? ? A wotmjan? Dze? I noc,? ? I smjerc. . Tej to chvjilk? Be? O cech? Le szorova? O s? Po moji pjerzenje. Potim rzek? O:. Tak j? Dnjos? R? K? I wod razu j? Afji? Na? Obskji gozdz, co tam be? V balk? Vbjiti. Barzo mje be? O dzivno,? Em tego gozdza dot? D njigde nje vjidzo? , ale to mje nje da? O rozmiszlac, le dalij gada? O:. ? Puszcz? Ozdz a chvec r? K? Do n? Tvojigo? O? Ka!   podnjos? Jem s? I chvece?. Tamle? A? ? Oje ruchna roboci, a na vjechrzu le? O? M? Zemjanni pas. A j? Chvacivsz? Trzimo? Go v gorsc? . Tej to znovu zaszemarze? O vko? Mje, choc j? Cem nosc? Jic vjidzec nji mog? , i zacz?? O mje do wucha gadac:? Vez ten pas i zrobji z njego sid? O. Ku? Cem wurzesz? Go za nen gozdz, com c? O pokozo?. Za? O? Sid? O wo tvoj? Szej? I spuszcz?? Na sedz? Czk? Nad? O? Kjem tvojim. Wusnjesz i b? Dze po vszetkjim wutropjenju. Bo i tak jezdes njidoczego i ju njigde njic z cebje nje b? Dze!. Skr? Or? C? Je przesz? ? Od pj? T do g? Ov? Jak jesz njigde v? ? Nje. V? Os? Je d? Bem stan?? ? Na g? Ovje. Prze? Egno? Jem s? Chi? E krzi? Em svj? Tim, v? Ok? Jem z? O? Ka i krzikn?? :. Tej v? Uko? Jem so krzosed? O i zapole? Latarnj?. Prz? Jidze v stanji le cenje s? Vjelgji suva? ? Po scanach, a v nortach jak wubjit? Oja? A cemnosc. Konje prz? Umach strzig? ? Uszami, a kjej j? Jim prz? Rzo? Dobrze, moklezn? Wuzdrzo? Jem na njich. Pevnje i njem? Idl? Ta poczu? ? Jeprzijocela i zmok? ? Od wurzasu. . ? Chto s? V wopjek? Podda panu svemu, a wosobhvje szczerze wufa jemu, smjele rzec mo? E: mam obro? C? Boga, nje przi? Dze na mje? Adna straszna trvoga.   jak jem tak kjile dalszich vjerszi wodspjevo? , dusza ve mje s? Wuspokoji? A i vz?? A mje drzemj? Czka. Zgase? Jem tede latarnj? I leg? Znovu. Ale spjik mje wodchodze? , jak sp? Oszoni z? Odzej, bom vjedno muszo? Meslec wo nim gozdzu nad zelonim wokjenkjem. Nje be? O rad? Le znovu vstac i zapal? Latarnj?. Zasvjece? Jem tede do nigo gozdza a? Odn? Mjar? M njimog? Sobje vdarz? Cze jem go tam pjervji kjede vjidzo?. Probovo? Jem go r? K? V? Gn? C, ale sedzo? Mocko. Tak j? Rzek? :. Vz?? Jem s? I szed? Na wobor? . Tam za p? Otami na vjerzesku le? A? A sekjera. T? J? Bro? Do chleva, zavjeso? Latarnj? Na balce,? Ebe vjidzec, prze? Egno? S? , naplu? V r? Ce, zamjerze? S? I wobuchem zacz?? Jem val? V nen gozdz z ca? I moc? . Scan? E? ? Jak vszeskji jinszi budinkji na pustkovju, v sr? B wuk? Odan? Du? Ich camr? R? Enjovatich. A kjej j? Cz?? Bjic, tej robji? S? Takji grzem, jakbe pjorun? Rzaska? ? Zelon? Okjenko zacz?? O j? Czec, a ps??? ? Ujadac, ja? J? Slo? ,? E s? Naszi vszesc? Na pustkovju pobudz?. Alem so wuvo? O? :. ? Kjej jes zacz?? , remusu, tej dokonej robot? Chocbe zl? Rzoskova? O jesz tile. Bo v tim gozdzu gvesno won sedzi, co c? Kuse?. Njech? E tej, v balce wugr? Dzoni, nje v? Ze do ku? Ca svjata!. ? Bog z tob? , remus! Ps? Ziso v noc? Ujoda? ? I trzosk szed? Wod chleva jak grzmot. Cu? To be? O?. ? Moc bosk? Omu namjenjon? Tego nje mjinje. T? Remusu bjedni, chorszi jes, nji? E mje s? Zda? O. . ? Bovejle! ? Movji? Mjicho? Dalij. ? S? Chorosce takji, co le z vjechrzu psuj? , jak njeprzimjerzaj? C gapa psuje dach. Takjimi choroscami s? Parch? Ug, strzele? , svjinjok, wobjeg, pjekjelni wogji? , ro? ? Jak je wod razu nje v? Kosz, mog? Do zemji dostac cz? Ovjeka smjertelnigo. Krom tich s? Chorosce wod strzodka. Te s? Ju gorsz? Bo kjej mester cha? Up? Je v? Chtovo? Za vog? Abo vsadze? Zgnjit? Balk? Mjedze zdrov? Rzevo, cha? Upa zaczin? V? Bjerz? A nje vjesz, chdze sedzi skaza. Njejeden cz? Ovjek prz? Odzi na svjat njezrichtovani i sprochnja? Igo gnota. ? Tej jesz s? Chorosce, co z dopuszczenj?? Igo vlez? V cz? Ovjeka. Pon bog litoscevi na pocz? Tku svjata zaso? Procem njim rozmajit? Zela na pomoc i lekovanj? A j? Bro? I do? Posvj? C? V matk? Bosk? Zeln? Jich vjele. Mom j? M v cha? Upje nokce, vjik? , makovjic? , belic? , rut? , pokr? Tnjik,? Olti knopkj? , koscelnjic? , lev? D? , koper, kolander, zorna s? Onecznjika, wurazev? Rzevo, spjik? , klosztorni kvjat, gozdzikji, bjo?? Konjeczen? , czervjon? Arankji, sloz, gorczec? , wosmo? ? Szalvij? , bo? ? Rzevko, panjenkji, krzi? Ov? Rzevo, gromov? El? Ale? Odno z tich zel nje je lekjem na tvoj? Cliorosc. Znaj? Cebje wod knopa. T? Jodo? Jak s? Nole? I, t? Ros? ,jakchojeczka v lese. Le v g? Ov? C? Vjer? Chdzeroz nachodze? O, ale gnota be? Jes mocnigo i zdrovi mjazdr? Nje  b? Dze jinaczi, le? E c? Je co zadan? A wod tego dusza tvoja je wurzas? ? Mjozga r?? Wod strzodku psuje. ? Rzecz? Je: nje vdarzisz t? O wosob? Chterna be c? Og? A mjec to zrobjon? ? Remus! Z? ?? Rzist? P do cebje, bodusza tvojaj? Czi  podgrzechem smjertelnim. Bjej do spovjedz? V? Kuj dusz? , tej wo lekovanju ca? A jesz b? Dze czas pogadac. . Reno be? O, bom s? V? O? V drog? Jesz przed s? U? Cem, jak j? Z? Ed? Do kosco? A v lipnje. Be? O v njim jesz komudno. Vjeczn? Mpa s? ? Ole? A i s? Abich promiszk? Kulko mog? A, rzuca? A na srebern? Uchna nosvj? Tszi panjenkji ve vo? Torzu. Ji skarnji j? Zeznac nji mog? . Ale czim dze? S? Robji? Vjidnjeszi, tim bar? Ij j?? ? V? Odzec na jav, jak lica dobri matkji. A j? Jimem s? Namesle? , sedzo? Ju pod chorem v tim samim norciku, co v nen czvortk. 1 znovu s? Wodemk? ? An? Sercu i krev z njego wubjega? A,? Em s? Poczu? S? Abim i chorim na smjerc. Tej zacz? L? Arminje s? U? Ca nachodzec przezwokna, coroz vj? Cij i vj? Cij. Zazvoni? Zvonk i ks? Dz v? Ed? Ze msz? Svj? T?. Nobo? Nich,? E to be? Dze? Roboci, prz?? O ma? O: sami starszi ludze. Kjej wofjara s? Sku? Czela, tej jem kl? K? Prz? Povjednjic? . Moc bosk? Usza moja s? Wuspokoji? A, jak ptoch v klotce. Sedza? A smutn? Le cech? A j? Ed? Do dom znan? Lipi? Sk? Drog? , bom mocn? Vol? Zamkn?? Dvjerze, za chternimi na z? Otich botach chodze? O moje szczesc? Vjedzo? Jem tero: droga cz? Ovjeka provadzi vedle vjele dvjerzi, ja? Przi? Dze do takjich, chdze duch mu povje: wuchvac? Ecirz i ve? Dz! Ale njeszczesc? Ego, kjej nje svoj? Klamk? Wuchvaci. Zazdrzi? Ale dvjerze przed njim zatrzasn? , a za tim, co vjidzo? , tesknjic b? Dze do smjerc? Ale svojicli dvjerzi njigde nje naleze. . D? Ug? Nj?? A bokjem mje, kjej jem doszed? Na dregji dze? Do vjelgjigo kaminja pod vjeprznjic? I wovsnjicami. Ludze wo njim maj? Povjostk? ,? E z? I duch njos? Go z dalekjich g? A skrzid? Ach, be njim zaval? Vesok? Brom? Gdu? Sk?. Ale kjej kur zapjo? , moc go wopusce? A i ze zemgla? Ich pazur v? D? Kam tu na rozestajn? Rogji. Ale mje s? Ti godce vjar? Ac nje chca? O, bo so wuvo? Om,? C go tu postavji? Norod stolim? A pamjatk? I znak. Bo rovno dalek? Oga wod njego do starich vs? Gostomja, skorzeva, lubjani i rovno starigo mjasta koscerzn? Jesz dziso dzivnimi znakami popjisani stoji won tam vcsoko v polu, ale jesz njicht mov? Ego pjisma nje przeczeto?. . Pod tim kaminjem j? Dpoczivo?. Przed zochodem s? U? Ca muszo? J? Sz du? Sc do? Iskji, bo gna? O mje procem voli povjedzenje stari julkji v n? Straszn? Noc, kjej m? Ovarzesz tr? Ba zgjin?? Smjerc? :. ? Ve vilej? Svj? Tigo jana, kjej dze? I noc s? Zrovnaj? , b? Dzesz t? A? Isce. Wobrz? Dk stari, jak? ? Ludzi na ti zemji, wobchodze? B? Dze lud. Dom c? Ej mjecz i vjid, bes vjod? Za sob? V? Anich svojigo norodu na v? Vjenj? Akl? Tigo zomku. . Dziso po vszeskjich gorach szekovel? Wognje na vesokjich dr? Gach, be je zapolic po ca? Im kraju, jak noc s? Po? O? I na zemji. V dziseszi noc? Aproc mja? A zakviitn? C v g?? Bokjim lese cudovnim kvjatem. . ? Ale jednigo c? Dac nji mog?. Tego, co jak bliza morsk? Ig? Okr? T? Brozd? Jich dr? Tego, co jak wobr? Cz trzim? Omad? , tego, co duchom daje moc nad ca? Ami. To t? Som mjec muszisz!. Na rozestajnich drogach prz? Tarim sm? Torzu pod gostomjem stoja? A v szarim vjidze cemn? Stacej? Cho jak samotn? Gura v polu. Naszed? Sz? Krocij, pozno? Jem star? Julk?. V? Gn?? A wona do mje r? K? I povjedza? A:. Nje provadze? A mje drog? Przez vjes, le gor? Przez chochovatk? , ja? Esma zasz? A na? Isk? Wod stron? Zepisk. Wuzdrzo? Jem vesokji dr? G, z chternigo s? Zvjeszo? D? Ugji li? Cuch, prz? Eszoni do beczkji ze smo??. V dole, chdze droga provadze? A z gostomja do njeso? Ovjic i do d? Ugjigo jezora, zbjera? O s? Ludztva vjele. Julka stan?? A wokoma mje. Ji zgarbjal? Postacej? Prostova? A s? I jakbe wuros? A. Ji blad? Karnje nabra? ? Ezdrzenj? K no v sorbsku, kjej zdrza? A na mje ze starigo portretu sidonja z rodu bork? Ji wocz? Asz? ? Emn? Kros? Aksamj? Tov? I g?? Bok? , jak j? M? Zoro v g?? Bokjim lese, v chternim pod? Ug ludzkji godkji spji na dnje njepoj? T? Jemnjica. Jak na mje timi woczoma vezdrza? A, prz? Cze? O mje s? Vezdrzenj? Udzi, chterni za kjile godzin konac maj?. Lud tej movji,? E maj? Ju vjeczn? Ocz? Ale wona r? K? V? Gnj? T? Zrobji? A kr? G po podnjebju wod vschodu s? U? Ca do zochodu i rzek? A tak:. ? Jak dalek dozdrzisz wokjem ve vjidze zachodz? Cigo s? U? Ca, zemja to kamjannich svjodk? Injonich vjek? Zemja mogji? I grob? Be? Takji czas, kjej na ti gorze? Iszczo? S? Vjid vjeczni, wod czego gora vz?? A mjono? Iskji. Tam chdze za vesokjim brzegjem d? Ugjigo jezora? Ol? C? Krevavo zachodzi wognjist? La s? U? Ca, trz? Czn? Toja? O svj? T? Jasto. V njim stolimovi lud budovo? Svoje kontin? Ogu. Tam wodbiva? ?? Vjece, tam v? Erel? Tarszi z ludu svojich ks??? T. A kjej vibor stan?? , postavjil? Jelgji kaminje v kr? Gu na pamj? Tk? I znak. Dzisesz? Okolenj? Wobzeraj? C? E pamj? Tkji vjelgji przesz? Osc? D? Ivn? Wo njich plece godkji. A kjej naleze star? Amjann? Arna, na chternich m? O? ? Svj? T? M? K? Na wofjar? , bjerze je i poji v njich g? Skji na woborze. Bo ten rod, chturen ne pamj? Tkji stovjo? I z nich? Oren wofjarovo? , v?? Svoj? Krev v wobronje svobod? I zemji, a ludek prosti, v njevol? Vz? Ti przez cuzich pan? Zabocze? Wo jich znaczenju. Ale krev stolim? Esz nje v? Rla le zatace? A s? Strzod szarigo ludztva. A ti, co z ni krevji pochodz? , stan? Jednigo dnja prz? Ich pamj? Tkach. A tej kaminje przemovj?. Stoj? Wone tam wod tes? Ci l?? Daj? Na svoj? Godzen?. Dzis, to noc cudu. A ten cud s? Stanje, abo j? Noc? Je prze? Ij?. Wudzir? ? Ucha, vjitod? Avje, i robji coc povjem. ? Zdrz? Oprzod v dol, co s? Dzeje kol st? Gor? . Vjidzo? J? De vs? Id? Ci d? Ugji rz? D dzevcz? T i chlopok? Za chternim njekszto? Tnim karnem szl? Tarszi i dzec? Na przodku njos? Ch? Opok vesoko zelon? Rzevo, wumajon? E vji? Ce i kvjat? A njim szed? Z vjelg? Statecznosc? Przewodzani v bjo? I p? Oszcz i korun? Trz?? Czast? Na g? Ovje ks???. Slode njego strasze? Vezdrzenjim svojim, straszni ca? I, na czervjono wobleczoni kat, ze zakret? Tvarz? Zdrz? Ci dvjema czornimi lukami navprost sebje. Vjelgji go? I mjecz njos? Won prze? O? Oni przez remj? . Wokoma njego czorno wobleczoni s? Dza krocze? Z povog? Vjelg? A za njimi ca? I rz? D dzivnje v? Rojonich postaceji. . Podeszl? Onji pod gor? Na szerokji plac, na chternim na vestrzodku vbjiti v zemj? Stojo? S? Up, na jeden? Okc vesokji i vji? Cami wokr? Coni. Wustavjil?? Vkr? G jego i zaspjevel? Jesnj?. Jak v? Jevel? V? Ed? Kat z? Iszcz? Cim mjeczem przez remj? I v? Erze? Krok? Rz? Esce vprzek i spak na placu. Vszesc?? Przed njim rozst? Povel? A won podnjos? Zev i vo? O? :. Kanjo! Kanjo! Njeszczestlev? Njo!   vdarzisz t? O, jak t? V lese  na vjetvje sedza? A  i nama r? Ga? A, kjej ma do dom konje gnal? Cebje z? Apal?   vo? A? As t? Pjic!   tero cebje scic ? D? U kat ze smjerc? V woku.   wumrzesz, kanjo, po veroku  za tvoje r? Ganj? Nbsp; deszczu sprovodzanj?   njeszczestlev? Njo! . Va ludze ze vs? Pocu? Va s? Tu zeszl? Tec nje vjeta, co to znaczi starodovni wobrz? Dk takji, bo v mogji? Ach dovno zgnjil? Co ten zveczoj stanovjil? I njicht z? Evich nom v dorunku trojakjigo nje d? Unku, chteren njese szczesc? Vjatu,? I paproc? Vjatu. . . Pok? D trunk nen v duch? Oc? Pok? D nje zakvjit? Paproc? Zczescodajni kvjat! Grzeszi bjedni svjat! Pok? D b? Dze cz? Ovjek b?? Dze? , not s? Dzigo, be go s? Dze?. Sk? Odom svoje rz? D? S? Dzo! Spravji s? De! . . ? Co t? Am vjidzisz, to jak starodovni wobroz z chternigo krose sp? Avji? Deszcz i v? I? O s? U? Ce. Przed vjele vjekami ten wobroz szkle? V ca? I kros? Jelgjigo i svj? Tigo wobrz? Dku i rozprovja? ?? Na njim vjelgji sprav? B? D? Wonji tero tam v dole s? Dz? Svoje ma? ? Prav? Vjeskji a za svoje grzech? Etn? Kanj?. Ale jak spadnje g? Ova kanji pod katovskjim mjeczem, tej nochvatszi ch? Opok v? Oczi tu v gor? , zapoli beczk? I v? Gnje j? Na li? Cuchu v gor?. Chvjila, a wuzdrzisz, jak na vszeskjich gorach vko? Zapol? S? Vjid? Jak gvjozd? Ol? C? Co zes? ? Njeba na t? Nasz? Zemj? Kaszubsk?. To ta chvjila. V chterni mosz? Dac cudu. Vez t? Paproc, chtern? C? Aj? , a jak za? Isn? Wognje vko? , tej krziknjij na tich v dole:. ? Do mje! V chternim z njich jesz kropla krevji stolim? Ten do cebje s? Garn? C b? Dze. Tej podnjesesz t? Paproc v gor?. A? Eli bog c? Amjenji? I b? Dzesz mjo? V dusz? Co trzeba, tej cudovnigo vjidu kvjdt v? Jitnje z paproc? Tvojim r? Ku tej nje tile ni? Evi z do? U do cebje s? Garnac b? D? Ale tam ze za jezora, z molu, chdze stoja? O svj? T? Jasto, rusz? S? Vjelgji kaminje,? Daj? Ci wod tes? Ci l? Wuroczestim korovodem pov? Druj? Chi? E, jak duch? O cebje na t? Gor? , be s? Wustavjic v kr? Gu v ko? Cebje i znovu zkamjenjec na znak,? Es t? Odz i krol ti zemji tej mova tvoja s? Stanie wostr? Ak stol, a czest? Ak zdr? Wogji? Tvojich woczu b? Dze rz? Dze? Sercami ludzi, jak woko s? U? Ca s? Onjecznim kvjatem. . Zapole? S? Vjid na? Isce, za? Iszcza? ? O chvjil? Jak uwokjem dozdrzec, gor? Ko?. Ale mje v ti vjelgji? Unje prz? Cze? A s? , jak? Ev? Hvjila, kjedem s? Rozchodze? Z moj? Krolevjonk? Pod vesok? Bo?? M? K? A z daleka na glonku pole? S? , jak stolemn? Olnjica, jason na rozvalonim gnjozdze naszigo szczesc? Tak?? Osc mje scesn?? A serce,? Em zabocze? , chdze jezdem i poco. Zbudze? Mje trzosk pol? Ci beczkji, chterna spad? A, a p? K? Sz? Ozla? A pol? C? Smo?? Po gorze. V tim moma? Ce vjidzo? Jem, jak z noc?? Ocze? Chtos naksztolt nigo malarza ze sorbska v d? Ugjim ko? Njerzu i vesokjim k? Obuku. Zabjele? ?? Ku mje jego z? B? A r? Gaj? Ci smjech rozleg? S? ,? Em zabocze? Zavo? Ac na ten lud:. ? Do mje! Lem trzimo? Paproc v r? Ku i zdrzo? Jak zdrevnja? I na to, co s? Dzeje. Pozno? J? Ernjika. Takji won mje zaszed? Ve zvadze. Takji won s? Sz? Tole? V samotnichace v smjegu ti noc? Kjej m? Edini tovarzesz wumrzec muszo?. Ale won machn?? R? K? I cesn?? V pol? C? Smo?? Jakjis proch, z chternigo sz? A vonj? K z mocnigo trunku. Za njim v? Ocze? O z noc? Arno bestrich muzika? T? Zacz?? O grac jak? S dzek? Not?. Lud z do? U, vjidem dzivnim i muzik? Prz?? Osconi, prz? Eg? I gromadze? S? Vko? Njego, a won spjevo? :. ? Ta? Cuj, cz? Eku, procuj, vro? Jako motel vjechrzem r? Nje zdrz? A przodk, nje zdrz? V te? ,? Ebes kvjit? I d? Ugo? E?. Na krzi? Ovkach puszczej voz, chdze go ko? I voznjik njos? , bo tam v po? Nj? Oc? , dnja b? Dze zgodka pjilova. A kjej v wocz? Azdrzisz ji: dr? Ij, cz? Ecze, dr? Ij!. Komu dusz? Z? Omji? Grzech,  prz? Dk go v? Raji smjech.   nji czo? Enka anji v? Tk  nje v? Je won z r? Ku prz? Dk,  chternich v dza? O b? Dze gnjev  tko? : smjerc, wurzas, zdrad? , krev! Bo kjej varsztat dzej? Rzmji,  s? Abi cz? Ovjek nje zradzi,  le wupadnje v proch i k?   z k? De won vsto?!. . Nje vdarz? Sobje, co s? Ze mn? Dzeja? O v ni chvjil? Vjidzo? J? D ta? Cuj? Ci vko? Czernjika, a won stojo? Ve vestrzodku njich, jak z? I duch, chturen dru? Buje na djoblim vjeselu. Vko? Na gorach? Ole? ?? Wognje, ale mje serce zas? Ab? O, jak wonge ma? Imu knopu, kjej jem s? Nje czu? Przenjesc krolevjonkji do zakl? Tigo zomku. Paproc v moji r? Ce wopusce? A lest? Vj? D? A. Kjej jem s? Wobroce? Za julk? , sedza? A wona prz? Upnj? T? Zemji tak cech? Bez vszelkjigo poruszenj? E mje cos tchn?? O. Vezdrzo? Jem v ji skarnje i vjidzo? Wod razu,? E nje? Ije. Wocz? Ja? A zamkl? Z bladich skarnji bji? Mroz, chternigo wogrzac nje potrafji? ? Un? M? Tkovigo wognja? Ol? Cigo s? Szeroko po? Isce. . ? Cud s? Stanje abo j? Noc? Je prze? Ij?! ? Tak uwona mje mja? A movjon?. J? Ozumjo? Tero,? E cud s? Nje sto? Z moji vjin? Ve valce ze sm? Tkjem wo zakl? Ti zomk drugji trup leg? Na moji drodze, a j? Zegro? Sprav?. . Pod bo?? M? K? Ve vs? O? O? E? Jem trupa julkji, a tej jem szuko? Voza i konji, be j? Wodvjezc do ji vs? Njed? Ugom szuko? , bo gostomje to vjes szlacheck? Pjerszi gbur z brzegu do? Zaprz? Gac, nje stracivsz?? Ova. . Chco? Jem j? Pochovac v? Osnim kosztem, ale szo? Tes mje powucze? ,? E to sposobn? E? A kobjeta, chterna v testama? Ce wobdzele? A i kosco? I bjednich gmin? Ale j? Sto? , be rzuc? Gorsc zemji, njim s? Grob zamknje nad t? Dzivn? Kobjet?. . ? Morcenje! V czvortk t? Osz jachac do m? Ina. V? Vji s? I poslij mje. J? S? Wods? U?? , czim b? D? Mog?. . ? Vejle! Mjicha? Ova marta to sno? ? Zevcz?. A j? Co? Bem s? Z nj? ? Enjic. Ale v njedzel? Va prz?? A v gromadze z lasa. Rzecz? Je! Jesta va ze sob? Zakantrani, cze nje? . Ale j? Mocko dzevovo? Na takji pomeszlenj? Bo to mje njigde do g? Ov? Je prz?? O. Ale won mje z tak? Wuvog? Zdrzo? V wocz? E mje s? I k? Sk smjeszno zrobji? O. Tak jem wodezvo? :. ? Marta je gvesno dobr? Zevcz? , a j? Kochom jak brat, bo be? A mje jak sostra wod dzecka. ? Eli wonac? Chce, a t? Osz vol? Brac j? Za bjalk? Po katolicku? Bog z vami! J? E vjidz? ? Odni przeszkod? . Tak won mje do? R? K? ,? E j? Jad? I ma sz? A nazod. Wob drog? Won k? Sk medetovo? I tak povjedzo? :. ? Dzivno be te? Be? O,? Ebes t? Remus? V? Cz, ale j? Vj? Jak meszl? ? Mjo? S? Ji vj? Cij vjidzec, nji? E j? Njicht nje vjinjen,? E go pon bog stvorze? Takjim a nje jinszim. Ale procem mje szekovnigo ch? Opa, t? Tvojim koscatim, chudim rusztovanjim v? Rzisz, jak nje przimjerzaj? C. . Nje doku? Cze? Morcin, bo mje nje chco? Wobraz? Ale j?? Ti jistni wudb? Co won i jem rzek? :. ? To s? Vje, morcenje. T? Ch? Op, jak pupa, a j? Ak p? Oszed? O v kapusce. Tej nje bjerz? O do glov? Njick i? Enji s? Z mart?. Bo ze mn? , to wona pevno le z litosc? Obchodzi s? Tak dobrze. . Czvortk v? Ed? Ze zavjitrzn? Zorz? , jak njedzela. Pe? No be? O na woborze s? U? Ca. Bed? O s? Kleszcze? O z chlev? A pa?? C, a kur?? Wugonja? ? Za b? Czkami. Jezoro szkle? O s? Jak wobsepan? Evimi skrami. Konje porska? ? Kjej jem zak? Odo? Je do voza. . Marta sz? A z b? Boruszkjem do jezora i prz? An?? A kol mje. A j? I mjo? Wodvogji patrz? Ji v wocz? Le wodvroconi plecoma zak? Odo? Jem postronkji za worczikji. Ale wona? Da? A, ja? Em s? Wobroce? , zazdrza? A mje smutno v wocz? Rzek? A:. Do? Av na rzece j? Cho? St? Pj?. Potim zagarn?? Mje las, jakbe svojim cz?? Orem nje chco? Mje pusc? Dalij. Ale j? Rzele? Z batoga i j?? Gnac. A kjej jem v? Rze? Z lasa, tej nje folgovo? Jem, z czego s? Pevno dzevova? ? Liza i gnjadi, bo to nje je gburskji sposob. Ale j? Ko? Na z? Omanj? Arku, bom s? Bojo? Nje zmudz? Zdovanj? Ludze na polu stovel? Od robot? Zdrze? ? Za nami, movj? C? O sebje:. Pevno mje njico wosam? Ta? O. Bom nje folgovo? , ja? Pod gor? , chdze przidk? Oga przede vs? Jidze v gor? . Tam liza i gnjadi woboje? Bami trz? S? ? E zdzevovanj? Uvo? Aj? C? Obje:. ? Wuk? Se? O mje njico do? Evigo, brz? Czi mje wob wusz? Jem pjijani, chocem v? ? Krople gorzo? Kji nje pji?. Dravujta, konjikji, dravujta!. Ale pod gor? , chc? C? Je chc? C? J? Szo? Konjom dac folg? , bo voz zarzino? V pjosku g?? Bokji ko? Ova? A. Wob ten czas nade mn? Vesoko podleco? Skovronk, spjevaj? Ci godzinkji. A j? Prz? Cze? Spjev? , chtern? Chdzeroz marta spjeva? A:. ? Hej, t? Toszku skovroneczku, vesoko lotosz.   povjedz? E mje novjineczk? , chdze s? Wobrocosz?   a skovronk wodezvo? :? Povjem j? Novjineczk? , ale njesrog?.   bo ju z tvoj? Nomjilejsz? Do slubu jad?!   v? Chavsz? A gor? , wuzdrzo? Jem vjes lipno. Szari, s? Omjanni dach? Zr? Bov? Can? Drza? ? U mje przez korun? Jelgjich lip, wod chternich vjes bra? A mjono. A mje be? O, jakbe do mje vo? Al? Ve vs? Ajacho? Jem do karczm? V? Z? G? Szkap? I do? Jim wobrok, bom sobje wudbo? Mocko? Dac, ja? B? Dze po vszetkjimu. Tej szed? Jem do kosco? A. Ks? Dz pravje v? Ed? Wod vo? Torza, a kjile kobjet i dvuch stareszk? Znojma parajil?? Do dom. Le j? M wosto? V koscele. Tak j? Oz? V norcik wostatni? Av? Od chorem im s? Vz?? ? Dac. Ca? I szturk j? Sto? Som, ale nji? Oden pocerz nje szed? Mje z dusze. Le vstec zdrzo? Jem na vo? Torz vjelgji, v chternim matka bosk? Z? Otim p? Oszczu s? Mjenji? A. Przed tim vo? Torzem ks? Dz mje prz?? Pjerszi roz do svj? Tich sakrama? T? Nje tak dovno temu. Chtu? Be mje be? V nen czas povjedzo? ,? E b? D? Tu dziso v norciku skr?? Do?? A na co? Abe njeszczesc? Oje v? Ic do negji, bo moja krolevjonka m? C zdovan? Zdrzo? Jem ku licom nosvj? Tszi matkji ve vo? Torzu, jak pjes v wocz? Ana, czebe zt? D mje nje prz?? A pocecha. Ale cz?? Jem v njich:. Podnjos? Jem wocz? A posov? Vesok? I be? O mje, jakbe zt? D musza? O przi? Sc co njespodzevanigo. A? Ebe te mur? Ak s? Zapad? ? A kjejbe tak pjorun strzele? Prosto ze s? Onecznigo njeba i klasn?? Przed ji nogji v drodze do zdovanj? Obe vz?? A to za z?? Vjeszczb? I przed vo? Torzem zavroce? A do dom? ? A kjejbe tak m? Njo? Stro? Zast? Pji? Ji drog? I rzek? :. Takji mesle mje wopoda? ? Ak ton? Cigo, chternimu rozum movji,? E nji ma retunku, a jednak won szuk? Czoma nad zotorem chocbe szeszminja belice, chocbe s? Om? Unjoszka,? Ebe s? Wuchvac? I v? B? Wod smjerc? Na posovje vesoko vjiso? Vizerunk pana jezusa na krzi? U. Strach mje be? O vezdrzec na zbavjicela, bo mje dusza moja rzek? A,? E v meslach mojich bluznj?. Ale wod wokna szed? Grubi parmi? Vjidu ku njimu, a po tim parminju sz? ? Wocz? Oje. I tak muszo? Jem patrz? Na te skarnje blad? Krevav? Od drzonov? Korun? . I znovu j? Czu? S? Ova:. ? Cerpji, bjedni remusu, cerpji! T? Obje rad? Je vjesz z tvojim g? Upim sercem, sprav? , chterna njikogo krom cebje nje wobchodzi. J? Rpjo? Za milijon? Udztva, wo svojim sercu zabivsz? . ? Jezus, marija! Jak j? Edni czlovjek mom to bolenj? Trzimac! I za? Omo? Jem r? Ce,? E zatrzeszcza? ? Cz? Onkach. Ale wulgji mje nje da? O, ja? Kjile ludzi z zokresteji v? Ed? Sz? Vz? L?? Asc divan kvjacasti przed g? Ovnim vo? Torzem i wustavjac v? It? Ksamj? Tem krzas? A. . A j? Evji? S? Srodze,? E tak s? Maj? , jakbe mje njebe? O i mojigo vjelgjigo bolenj? Bez prziczin? Orz mje na njich vz?? ,? E be? Bem jich mog? Wusmjerc? V ti chvjil? Alem wopamj? To? S? I scesn?? Jem wobjema r? Koma spjikji. Tej nasz? ? Je takji mesl? ? Cu? C? To zdovanj?? Bchodz? Vj? Cij, nji? E nich ludzi, co k? Ad? Divan dlo ji n? Krzas? A wustovjaj? Dlo bjesadnich gosci? Cu? Wona c? Rzev? Oz jedini do cebje przemovji? A, roz jedini c? Aszkle? ? Vjozd? I woczu. Chtu? T? Es, remusu,? Ebes?? Do? , abe te gvjozd? C? Jedno svjece? ?? A jednak mje vstec povtorza? A nodzeja?   mo? E s? Co stanje?. Zaturkota? ? Oze przed kosco? Em, a za chvjil? J?? ? Chodzec sno? ? Anje i peszni panovje. J? Rzo? Ku njim, jak zvjerz lesni szukaj? C? I woczu pe? Nich cudu. Ja? Raptem vszestka krev mje wuderze? A do serca. . Zeloni vjonk korunovo? Ji z? Ot? G? Ovk?. D? Ugji a letkji, jak blon chmur? Zavoj p? In?? Ji z g? Ov? A? Do zemji. Wocz? Ja? A spuszczon? Anji razu na mje nje vezdrza? A. Jak? E? Te? Vjedzec mja? A,? E tu bjedni remus ze svoj? Ska? On? Godk? , pasturk dovnji a dzis parobk na pustkovju zob? Ockjigo, v norciku sedzi i rad? O nje vje i bogu bluznji i jego matce, njevjedz? C? A co na njego prz?? O takji skoranj? . A wona tam sz? A ku vo? Torzovji, jakbe skrzid? A j? Njesl? A j? Dobro? V ti chvjil? Jak ma? I i? Orotni j?? Procem nji i jak to smjeszno,? Em s? Na t? Wuroczestosc zchovo? V sv? Orcik. I prz? Cze? A mje s? Na zjava z pod korunovam jarz? Bjin? Od lasem, chdzem s? Vstidze? Svoji strodnosc? Rocem krolevjonki bjo? Igo zomku. . Zagra? ? Organ? Ale j? U? Jich granj? Ak za chmur?. Alem woczu nji mog? Wodervac wod ni bjo? I postaceji przed vo? Torzem. Tam ks? Dz jich dvoje zdovo? . Ale j? So wudbo? Tak:. To mocn? Postanovjenj? Je k? Sk pocesze? O. Ks? Dz wob ten czas mjo? Przemov? , z chternim njick nje rozumjo? , bo moje mesle po g? Ovje gna? ? Granjim, jak dun? Kurzatvje morskji za gdu? Skjem. . ? Tero t? I vj? Cij nje woboczisz! ? Krzikn?? O serce ve mje. I nje namiszlaj? C?? V? Apji? Jem z? Av? A kjej wona s? Zbli? A? A, jak cud z njeba na zemj? Zest? Pjoni, j? R? N?? Do ji n? Jak d? Ugji, meszl? C? Obje!. Vszesc? Jeselnjic?? Stanovjil? Ale wona prz? Je k?? K? A, chvece? A bjo? Imi r? Czkoma moj? G? Ov? I wunjos? A, a j? Tvorze? Wocz? Vezdrzo? Na ji lica, drogsz? Je, nji? E zbavjenj? Usze. Chvjilk? Ma?? To trva? O, ale j? U? V sercu,? E sobje prz? Cze? A ch? Opoka, co ji na kolanach do? Sv? Ovj? Kszi skorb nagorze zomkovi. Jak parmi? S? U? Ca przez chmur? Mjepod? Ten b? Isk poznanj? Ji woczu i nagrodze? Mje za no straszn? Cerpjenj? Pustim koscele. . Kjile pan? Prz?? Pji? O i mje podnjes? O. Tim wona njico rzek? A, a wonji mje posadzil? Ak pjijanigo do povoznjika na peszn? Landar? I pojachel? Bjo? I dvor stojo? Poku? C vs? A przed njim stan?? ? Onje. M? Od? Anji sz? A po drodze kvjotkami v? Eloni, a mje kozo? Povoznjik zlezc. Tej prz?? A s? U? Ba i mje vz?? A do stodo? ? Tam j? Zdrzo? , jak przez dok? , du? I sto? ? Astavjoni a v norce vjelg? Beczk? Pjiva, z chterni parobc? Oczil? Du? ? Zklonkji. Kjile z njich mje zna? O, bom z njimi v gromadze chodze? Wonge na nowuk?. Ti mje zaru prz? Czil? ? Poj, jemus! Dziso naju pon? Enji jedin? Cork?. Wupjijema s? Za trz? Zevkji. . Ale j? Jick nje jod? Anji njick nje pji? , bom be? I bez tego pjijani. I jesz roz mje s? U? Ce zasvjece? O i zajasnja? A stodo? A dlo mje bloskjem, jakji muszo? Pasturkom v polu zavjitac v pjersz? O? ? Arodzenj? Bo wona, moja krolevjonka, prz?? A sama z jednim s? Ug? Do stodo? ? S? Uga njos? ? Iszcz? C? Toc? , a na nji dva kjeliszkji i butelk? Vjina. T? Wona kozo? A przede mn? Postavjic, nala? A sobje i mje i rzek? A:. ? Pjij! Czervjon? Ak krev be? O to vjino v szkle, a mje s? Zdova? O,? O to be? A moja krev serdeczn? Ale jak koza? A, tom pji? . Tej wona pog? Oska? A mje po g? Ovje, wusmjechn?? A s? Jak m? Odi dze? I wusz? A. . Parobc? Acz? L? Mje zozdrosc? I ze mje podkorbjac. Na to? Em vz?? S? I szed? , bom so wuvo? O? :. ? Tero dejadej je po vszeskjimu. Nje vdarz? Sobje, jak jem spravji? Wu m? Inarza i v? Cho? Ze vs? Ale to vjem: kjej znovu sz? O z gor? Tej strzimivo? Jem voz a na rovnim cesn?? Jem bat i jacho? Ca?? Drog? St? Pj?. . Gnjadi i liza znovu trz? S? ? Bami, bo s? Dzevova? ? Jemov? Idl? Ta. Ale mjeju vszetko be? O jedno. A vstec mje tropji? O pitanj? Jak noparti gzel, co wob wusz? Rz? Czi:. ? Cu? T? Ero b? Dzesz robji? Na tim svjece? ? Njebo zacz?? O pobjegac, a kjej jem vjacho? Do lasa, trz? Sk mje bro? , jak v p? Kanim mrozu, choc to rovnak panova? O cep? ? Ato. J? Trz? C? A drzevj? Ta dzevovo? S? , bo s? Zmjenji? ? Jak v nen czas, kjej jem woddo? Moji krolevjonce m? Jecz z? Oti. Ale dziso nje nose? ? Uchen njedzelnich, alem vjidzo? Jich kor? Pop? Kan? I wod? Omjon? Jetvje, jak ska? Oni cz? Onkji koscetrup? Mjijo? Jem jab? Onk? , svjodka moji pobjitv? Golijatem. Stoja? A cech? Zgurd? A? ? Akbe mje wod starosc? Edvje pozna? A i chca? A rzec:. A tam dalij v lese, zdova? O mje s? ,? E njico brzedkjigo zatacon? Edzi. A j? Evjedzo? : smjerc, cze wukozka, cze zvjerz njebiva? I, co dovnji? E? V lese, a dziso le v bojce? Ije. . Przejacho? Jem kole? Av przez rzek? , vnetk mjo? Jem na woczach naju pustkovj? Vesokji drzeva lipov? Rzed wobor? , stodo?? , za nj? Koszkji pszcz? Chlev? Chat? Udzkji. Kole studnji stoja? A marcijanna. Mjicho? Wuprovjo? Cos prz? Vas?? Ku a morcin njos? P? K sana dlo konji. Mje tede ta ca? ? H proc? Dova? A s? Njidoczego i po g? Ovje sz? O noremn? Itanj? Wod tego dnja j? Zetko robji? Jak v spjiku. Jedzenj? S? ? Adze? , alem jod? , bo mje kozel? Marcijanna zajisce? A s? Wo mje i rzek? A jednigo dnja do mjicha? A, chturen zno? S? Nolepji na vszelakjich choroscach dobetku:. ? Mjichale, vezdrz? Na remusa. Bo mje s? Zdaje,? E won? O? Ti jak gromnjica. . ? J? O vjidz? Ju ca? I szturk! ? Rzek? Mjicho?. ? Jaku? Mo? E b? Jinaczi, kjej won njick nje j? Mocbosk? Mu namjenjon? Tego nje mjinje. Ale mje s? Zdaje,? E kjej to s? Nje wodmjenji, to mo? E b? Zle. . ? Jedn? Rad? J? Sz vjem. Jak to nje pomo? E, tej b? Dze z njim trzeba do doktora, bo dejadej wumrzec muszi. . Wob svj? Ta ja? Do trzech kroli czeta? Asma ks?? K? Wo genovefje. Tej wona s? Sku? Cze? A. Potim j? Czeto? Som, a to vjeczorami v mojim? O? Ku v stanji, z jedni stron? Iz? I gnjadigo, z dregji zelon? Wokjenko, przez chterne svjece? Ks?? Ec z njeba. Svjeczk? M so wuprose? Wod marcijann? A czeto? Jem mojim konjom g? Osno, bo wone s? Z moji godkji nje smja? ? . Tak jem przeczeto? J? Roz i drugji i kjile razi ja? Em j? Wumjo? Bezma? A na pamj? C. Tej j? Zdrzo? V ks?? Ecovim vjidze, chturen parminjami zelonimi szed? Gor? Mojigo? O? Ka, jak na javje vszetko, co ks?? Ka povjoda? A: genovef? Cerpliv? Z ma? Im boles? Avem i? Anj?. A wona movji? A do mje:. ? Vejle, remus! Dziso t? Pjisz pod pjerzen? V cep? Im norciku, a na dvorze vjater smjot? Ek? Mroz tnje jak rozgami. Ale bocz? Przi? Dze czas,? E jak j? Lestach lasu nocovo? B? Dzesz, a njemi zvjerz dzekji b? Dze tvojim tovarzeszem. ? Pj? Kn?? A ta svj? T? Objeta, jakbe v?? A dopjeroz wobrazu. A j? Wodrzek? :. Na matk? Bosk? Gromnjiczn? Skovronkji j?? ? Spjevac, a ma zacz?? A worac v polu. Mjicho? Prorokovo? ,? E zema b? Dze krotk? O? O? Skjigo roku vrzose kvjit? ? Arzo gor? ? Od? I mjo? Provd? . Na strumjann? Ju s? Onuszko s? Rozgrza? O jak latem, le v bonifacigo chvece? ?? Sk sevi mroze. . J? Tero woro? P? Ugjem v polu, bom na gburskjim chlebje wuros? V kosce vesoko, a moc czu? Jem v sobje, jak dorosli ch? Op. Do bed? A gbur so naj?? Novigo knopa. Ale? O? Ka mojigo pod zelonim wokjenkj? J? Nje wust? Pji? , bom nje chco? . Tak mu del? Pac v chlevje kole kr? . V njedzele i svj? Ta, kjej marcijanna wosta? A doma, tej i j? Stac muszo? , bo wona s? Tero sama boja? A. Ale marta mje povjedza? A,? E wona vjedno s? Jesz spodzeva? A nigo vdovca, co ji go? Id z planet? Rzepovjedzo? Jesz przed popjelcem, a boja? A s? ,? Ebe ji sami nje naszed?. . V pjersz? Njedzel? Po svj? Tkach to be? O, jak to mje chvece? O. Vdarz? Sobje vszetko jak dzis, bo co b? Abo i szczescim mocko navjedzi dusz? , to sobje cz? Ovjek prz? Cz? Ugo, a nje zaboczi czasami ja? Do smjerc? . Ale j? Strzimo? , bom vjedzo? ,? E m? Zorni gronk i z? Oti mjecz dobrze s? Zchovani pod korunovan? Jarz? Bjin?. Prz? Wobjedze be? Asma doma le dvoje z marcijann?. S? U? Ce svjece? O przez wokno na pod? Og? , na? Av? Prz? Ominku i na lica starigo zegara, chturen vjedno jesz po? Iko? Czas i nje wustovo? Anji dnja anji godzen? Ale dziso mje s? Zdova? O, jakbe won prz? O? Dim po? Knj? Cu movji? :. ? Bjej, ju czas! ? Bjej, ju czas! ? Tak j? Njego zdzevjoni zdrzo? , a won mjo? Vzor jinszi, nji? Zveczajiije. Patrze? Na mje woczoma takjimi, jak na mje zdrza? ? Rzed lati krolevskji ko? Pje pod zomkovjiskjem v lese. . ? Vol? Sk? Wuvo? O? Jem sobje. ? Jak m? C, tak pud?!. Tak j? Wobjedze wudovo? , jakbe mje grzeszk tropji? , i zaszed? Jem do stanji njibe spac. Ale j? Am le zazdrzo? Do konji i vrzuce? Jim wobroku, a tej vz?? Jem s? V drog? : noprzod do studnji jozvovi, zt? D na jarz? Bjin? Pod lasem, a tej v las ku zomkovjisku. . V lese te? Svj? Ce? A s? Njedzela. S? Onuszko malova? O cep? ? P? Achce na zemji. Ptoszkji cecho sedza? ? Lestach, a drzeva stoja? ? Ostavnje i statecznje, jakbe s? Ucha? ? Sz? Vj? Ti, chtern? Chdzes v g?? Bji lasu wodprovjo? Dlo njich duch dobri. Tote? Daleko czuc be? O granj? Rzekji, chterna jesz mja? A du?? Robot? ,? Ebe zimkov? Od? P? Avjic jak norechlij do jezora. A j? Tim lese szed? Nobo? No jak v koscele, ja? Em stan?? Na brzegu rzekji. Tam j? Cign?? Bot? Przeszed? Brodem. Tej zacz?? Jem poma? U spjinac s? Po przidkji wurzmje zomkovjiska do moji jarz? Bjin? Bot? Wostavji? Prz? Zece. . Pod jarz? Bjin? J? D? I j?? Przemiszlac, zdrz? C? Z gor? A rzek?. Kjile? To ju l? Je? A? O t? Vod? V svjat, jak j? Wuzdrzo? Ko? Pje krolevjonkji i nalozl czorni gronk i z? Oti mjecz! Jak srodzem wodpokutovo? , a m? Jes gnjota ze mn? , za n? Viprav? Na zomkovjisko! Jak jem vjidzo? Pod korunovan? Jarz? Bjin? Krolevjonk? I trz? Ukozkji, chterne bronji? ? I zomku:strach itrud i njevorto! Prz? Czo? Jem sobjejesz dobrze vszeskji s? Ova krolevjonkji i moj? Naprocem nji ma? Osc i? Orotnosc. . Ale cesz? Oda? A vko? , le do? Em gra? A przez las rzeka. A j? Rzo? Vod? V do? I vod? V gor? , ale nji? Odne ko? Pje nje prz? In?? ? Be patrz? Na mje dzivnimi woczoma i mje zvjastovac, chdze s? Podzal? Vjidzad? A dzecinnich l? . Tej ja? Mje s? Cz?? Ko zrobji? O, jak na p? Acz. Ale j? Nje poddo? I sobjem pomeslo? :. ? Dzivn? O tu jednak mjejsc? Chdze takji mesle g? Ov? Nachodz? , jak karno v? Drovnich skorc? Obleci samotn? Jarz? Bjin? V polu. Njedziv,? E ludze t? Dka jisc s? Boj?. . Tak przemiszlaj? C?? Zu? , jak mje njico zemnigo corn?? O po karku, jistnje jak gnjota, m? Ovni tovarzesz v posanju. Tero won ju v novim pasturku nijo? Pana. Tak j? Wobroc? I vjidz? Vjelgjigo psa jak go strzelce na gonjitv? Zabjeraj? Ze sob?. Pjes szturk zdrzot na mje, tej v? Ijaj? C? Ep? , wodleco?. Wuvo? Om sobje: zk? Dbe s? Tu dalek wode vs? Z?? Takji belni pjes? Tak jem vsto? I podszed? Na gor?. . Bo kjej jem stan?? V gorze na zomkovjisku, tej stoja? A przede mn? Tak krotko,? Em j? Dotchn? C mog? R? K? , wona, moja krolevjonka z pod korunovani jarz? Bjin? Pj? Kn? K zavjitrzn? Edzela, postavn? Ak svj? T? Vo? Torzu. A wona zdrza? A na mje woczoma, jakbe mje chca? A dac zgadn? C zogodk? Tak? ,? E kjejbem j? Zgod? , to dost? Pji? Bem szczesc? Akjigo bem strzimac nje potrafji?. . Tak j? A nj? Zdrzo? Ca?? Chvjil? , nje vjedz? C? O wuczenjic. Ja? Em ku reszce kl? K? Na kolana i g? Ov? Przed ji nogoma wuderze? Wo zemj? , tej podnjos? Wocz? Rzek? :. ? Krolevjonko moja, v dzecinnich latach na javje vjidzan? Zimu? E tvoje ko? Pje mje nje povjedza? ? E tu mom bjec, be tobje wofjarovac s? U? B? Moj?. Vez, rozkazuj mje, njevolnjikovji tvojimu. ?? Dej mojigo? ? ,?? Dej wostatni krople krevji: vszetkoc dom! Ko? Mje gas? S? U? Ce i gvjozd? A njebje! Ko? , abem c? Cign?? Z chmur bjicze pjorunovi i do? V tvoj? R? Czk? Bjo?? Na zobovk? I? Ort. Na vszetko s? Vo? ? B? D?. Krev,? ? Moje tobje dom i zbavjenj? Usze. . Tak j? Uznji? V wosam? Tanju serca. Ale pon bog spravjedlevi wukoro? Mje tak cz?? Ko,? Em ma? Ovjele nje v? E? ? ? I zbavjenj? . ? Vstanji! ? Tak j? To? I na nj? Patrze? , jak na cud jakji. Tak? Na pj? Kn? E? A!. A mjenji? A mje s? V woczach tak,? E roz v? Rza? A na krolevjonk? Z pod korunovani jarz? Bjin? To znovu na cnotlev? Genovef? , to na cudovn? Zjav? Z cuzigo kraju. Krom tego sz? O z ji woczu njico na mje jak czar? Jak womona i wobvjija? O mje njibe chmur? Przezdrzev? I wunosza? O nad zemj?. . ? Njic cebje nje rozumjem! Na to mje v sercu zak? O? O, bom prz? Cze? Sobje, jak? Mom ska? On? Godk? , chtern? Le ludze na najim pustkovju rozumjej?. Ale prz?? O mje do glov? Tak j? Do? Znak r? K? ,? Ebe? Da? A i pobjeg? Jem pod korunovan? Jarz? Bjin?. Tam j? I? E v? Zebo? Z pod korzenji i v? Be? , co podlug moji wudb? I nole? A? O. Tej jem znovu do nji prz?? Pji? , wukl? K? I rzek? :. ? Dej mjecz! A gronk pochovej nazod v zemji, bo to je truma z prochami starszich naszich. Tak j? Woddo? Z? Oti mjecz. . Peszni pjes kole nji kan?? , a wona dala mje r? K? Znak na woddz? Kovanj? Poma? U znjik? A v chojnach. Vjidzo? Jem jesz przez chvjil? Ji bjo?? Suknj? Przez drzeva, jak wonge bjo? I pjora ko? Pji, i stojo? Jem cecho, jak sto? P soli, v chturen s? Zamjenji? A? Ona lota. Tej jem pod? , jak d? Ugji, na zemj? I z? Cz?? Ca? Ovac t? Dzarn? , po chterni ji no? Kji st? Pa? ? . Nje vdarz? Sobje, jak d? Ugom tam le? O? , nje vdarz? Sobje, jak jem przeszed? Przez brod i bor. To le jesz vjem,? E v? Ed? Sz? Boru na nasze znan? Ustkovskji pola, nje vjedzo? Jem razu, cze jem doma, cze nje. .  bo svjat mje s? Wodmjenjil v woczach. Pozno? Jem ku reszce jarz? Bjin? Po ti stronje lasu, pozno? Jem trz? Hojn? Rz? Tudnji. Szed? Jem noprzod na ne chojn? Jak zb?? Dzoni czlovjek, co drogji do dom szuk? Tam j? D? I patrze? Na jezoro i na dim, co z komina gburskji chat? Szed? V gor? I na komin, co ze za gor?? Ro? , jakbe s? Chco? Ze mn? Zabovjac v zchovanigo. Ale to vszetko jinaczij v? Rzalo, nji? E jesz dzis przed po? Njim. ? Cze te drzevj? Ta njedzeln? Rz? Blek? ? Uchna? Cze ten dim szed? Modrzejszi pod njebo? ' cze jezoro s? Szkle? O milijonami dijama? T? Cze njebo nov? Kros? Pomalova? Pon bog vszechmocni i nov? No? Po njim chmurkji bjo? ? Cze bor, vj? Kszigo vz? Vsz? Echu, nov? Gro? Spjev?? Nje vjem, jak to s? Sta? O, ale ca? ? Oje? ? Na pustkovju chi? Im krokjem j?? O jisc korovodem vedle mje. Prz? Cze? Mje s? Zomk bjo? I i krolevjonka, com jich vjidzo? Przed nachodz? C? Burz? ,? Studnj? D trzema chojnami, chdze j? Idzo? Braci przedaj? Cich jozva do egiptu,? Pjec nabuchodonozorovi,? ^straszk, co v z? Im dnju po woborze gonji? ,? Golijat, com na njim dobe? , zvalivsz? O z konja puszczovk? Davidov? ,? I sklep tajemni za gor? , chdzc mje skrel? Rzed njeprzijocelami. Ale to vszetko mje s? Tero v? Va? O takji ma? ? Tak dalekji, jakbe sto l? In?? O wod tego czasu. Smutk mje scisko? Serce a v tim jistnim czasu wucech? Vjeso? Osc? E mje be? O tile,? E spjevac mje s? Chca? O i zrobjic co takjigo, czego jesz svjat nje vjidzo?. . Kjej jem v takjim meszlenju zaszed? Na wobor? , marcijanna sz? A pravje z b? Boruszkjem wod studnji. V? Rzala wona mje tak? L?? Orotn? Akbe s? Zestarza? A wo ca? I vjek ludzkji i jakbem ji d? Ugji czas nje vjidzo?. A wona s? Zatrzima? A i rzek? A, zdrz? C? A mje:. Tak j? Idzo? ,? E mom bos? Nogji. Prz? Cze? Jem sobje tero,? E moje skorznje wosta? ? Na zomkovjisku prz? Zece. V pje? Jem wo njich mjo? Zabet? . ? A kjede t? Novu wuzdrzisz svoj? Krolevjonk??   prz? Objedze i prz? Jeczerz? Arcijanna s? Dzevova? A. ? Choba, remus, nje zachorujesz, bo jesz tak ma? O jak kot. . ? To b? D? Takji mankolije. Dovni ludze v takjim razu zavo? El? Krevavnjika, chturen wodpusce? Krevji za talerz. Ale mo? E to i bez tego mjinje. . Jak prz?? A njedzela, tej j? Mart? Szed? Do lipna do kosco? A. Pon i panji jachel? As?? Kjem, morcin povoze? , a marcijanna sedza? A kol njego. Jak? Esma zasz? A przed kosco? , tej nom chvjilk? ? Dac be? O na sm? Torzu, bo pravje pjersz? Z? J? T? Bjeg? A i ludze v? Odzil? Kosco? A. V tim mje v serce pchn?? O, jakbe rozpolonim? Elazem: wona? Moja krolevjonka? V? Odze? A z kosco? A. Pj? Kn?? A jak anjo? Bo? I. Wokoma ji szed? Peszni pon m? Odi. Z tim wona mja? A rozmov? . Ale na mje wona anji nje vezdrza? A. J? Ednak tak zblod? Na tvarz? E marta s? Pita? A:. ? Remus, je c? Le? ? Nje, marto, zle mje nje je. Ale v tij chvjil? Rzechodze? A tu moja krolevjonka z zakl? Tigo zomku. J? Vjidzo? . . Tam j? D? Na nave? Szim molu i zdrzo? Na szter? Tron? Vjata, ponad czub? Hojeczk i wolszk, cze krolevjonka moja nje jidze. Nastavji? Jem wusz? Ebe czuc nocechsz? T? Panj? I krok? O lestach i mechu. Ale czu? Jem le granj? Zekji v dole i not? Vjatru gor?. Po d? Ugjich godzenach? Danj? U? Ce, jakbe to be? Dze? Jak jinszi, zchodze? O svojim porz? Dkjem z njeba, a j? Mes? O? :. ? Tero ju naszi b? D? Doma a cebje nji ma! Ju rzeka i bor do mje z dolu seja? ? Emnjic? , ja? Mje gru? D? E? O, a vjedno szor gro? Gor? Nad drzevj? Tami. ? Nji ma ji, nji ma! Jak du? ? La wognjov? U? Ce j?? O s? Wukrivac za lasem a v jego vognju zaszkle? Krzi? Na zvonnjic? Ipi? Skji. Cenj? Skre? A v las, a z do? U rzeka mje spjeva? A:. ? Nji ma krolevjonkji, nji ma! Ale j? O? , ja? Szar? C kan?? A ku mje bli? Ij a bli? Ij. Ale jak ju zakre? A vszetko svojim p? Oszczem czornim tak,? E anji czebk? Nji vjetev drzevj? T woko moje nje rozeznova? O, tej mje zacz?? A trz? Sc wogroszka, a j? Bro? Vjar? Po rzece ta? Cova? ? Akjis wukozkji, chternich szto? T? J? Idzo? Barzo verazno. Ale sz? ? Cecho po vodze, jakbe rzeka be? A pokret? Dem szklestim. V lese sedza? A cesz? Le gor? Sz? A vjedno ta sama nota. . ? Nji ma ji, nji ma! Zavadze? Jem v kjerz, ja? Ptoszk v njim zataconi zacz?? Vadz? Rzek? Jem:. ? Tec j? Njick nje zrobj? . B? Dz? Echo i spji!   jak jem szed? Przez?? K? , chdze stojal? A? ? Plut? Od? Tej naszed? Jem sarn?. Nje wuceka? A wona, le zdrza? A na mje. A be? A tak krotko,? Em vjidzo? Ji wocz? A z njich takji sz? O do mje pitanj? ? Cu? Wonji c? Robjil? Bjedni ch? Opku?   na to mje s? Tak cz?? Ko na sercu zrobji? O,? Em meslo? Wumrzec. Ale j? Zeskji se? ? Z?? Do gromad? Szed? Wostrzij, bom vjedzo? ,? E kjejbem leg? , tobe jak? Tich womon lasovich pevno mje wusmjerce? A. . Za lasem mje pusce? O, kjej jem wuzdrzo? Trz? Hojn? Ale na vjeczerz? J? E szed? , le prosto leg? V? O? Ku. Tam j? Pjerzen? Vetchno? V g? B? ,? Ebe nje krzikac g? Osno, cobe s? Naszi nje zbjegl? Ale trz? Sk mje vz?? I takji zib,? E lo? Ko ze mn? Degota? O, jak ne lest? A wolszce. Ja? Liza s? Dzevova? A i j?? A mje chuchac na g? Ov?. Bo to bidl? Mja? O rozum ludzkji i mu be? O? Ol,? E tak barzo cerpjec musz?. . Porene be? O mje lepji. Do wobjadu sek? Jem vjik? , a tak zapalczevjem sek? ,? E moklezna na mjev?? Pji? A. Ale krom tego na po? Nj? Ji mog? Jem njick do g? B? Z? C. . ? Cud boskji! ? Dzevova? A s? Marcijanna. ? Cu? V tego knopa vlaz? O? Rzecz? E, remus, co c? Je?. Ale po wobjedze j? Ovu szed? Do robot? Bo prz? Roc? Je to wosam? Tanj?? Sk popusciva? O. Ale na vjeczerz? J? Novu jod? Tile, co vrobel. . Ve strzod? Pos? El? O vs? O krevavnjika. Ten mje podvj? Zo? Remj? Tak,? E serdeczn?? A v?? Pji? A, jak modri povrozk. V t? Won zac?? Puszczad? Em a czorn? Ev zacz? La strzikac. V? Sce? Mje krevji za spori talerz, tej zavj? Zo? I kozo? Legn? C. . Vz?? A mje slabota,? Em s? Zmok? I wusn?? , jak kam. Kjej jem wodeck? , zeloni vjid wod mjes? Dza szed? Przez wokno nad moj? Le?? , a ve vjidze mjenji? A s? Wuroda moji krolevjonkji. Tak jem sobje wudbo? :. Ale mje na prz? Czenj? Rampka i varz? Chevkji smjeszno s? Zrobji? O tim bar? Ij,? Em zdrzo? Na povjeszoni prz? Omjinje trampk z paple v? Nj? Ti przez mjicha? A, chturen trzimo? Mol po nim skjid? Im na moji g? Ovje. Tej takji s? Ova procem moji voli prz?? ? Je na j? Zek. . ? Trampk nje pomog? Anji varz? Chevka, to i mjeteloka z grulk? Marcijanna vzev? Armo. Ale vezce mje sekjer? V? Eb, to wod razu b? Dze dobrze,. Na takji povjedzenj? Arcijanna zblad? A i s? Prze? Egna? A. Tej d? Ugo na mj? Drza? A, ja? Ku reszce ji s? V woczacli zaszkle? O i rzek? A cechim g? Osem:. ? Bjedni! T? Es poprovdze chori, bobes tak cz?? Ko nje bluznji?. Choba som pon bog c? Omo? E, bo j? Up? Dzevczina nje dom rad? . Nadesz? A wona njedzela komudn? Vjichrovat? Chvjilami parze? Deszcz, chvjilami s? Unko v? Va? O na svjat struminje vjidu i cep? A. Vjater nom zast? Pji? Drog? , kjej jesma z mart? Sz? A ku lipnu. Ale j? E wuvo? O? Na njic, le gno? Vprost, ja? Marta mje prose? A, bem zfolgovo?. Tak to mje cign?? O! . Ledvje ks? Dz "amen" v? Ek? , j? V? N?? S? Jak chart i gno? Na dravoka na zomkovjisko. V lese vjater nji mjo? Przist? Pu; to te? Le czubami drzevj? T gorzlivje szamoto?. Ale kjej jem s? Vdzar? Na zomkovjiska zberk, zervo? Mje k? Obuk z g? Ov? Njim jacho? Ve? Ij drz? . Jak j? M sedzo? , prz? Ed? Mje na wocz? Egar nasz v czeladni, chturen tam, jak d? Ugom so vdarz? Mog? , po? Iko? Godzen? Vjidzo? Jem lica jego, jakbe krotko przed sob? I jakbe m? Drimi woczoma na mje zdrz? C? Godo? Vstec:. Na to mje s? Tak na scrcu zebra? O,? Em zakre? Wocz?? Koma, zgj?? S? V pa? Ag i rozp? Ako? Bez ku? Ca. Serce mje post? Pji? O pod gard? O na wutchnj? C? Vszestkji cz? Onkji ve mje s? Zatrz? S? ? Jakbem s? Mjo? Rozlecec na kava? Kji. . D? Ugo to mje tak m? Cze? O, ja? Em wuczu? Na g? Ovje mj? Tk? R? K? Po v? Osach mje g? Adz? C?. Navetk njewohzeraj? C?? Vjedzo? J? Ti chvji? ? . V tim vjater tak mocko chvece? V drzeva,? E trzosk s? Zrobji? I z vesokji chojkji vjetev wod? Omjon? Eca? A przed namiv do?. A marta wobjema r? Koma mje chvece? A za remj? I prz?? A do mje wod wurzasu. Tej zacz? La mje, gcb? Prz? Ojim wuchu, szeptac:. ? Poj zt? D precz! Poj do dom, bo tu njedobrze! Njedarmo ludze wunjikaj? Tego zomkovjiszcza. Mje tu tak straszno! Poj do dom!. ? Ach, z jakjim strachem j? Eg? A przez ten las! Vjedno mje s? Zdova? O,? E njico v?? Pji i mje v te? G? Ov? Skr? Ci. Ale cos jinszigo mje gna? O i goda? O do wucha: tam won sedzi i czek? Tam bjeg? Am. Bjedni! Nadarmo? Dajesz, bo wona nje przi? Dze njigde! . ? Vjem vszetko, bom j? Pozna? A zaru pjerszigo razu przed kosco? Em. Le s? Nje prz? A? Am. To njeje krolevjonka ze zakl? Tigo zomku, ale vjelg? Nji, chterna na naju bjednich ludzi nje patrzi. . ? Kjej vz?? A tv?? Oti mjecz, tim gor? Ij. Vz? La c? Dusz? A wo tobje zabocze? A. . ? Bog z tob? , remus! Krev bem serdeczn? Za c? Dala. Tero vjesz! Nje j? M? Cz? , le wona c? Ada? A woczoma lubjiczka, a to je nogorsz? Osam? Tanj? Na to bodej nji ma lek? Le v zmi? Ovanju boskjim. . ? Dovjedz s? Vszestkjigo, t? Jedni! Bo to ju na jedno. V czvortk wona b? Dze zdovan? Lipi? Skjim koscele z nim pesznim panem, co z nj? Stojo? Przed kosco? Em v n? Njedzel?. . Ji s? Ova mje wuderze? ? Jakbe wobuchem v g? Ov?. Vszetko: rzeka i drzeva i gora, zacz?? O s? Ze mn? Wobracac vko? , ja? Wuton?? O v cemni chmurze. Nje vjem, jak d? Ugom le? O? Njesvjadomi v ti chmurze, ale jakjem wodeckno? , marta sciska? A moje spjikji zemnimi, jak lod, r? Koma i vo? A? A moje jimj?. Jak vjidza? A,? Em wodemkno? Wocz? Tej przez? Z? Usmjecha s? Do mje i vo? A? A:. ? Bogu chva? A! Bogu chva? A! ? Vez se? ? O gromad? Remusku, i poj do dom! Bo jinaczi tu jesz nama wobuma b? Dze smjerc. Jidze noc! . Ale to jesz ca? I szturk bavji? O, njimem poczu? Svoje cz? Onkji i prz? Cze? Sobje, co be? O. Ale czu? Jem s? S? Abi bardzo. . ? Vez, marto i mje pomo? Na nogji! ? Rzek? Jem. ? Bo j? M vjidz? ,? E tu co njedobrigo kusi ludzi. Njechle stan? Na nogach, to j? Dom rad? . . Z pocz? Tku kolana mje s? Gj?? ? Kjej jem zchodze? Z gor? O rzekji. Ale marta mje mocko podpar? A. Nad rzek? J? Prz? Ed? Do sebje. Tej j? D? , be zeblec bot? Vjidzo? ,? E marta to samo robji? A. Tak j? Doznol,? E wona nje dovjerza? A, abem j? Mog? Dziso przenjesc przez vod? I jem rzek? :. I ju mje ca? ? C s? Vroce? A. Tede jem vz?? Skor? Nje v lev? R? K? A prav? Podj?? Jem dzevcz? , choc wono s? Bronji? O. Ale kjej vjidza? O,? E ju jid? V rzek? , tej s? Mocko chvece? O moji szeji i prz? Sn?? O do mje,? Em jego bjij? C? Erce czu? Prz? Jers? Ji skarnj? Z?? A do moji skarnji, jak pjora go?? Bka. I tak dzivno mje s? Zrobji? O,? Em so rzek? :. ? Poprovdze to tu mol, chternigo ludzom wunjikac trzeba! Na brzegu j? Postavji? Na nogji. Ale wona mojigo reminja njepusce? A, bo s? Mocko boja? A, choc v lese nji? Odn? Emice nje b?? Dze? ? Daleko vjidzec be? O v szarim po? Vjidze. Ale mje ten las dziso s? V? Vo? Jak jizba, z chterni ludze wuszl? Strachem v? Kani, wokna i dvjerze wostavjivsz? Odemk? ? Vjater som jeden gospodarzi vestrzod statk? Scan. . Wolivsk? Ama! Prz? Zerokji drodze do gdu? Ska stoji wona v szarich murach, prost? Ez vszelkji wozdob? Jak ten lud, chturen vko? Nji s? Zbjer? Dze? Nalezenj? Zi? A svj? Tigo. Ale choc wona tak? Evjidza? ? Ednak svjeci jak s? Up wognjisti, jak bliza morsk? Po? Njovim i nortovim kaszubom. Vjid ji i chva? A jak rzoze wod pomji noc? Vjec? Jim v wocz? I co rok jich zprovodzaj? Do gromad? Tu wuczujesz godk? Kaszubsk? Rozmajit? I podkorbjanj? Ro? Nich parafijnich zveczaj? Hoc wonji jednak vszesc? Ednigo ducha i mov? . Wuros? I zajezorami i lasami nje vjidzo? J? Sz tile naszich v gromadze. To te? Nji mog? Jem s? Napatrz? Jak wonji tam stojel? Morz?? ? Od vjej? Cimi chor? Gvjami. I mesl? E wuderze? A do g? Ov? Chva? A bogu! Jesz tile vas jesta, be v? Vjic zapad? I zomk i posadzec krolevjonk? Na z? Otim tronje!.  chdze? J? Ju roz vjidzo?? Ku reszce mje s? Prz? Cze? Nen vjeczor: lasem starodovn? Drog? Provadzil?? Rum? Z ca? Em njeboszczika pana jozva na sm? Torz do lipna. Pole? ?? Smolnjice a rzoz? Njich bji? A po czub? Rz? I po g? Ovjic? Zomkovi gor? A na nji vesok? Oja? A wosoba cecho jak kam i zdrza? A v do? Na nas. To be? Ten jistni. Tero j? Pozno? . I nje da? O mje poku, le muszo? Jem do njego s? Przecesn? C i rzec:? Panje! J? Roz vas vjidzo? Na zomkovi gorze pod lipnem! Won prz? Rzo? Mje s? V boczlivje i rzek? :? Godk? Tvoj? Lecho rozumjec. Alem cebjeju vjidzo? . Nje be? O to v ni noc? Jak? Esta jozva zob? Ockjigo vjezl? O grobu zaboczon? Drog?? ? Tam to be? O. ? Tero j? Cebje prz? Czom. Wodvo? Ni jezdes i jeden z tich, co v? Ecu nje chc? Bogu wostac vjinni. A takjich nom potrzeba. Wustanji prz? Je i prz? Rz?? Ti srogji moc? Aszich! Dlo njich wofjarovac szczesc? Voje, ko? D? Mesl? , ko? D? Jic? Erca: jak wuvo? Osz? Vorto to cze nje vorto? Tak j? Zdrzo? Na ten las chor? Gvji i na to morz? Udu kaszubskjigo, chturen s? Tam t? Ocze? Na szerokjim gosci? Cu, provadz? Cim z gdu? Ska na pomorsk?. Vesoko z g? Szadich zdrza? ? Na njich kalvarijskji kaplice. Be? To lud prosti: t? Gji gburz? Vesokji reboc? Sno? ?? Od? Bja? Kji i star? Abuli? Kji. ? Ebe tak za njimi stojel? I, co z garecznjice v? L? A kompanjij? I ti, chternich j? Idzo? V mjirachovskjim lese v szo? Mach pjerzastich na vesokjich konjach v dimje drogji, tej be? Be to norod chvalni! A pon z worz? Ovim vezdrzenjim rzek? :? Nje wodzevosz s? Na moje pitanj? Mo? E nje rozumjesz. Toc rzek? Tak: lud zgromadzoni vkr? G naju to wurodzoni dzedzece ti zemji. Ale wonji dzis na nji s? Le s? Ugami. Z mov? Svoj? I wobeczajem poskrel?? Po svojich pustkovjach i vsach. Worz? , sej? ,? Ovj? , ale v? Odze na svojich vodach i na svoji zemji nji maj?. Mova jich i wobeczoj s? Posmjevjiskjem dlo tich, co njimi rz? Dz?. Wofjarovac? ? , be jim dac vjid i prz? Asach zavjes? Jim mjecze, co be vol? I se?? Mjel? Uprzec s? Wo svoje prava? Rzecz? Vorto to cze nje vorto? Zk? D mje s? Wod razu prz? Cze? O wono straszed? O z pod korunovani jarz? Bjin? Wona bja? Ka v bestrich ruchnach? Rzek? A mje v nen czas krolevjonka: przed tim straszed? ? Mjij s? Na bocznosc? Nogorsz? Ono a jimj? Jego: njevorto. Vezdrzo? Jem na njevjadomigo pana i rzek? :? Vorto dac? ? I szczesc? A v? Vjenj? Zakl? Tigo zomku! ? Vjedzo? J? E tak wodpovjesz. Bo i t? Ezdes z tich, co ze sebje robj? Wofjar? , choc wo tim nje vjesz som. A j? Vjedzo? Po chvjil? Panje! Vasza wosoba i vasze s? Ova s? Dlo mje, co zdrovje dlo chorigo cz? Ovjeka. Moc ve mje vchodzi njeznan? Vjid jakjis, jak rzoz? Noc? Vschodzi v moji dusz? Chco? Bem b? Prz? As i s? ? Aszich s? Uchac ko? Digo dnja i ko? Di godzen? A won wodrzek? :? Robji to, co dusza tvoja c? O? E. Tej nasze mesle i nasza proc? D? Jedn? Drog?. Com c? Zek? V n? Noc na zomkovi gorze? Prz? Cz? Obje. Ale j? Brze pamj? To? Te s? Ova: nalezesz mje vsz? Dze, chdze skr? Rmuzdov?? ? Ol? , nalezesz mje vsz? Dze, chdze duch kaszub podnosz? Vjeko svoji trum? . Ruch s? Tero zrobji? V morzu ludzkjim, chterno szerok? Fal? Bje? Ec zacz?? O ku pjerszim kaplicom kalvariji. Ta fala nas rozdzele? A. . Va kalvarijskji gor? Kjile? Razi j? M wobnoszo? Po vajich przidkjich chrzebtach m? Z?? Or ludzkji i kozo? Dusz? Oji rozmiszlac wo wofjarze zbavjicela svjata. A jednak t? Moj? Pjersz? Pjelgrzimk? Zapjisa? A pamj? C v moji dusz? Ovj? Kszimi literami. Bo co na nowuce wopovjodo? Dzecku dobri ks? Dz, to mje tu na woczach stan?? O javno. Tak jak be wod nich dzej? Itoscivego boga na zemji nje be? O wusz? O do vjecznosc? Ezma? A dva tes? Ce l? Z gor? V do? A z do? U v gor? Cz?? K? Od? A droga, ale j? E czu? Ti cz?? Kosc? Kurz jak doka p? In?? Nad nobo? Nim ludem, ale mje belo jakbem chodze? V porenni mgle porenku m? Odigo vjar? Aszi. Jak kamjanni svjodkovje ze svj? Ti zemji, kaplice stoja? ? Trzod starodovnich buk? Avi? Ach i wotmika? ? Voje bram? Roczet? Pojta, dzec? Jar? V? K? ? Dolinach, zk? D vasza jidze droga, dusza vasza wodpocznje i vesoko z gor? Ezdrzi na vasz trud tam v dole. . Na vesokji gorze stojikaplicawukrzi? Ovanj? Jelg? Spanjal? K koscol. Tam po wobu stronach wukrzi? Ovanigo pana jezusa stoj? Krzi? E vjelgji. Na njich vjisz? Z r? Koma skr? Povanimi v te? Wobaji? Otrz? Pod tim iotrem, chturen s? Navroce? V godzen? Smjerc? Wod samigo zbavjicela dosto? Rozgrzeszenj? Wuzdrzo? Jem krola jezora. Kl? Czo? Won, szczud? O pod poch? , z g? Ov? Do zemji zgj? T? , bji? S? V pjerse i za? Omivo? R? Ce nad szczud? Em. V? Odzil? Udze a jinszi prz? Odzil? Prosbami i dz? Kovanjim, a won jak kl? Czo? Tak kl? Czo?. Ju komudno s? Robji? O v kaplic? Nocn? Ka pobjega? A gor? Alvarijskji, kjej won ku reszce vsto? . Ale j? O? Na njego, bo mje njico trzima? O, jakbem mu be? Potrzebni. Wuzdrzo? Mje przed kaplic? I rzek? :. Tak? Orotno krol jezora s? Do mje jesz nje wodezvo? , dlotego j? Zdrzo? Na njego z wuvog? I vjidzo? ,? E m? Ca blad? Wocz? Akbe zgas? ? Ale won vz?? Mje pod remj? , szed? Kjile krok? Stanovji? S? I rzek? :. Vjidzo? Jem, jak wostatni zchodzil? Do? Do mjasta, a nowostatnjesz? Z? O por? Ludzi m? Odich: nen ch? Opok z pod kapliczkji pod vigod? I no dzevcz? , co boso v kompanjiji v? Drova? O. Szl? Okoma sebje trzimj? C?? Za r? Ce. Gvesno dobri bog jich tam na kalvariji pojedno? Ze sob?. . ? Vjidzisz! ? Rzek? ? To d? Adovskji norz? Dze m? Sz? Ricersk?. Chco? Jem szczud? O i dusz? Jego povjes? V kaplice na krzi? U i poddac s? Voli boskji. Ale nji mog? . Trz? Nji drogji przez gor? Lase tu zt? D jisc trzeba do mojich jez? Do gnjozda wojc? Ojich, ale j? Vjidz? Te modr? Od? Czuj? Vonj? Las? Belem wocz? Prz? E? R? K?. V? M ribk? Z vod? A wutchnje s?. Zamknji mje v murach, a wumrz? V trzech dnjach. Ko chco? Bem? ? Ja? Sin m? Odrosnje i b? Dze mocni dosc, be sp? Po wojcu vz? C na s?. . J? E rozumjo? Dobrze, dok? D won svoj? Godk? Provadzi i sedzo? Cecho. A won chvjil? Przemiszlo? , tej povjodo? Dalij. . ? Le za vjar? I za wojczezn? Vobod? Mosz wuchvec? Bronj? I bjic i nje b? Dzesz mjo? Grzechu. A zokon ricerskji ko? E i v tim razu bjic, kjejbe njepotcevi cz? Ovjek nastovo? Na cnot? Bja? Kji, na? ? Bliznigo, abo i na? ? Tvoje. I v tim razn nje b? Dzesz mjo? Grzechu. . ? Povjem c? J? Abji? Cz? Ovjeka. Ale nje be? O to anji za vjar? , anji za wojczezn? , anji z ricerskjigo przikozanj? Le naszed? Mje? Lesni pruskji to be?? Moji krijovce na glonku, do chtcrni? Oden cz? Ovjek nje vje drogji. Navetk sin m? S? Dovje, jak dorosnje, nje pr? Dzij. Be? Be mje lesni v?? I ju bem nje be? Mjo? Sposobu zatac? S? Przed njimi, co mje przesladovel? Jak dzekjigo zvjerza. Naszed? Mje, jesz dzis nje vjem jakjim sposobem, v moji jomje na glonku i podnjos? Fli? T? , be mje zastrasz? Ale j? Go wurechle?. ? Trup jego poplin?? Na vjelgji vod? Ale kjej prz? Njeji v? In?? , tej po kul? G? Ovje s? Doznel? E to nje topjelc, le v? Rza? Em zabjiti. Tak zrobjil? Je pravo. Ale j? Skre? , a bja? Ka doma zast? Pji? A mje vjernje. Jesz dziso nje vjem, jak ten czernjik mje mog? V? Czekac tak? Letk? Kar? : pj? C l? Odze! Choba z pomoc? Z? Ego wosam? To? S? D i s? Dzich. . Ale j? Kar? Rz? C nji mog? A nji s? Dac zamkn? C v sodz? Bo to moja smjerc. Trzech dnji nje v? Ij? . A tam doma m? In jesz nje v? S? Z knopj? Cich l? A chco? Bem go vjidzec jesz takjim zoborskjim jak j? Moji przodkovje i doznac bem s? Chco? ,? E won v naszi rozdze wumje wutrzimac sv? Rzeg jezora i krolestvo na njim. . ? Spovjodo? Jem s? Dziso dva raze: bogu i tobje. Nje vjem, zk? D mom t? Vjar? V cebje, choces m? Odi i droga tvoja provadzi v svjat a moja ze svjata. Ale tak mje na dusz? Jakbesma s? Mja? A v? ? Prz? O? Ni wor? Dz? Potkac. Ale tero mje czas v drog?. Vrocec s? Jutro prz? Ompanjiji nji mog? , bobe mje jednak wupjilovel? Tede bem ju nje vroce? Do mojigo podzemnigo pa? Acu na vdzidzkjich vodach. Ale tu v lese znaj? V? Glovnjika, chturen mje wob noc wotrzim? D? Trav? . ? V kompanjiji t?? Te? Vrocec nji mo? Esz, bo i na cebje czotuj?. Po tvoji karze vsz? Dze c? Poznaj?. Lepji njech c? J? Zavjez? Nazod do koscerzn? A tovar? Voje ponjesesz na plecach. Mo? E c? E? Do lipna prz? Ezc tvoj? Kar? Tr? Ba. A j? U naju wobu poprovadz? Takjimi knjejami, chdze? Ev? Oko naju nje woboczi. . Mje s? Vjidza? A tak? Da vaspana. Ale jednak j? Muszo? Vrocec do mjasta,? Ebe z tr? B? Sprav? Wobgadac. Krol jezora zgod? Moje mesle i rzek? :. ? Jidzle spokojno do mjasta, chdze s? Cebje pevno spodzevaj?. J? Wostan? Pod kaplic? I mog? ? Dac, ja? Przi? Dzesz. J?? E? Zaru povjem, czimu j? M jisc nje chc? . J? Boj? ,? Ebe mje wob drog? Z? ? Je wosam? Ta? O i nje koza? O sobje? ? Wodebrac! Jak j? D? Na naszich jezorach, tej dusza moja v? Rovjeje. Ale movji mje, mo? E t?? Bojisz tovarz? Takjimu, co cz? Ovjeka wubji? ?. ? J? Le boga na njebje boj?  ? Wodrzek? Jem. ? Ludzi j? Nie boj?. A moj? Sprav? Nje je s? Dz? Vas. Aie kjejbem z wurz? Du be? S? Dz? , to bem wuvo? O? ,? Esce strzelil? Wobronje v? Osni!. Kjedem z gor? Chodze? Na do? Do mjasta, z cemnosc??? Pji? Cz? Ovjek. Patrz? : tr? Ba. . ? A cu? T? Am tak d? Ugo pokutovo? Na kalvariji? ? Vadze? Won. ? Vejta go! Noprzod go trzeba szandarom ze z? B?? Gac, a tej won wodsami nobo? Nosc? Eznje i po nocach vano? I, cobe go jak norechlij policej? Apji? A. . ? Remus! T? Esz nje znajesz wobeczaj? Vjatovich. ? Eli t? Hcesz s? Wukr? To muszisz s? Vjedno kr? C? V nogrebszi gromadze ludzkji, a nje? Azec po nocach som. Ale j? Edno movj? : dovno be c? Ps? Zjad? ? Kjejbes nji mjo? Mje. . Cu? J? O? Rzec? Pevnje won mjo? Provd?. Won te? I nje? Do? Na moj? Wodpovjedz, le godo? :. ? Tero ju je po wodpusc? A ludzeska s? Vjesel? , kjej svoje grzech?? Adovel? A tich przidkjich gorach. Stach ju z wucech? Rzepji? Svoje wobraznjickji mito, a zk? D ch? Opa veznje,? Ebe mu njos? Wobroz nazod, tego j? E vjem. Bo leon ze stenk? Zrobji? No? Ka pon. Mje s? Zdaje,? E klerik i jesz jeden z njich sprel? O v jakjim norciku za to,? E won to njibe jim kobjo? K? Zpl? Drovo? I klerikovji pod luzinem zgnjit? Ajo v wocz? Esn? L za to won jim znjik? Jak? Id po cemnich nocach. ? Ale pojle ze mn?! Kamrot veber chce v? C tego talara, chternigo mu jegomosc do? V mjechucenje za jego pj? Kn? Ranj? . ? J? M ti jistni wudb? Muszisz robjic, co bes prz? Ed? Do svojigo dodom. Bo jinaczi ti njemce ze zvad?? D? C? Przep? Oszel? Ak zvjerza. Svoje tovar? Eznjesz v mjechu na plece. Kar? C? Urmon za por? Detk? Avjeze do koscerzn? A zt? D j? J? Pro? N? Prz? Ez?. Rod bem szed? Z tob? I krolem jezora v gromadze, ale mom wumov? Dot? D i nazod. Na to nji ma rad? Domav lipnje povjedzle szkolnimu: won c? O pjismo do czernjika zrobji. ? J? M njerod mjo? Sprav? Z czernjikjem? Rzek? Jem. ? Ro mom go za sm? Tka abo jego s? Ug?. . ? Ha, ha? Smjo? S? Tr? Ba. Cze czernjik, cze jakji jinszi. Vszesc? I advokac? Ij? Le z przekr? Canj? Ava. Za to dlo njich ko? Digo djobel m? Pjekle koce? K wustavjoni, smol? Alani, drevka pod? O? On? Le zapolic!. Muszo? Jem s? Zdac na tr? B? , bom na pustkovju wo tich spravach s? Nje wucze?. Wob ten czas ma zasz? A do karczm? Emana prz? Osci? Cu pomorskjim. Tam na podvorzu stoja? ? Asze voze. J??? M? Mjech i chco? Jisc. Ale tr? Ba mje nje pusce? Le zabro? Ze sob? Do karczm? . V karczmje wonji sedzel? Vszesc? Ti mjeszczanje z ber? Ami, klarneta ze svoj? Kapel? I wobraznjic? Leno leona ze stenk? Nje be? O. Stach sedzo? Smutni naprocem klerika, a z boku franck. Tr? Ba do njich prz?? Pji? I rzek? :. ? Vjem! Rzek? Tr? Ba to go gvesno namovji? A na panna, co to boso pjelgrzimova? A ja? Do vejherova. Woboczita! V koscerznje leon z nj? Za? Dze prosto do ks? Dza i d? Zopovjedze. . ? To v? S? Na bja? Kach nje znajece? Wodrzek? Tr? Ba. ? Bobesce vjedzel? Rele ch? Op be? K? Siczk pj? Knjeszi nji? Djobe? , to dzevcz? Prz? C? Mo? E. . ? To je vszetko pro? No godka! Povjedzo? Stach. ? V kompanjiji szed? Takji v? Avjinoga, chternigo wona njibe to nje zna? A. A tero po wodpusc? Id? Vjedno v gromadze. To je ten jistni, kleriku. Nolepji veznjesz i go spjerzesz. . Tak wonji s? Tam spjerel? Ale j? E? Do? Ja? Wonji przi? D? Do jakjigo szeku, lem pochvale? Boga, vz?? M? Jech na plece i szed?. Tr? Ba v? Edl za mn? I scesko? Mje r? K?. . ? Njech c? Bog provadzi, remus. Polubji? Jem cebje jak brata. V naszim njed? Ugjim vano? Enju przebe? Jem tile v tovarzestvje z tob? ,? E cz?? Ko mje s? Rozi? Sc. Ko ma jednak v lipnje s? B? Dzema vjidza? A, a mom vjar? ,? E ma jesz njejedn? V? Drovk? Po svjece v gromadze wodpravjima. A pozdrovji te? Moj? Bja? K? , kjej j? Wuzdrzisz na drodze. Bo za? Sc do nji c? Nje radz?. . Jesz gotova c? Pozdrovjic mietelokjem, kjejbes povjedzo? ,? Esma tovarze? A. Ko wona vjedno movji,? E j? E sedzo? Doma, kjejbe mje nje kusil? Amroc? Tak ma sobje podala r? K? I s? Rozeszta. . V z?? Jem tede jednigo dnja svoj? Kar? Z tovarem i karovo? V svjat. Jesz jem nje dokarovo? Do lasa, a ju naszed? Jem grocza tr? B? Z lipna. Na plecach? Iszczala jimu zlotav?? Ba, a pod poch? Trzimo? Ve varpjanni torbje?? Czk i skrzepjice. Ma? I to be? Ch? Op ale chvatkji jak? Ev? Rebro. Mo? E jimu te? Be? O jinsz? Oprovdze przezvisko, ale ludze go le tr? B? Vo? El? Jego bja? K? Zvel? R? Bjin?. Wobroce? Won s? I na mje? Do?. . Bocz? Co moje skrzepkji spjevaj? I co moja tr? Ba graje, to j? Zumjem vszetko. A nji mjo? Bem rozumjec tvoji godkji ludzkji?. Tak ma tede sz? A przez las ca? I sztek wokoma sebje, ja? S? Onuszko v?? O vesoko na po? Nj? Tej stanovji? Asma s? V g? Stich chojnach i sad? Asma na mechu. Tr? Ba zaro v? Be? Z torb? Utelk? Ze szperetusem, pocign?? Sporo i mje podo? , movj? C? ? To njech b? Dze za cebje,? Ebes nji mjo? Krzivd? Bog z tob? , remus! Nje pjijesz gorzo? Kji. Ale to nje je dlo muzika? Ta takji zveczoj. Kjej graj? Na vjeselu, wobrazil? S? Pa? Stvo m? Od? Kjej bem nje v? I? Na jich zdrovj? Kjej mje kurzatva na? Dze v polu, czim bem s? Rozgrzo?? A kjej jid? Na nocz?? Szi termin, to znaczi do moji kochani bja? Kji tr? Bjm? Ach, jak mje potrzeba pocech? Bem strzimo?! Sto krok? Od checz? Ezn? Jednigo, na przededvjerzu dregjigo, a z lecirzem v r? Ku trzecigo. Tej j? Nabro? Cerplivosc? Ile, co skora wos? A mackovigo. A ti not barzo z moj? Bja? K?! Ko t? Remus, nje jes? Enja? I?. ? Ha, ha rozesmjo? S? Tr? Ba. . ? Nje b? Dzesz s? ? Enji?! Tak j? E? Meslo?. Bo vej! Cu? Mje po bjake? Jezdem jak skovronk v polu i jak smjecoch na vjeskjich drogach. Nje wusedz? Na molu. A jednak jak na c? Sid? A za? O?? , to c? Wuv? Dz?. Bo bja? Ka, bocz? Choc to njibe s? Ab? Lvorzenj? Ale przemislnosc?? Jednim polcu tile co ch? Op v ca? I g? Ovje na ten sposob. Njech mje butelka v kjeszinji v? Hnje wod razu,? Eli vjem, jak j? Dosto? V svj? Ti stan ma?? E? Skji, bo dobr? Vol? To nje be? O. . ? Ze? Go? Be, chtobe movji? ,? Es t? J? Kni wurod? A godka tvoja g? Upim s? B? Dze zdova? A smjeszn? Mo? E to c? Wuchronji, ale barzo v? Tpj? , bo bja? Kji nje mjerz? Chlopa anji korcem, anji mjar?. A no? Adnjeszi czasem m? Njich novj? Cij szczesc? Tede rzek? C? Bronji s? , remus, r? Koma i nogoma, bo nacu? Nom z bja? K? S? Zrzeszac przed svj? Tim vo? Torzem, takjim vanogom i smjecochom jak ma dvaji?. ? Le nje mesl,? Ebem nje wuvo? O? Najigo stanu! Tak nje! Sedz? Sobje tam gburz? Lipnje na svojich woborach. J? Im nje zodroszcz?. Njech sej? , njech worz?! A j? Zimom z panem jezusem, chturen jak to star? Esnj? Vji:. Po takji godce m? Ovarzesz porvo? S? Do tr? B? Prz? Dze? J? Do g? B? J?? Tim drzemj? Cim chojnom grac, ja? Te wodeckn?? ? Zavtorze? ? Mu vjeso? O. Na to z njeba vesokjigo rozesmja? O s? S? Onuszko do tr? Bovigo granj? Do tich chojn i do naju wobu bjedok? . ? Jak nji ma jinszi rad? To rod v? J? S? V polu jak zajk. Ale cz? Ovjek jednak noprzod szuk? Chu nad g? Ov?. J? Co povjem: do vjeczora za? Dzema na folvark zvad? , chdze wobaji zarobjima. T? Am v?? Dzesz co z tvojich tovar? J? Graj? Dzevcz? Tom i parobkom do tu? Ca, to b? D? Mjo? Te? Co vz? Tku. Na noclig pudzema do storigo m? Ina njedaleko folvarku. Tam naju njicht budz? Nje b? Dze, prz? Mnji nje ludze? Ij? Ci, bo m? In wod vjele l? U nje chodzi, a ludze movj? ,? E tam strosz? Cze t? Es boj? Ci, remus?. Zaszed? Sz? Vjeczorem na nen folvark, j? M mjo? M? Jerszi zorobk. Mojigo tovarzesza vz? L? Arobc? O stodo? ? Chdze na klepjisku spravjil? O tu? Ce. Ju be? Dovno czas spac, kjej szpektor zrobji? Zabavje ku? C,? E to njibe roboci dze?. . Tak ma s? Zabra? A do tego m? Ina; j? Dvuma p? Kami s? Om? A moji karze a tr? Ba z letk? For? Svojich dvoje jinstruma? T? A plecach. T? S? Om? Del? Om ludze na le?? Ve m? Inje. Jeden z nich ludzi, stari d? Od, co pevnje ju na szarvark nje chodze? , prz?? Pji? Do naju i rzek? :. ? Pojtale, to vama vszetko wopovjem. J? Ari anji do robot? Anji do tu? Ca, a jednak wusn? C nji mog?.   tak ma sz? A v gromadze ku m? Inovji. . J? Ari strupja? I grzib du? D? Tam bez wodpoczivanj? Kjej m? In, jak to dovnji, wobroco? Svoje ko? O, to klekot czuc be? O ve dvorze. A j? Ceszo? ,? E won tak procuje vjerno dlo naszigo pana. . ? Ale j? Mj? Tom dobrze. V? U le v d? Ugjich latach czasem zazerel? Bo takji vjelgji pa? Stvo, jak naszi, sprovodzel? O muzik? Z mjasta, kjej jim s? Zachca? O vjeselenj? Zacz?? O to s? , jak nasz pon sprovadze? So bja? K? Ze svjata, chterna klekotu m? Ina s? Uchac nji mog? A. Dzevkji z dvoru povjoda? ? E jak mucha sz? A po woknje, to panji be? O jakbe tamrotovi voz turkoto? Po kaminjach. Dlotego m? In stan? C muszo?. Kjej go po latach znovu zapusc? Chcel? Ko? O m? I? Skji? Odn? Mjar? Nje chca? O s? Wobracac. . ? Ti wudb?? B? Vszesc? M? Udze szarvarkovi. A to s? Pokoza? O jesz vjidnji, bo jak m? I? Stan?? , tej zemja woprzesta? A rodz? Sin i dvje corkji wurodze? ?? Naszimu panu, dvor ros? , ale stodo? ? Tova? ?? Wod lata do lata za du? ? Bo nje be? O co v nje k? Asc. Le dvor, jak jem rzek? , robji? S? Vj? Kszi. Dlo panji, co nji mog? A czuc marszu much? O woknje, pon v? Dovo? Nov? Krzid? O, be mja? A lepszi bezpjek. Zt? D vjeczor kole vjeczora be? O czuc muzik? , bo zje? D? El?? Gosce. Ale to nje b? Naszi. Wonji gadel? O? Nimi cuzimi godkoma chternich ma prosti ludze njerozumja? A. . Biva? O,? E zaprosil? Zec? O spjevanj? Zed goscami abo jak? Stor? Bja? K? , be povjoda? A bojkji. Tej wonji vszesc? Obst? Pjil? Ich i s? Dzevovel? E jesz tak? Va je na svjece jak nasza kaszubsk? . Ale som pon wudovo? ,? E ji nje rozumje. J? V g? Ov? Zachodze? , jak to mog? O b? Tec zno? Jem jego starka i wojca i samigo pana wod dzecka, a njigde z nami nje godal? Inaczi jak po naszimu. Bodej? E wod pocz? Tku svjata abo prz? Mnji wod potopu? Bo tej s? Vszesc? Udze vetopjil? Sedza? A jich rozga na ti zemji. Vjar? Maj? Nasz? . Ale przezviska jich j? E v? Vj? ? Njech ludze wo njim zabocz? ? Bo jutro pon nasz te m? In? Vod? Lase i ca?? Zemj? Przedaje prz? Ndrom z njemjeckjich kraj? . ? Naszed? Njeprzijocel wod zochodu i wurivo? Nom kraj za krajem, vjedno jid? C? A vschod s? U? Ca. Tak przeszed? Wodr? I morze? S? Noparce ku vjisle i dopar? Svigo!. ? Posz? Asma donjego, posz? A: mjotk i novc i labuda stari i drudz? Ale won v? Ko? Nas. Be? Tam wu njego takji peszni pon z mjasta z czornimi woczoma i z czorn? Brod?. J? E vjem ale won mje prz? Czo? Wob czas naju rozmov? Ucepra wobleczonigo v pa? Skji ruchna. Ten le v? Czerzo? Z? B? Rzek? Do naju godk? Nasz? :. ? Nje m? Ceta, ludkovje, vaszimu panu v g? Ovje! Vje won som co robji. Wuvo? Ta? , zemja to je takji tovor jak na przik? Od tvoje cel?. Kjej chcesz, mo? Esz je przedac komu vol? G? Ov? I wogonem, bele c? Obrze zap? Ace?. . ? V? Czce, panje! J? M prosti czlovjek i movj? Svojim prostim rozumem. Na tim maj? Tku pod lasem le? I sm? Torz, na chternim le?? V zemji njeboszczic? Rzodkovje naszigo pana. Cze? To te? Je tovor? . Zemja p? Otem wobgrodzon? Svoj? Vortosc, bo mo? Esz na nji bulv? Adz? Ale ni truposze v zemji vortosc? Ji maj? , bo njicht be za njich fenjiga nje do?. . ? Jidzta tero, ludkovje, bo pon s? Gorzi. M? N dosc k? Opot? Va psujeta mu dobri handel. . ? Kjej takji tovor mosz, probuj go przedac na renku. Woboczisz,? E c? Nje dadz? Tile na povroz,? Ebes s? Mog? Bezpjeczno povjes? . Skora na mje cerp? A i straszno mj? S? Zrobji? O na takji bluznjerstvo. Drugjim tak samo be? O, tak? Esma v?? A nje pochvalivsz? Azu pana boga. A jak ma ju stoja? A na przededvjerzu, wokno s? V pa? Acu wodemk? O i nen som njezbednjik vo? O? :. ? Hej, ludze! Przi? Dzta jutro na litkup po zochodze slu? Ca. Ko? Di ch? Op dostanje talara a ko? D? A? Ka bestr? Chustk? . Na pamj? Tk? . A poczestunk b? Dze jak na vjeselu!. Ale ma so da? A na to mocko r? K? I dalibog,? E na nen poczestunk nje pudzema, bo naju za barzo wobraze?. Biva? O,? E njeboszczik nasz stari pon naju v? Kalovo? Wod z? Odzeji, wodrzemjech? Pjekjelnjik? Pogan, ale nom njigde takjigo brzedkjigo przezvjiska nje do? Jak: mamut? Szkolni nom povjedzo? , co to znaczi: kjedes, za boga wojca,? E? Na svjece stvor dzes? C razi vj? Kszi nji? E skm. Kosce tego zvjerz? Ca nalo? Aj? Chdzeroz prz? Opanju torfu g?? Boko v zemji. Z? B jego trzonovi be? Bodej takji du? I jak st? Pa a serzchel na njim jak g? Sti krze grabovjin? Z tak? ? Adn? Wukozk? Njigde nje be? Be naju porovnjo? Stari njeboszczik pon. To te? Ma strace? A vszelk? Wochot? , bo choc to nasz pon a ma jego ludze, to njech v? Kaluje i v? Ije, ale wobraz? Nas tego njech nje robji. . Wum? Cze? S? Stari svoj? Godk? ,? E ja? Muszo? Sadn? C na mjedz? I s? V? Pac. A jak s? V? Po? , podnjos? R? K?. . ? Tam za t? Drog? , co vd? U? Rzekji provadzi, ve v? Dole stoj? M? In i pji? A. Kjejbe nje be? O tak cemno, vjidzel? Sta dach, co zeza gorkji glov? V? K? . Tero povjedzo? Jem sobje tak:? Pudzesz na glonk do krijovkji njeboszczika krola jezora i povjesisz ringraf na scanje. Vz? Vsz? O bja? K? Przed svj? Tim vo? Torzem, nji mosz mo? Nosc??? Njic jego zlecenj? . Wostavjivsz? Ar? Moj? V jizdebce wu szkolnigo, tegu? Samigo dnja vz?? Jem s? I szed?. Naszed? Czas ju vedle po? Nj? Lotego nje be? O mo? Nosc? A? Sc przed noc? Na mjesc? Mjo? J? Rzed sob? Cz?? Kji postanovjenj? A wutropjenj? Chternem przeszed? V wostatnim czasu, zgrez? ? Je dusz?. Ale krom tego serce moje be? O pe? N? Edosc? Pon bog, jakbe mje chco? V? Grodz? Do? Pj? Kn? Pogod?. Sano i mjod vonji? ? Ad zemj? A vesoko skovronkji spjeva? ? Tak? E mje s? Prz? Cze? A wona pjesnj? Pustkovjovich l? Prz? Inszi wor? Dz? Pjevan? Kjej jem zaszed? V las, to i tam s? Onuszko sz? O za mn? Cep? Im vjidem, maluj? C? Rze jag? Bor? I letkji, jak mg? A, lest? Aproc? Nje be? Bem s? Dzevovo? , kjejbe jakji krosnj? Z d? Ug? Broda, vjekov? Ak svjat, be? O vesz? O i zdrz? C? A mje m? Drimi woczoma, be? O pita? O:. Za lasem j? Szed? V pole a z pola znovu v las. V lese mje nasz? A noc. Musza? O to b? Ju njedaleko jezora, bo leca? O do mje vonj? Vod? Rebackjich seci. Jid? C? A ta vonj? , doszed? Jem ku reszce do brzegu jezora i zacz?? Szukac czo? Na. Naprocem, jakbe mje provadze? A jak? Br? Ka, czorno na vodze wodbjijo? S? Szto? T wostrovu, v chternim j? Zno? Glonk. Chdzes daleko szczeka? ? S? D? Ugom wobchodze? Brzeg, njimem naloz? Czo? En, ale vjos? A v njim nje be? O. Tak j? E namiszlaj? C?? , v?? Z njego vod? R? Koma, po? O? E? S? Na dno i r? Koma vjos? Ovo? Ku glonkovji. Sz? O to barzo pomd? U, ale j? O? Czosu dosc. . Najechavsz? O brzegii, v? Ed? Jem na mol, co naju z njeboszczikjem tr? B? Wonge prz?? , kjej jesma ze zvad? Eka? A. Prz? Cze? Mje s? Tero njeboszczik krol jezora, jak won naju z tr? B? V? Rasze? V postaceji kopjice sana. Vjidn? Sz? A z njeba noc z mjes? Dzem i vszeskjimi gvjozdami, a j? G? Na tim samim molu na wurzmje nad?? Czk? , na chternimem v te stron? Jerszi roz s? Dosto?. Vjidzec be? O za vod? , v chterni szkle? ?? Mjes? Dz i gvjozd? Las wonich vesokjich ja? Ovc? U zoborom, vjid? Ip? Rebok? A czuc s? Dova? O szczekanj? Artuj? Cich ps? E vsach rebackjich. Som jeden v ti noc? A ti vispje i na tich vjelgjich vodach, jednak nje czu? Jem s? Samotni, ale dusza moja? Da? A spokojn? E? N? J? I vjidu ks?? Ecovigo, jak vjelgji vod? Ko? Mje. . V ti spokojnosc? Usn?? Jein na lesnim mechu, nje vjem kjede i jak. Kjedem wodeckn?? , bjo? I dze? Ju be? V? Ed? Na svjat i wodkre? Przede mn? Vjidn? Od? Pe? N? Krose zemj?. V drzevach nade mn? Ptactvo v? Jeviva? O svoje not? Letkji szum vod? Ro? Wo kraj wostrovu, r? Bj? C? O v? Zk? Stronk? Bjo? I pjenjizn? Na zoborskjim brzegu wod stron? A? Ovc? O czo? Na vst? Pova? A? Ovczonka ze zob? Jak jem j? Pozno? , to v dusz? Oji jakbe s? Dvjerze wodemkn? L? Przez chterne ten bjo? I dze? I to cep? ?? Unko vjidn? Fal? Zala? ? Szeskji moje zgrezot? Markotnosce, jakjimi napas? Mje svjat za tim jezorem i za timi lasami. Panna klema, stoj? C? Czo? Nje, vjos? Ova? A ku glonkovji a ji postavn? Roda i cudn? Karnje tak wuda? ? Jakbe to vjidn? Ezoro i ten z? Oti dze? V? Al? O mje svoj? Krolov?. . Prz? Ivsz? O kraju, v? Gn?? A czo? No na pjosk. Tej zdrz? C? D gor? Wuzdrza? A mje. Na to v ji woczach s? Zaszkle? ? Jid? Jak v s? U? Cu na g? Adze jezora i letkjimi nogoma podesz? A ku mje. Poda? A mje r? K? I rzek? A:. ? Vjedza? Am,? E przi? Dzesz. Na tvoje prz? C? Od d? Ugjigo czasu vszestko gotov? . A kjej jem na nj? Vezdrzo? Zdzevjonimi woczoma, zj?? A strzelb? , sad? A na dzarnje, r? K? Mje rocz? C? Em sod? Prz? Ji. Tej rzek? A:. ? M? Wojc njeboszczik przed smjerc? Povjedzo? ,? E przi? Dzesz. Vjitom cebje tede!. Tej patrze? A na te? Iszcz? C? Od? Na nen las ja? Ovc? A procemnim kraju. Za chvjil? Wocz? I zasz? ? Zami, zakre? A skarnje r? Koma i zacz?? A barzo p? Akac. Pevnje prz? Cze? S? Ji nen straszni dze? , kjede v? Zeba? A drzozgji z pod matecznigo krza i wodda? A go p? Ominjom. A mje s? Ji srogji? Ol zrobji? O i tak vjelg? I? Osc do nji mje dusz? Rozpar? A,? Em j? Wobj?? Za szej? I g? Oszcz? C? Ji z? Oti v? Ose wo svjece zabocze?. A wona wo mje s? Spar? A i d? Ugo, barzo d? Ugo p? Aka? A v wobje r? Ce, chternimi prz? E? A svoje cudn? Ica. . ? Vjem j? O v lipnje njedobri ludze z tob? Zrobjil? Wo? Enjil? Ebje z n? Njicpot? Bja? K? , chterna na wodpusce ve vjelu za tob? Stoja? A. Ale t? Ovnak z nj? Nje? Ijesz?. ? Nje! ? Pitom, choc vjem vszestko. Bo choc ma tu za lasami v pusti mjeszkoma, vj?? S wo vszestkjim dochodzi, co s? Na svjece dzeje. A vj? ,? E j? Din? Zdem tvoj? Woddan? I namjenjon? Wod vjek? Jinaczi b? Nji mo? E!. Na muravje pod lasem sedza? Asma d? Ug? Chvjil? Cecho, ale dusze nasze szuka? ? Rogji do sebje. Ja? Krolevjonka jezora, pokazuj? C?? K? Na vesokji brzeg zoborskji rzek? A:. ? Tak to nom roz namjenjon? E nasze drogii nje jid? Szlachem zveczajnich ludzi, a prziczina tego,? E ma jezdesma z rodu stolim? . V dovnich czasach z po? Nocnich stron zjavji? S? Na tim wostrovje stolim. Na zoborach mjeszka? A pora stareszk? Jedin? Coreczk?. Ta? Evji? A starszich zdobecz? Sec? Strza? ? Ostrich i pevnich, z? Uka strzelanich. Stolim z vesokjigo wostrovu tego wuzdrzo? Dzevcz? I rozmji? Ovo? S? V njim. A jak wono prz? Cha? O roz na ten wostrov strzelac na zvjerza, vz?? Je stolim pod r? K? I zaprovadze? Do svoji jom? Od zemj? I wona wosta? A jego? On?. Po czasu nadeszl? Jinszi stolimovje i vz? L? Vojigo brata ze sob? Na dobivanj? Rolestv i z? Otich korun krolevskjich. Le dzevcz? P? Acz? C? Osta? O samo ze svojim sinem, a ten be? Prawojcem nas, zoborskjich. Ta krev stolimov? Rzi s? Wu nas na vszelkji gvo? T i bezpravje, chdze nji mo? Em? Panovac, tam volim? Umrzec. . Ale ve mje zapad? O s? Vszestko, co mje ze svjatem vj? Za? O. Zdova? O mje s? ,? E ma dvoje le s? Sami na svjece, i vz?? Jem dzevcz? Pod r? K? I rzek? :. Wona bez sprzecivjenj? Mn? Sz? A do vjelgjigo kaminja, chturen zamiko? Dvjerze do jom? Rola jezora. V gromadze wodemkn?? Asma drog? Sobje i zamkn?? A kami? Za sob?. Ale kjej jem doszed? Do podzemnigo mjeszkanj? Ej j? Jidzo? ,? E r? Ka dzevcz? Ca tam musza? A codze? Gospodarzec. Porz? Dk panovo? Takji,? E v kuchnji szkle? ?? Statkji, jakbe chto szekovo? Mjeszkanj? Lo pa? Stva m? Odich ve vjeselnim domu. . V podzemni dvornjic? A stole stoja? ? Kvjat? Vjid przez wodemk? ? Lukji lo? S? Cep?? Fal? , vonji? O jezorem i kvjatami. Tak j??? Z pjers? Svoji ringraf rodu m? Otk? E sorbska a zarazem znak rodovi zoborskjich na zoborach, povjeso? Go na scanje i rzek? :. ? Kochom cebje, krolevjonko jezora, nad? ? I nad vszestko, co dlo mje svj? T? Ringraf ten nje povroci na moj? Pjers, ale naleze won mjesc? Chterno mu s? Uch? . Cze to be? ? Nje, cze te? Tidzenje d? Ugji, com tam? E? Na glonku z moj? Krolevjonk? , tego j? Sobje nje vdarz?. Pjerszi i uwostatni roz v mojim? ? Wukochan? Bjeta wobdarova? A mje mji? Osc? Svoj?. . Chadza? Asma v ti pustinji vodni, jakbe nas le dvoje samich be? O na svjece, patrz? C? Od drzevami na njebo i vod? , a chvjila nom nje be? A njigde d? Ug? To znovu sedza? Asma v bjo? Im pjosku na kraju i patrza? A na jezoro. A kjej chdze daleko kan?? Czo? En rebackji abo wodezva? O s? Szczekanj? Sa z pod cha? Up ludzkjich, tej ma zdzevjonimi woczoma na sebje patrza? A, jakbesma s? Pitac chca? A:. ? Cze krom nas dvoje jesz s? Ludze na svjece? Ja? Dnja jednigo, kjej jem vji? Ce z koczor?? Od? Na z? Ot?? Ose moji krolevjonkji, v? Rzele? O z poza nortu szvedzkjigo wostrovu chi? E czo? No, bje?? C? Ak strza? A v kjerunku knjeji. Ledvjem wuzdrzo? A vszestka krev mje do serca zbjeg? A i kvjat?? D? ? Mojich r? K. . Ale j? Ick nje wodrzekl le patrze? : v czo? Nje jacho? Czernjik, naprocem jimu sedza? A dovn?? Bjin? Bestrich ruchnach i czervjon? Muck? Na g? Ovje. Smja? A s? R? Gaj? Cim smjechem i ceska? A skarup? A vod?. Dzivni jakjis ludze provadzil? Josla, a czo? En bje? O? Tak chi? E,? E ledvje kan?? A ju zgjin?? Za wostrovami. . Ale j? Edzo? V ti chvjil? E to moje szczesc? Rva? O nje b? Dze,? E grzech to szczesc? Ozbjije. Dlotego smutk srogji mje zalo? Dusz? A strach njeznani przed dzisem i jutrem podnjos? Mje v? Ose na g? Ovje. . Nje min? Lo po tim anji kjile pocerzi, jak z daleka, chdze njebo stoji na zemji, kan?? A v? Zk? Orn? Mura. Zacz?? A wona tak chi? E pobjegac njebo,? Esma woboje s? Dzevova? A, jak v woczach vjid dzenni gasnje. . ? Tam zt? D jidze grzemot. Procem prz? Dzenj? Zoro ti scan? Zorni nje zatrzimuje. Stari reboc? Ko? Povjodaj? ,? E v takjim razu jidze burz? Jak? Co sto l? Pod? Ten nasz jezorovi svjat. Straszn? Na m? C i reb? Bodej z g?? Bji v? Uc? Vjechrz. A jak minje, to brzegji i wostrov? Ov? Okazuj? Lica. Tak je poszarpje!. Jak na potvjerdzenj? Z?? Kji grzemot strz? S? Vjodrem, chterno jak wo? Ov k? Ad? O s? Na pjers? Na czorni? Avje chmur? O? Ti, jak sarka, pase rozc? Ga? ?? Wod ku? Ca do ku? Ca. Co chvjil? Rozdzera? ? Can? Wognjist? O? Nje. . Ma dvoje sedza? Asma cecho wokoma sebje v cz?? Kjich meslach. Nje min?? O po? Godzen? Na svjece zapanova? A noc, choc to be? O le przipo? Nj? Dzevcz? Vezdrza? O na njebo, wuchvece? O mje svoj? Cep?? R? Czk? Za d? O? I rzeklo:. Tak ma zesz? A. Ale v gorze nad nami grzemot?? Iskavjice zagra? ? Ognjist? Pjesnj?. Czuc be? O, jak stari jason nad nami trz? S? S? I j? Czo? V korzinjach wod vjatru, chturen trz? S? Lasem i worz? C??? Bokjimi skjibami vod? Neko? Recz? C? Un? A kraj. Wostrov nasz, v chternigo brzuchu ma sedza? A, trz? S? S? I zemja s? Sepa? A, a cemnjic? , v chterni ma sedza? A sami, rozdzero? Co chvjil? , ja? Do woslepjenj? Eloni vjid pjorun? V tim vjidze? Iszcza? ? U mje z ringrafa, zavjeszonigo na scanje, lica matkji boskji, gorzlev? Jak wocz?? Dzigo. Moja krolevjonka, zveczajno tak wodvo? N? Esn?? A s? Do mje, jak sarna v? As? ? Krom wodvogji i krolevskji postav? E? A wona jednak v ti chvjil? Oj? C? Njevjast?. Rzek? A:. ? Tam na policzce prz? O? Ku wojc njeboszczik przechovivo? Gromnjic? . Vez j? , m? Icerzu, i zapol? Bo mje straszno. Znadz mji? Osc mje zmjenji? A na boj? C? Kobjet? , bo dovnji v lese njeroz bez wurzasu przeczeka? Am burz? Pod lestami zchovan? Jak zaj? C, i nji mog? Rzec,? Ebem s? Be? A boja? A. . Tak j? To? I zapole? Gromnjic? , chterna tero? Oltim vjidem podzemn? Nasz? Jizb? Wobsvjeca? A. Vonj? Lonigo vosku rozchodze? A s? , jak v jizbje, chdze cz? Ovjek wumjer? . A burz? Dvorze, bjic? Jorun? R? Dun i trz? Senj? Emji anji na jeden moma? T nje woprzesta? ? Mog? O s? Zdovac,? E lada chvjil? Nad nami zarvje s? Zemja i nas? Evich pochovje, jak v grobje. . Ledvom tak pomeslo? , tak zatrz? S? A s? Vko? Nas zemja i trzas? O z tak? Njebiva?? Moc? ,? E wognje nom v woczach stan?? ? Woboje nas podrzuce? O v gor?. Zatrzeszczal? Can? Izb? Aszi, zapad? A s? Ca? ? Ana wod jezora, wodemkn? Vsz? Zerokji vrota na jezoro, chterno ju nje v? Rza? O zburzon? Jatrem, ale tak, jakbe po njim v dzekjim tirzenju jezdze? ? Rzevjast? Ukozkji, drzemj? C? Rzode na dnje jezora, a tero zbudzon? Urz? I grzemotem. Wodemk?? Tero scan? Vpad? ? One na nas i zala? ? V wokamergnjenju zchronjisko nasze. Vjidz? C? Mjerc przed woczami, j? Dskocze? I zervo? Ze scan? Ingraf z matk? Bosk? I zavjese? Go na szeji moji krolevjonkji. Tej prz? Sn? Vsz?? Do sebje, stan?? Jem na procem bjij? Ci moc?? A z pocerzem cechim na wustach zdrza? Asma smjerc? Wocz? . Ale ta njeprz?? A. Jakbe to be? O wostatn? Lasnj? C?? Kji rozgorzonigo boga, grzemot popusce? I vjater. Le? Iskavjice jesz co chvjil? Wobsvjeca? ? Zekji szor na jezerze ve vjidze? Iskavjic v?? Pova? ? A chvjil? Cemni brzegji szvedzkjigo wostrovu i dzivnich szto? T? Ojsko ja? Ovc? A vesokjim brzegu zoborskjim. Razem z tim jakjis ro? Ovi vjid? Ozleva? ?? Po vodach, jednostajni i krevavi, jak rzoze s? U? Ca v dnje vjelgjigo mrozu. V tim mocn? Na vod? Przebjeg? Sz? Rzez nasz? Jizb? V? Le? A dvjerze do kuchnji pod korzinjami jasona. Ledvje te s? Wodemk? ? A vjid straszni zalo? Nas i cep? O chopa? O, jak z pjeca. Jedno vezdrzenj? Povjedza? O mje, co s? Stalo: sklepjenj? Ad jom? Zarva? O s? Wod pjoruna, chturen zapole? Starodovni jason, pal? Ci s? Tero, jak vjelg? Olnjica pod njebo. . Ve vjetrze i wulevje, strzod vjidu krevavigo pol? Cigo s? Jasona i rozdzeraj? Cich njebo? Iskavjic stoja? Asma dvoje wopuszczonich ludzi, trzimaj? C?? V remjonach, a val? Ezora v nas bji? ? Zemja pod nami a posova nad nami drega? ? Trzeszcza? ? Jakbe nas v ti chvjil? Hca? ? Ogrzebac. A ma nje vjedza? A sobje rad? . V tim jedna taka vjelg? La? A s? Na nas i wuderze? A v naju czo? Nem, sp? Avjonim chdzes z pjosku. Moja krolevjonka, ledvje go wuzdrza? A, porva? A s? I wuchvace? A jego burt? Mocnimi r? Koma. J? Rz? C? O, prz? Ocze? I chvece? Tak? E. Gromadnimi se? Ami v? Gn?? Asma czo? En do sebje. V njim le? A? ? Va vjos? A i kjijonka. . ? To moje czo? No? ? Krzika? O dzevcz? Mje do wucha przez r? Burze. ? Prz? Zimej, m? Rogji, a j? Lej? Kjijonk? Vod? Z njego. . Jedini to be? Sposob v? Stanj? Z jom? Chterna s? Nad nami zapoda? A. Przez gonk, chternim jesma vjedno uwod kraju prz? Odze? A, bje? A? A tero du? ? Da, chterna ju ca? ? Ognjisko mja? A zalan? Nad wognjiskjem, ku njebu wodemk? Im, pole? S? Trzeszcz? C? Stari jason i strasze? Wognjem i v? Ocenjim. Zveczajn? Drog? Nasz? Vroc? S? Nje be? O mo? No. Przez wodemk?? Scan? Jedini retunk be? Na jezoro. Pev? O anjo? Stro? , lituj? C?? V sercu, nom ten czo? En zes? O?. . Wobrocel? A go przodkjem do jezora i v? N? Vsz? A vod? , razem skocze? Asma v njen. Kol? Brovo? S? Czo? En srodze, ale dzevcz? , zveczajn? Panovac na tich vodach, wutrzima? O go v rovnosc? Tej da? O mje jedno vjos? O i sad? Asma wokoma sebje na? Avje. Mocnimi wuderzenjami vjose? V? Sta? Asma s? Z pod kraju na du?? Vod?. Priska? O z va? ? A naju, jak v gorku z varem, a czo? En skoko? , jak ko? , kjej s? Zapod? Smjegu albo na zibji, ale s? Nje v? Oce?. Przez szor i r? V? Zevcz? Mje krzika? O do wucha. . Naprocem vjidzec be? O vesokji brzeg zoborskji, ale ma vz?? A kjerunk nje na nen brzeg, ale na wotvar? ? Ezoro. Dzub czo? Na v? Ilivsz?? Nad vod? , bro? Va? ? Jechrzem, jak dzek? Czka, pjerz? C? Bjoli grzev? A? ? Kjej go podeszl? E szorem. Ale bjeg? Spravnje. Vjos? A nasze s? Gj? L? O p? Knj? C? D cz?? Kji proce, ale trzirna? ? Kjej jesma tak podprocova? A s? Ja? Chdze po za glonkjem wotmika? A s? Szerok? Da v stron knjeji, rzek? O dzevcz? :. Wod jednigo ruszenj? Os? A czolen zata? Covo? Na molu. Tero ju sz? A jazda z va? Ami, chterne nas njos? ? Nazod. Panna klema koza? A mje v? C vjos? O, sama ale dova? A kjerunk bocz? C? E voda nas nje znjos? A bli? Ij a bli? Ij ku zoborskjim brzegom. Chi? E naju tero bez proce njos? ? A? ? Ezora, mrucz? C? Akbe ze spokojnosc? Esma so da? A rad? . Za kjile pocerzi zgrzetn?? O dno czo? Na na pjosku pod nim laskjem vjelgjich ja? Ovc? A zoborskjim brzegu. . V? Gn?? Asma go dalek na brzeg, cobe go voda nje zabra? A i sz? Asma dalij bez s? Ova, serce pe? Ne vdz? Cznosc? O boga za retunk ze smjertelnigo njebezpjeku. Njed? Ugo a przed nami kan?? A vjelg? A bo? ? Ka postavjon? K? Moji krolevjonkji na pamj? Tk? , jak wojc v li? Cuchach njevoli pruskji woddz? Kovo? S? Ze sinem, jid? Cim na drugji svjat. . Ale j?? Ce? G? Ov? , bom vjedzo? ,? C wodt? D mje anji domu anji wubetku na svjece nje b? Dze, ja? Go nalez? V grobje. S? Ova mje nje chca? ? Isc przez gard? O, ale j? Bro? Vszelk? Moc i jem povjedzo? :. ? Dlo mje njima dodom, nodrogsz? Ja. Do cebje jisc njesposob be na c? Nje sprovadz? Ludzkji wobmov? Bo za svoj? Njevjast? Vz? C cebje nji mog? , kjej z? I ludze mje zvj? Zel?? Adn? I mje njemji?? Kobjet?. Ten vesokji krzi? , chturen postavji? As na pamj? Tk? Strasznigo woddz? Kovanj? Azevac mog? Be s? Krzi? Em rozervanich serc, bo na tim molu ju po roz vtori dvoje ludzi sobje nobli? Szich jidze na procemni drogji, na chternich s? Ju vj? Cij nje zi? D?. Mo? E wurosnje kjedes pokolenj? Chternimu sm? Tk nie b? Dze v stanje psuc drogji, bo przez dzir? Kosc i cnot? Zas? U? I sobje na wopjek? Bosk?. Tej zaszkli vesoko na ti bo? Im? Ce zamjast smutku i bolenj? Id szczesc? Redosc? . I vezdrza? Asma krom voli na szczit bo? Im? Kji, chdze ji vjelgji remjona rozchodze? ?? , jakbe prz? C chca? ? Szelkji cz?? Or ludzkji. I dzivo: vjid s? Szkle? Vesoko na figurze pana jezusa, ro? Ovi jak wod rzoz? Utrznji. Zdzevjoni vezdrzo? J? Jezoro. Ale tam naprocem na glonku vesokjim p? Ominjem jesz pole? S? Stari jason, jak smolnjica stolemn? Won dovo? Ten ro? Anni blosk. Ale moja krolov? Trz? C? Ak? E na ten pol? Ci s? Pomnjik naszigo szczesc? Z? Cze? A sobje nasze rozi? Dzenj?? I wobj?? A mje szij? Z vjelgjim p? Aczem. Ale mja? A dusz? Poprovdze krolevsk? . Jak s? Bo v? Aka? A, v? Ostova? A svoj? Postavn? Wurod? , scesn?? A mje r? K? , jak z jakjim mocnim prz? Eczenjim:. ? Przed bogjem j? M be? Am i wostan? Na vjekji tvoj? ? On?. Cu? Mje wobchodzi godanj? Udzkji. Ma dvoje jezdesma z rodu stolim? Chternich drogji nje s? Jak drogji zveczajnich ludzi. Jidz z bogjem, m? Odrogszi i jedini! ? Oden przed tob? Mje nje zno? ,? Oden po tobje mje znac nje b? Dze. Tv? Sin b? Dze panem na zoborach, a jak dorosnje. Ringraf nasz rodovi zavjesz? Na jego pjersach. . I tak ma dvoje s? Rozesz? A pod n? Vesok? Bo?? M? K?. Z glonka, jak vjelg? Olnjica,? Gle? S? Jason stari nad zavalonim gnjozdem naszigo krotkjigo szczesc? . Jutrznj?? Ov? Lova? A njebo za nami nad sorbskjem, kjej jesma ku reszce wuzdrza? A vjelgji vod? Ezora. Rega ma? Ich rebackjich checzi na kraju rozsepan? Dza? A. Ludze pravje vstovel? O robot? A na nasze pitanj? Zekl? Przez nje p? Enje rzeka? Eba do bo? Tickjigo morz? Z? Bjivsz? Obje prz? Jesce? Ebje wusc? O morz? Zez din? Morskji. P? Inje wona z daleka, a zdroje ji bjij? V mjirachovskjim lese. Zdrz? C? A te vod? Prz? Cze? Jem sobje, jak j? Z njeboszczikjem krolem jezora po lasach mjirachovskjich s? Tace? I z kompanjij? Po roz pjerszi szed? Do vejherova i wuzdrzo? Za sob? No vjelgji vojsko cenji, chterno mje na wocz? Rz?? O v ti minjoni straszni noc? Zomku sorbskjim. Vjelg? Gota mje s? V sercu wodezva? A za njimi minjonimi chvjilami v lese, v chternim j? Covo? Mjedze grobami stolim? Pji? Vod? E zdroj? I vjelgji rzekji; chterna tu stolemnimi falami szerok? V pjoskach v? Ran? Bram? Ton?? A v morzu. Rzek? Jem tede do tr? B? ? Cu? C? Do g? Ov? Rz?? O? ? Rzck? Tr? Ba markotno. ? Njech vod? P? En? Drogami jakji jim pon bog v? Erze? . Ale cz? Ovjek m? Ln? Vol? I mo? E jisc chdze go wocz? Jes?. A pocu? T? Je vleczesz ja? Tu, na ten ku? C svjata, tego j? Doznac nji mog?!. Tr? Ba s? Gorze? , bo ten nocni marsz na njevjadomich drogach a pjoskovatich i cz?? Kjich zm? Cze? Go dosc tile. Ale i j? U? Wo? Ov v gnotach. . V? Evnot? Mjo? Naju dvornjik wopatrzon? Ale pjic nama s? Chca? O. Tak ma posz? A do ma? I karczm? Chdzesma kjile rebok? Ozna? A, z chternimi s? Tr? Ba vdo? V godk?. Wonji wopovjadel? E jesz za jezorem i za rzek? Pustink? Movj? Nasz? Mov? , navetk ja? Po wusc? Zekji lupav? Jak s? Dovjedzel? E vjez? Tovar? Zleca? ?? Bja? Kji. Alem v? E? Le guze, jig? ? Njitkji. Mojich ks?? K njicht nje chco? Kupjic, bo pjisma naszigo nje b? Vek? I. . ? Remus! ? Rzek? Won? Gvesno tu le pjosk i voda v tim dzelu svjata. Ale pok? D wonji maj? Tak? Dobr? Gorzo? K? Du? Sk? , nje strachom s? ,? Ebe mje s? Pesk nje v? Zevji? Na kszto? Starnjevkjenigo. Tak j? Z tob? Pud? Na ku? C kaszubskjigo svjata, le dziso nje vjem, cze strzimom. Gvesno nen czorni wod zbjeranj? G? Nje nadarmo nom groze?. Meszl? ,? E mje m? Dan? Bo nogji mje njesc nje chc?. . Tak ma jich zgodze? A. Ale musza? Asma s? Boso zebuc i du? I kava? K jisc v jezoro. Snodkji bo wono takji,? E navetk jich letkji czo? Na nji mog? ? Ojachac do kraju. Le v?? Obje cemnim, chternim? Eba przez jezoro bje? I, g?? Bj? K? K noc. . Na ma? I czo? En vnjes? Asma moj? Kar? I sad? A. Z dvuch rebok? Chterni naju vjezl? Jeden trzimo? Vjos? O d? Ugji, mocni i gjibkji, chternim won kjerunk dovo? I rovn? Vog? . Drugji na ma? Im maszce rozpj?? ? Ogjel, vetch? Sz? Maszt v kobe?? . Ledvo wod kraju a p? Otno nabra? O vjatru i nad? T? Jak brzuch vjelgji beczkji, rva? O nas v przodk chi? Im jak meva bjegjem. . Min? Vsz? Jelgjim ko? Em vse babido? I gace? Tu? Eba vp? Iv? Jezoro? L? Dovel?? Jizbjicach. Tu ju wob ten czas nasz? O po? Nj? Vjater wusn?? , a zevi wogji? Lo? Z njeba. Dlotego ma so wudba? A wostac ve vs? Ja? S? Vjodro wostudzi. Ale ledvjesma zjad? A na kraju wobjod z naszi torb? Spjik nas zacz?? Morz?? E nje be? O rad? Po? O? El? A s? Tede pod grz? P? I wusn?? A. . S? U? Ce ju nasze cenje v? Ga? O v njebiva? O d? Ugji szto? T? Kjej jesma wodeckn?? A. Mja? Asma jesz przed noc? Du? Sc do klucz? A reboc? Aju wostrzegel? Ebesma przez? Ebskji b? Ota trzimel?? Szerokji drogji. ? Dzivno pr? Dko? Rzekl? Onji? Njevjadomi drogji tam zab?? Dzec mo? E i wuton? C v b? Oce, tim siadnji, kjej vjater vjeje wod morz? Vod? Podnosz? Gor?. . Tede ma s? Spjesze? A,? Ebe przed noc? Mjec te b? Ota za sob?. Szerok? Oga na nje provadze? A, na chterni dva voze s? V? N? C mog? ? A jak ma z nji zesz? A i zb?? Dze? A, tego j? Dzisodnja v? Zumjec nji mog?. Ko krom rebackji wostrzegji ma rovnak z nji zesz? A v b? Ota. . Kjedesma s? Tego dozna? A, sz? Asma jak? S stegn? Przez vonj? C? Ostr? Vonj? Trov? Gor? Trov? Chopa? O gor? Cim, jak v pjekarnjiku. Chdzes daleko na gr? Dach v b? Oce stojal? Pojedink? Cha? Up? Jo? ? Czornimi poprzek pr? Gami. To vj? Zark czernji? S? Smo?? A glinjanni fach? Jele? ?? Vapnem. ? Evigo cz? Ovjeka vjidzec nje be? O, le dalek przode naju ma? I, v? Rz? Ci jak chrz? Szcz, szed? Cz? Ovjek v spiczastim k? Obuku i szerokjim ko? Njerzu. Tak ma sz? A za njim, bivsz? Wudb? E won pevno z tuteszich i naju naprovadzi na jak? Chat? Ludzk?. Prz? Chlivsz? Raczaj? Nasz? Asma ku reszce krocij njego. Ale krom tego stegna zrobji? A s? Vjedno v?? Sz? Co gorszigo, zacz? La s? Zibotac pod nogoma. . ? Czole, remus! ? Rzek? Tr? Ba i s? Stanovji? , be wocerac moklezn? Z karku i skarnji. ? Tu mje s? Cos nje vjidzi. Ten tam przode nas, jak mje s? Zdaje, zaprovadzi nas do zemni vod? Wuvo? Ejie: to nje s? Rebackji ruchna, chterne won na sobjc nosi. Takjich vesokjich k? Obuk? Szerokjich ko? Njerzi nje not rebokom. Mo? E te? To nje je? Odna przegrzecha, le jakji jich ks? Dz abo szkolni. Vjesz t? O? J? Njego zavo? Om! Choba drog? Przez te b? Ota znaje, kjej tak som po njich vano? I. . Tr? Ba s? ? Egno? , jakbe chco? Z? Ego wod sebje wodnekac. Znadz go pozno? Te?. . Ale mje za ten vstid, chturen won mjedziso v noc? Robji? , i za n? Njeszczestlev? Pann? Slavjin? , porvo? Takji gorz na njego,? Em chi? E postavji? Kar? Na stegnje i leco? Na njego. A meslo? Jem sobje:. A won stojo? I na mje? Do? . Ale jak jem nadbjeg? Krotko na kjilkanosce kraczaj? Zasmjo? S? Le, jak s? Smjeje noc? Puszczik v lese, i sun?? V chrost? Jevjelgji, chterne tam vstron stoja? ? Vpod? Jem za njim, ale choc wone nje pokrival? J? Kszigo molu, jak du? ? Ursk? Bora, zgjin?? Won mje z woczu, jakbe go zibj?? K? A. . Belo mje tero k? Sk vstid moji zapalczivosc? Ale njick nje zbjeg? O, le vroc? S? Do tr? B? Chturen te? Ju na mje vo? O?. Kjedem naszed? , sedzo? Won na moji karze i zdrzo? Z wurzasem v woczach na gru? T pod nami, wobros? I krotk? Wostr? Trov? A plachcami czorni mokrim torfem, z chternigo pod nogoma naszimi i ko? Ami kar? Odni v? Odze? ? A vjechrz b? Ble. . ? Remus! ? Rzek? Won. ? Tero ma wosta? A sami na tich vjelgjich b? Otach a jidze noc. Ten tam, co v nim brzidze zgjin?? , to nje be? ? Oden malorz. J? Povjem: nen filut derda? Go? A rovnak movji? Provd?. To tam slode v sorbsku be? O pjek? O a jeden z czort? Ego naprovadze? Naju tu na t? Straszlev? Zibj?. . ? Zgjin?? Won mje, jakbe go zemja po? K? A? Rzek? Jem. ? A przedtim rozesmjo? S? Smjechem pjekjelnim. Dzivno to barzo, choc be? Bem po vczoraszim mjo? Vjedzec,? E lepji z njim nji mjec sprav? . ? J? Go r? Gaj? Ci rzechot czu? ? Rzek? Tr? Ba. ? Przesz? O mje, jak krzik sov? Noc? Won tu naju na njeszczesc? Naprovadze? Chc? Ci. Prz? Rz? S? Tvoji karze! Po po? Ko? A i poku? C podp? Ona ju zagr? Dzon? A ma sami po kostkji stojima v mule. To naju skuse? O na zibj? C?? Ota! Gor? Je narva trov? Pod nj? Skora torfu a pod torfem mu?. V njim ma s? Zapadnjima, jak kaminje,? Eli pon bog nom nje zesle retunku. . Provd? Movji? Muj tovarzesz. Nogor? Ij,? E s? U? Ce, czervjon? Ak rozpolon? La, ton?? O ju za dalekjim r? Bem zemji. A za njim sz? A noc, chterna prz? Sa? A dnjovi vjid? Szar? Komud? Zaciga? A na tich zibjach bcz ku? Ca.   rozumjo? J? Trzeba chc? C? Jechc? C? Alij na jakji suchi mol, chdze besma mog? A do? Dac novigo dnja. . ? Tr? Bo! ? Rzek? Jem. ? V bogu nodzeja! Zlez z moji kar? I pochadej za mn? , pok? D s? Nje scemnjeje. V nich chrostach, chdze mje nen pjekjelni malorz zgjin?? Zdaje mje s? B? Vj? Kszi kava? Gr? Du. . ? Vszetko mje jedno! ? Rzek?   tr? Ba. ? Vol? Nocovac v tovarzestvje samigo sm? Tka, nji? E wuton? C v tim torfje i stan? C przed svj? Tim pjotrem ca? I wumorusani jak wotrok pjek? A. Mog? Be v pr? Dkosc? Jc poznac,? E to j? R? Ba z lipna, i kopn? C nog? Do pjekjelnich wotch? Anji. Tak le przez njeboczenj? A chtu? Be za mn? Sun?? ,? Ebe mje v? B?. Mjedze chrostami, chterne wobjima? ? E tile gru? Tu, jak njevjelg? Ursk? Bora, przeszuko? Jem jesz roz ko? Di mol za nim njezbednim malarzem. Ale pro? No. Gru? T s? Tu zdovo? Plachcami dosc cvjardi, ale ve vjele molach torf przezero? Przez k? P? Wobros? ? Rov?. V? Uka? Asma sobje nocechszi norcik pod krzami, wustavji? Asma kar? , sad? A na nji i przemiszla? A. . Dalij jisc nje be? O sposobu, bo chi? Im krokjem noc nachodze? A svjat. Njebo j?? O pobjegac czorn? ? Av? Chmur, chterne tak chi? E zaj?? ? Ono wod ku? Ca do ku? Ca, jakbe jakji nje? Eczni duch? Pjeszno chcel? As na tich b? Otach prz?? Czorn? P? Acht?. Le pod vschod s? U? Ca, zk? Desma prz?? A, v? Zkji pas vjidni stojo? D? Ugji czas. Pod nen pas vjidiu vjidzec be? O, jak d? Ugji? Odegji trov? Rz? S? ?? Ve vjatrze, chturen nachodze? Na letkjich nogach wod morz? Ale jak i tam chmur? Esz? ? Ju? Na zemj? , tej nom s? Zdova? O, jakbe chca? ? Padn? C i nas svojim cz?? Orem przet? Ocz? Z b? Ot sz? A na nas jakbe z varu ropa a moklezna cek? A z nas, choc sedza? Asma cecho, jak mesze. . Procem svojimu prz? Dzenju tr? Ba njick nje movji? , le zdrzo? Ku zemji, jakbe s? Stracho? Wobroc? Wocz? A t? Cemn? Noc vko? Naju. A j? U? V dusz? E tu b?? Dzi smutk i wurzas i? E tu nje dobrze ludzom nocovac. . Pevn? Lo mje be? O,? E z tich cz?? Kjich chmur vjelgji deszcz spadnje. Dlotegoms? Zervo? I rzek? Dotr? B? ? Czole tr? Bo! Zebe naju deszcz nje przemocze? , lepji zbudujma so zavczas dach nad g? Ov?. Kjej jem jesz vano? E? Z njeboszczikjem krolem jezora po mjirachovskjim lese, zbudoval? A sobje dach z vjetvji i sicen? Ezorni. Tu tego nji ma, ale cenkji vjetvje krz? Og? Nom dac jistno dobr? Oszec? Nolepji pod krzem kar? Wustavjic nogoma do gor? Prz?? J? I przeplesc gal? Zami. Jak s? Pod nj? Scesnjema dobrze do gromad? To jednak kask wochron?? Dze,. Tr? Ba s? Zaru vz?? Do v? Nanj? Enkjich vjetev chrostu, a j? Ar? V? Oce? Do gor? Pak? Z tovarem i ks?? Kami, wovinj? T? V dechtovn?? Otno, po? O? E? Jem na spodk. Tr? Ba, scinaj? C i censz? Ga?? Ze i greb? Trov? , rzek? :. ? Vjele j? Dzeji do ti naszi chahip? Ji mom. Volo? Bem,? Ebe tvoja kara be? A czo? Nem. Bo jak morz? U vod? Anek? Chmur? Gor? Eszczem popravj? , tej to ca? ?? Oto b? Dze jednim jezorem. Cu? Nom pomo? E dach nad g? Ov? , kjej po szej? B? Dzem? Edza? A v vodze. . ? B? Dze, jak bog d? Rzek? Jem. I tak v ti cemnosc? A dvaji wopuszczoni ludze szekovel? A sobje na trz? Saci zibji nocn? Le??. . Podlaz? Asma pod naju dach. Tak cemno s? Zrobji? O,? E le tikaj? C?? ? Okcami mog? Asma s? Doznac,? E jesma v gromadze. . ? Czo! ? Rzek? Tr? Ba. ? Jak to dudnji po naszim dachu! D? Ugo won nje strzim? E chco? Bem z gor? Zmokn? C do wostatni njitkji, kjejbe le z do? U nje prz?? A voda. Czu? T? Jak to przez szunijenj? Eszczu tam reczi? To ruch? Morz? Vo? Aj? C? Es? Cami gordzeli svojich dun, chterne wono nek? Jezora? Ebskjigo. A to je posle dalij na te b? Ota. Tej m? Op? Injem? . ? Do? Be bog! Ale pok? D t? Am v nim zaczarovanim zomku wu pana sorbskjigo sedzo? , j? Do? Z rebokami. A ti mje povjadel? E te? Ebskji b? Ota s? Zdradn? . Nje vdarz? So dobrze, jak d? Ugo nen deszcz lo? . Ku reszce jednak, jak ma ju krom dachu przemok? A d? Es? Ti njitkji, woprzesta? O padac, a vjater zacz? L v? Vac du? I szvoto? ? Chmur, przez chterne tu i tam zaszkle? ? Vjozd? Le ten som vjoter znoszo? Do naszich wuszu coroz mocnjejsz? Ranj? Orz? V s? Abim vjidze gvj? Szkle? ?? Szerokji plut? Od? A trz? Savjiskach. Wod czasu do czasu z g?? Bji b? Ota v? Bivalo s? Dlugji cz?? Kji st? Kanj? Jakbe stolim g?? Bok zatopjoni chco? Dechu v pjerse nabrac. Po pjekleznje, chterna przed deszczem z naju tocze? A strugji potu, vjater v? Obji? Vszetko cep? O, jak z wodemk? I jizb? A? Mokr? Asze ruchna zacz?? ? Rz? Gac lodem do skor? . ? Remus? Rzek? Tr? Ba, dre?? Ce wod zibu. ? ? Ebe prz? Mnji do rena do? Dac, bo mje s? Zdaje,? E tu pod nami s? Gru? T ziboce. . ? To czas, chdze ro? Ni njedobri duch? Maj? Svoj? Pojig?. Czu? T? Jak tam te ps? Wujodaj??. J? Ds? Uchivo? . Przez vjater i szum morz? Razno czuc be? O wujodanj? S? Jakbe ca? I zgraji. . Na chvjil? To ps? Ujodanj? Oprzesta? O a ma v? Ovja? A wusz? Cze s? Znovu czuc nje d? Nje d? Ugo te? A szczekanj?? Rozlega? O znovu, ale vjele krocij nas i g? Osnji. Patrza? Asma wostrima woczoma v t? Nocn? Pust? , po chterni tero vjater szarpo? Zemnjice, kr? Ce? Je v dzivni szto? T? Neko? Tam, zk? D? Eba sz? A. Wujodanj? S? U vj? Cij nje woprzesta? O. Gra? O wono dalek i szerok po b? Otach, jakbe chto cal? Arno ps? Li? Cuszka spusce?. A nachodze? O czim d? U? Ij, tim bli? Ij. V tim z nich potarganich zemnjic v? Biv?? Postacej?? ? Akbe g? Ov? Siga? A chmur i d? Ugjimi krokoma v njebiva? Im pospjechu nek? Edalek wod naszich chrost? Gromadze ze mg? Ami ku? Ebje. D? Ugji kolnjerz jak skrzid? A sz? Toperza z plec? Ukozkji sz? Tole? S? Ve vjetrze a vesokji k? Obuk spiczasti zakrivo? G? Ov?. . ? To nen pjekjelni malorz ze sorbska! ? Strzele? O mje do g? Ov? Ale won neko? , jakbe za njim gonjil? Le rzechotanj?? Rozleg? O, jak mijo? Nas. Za njim te? Gonji? O njcpotemu. Ro? Ni zvjerz dzekji: jele? Njebiva? I vjelgosc? Rogji na plece a nozdrza ku gvjozdom, neko? Jak szoloni gor? Straszni zibji. Za njim neka? ? Zekji,? Iszcz? Ci bjo? Imi k? Ami, z pjenjizn? Bjo?? Z pesk? Ck? C?. Za dzekjim zvjerzem gna? ? Agodn? Arn? L? , zajkji, vjilkji. Za njimi zgraja ps? Ziboto? S? Pod nami gru? T, ale tam, chdze nen zvjerz neko? , tam anji voda pod njirn njc priska? A za zvjerzem natirze? A na vjelgjim konju postacej? Jevjast? V? Ose ji czeso? Vjater, a ve vjidze gvj? Szkle? A na ji g? Ovje ma? ? Runa z? Ot? Nad nj? Vesoko v chmurach plen?? Skrzidlati smok: skrzid? A rozpj? T? Zeroko, jakbe njimi prz?? Chco? T? Ca?? Pust?. Slode cign?? Wogon rebji, d? Ugji, a pod jego skrzid? Ami i wogonem neka? O vojsko zbrojnich ludzi vjechrzem i pjechti z trzoskjem, gvjizdem i szorem. Tak chi? E ta zjava kan?? A na b? Otach i zgjin?? A na vschodze, chdze porene mja? O vi? Sc s? U? Ce,? Em ledvje s? Prz? Rzo? A ju ji nje be? O. Alem to vjidzo? Dobrze,? E anji voda pod t? Zgraj? Nje priska? A, anji trova s? Nje zgjin?? A pod kopetami konji. Le na gvo? T trz? Savjisko s? Zazibota? O. Strz? S? S? Gru? T pod nami, a vjelg? La vod? Rzela? A s? Przez nasze legovjisko. Przela? A s? I wup? In?? A nazod. . ? Cu? To be? O?? Szepto? Tr? Ba, du? I na mje robj? C? Ocz? Ec to kraj womon i czar? Remus,? Eli ma tu? Evi vi? Dzema, to jakji dobri nasz patron v njebje m? D nami zlitovanj? Jak ta fala vod?? Dze vj? Cij razi zachodze? A, to naju sp? Ocze v torf? Mul? Jak meslisz? Czebe nje vz? C na pomoc moji kanon? Prz? Cze? Mje s? V ti cz?? Kji chvjil? Tari nasz mjicho? Na pustkovju, jak won tam za mojich m? Odich l? A zem? I mroz tr? Bjic vek? Na zb?? Dzonigo. Tak rzek? Jem do tr? B?. I tr? Ba zacz?? D? C svoj? Zveczajn? Pjesnj? Wo wopjece boskji. Gro? J? Jak pot?? N? Modlitv? V tim jinnovjerczim kraju na te straszn? Rz? Savjiska, pe? Ne womon i wurzasu. . Wodpocz?? Chvjil? I gro? Dalij, ja? Mu ku reszce? Odnigo dechu v pjersach nje zbjeg? O. Tej sod? Smutni i zv? Tpja? I na przevroconi karze i rzek? :. ? Sadnji te? , remus! Pocu? Sobje mosz nogji mocz? Przed smjerc?. Do rena ten torf naju po? Knje. Nje vjidzo? T? Jak ta czorn? Oda zala? A ju ten ca? I nasz brzidovi wostrov? Wona jidze coroz ve? Ij, jak v ton? Cim wokr? Ce. . Tr? Ba mjo? Provd? . Ale mje nje be? O njijak do smjerc? Rozzero? Jem s? Na vszeskji stron? Ja? Ku reszce mje s? Zdova? O,? E vjidz? Nizko nad b? Otami a daleko sz? Tol? Ci s? Ma? I vjid, jakbe cz? Ovjek jakji njos? Latarnj?. Pokozol jem trabje, chturen zaru nabro? Vjar? Ale rzek? Z vatpjenjim:. I zacz?? D? C v svoj? Tr? B? Z nov? Se??. Na rozdzeraj? Ci zev tr? B? Jid s? Zacz?? Zibotac, jakbe chto dovo? Znak,? E czuje. Tr? Ba na chvjilk? Woprzesto? I rzek? , sapjac? Od wum? Czenj? Ale j? Wuvo? O? ,? E timu tam z vjidem zimko b? Dze na? Sc, bo vjater neko? Zev tr? Bovigo granj? Pust? I muszo? Mil? Nigo z latarnj?. Tak j? Prz? Cze? ,? E mjedze mojimi tovarami mom te? Sarkovi szvebelkji, chterne nasta? ? O francuzkji vojnje i po mjastach ju zast? Pova? ? Ovn? Rzosed? A. Wodemkn?? Jem tede moj? Pak? , be vz? Ci zapol? Chocbe jedn? Z mojich ks?? K, cobe na vjid v? Afji? , chto narna chce pomoc. Na szczesc?? Otno be? O tak dechtovn? E paka njick nje zamok? A. V? Be? Jem tede szvebelkji a potim jedn? Ks?? K?. Prz? Vjidze szvebelka vjidzo? Jem,? E ks?? Ka naznaczon? Spolenj? E? A jedn? Z tich, chtern? M pjerszi roz v? ? V chlevje za knopa pod huchaj? Cimi nozdrami lize i gnjadigo czetivo? Nocami: ks?? K? Wo genovefje. . ? Pjerszi vjid wod cebje, ks?? Eczko, do mje szed? Za dzecinnich l?? Rzek? Jem do sebje. ? A tero, kjej cebje dom na wogji? Do po? Erc? O? E mje wuratujesz? ?. . I vz?? Jem i zapole? Ks?? K? Wo genovefje. Vjater dmuchn?? V rozvjan? Art? A j? Wok? Odkji vesoko podnjos? Pol? C? Ks?? K? Nad g? Ov? I v? Jol nj? Jak pochodnj?. . Ale wonji nje szl? Rosto na nas, le robjil? Zivn? O? A, skocz? C? Od k? P? O k? P? Jak naszl? Rotko, tej pozna? Asma dvuch du? Ich ch? Op? D? Ugjich rebackjich botach i smolonich zidvestrach na g? Ovach, z chternich jeden s? Wodezvo? :. ? To va muszita b? Z dalekjich stron, bo z naszich njicht v noc ma? Gorzat? Je zado? Be so drogji przez b? Ota. Szczesc? Asze,? E ma czu? A vaju tr? Bjenj? Bo vjater jidze wod morz? Voda s? Do rena podnjesejesz ve? Ij. Wuton?? Abesta bez retunku. A tero pojta za nami!.  tak j? Zevrocel moj? Kar? , be j? Pchac za njimi. Ale rebok rzek? :. ? Z tvoj? Kar? , brace, t? Jinja przez te b? Ota s? Nje przedostanjesz. To le so v? I z g? Ov? Chocbes j? Vz?? Na plece, nje dosz rad? B? Ota musz? Mjec svoj? Wofjar? . Njech po? Kn? Kar? , chtern? Mo? Esz sobje nov? Kupjic, a ratuj? ? , chternigo nje kupjisz. Prz? Im mog? Bes i naju zgubjic. I tak b? Dzesz s? Mok? , njim du? Dzcs na cvjardi gru? T. . ? Ol mje be? O kar? Chterna mje tile l?? U? E? A vjerno. Ta, na chternim voze? Po kraju kaszubskjim moje ks?? Kji, mja? A tero wuton? C v tich strasznich b? Otach! Choc to le sprz? T bez dusze, jednak mje serce scesn?? O, kjej jem zj?? Moj? Pak? Z nji, vz?? Na plece i d?? E? Slode rebok? Gvesno to vj? Cij nji? Godzena wusz? A, njim? A za naszimi przevodzcami, skokaj? C? K? P? A k? P? Zasz? A do cha? Up? Chterni bjo? I scan? Svjece? ?? Z czorno sztrechovanigo smo?? Vj? Zarka. . ? Tu legnjita! Tej del? Om por? P? Oszcz? Ebackjich na prz??. P? Oszcze te vonji? ? Mo?? I cvjardo s? Chvita? ? Jak dele, ale v naszim stanje mjilszi wone nom be? ? Nji? E puchov? Jerzen? Podz? Kova? Asma panu bogu i naszim wosvobodzicelom i wusn?? Asma prz? Alekjim granju morz? Hterno neka? O svoje dun? L? D i zaleva? O straszn?? Ota? Ebskji. . Tr? Ba smjo? S? Na ca? ? Ard? O, kjej v sobot? Przed nami stan?? , njibe to krol jezora ale v jakji postaceji! Skrzevjon? Jo? V pa?? K plece, zgj? T? Rav? Olano i grebo? Atami wobvj? Zan? A pod poch? Na podpor? Grub? Du? ? Zczud? O. Na g? Ovje mjo? Muc? Wobdzarl? Jakbe j? Gap? E? ? Ja? ? Roboce a szej? Wobvj? Zan? Greb? Chustk? , pod chtern? S? Wutopji? A, jakbe ji nje be? O, d? Ug? O? ? Oda. Przez plece zvjesza? A mu s? Torba jak j? D? Ad? Osz? Po wodpustach. . ? Cu? Na svjece! ? Dzevovo? S? Tr? Ba. ? ? Ebem nje vjedzo? ,? E to vaspon, przes? G? Bem,? E to d? Od klinkosz ze zamjartigo, co po wodpustach spjev?? Eli ne k? Si ps? Oznaj? Krola jezora przez te d? Adovskji ruchna, to b? D? M? Drzejszi, nji? E mack tuszkovskji, chturen s? Slepi wurodze? , ale jak przezdrzo tej vjidzo? Przez d? Bovi del. . Sad? Asma v czo? No. Tr? Ba i j? Vjos? Ova? A, a vaspon trzecim vjos? Em trzimo? Drog?. D? Ugji szczud? O won po? O? E? Kole sebje, a j? Idzo? ,? E wono wod ku? Ca je barzo grub? Cz?? Kji. Jak jem s? Pozdnji dozno? , zchovan? Njim be? A strzelba, z chtern? Won s? Njigde nje rozchodze?. . Po drodze przez du? I las vdzidzkji i pioskji kole juszk i rot? Barku nasz? Asma, jid? C? Rzeji v gromadze, vsz? Dze ludzi, co s? Spjeszil? O koscerzn? Ve dva vjid? Osz? Asma stegnami za lase, co wod ti stron? Odchodz? Ja? Pod koscerzn?. Kjej jesma wuzdrza? A vesoko nad mjastem vje?? Kosco? A, tej vaspon s? Stanovji? I rzek? :. ? Tero ma s? Rozi? Dzema, a v mjesce nje b? Dzema s? Zna? A. T? Emus, wostavji svoj? Kar? Wob noc wu gbura stankovskjigo pod lasem. Jak povjesz,? E c? Much prz? L? O i na noc cebje wotrzimaj?. A t? Tr? Bo, svojim zveczajem pudzesz do muzika? T? Bo cebje jim not na kompanjij?.   ale j? Em, chdzej? Stan?. .  . Jaku? J? Wopjisz? Moj? Wubog? Godk? , pjelgrzimko do vejherova? Muszo? Bem b? Malorzem,? Ebe v? Lovac to modr? Jebo i cep? I vjid s? Onuszka na zelonich polach i bjo? Ich drogach! I te krose chor? Gvji, kjej vjita? ? As procesije v parafijach nad nasz? Drog? Do svj? Tigo mjesc? Uszo? Bem wumjec v? Lovac v wobrazu te vesokji bo? ?? Kji, co rozkrzi? Ova? ? Emjona litoscevje na granjicach i rozestajnich drogach, a vkr? G njich gromodkji kl? Cz? Cich ludzi i svj? T? Mg?? Pocerzi! I te bjo? ? Igur? Pokret? Jonkami z bestrich malbronk? Zelonigo borovjicz? Uszo? Bem b? Na worganach mestrem nad mestrami, kjejbem chco? V? Ac t? C? G?? Not? Boskji chval? Chterna brzemjeje z vojska tego ludu ve dnje do modrigo njeba a kolebje go na s? Omjanni le? ? V noc? I ten marsz kalvdrijskji, jakjim brzemjeje vjelgji mjirachovskji las! Ale anji krose anji muzekji be nje sta? O, kjejbem chco? Dac v? Bra? Enj? Ego, czegom dozno? Na kalvarijskjich gorach z jich kaplicami, chternich strzeg? Jak star? E vesokji jak vje? E bukji wod d? Ugjich set l? Vszesc? Onji s? Tam zeszl? Naszigo kraju kaszubskjigo. I reboc? Mjedzemorz? Lskjigo, z pod svorzeva i pucka, i ti, co na woksevskji k? Pje na pszenjicznich gru? Tach sedz? , i ti du? I ch? Op? Woliv? Chterni strzeg? Grob? S??? T kaszubskjich, i ti, co na karvijskjich b? Otach letkji svoje checze postavjil? I ti, co na? Ornovjiznje prz? L? O vjelgjigo jezora, i ti co na njemjeckji pomorsce? Ij? Strzod jinnovjerc? I ti co s? Tac? Po lasach mjirachovskjich, i ti z czestich p? I ti z brzeg? Edunji ku gdu? Skovji, i ti z kaszubskji szvajcariji i redunji zdroj? I ti ze zemji koscerskji, zoborskji i z grunt? Joskovatich szlacheckjich goch? Vjele prz? Ndr? Cuzich stron? Evji zemja kaszubsk? Jak jem s? Dozno? ,? Evji jich lepji nji? V? Osnich svojich sen? Ale ti, co s? Tam zchodz? Do vejherova, to b? Ti provdzevi kaszubji, nasz norod, krev nasza. Pod svojimi chor? Gvjami, slode wobrazu matkji boskji, szl? Onji tam d? Ugo drog? Na kalvarije. Ko? Di z nich vlok? Sv? Jeszk pe? En bjed? K? Opotu po nich przidkjich krzi? Ovich drogach, ja? Go cesn?? Na zemj? Przed svj? Tim krzi? Em i szed? Do dom letkji i bez cz?? Oru. Alem jednigo zno? , co svojigo cz?? Oru tam nje wostavji? , le go vlok? Ze sob? Nazod na vdzidzk? Pust?. .   v njedzel? Po nabo? E? Stvje j?? Zatace? Za mjastem. Ale jak vjeczor kan?? , tej j? Ed? Smja? O na mjasto, bom te? I rod be? Bem s? Potko? Z tr? B? , do chternigom wob ten krotkji czas prz? K? Barzo. Kjej jem stan? L na renku, raptem, jak ze zemji v? S? I, kan?? Przede mn? Czernjik, ten ze zvad? . ? Dobri vjeczor, remus! ? Rzek? Won. ? Ricerzu s? U? Ca! J? Lubj? , bo z cebje dzir? Kji chlop. Dlotego c? Om dobr? Rad? : za to, cos t? Abrojil ve m? Inje i ve dvorze, chc? C? Vsadz? Do sodze. Wuvo? Ej,? E dziso panem na zvadze je njemc, a ti maj? Po dzis dze? Gor? . Pok? D t?? Dzesz vano? E? Po svjece, gotovi c? V? Hn? C do dur? Od razu, zdaj? C? Obje wor? Dz,? E nji mosz? Jak to movji pravo? Sta? Igo mjesc? Rzebivanj? Dlotego nje lez? Im na wocz? A jak b? Dzesz v lipnje wu svojigo szkolnigo, tej wonji c? E termin prz? Ac mog? Ten njech szkolni prz? E do mje, a j? Wochronj?. A tej rzecz? Rolovji jezora,? Ebe lepji zchovo? Sv? Worz? Ovi nos i tak nje? Iszczo? Slepjami, bo to nje s? Uch? Adovji. Za to zastrzelenj? Esnigo j? Virok letkji? Pj? C l? Odze? V? Czeko?. Ale kjej nje chce jich wodsedzec, tej njech s? Chronji!. To rzek? Sz? Wonznjikn?? V cemni wuliczce, njim j? Do? O? G? B? Zamkn? C z podzevjenj? Zk? D ten pjekjelnjik vjedzo? , ? E krol jezora je vmjesce? Szed? Jem jeszcze v meslach dalij, jak z vjelgjigo voza, wobladovanigo pud? Ami, z gor? Z?? Kji pud? O zleca? O, trzas? O mje ka? T? V remj? , przedzar? O vamps i wupad? O mje na nog?. . Szed? Tr? Ba, pod ko? D? Poch? Mjo? Jednigo muzika? Ta. Slode jich sz? O jesz troje a rozprovjel?? Osno jak na jarmarku. Jeden strzod njich sztopercze? V gor? Nad drugjimi jak bob z marchvji i trzimo? Prz? G? Bje klarnet? Na chterni won p? Aczlevje pjiszczo?. Atr? Ba spjevo? :. Spad? O pud? O z vesokosc? Narobji? O vjele z? Osc? Wu mojigo drucha wukjid? O po? Wucha ha, remus cesz?? ,? E? Eb ca? I, bom vjidzo? Jak ten grzemot z gor? A c? Leco?. Bogu chva? A,? E le vamps ska? Oni. Z czego be kravce? ?? ? Vjidzisz, tu po? Tuzena muzika? T? Chterni b? D? Na chva?? Bosk? Do vejherova grac, a dziso s? Vjesel? ,? E takjigo honoru dost? Pjil? A na przid do tego pj? C talar? A ten d? Ugji, jak litanjij? O vszetkjich svj? Tich, to je naju kapelmester. . Kapelmester v?? Klarnet? Z g? B? Tej j? Idzo? ,? E jimu z ko? Digo nortu g? B? Z? ? O jedni brozdze na do? , tak? E to v? Rza? O, jakbe won vjedno p? Ako?. Vezdrzo? Won? Agodnimi woczoma na tr? B? I rzek? :. ? Tr? Bo! T?? Gosz ze svj? Tich rzeczi. A j?? Ovj? ,? E na nim vozu je tich pude? Vj? Cij, a anjo? Stro? Nje podnjese r? Kji, kjej c? Urtk jedno na leb str? Ci. . ? Podnjese! ? Wodezvo? Tr? Ba? Bo chtu? Be gro? Marsza v mjirachovskjim lese? Kamrot veber le wumje mruczec na svojim kontrabasu a tvoja klarneta ledvje dosignje wuszu skoczk? Rovje prz? Ogovim. Ale j?? Gn? Not? Ponad nove? Szi chojeczkji do tronu njebjeskjigo, ja? Matka bosk? Vszesc? Vj? Ti chval? B? D? I s? Cesz? Z bjednigo tr? B? . Ale kamrot veber jim przervo? Zvad?. Jak szkl? C? Ija? O? T? Bvjija? A mu du? ?? Ba basov? Rk, plece i szej? . A won prz? Hn?? Munsztuk do brodati g? B? J?? D? C nogrebszim basem, tak? E anji tr? Ba anji klarneta svojigo g? Osu czuc nji mogl? Tej d? Ugjimi krokoma v? Dze? S? Na przodk vszetkjich i maszerovo? Przez renk a drudze za njim. Mje tak wobst? Pjil? Em nji mog? S? V? Stac i muszo? Jisc z njimi v gromadze. . Przed szankovnj? V norce renku stanovjil?? . Kamrot veber woprzesto? D? C, a tr? Ba v?? Pji? I tak povjedzo? :. ? Kamroce! Tu je pjersz? Acej? Przeczetejta wuvo? No nadpjis i przezvjisko neumana a doznajeta s? ,? E to nochvalnjejsz? Rczma na ca?? Zemj? Koscersk?. Prz? I staceji b? Dzem? Ozva? Ac, cze napjic s? Jingveru, cze gorzkjigo, cze te? Szuremeju?. ? Tr? Bo! T? Os r? Gosz ze svj? Tich rzeczi. Kjej t? A gorach kalvarijskjich karku nje str? Cisz, tej t? Ejadej po smjerc? Ma? E? S? B? Dzesz v smole. . ? ? Ebem be? Takji d? Ugji jak t? Kapelmestru nasz? Rzek? Tr? Ba? To bem s? Pjek? A nje bojo?. Bo chocbe slodk mje s? Smerle? V pjekjelni smole, g? Ov? Bem wobzero? Cuda njebjeskji. . Be? A tam du? ? Izba. Z nji s? V? Odze? O do mjejszich jizdebk, v chternich przesodivel? Ogatszi mjeszczanje. Ale v ti du? I jizbje be? O vjeselnji. Tam v t? Njedzel? Sedza? ? Od jedn? Scan? Prz? Upnj? T? Ja? Kji star? I m? Od? Chterne chcal? O rena s? Przedrzemac. Pod drug? Scan? Sedzel?? Adovje, a kjej jem vezdrzo? Wovo? No na njich, kogu? Em pozno?? ? Krola jezora! Ale won le blesn?? Do mje woczoma i dalij wodmovjo? Korunk?. Gvesno nje chco? S? Dac poznac. Muzika? Ce sedl? Rz? Tole, a mjedze njimi perorovo? Tr? Ba. Ale nje d? Ugo a do njich zazdrzo? M? Odi cz? Ovjek po mjesku wobleczoni, r? Ce v? Gn?? Na prz? Itanj? I vo? O? :. ? B? Dze vj? Ksz? Apela, panje stachu! ? Zavolo? Tr? Ba. ? Ale vasze wosm? Alar? Vesno ju sz? ?? Drog? , a chtu? B? Dze dvjigo? Wobroz nosvj? Tszi pann? Proceseji, kjej va b? Dzeta womgla? I l? A? A v rovje?. ? Muzika? C?? Vo? O? Do njego stach? Przepjil? Voje talare, a tero chc? ,? Ebes jich prze? Evji? Ze svoji kobjo? Kji. Ale nje rob tego, bo som klarneta je beczk? Beze dna!. Za franckjem i stachem tero vpad? O jesz dvuch. Jeden czorno wobleczoni, jak duchovn? Soba, a dregji v njebelnich ruchnach du? I i mocni z d? Ugjim nosem, poku? C chternigo vjisa? A szkl? C? Enka. Tr? Ba s? Prz? N?? I povjodo? Mje v wucho:. ? Ten ze stenk? Pod nosem, to leon, brat stacha. Wuvo? Ej: le sinovje mjeszcza? Skji maj? Pravo njesenj? Brazu matkji boskji v proceseji. Ale po proceceji woddaj? Wonji wobroz ch? Opom naj? Tim, chterni go na pasach nosz?. Tich ni wobraznjic? Usz? Sami wop? Ocac. Na to wonji dostan? Wosm? Alar? Ale stach chc? C? Opchn? C detka vz?? Do njesenj? B drog? Svojigo brata za darmo, le mu wobjeco? Dac tile jesc, jak le b? Dze chco?. Ale j? E vjerz? ,? Ebe won s? Ova dotrzimo? , bo povjodaj? ,? E leon ze stenk? Mo? E na jeden moltech ca? Igo g? Sora som zjesc. Tego czorno wobleczonigo zovj? Klerikjem, choc won njim njigde nje be? , a tero przedov? T? Lodze svojigo wojca, chturen je mestrem szevjeckjim i jednim z nobogatszich mjeszczan? Z jego botami mog? Bes prz? Bl? Nogji ca? I vs? Ipna i vszetkjich lipi? Skjich pustkovji. Za svoje detkji chco? : won sena dac na ks? Dza, ale go przed wuku? Czenjim szko? ? Pelplina v? Kal? Ko won jednak vj? Cij nowukji v g? Ovje m? Ji? Ti drudz? . Tak mje tich sen? Jeszcza? Skjich wopjisivo? Tr? Ba. Ale wonji s? Tero zasedl? Muzika? Tami do sto? U, le leon ze stenk? Som v norciku prz?? Adach wosto? I s? Prz? Ro? Z daleka, co chvjil? Woceraj? C? Voj? Stenk? , choc to be? O nadarmo, bo vjedno z nova wona s? Zaszkle? A. . Franck ale s? Gorze? ,? E jego kolega godo? Po? Acenje jak ks? Dz. Tak z njego zacz?? R? Gac:. ? Rudis indigestaque moles! ? Rzek? Klenk. ? Co znaczi: va ko? Skji? B?? Ebesta va po? Ov? Ti fercovkji be? A dostova? A, co j? Pelplinje wod ks? Dza ziga, to besta prz? Mnji vjedza? A jak? Vortosc m? Wuka!. ? Won c? Vesno t? Nowuk? Bji? V nen mol, wo chternim njebelno gadac? Rzek? Stach. ? Ale wuvo? Ej som: zt? Dka ja? Do g? Ov? To je d? Ug? Roga. . ? Odi profanum vulgus et arceo! Co znaczi: z g? Upim na rekji a won? Ab? Hvit? Rzek? Klerik, zakre? So wusz?? Koma, spar? ? Okce na stole i j?? Vzerac v sv? Jeliszk jak bocon. Ale krom tego nje wopusce? ? Odni wor? Dz? O v? Ic? Jej na njego prz?? A kolej. Tak wonji sobje tam podkorbjel? V? Szlel? Ja? Butelka stoja? A pro? N? Tej za?? Del? Ov?. Ale kan?? Som karczmorz i rzek? :. ? Panovje i muzika? C? Jutro reno vama jisc na wodpust. Zdrz? Le, jak tam pod scan? Pocerz movj?. Vasze vjesolosce z jich nobo? Nosc? Tak s? Zgodzaj? , jak djobe? Ze svj? Con? Vod?. Jesz be naju ks? Dz proboszcz z kozalnjice vevo? O?!. ? Tr? Bo, t? Novu r? Gosz ze svj? Tich rzeczi? Zapjiszcza? A klarneta p? Aczlev? G? B?. Boj? S? Kar? Oskji,? Em cebje naj?? Do kapele. . Ale wonji krom tego wus? Uchel? M? Drich sl? Arczmarza i s? Porajil? A j? Om dejadej nji mjo? V szankovnji njic do szukanj? Obroce? Jem s? Jesz roz do krola jezora, chturen v d? Adovskjim wobleczenju v norciku sedzo? . ? Tr? Ba na njego nje wuvo? O? ? I do? Jem mu woczoma vj?? ,? Ebem chco? Jimu co rzec. Tak won? Do? , ja? Ti drudz? I? D? , vsto? , vz?? Mje pod poch? I v? Ovadze? Przez jinsz? Vjerze. Jak ma b? Na wulic? Tej won s? Pito? :. ? T? Go napotko?. Rzecz? Mje, jakji njeszczesc? Ebje potim nasz? O?. Dzevova? O mje takji pitanj? Aspana, chturen na moj? Wudb? Be? Be lepji meslo? Wo svojim bezpjeku. Alem v ti chvjil? So prz? Cze? No pud? O z voza, chterno mje ma? Ovjele nje zabji? O. . ? J? Idz? ? Rzek? Vaspon? ? E i cebje co napotka? O. Vjidzisz, co to za dzivni cz? Ovjek nen czernjik. Meszl? Czasem,? E v njim jakjis z? ? Edzi. Po spravjedlivosc?? Vjinjen podz? K? , bo jesz dziso nje rozumjem, jakjim sposobem won takji letkji virok na mje v? Czeko?. Ale jak go vjidz? , to jakbe z? Duch mje na wocz? An?? . Mje, com s? Le pana boga na njebje i njiczego vj? Cij nje bojo? , straszno s? Robji, kjej go vjidz?. Ko? Di roz, kjej jem go vjidzo? , njeszczesc? A mje? Da? O. Po drugji stronje jezora m? Zvagjer, jesz za lepszich czas? Obji? Testama? T. Czernjik go pjiso?. J?? Svjodkjem. V nazodni drodze bez vszelkji prziczin? Urva? A s? Deska v czo? Nje, tak? Em le z bjed? S? Retovo? . Jinsz? Raz? Na glonku. Ale povjem c? To mo? E pozdnji. Dziso rzek? C? E tile: tu v tich kamjenjicach v renku i v dalszich chatach na skraju mjasta vjele ludzi spji njespokojno, chternim cz?? I i chterni chc? V?? Sv? Z?? Or pod krzi? Em na kalvariji. Kjile set jich pevno. Drugjich tile zrzeszi s? Z nami wob drog? A na samich kalvarijach brac? Prz? Rskjich parafiji ve vj? Kszi jesz leczbje nadi? D?. Ale meszl? ,? E? Oden z njich vszeskjich takjigo cz?? Oru nje vlecze jak j? Cha zoborskji, zvani krolem jezora. A kjej meszl? V ti chvjil? O mojim njeszczescu, tej vjidz? Czorn? Wocz? Czorn? Brod? I bjo? I z? B? Czernjika na wocz? Bog c? Ap? Ac za tvoj? Wostrzeg? . Czernjik som nje zdradzi, bo won som, cze z? I duch na jego s? U? Bje jinszimi jid? Drogami. . Do rena j? Odeckn?? I zdrzo? Z moji le? E vko? O. V jizbje, chdzesma spa? A, nje be? O? Odni posov? Ale mog? Jem dozdrzec ja? Pod koz? ? Prz?? Sicen? Morsk? Zamjast s? Om? Pod dachem vjisa? ? Adra. Pod scan? Wobskoca? A bja? Ka wogji? Na wognjisku, nad chternim stojo? Komin. Nje szed? Ten komin przez dach jak wu nas, ale be? Wuc? Ti v ti vi? Avje, chdze mja? Abe b? Posova. Z njego dim v? Odze? Pod dach i zabavjivsz?? Tam, v? Dze? Sece i norz? Dza rebackji pod posz? M povjeszon? Njim nje vekleszcze? S? Na dvor z jednigo i drugjigo ku? Ca dachu. . Kjej tr? Ba wodeckn?? , dogada? Asma s? Z rebokami dobrze. Ale dzec? A nas zdrza? ? Jick nje rozumjej? C? Rzek? Rebok jisc? C?? Do naju:. ?   dzeckom naszim nje dozvolaj? V szkole movjic nasz? Kaszubsk? Godk?. V cerkvjach ju dovno nobo? E? Stva kaszubskji v? Sil? Le v g? Ovczecach jesz dlo starich ludzi wodprovjel? Aszubskji, a jak m? U rzeczem? S? Ovji? Skji nobo? E? Stvo. Ale wostatni njedzel? S? Dzz apovjedzo? ,? E wono s? Vj? Cij wodbivac nje b? Dze.   p? Acz be? Wu starich, ale to sprav? Je wotmjenji. List? Ich kaszubskji dadz? Jim v trum? I prz? Pj? Zemj? , pod chtern? Zgnjij? Wostatn? Amj? Tkji kaszubskji na ti zemji, jakbe je zasepa? ?? Druj? C? In? Godka nasza jesz? Ije tu i za pustink? Po gardzkji jezoro, ale jak wona nji m? Mrzec, kjej anji przed panem, anji przed szkolnim, anji navetk przed panem bogjem nje pop? Oc? . Przesz? Asma wurzas i zv? Tpjenj? Ti dziseszi noc? A? Ebskjim b? Oce. Ale ten som wurzas i to same zv? Tpjenj? Hvece? O mje za serce, czuj? Cigo tak? Godk? Reboka. V? E? Jem vszetk? Wodvog? I be? Bem v ti chvjil? Avroce? Do dom, kjejbe nje s? Ovo, chternem do? Wumjeraj? Cimu na lipi? Skjich pustkach. . Tr? Ba, skorno czu? ,? E mom? Isc jesz dalij, zacz? L p? Akac, czegom jesz njigde wu njego nje vjidzo? . Trzima? O go to na moje dzevovanj? Osc d? Ugo. Ale jak s? V? Ako? , wocar? Wocz? Rzek? , jakbe zgodivo? Moje mesle:. ?   nje vjem poprovdze, remus, czemu mje s? Tak cz?? Ko zrobji? O. Mo? E z ti prziczin? E t?? Rzisz bez tvoji kare, jakbe njico z cebje wube? O. Mog? Bem rzec, zdrz? C? A cebje,? E stoji przede mn? Cuzi cz? Ovjek. Ale dze? Vjidni. Womon? Oc? Eka? ? Precz. Mo? Ebe ti potcevi reboc? Omogl? Om v? Ukac kar? I j? V? Gn? C z b? Ota. . ?   bronji bog! Rzek? Rebok i podnjos? R? K?. Chto wostavji co v b? Oce v noc? Kjej gonji ma? Gorzata ten po to nje jidze. Pro? No be be? O! Dejadej vasz? Kar? Ju po? Kn?? O b? Oto a po? Knje i vaju, kjejbesta s? Zasadze? A v? Zec mu wofjar?!. Zjad? Asma i z njimi podwobjod v? Bivsz? Asz? ? Evnot? V? Es?? Ze sorbska. Wonji njedel?? Rocz? Bo jich v? Osn? Od? O je barzo prost? Ale krom tego s? Vesokji wurod? Mocnigo gnota. . Przez rzek? Pustink? Pokozel? Om drog?. Dzeli wona dvje rozgji kaszub? Tich, chternich zovj? Kabotkami, wod tich, co nad jezorem garne? Skjim? Ij? I zvj? S? S? Ovji? Cami. Jesz d? Ugo be? O do po? Nj? Jej jesma stan?? A v kluczecach. Vjes v? Rza? A z daleka, jakbe karno vjelgjich vo? ? Pjoskach wusad? O do dzegvjenj? Podnjes? O rogati? B? O gor? Takji vjelgji i szto? Tu rog?? Vjetrznjokji, krzi? Uj? Ci s? Na szczitach chat tam, chdze wu naju poszivork przebjij?? Revjanni szto? T. . Tego samigo dnja jesz stan?? Essma v smo? Dzi? Skjim koscele, wo chternirn mje pon sorbskji wopovjodo?. D? Ugo j? Ojo? I zdrzo? Na wobroz vjelgjigo mostnjika, chturen tu zak? Odo? Sv? Kosco? Slovji? Skji. Le ta jego vjelg? Dba nji mog? A tu vjecznigo korzinja zapusc? Bo nje dostova? O ji wopjekji naju svj? Tigo kosco? A povszechnigo. . Nad kosco? Em vesok? K gora pamj? Tn? Usepan? Zez stolim? Stoji gora reveko? . Jak sreberni pas wobjim? Ji fudama? Ta szerok? Eka lupava. Na vschod i zochod s? U? Ca, na nort i po? Nj? Jidzec rozcignj? Ti kraj mjedze? Eb? I lupav? . Wod nortu bez ku? Ca cignje s? Morz? Wodgrodzon? Inami, jak srebernim murem wod njewubetnich v? Orskjich. Ku l? Dom szed? Dim z dach? H? Dogjich budink? Rocovjitich ludzi ze smo? Dzin i vjosk i posod? Ovji v gor? ? Inijovatigo?? Obu rzekji lupav? Njebo pozera? O s? Onecznim wokjern, jakbe s? Redova? O nad tim kvitn? Cim krajem. Ale moja dusza p? Aka? A jako na sm? Torzu mojich braci. V tim tr? Ba, sedz? Ci na zemji, tak przemovji? :. ? Remus! Gvesno bog dobri kozo? Stolimom t? Gor? Wusepac,? Ebe zt? D ludze mogl? Odzevovac s? , jak pj? Kn? T? Zemj? Stvorze? I woporz? Dze?. Ale j? Amjast na ten pj? Kni kraj, vjedno patrzec musz? Na cebje. Cu? T? Ezdes bez tvoji kar? P? Akac bem mog?! To be? A tvoji jistnosc? Edna po? Ova. V? Evsz?? , s? Adno v?? Dzesz s? I drugji po? Ov? B? Dze po tobje. Tak j? Movj? : navrocma do dom! Bo j? Om te? Dusz? Na reminju!. ?   tede to dobri traf,? E c? Jesz roz vjidz? , brace,? Rzek? Chtos slode mje. Kjej jem s? Ze zdzevjenjim wobroce? , stojo? Przede mn? Pon sorbskji a za njim derda. . ? Vz?? Jes s? I szed? Po ni straszni noc? Rzek? Pon sorbskji. Ale bocz? Ma tam s? Tego no? O? Ni. Chdze v? Eraj? Ludze i rod? Tam vjedno co strasznigo s? Dzeje. A ma ze smjerc? V woczach moma procem tich straszlivosci vj? Cij sel? Nji? E zdrovi njibe ludze. . ? Vjelmo? Ni panje! V tim momance do? Mje remus prz? Eczenj? E navroci ze mn? V gromadze do dom. Vejcele: kar? Jimu po? Kn?? ? Ebskji b? Ota, a cu? Won znaczi bez svoji kar? Tile, co ko? Bez wogona. Do negji s? Zatraci, kjej jesz dlu? Ij tu vano? Ec b? Dze. Rzek? Mu na to derda :. ? To te? Pon nje chco? Vaju zatrzimac, le remusa wo njico pitac. Nje b? S? Muzika? Ce! Chto s? Roz z pjek? A v? Sto? , tego drugji roz tam nje chc?. Bocz? Nen czorni wod? Og? Zbjeranj? Esz kulavo chodzi, a nen malorz przepod? I zgjin?? , jak? Id po cemnich nocach. . ? Moje dzecko tero, choc wosta? O doma, patrzi i nas vjidzi. Povjoda? O mje wo vaszich drogach i przepravach. Takji? Orotni i bjedni, rovnak jezdes mojigo rodu i ricerskjigo ducha. A znak ricerskji na tvoji pjers? Jidzo? Tu pon derda, jak cebje cucil? U dvornjika po ni straszni noc? Prosz? C? , poko? Mje ten znak!. ? Takji znak nosil? Olskji ricerze na zbrojach a zvel? O ringrafem. M? Rzodk vjitos? Av nose? Ten znak ve vojnje na moskol? A? E to jego ringraf, wo tim svjodczi herb nasz, v? Ti na telni stronje. Zdrz? M? Otk a po wobu stronach po jedni leliji. Risunk ju srodze ska? Oni,  ale rozeznac s? Daje. Vjidzo? Jes na portrece mojigo przodka vjitos? Ava v dvornjice ringraf takji. Pamj? C v naszim rodze njese,? E sv? Ingraf won do? V dorunku ricerzovji polskjimu, chturen mu? ? Retovo? V bjitvje. Rzecz? Je, przijacelu: zk? D t? Z?? V spodku ten ricerskji znak?. ? Nje vz?? Jem go v spodku po starszich, bo nje zno? Jem njigde anji matkji anji wojca. Serota, dosto? Jem s? Do gbura na pustkovj? Chdze mje v? Ovel? A parobka. Ale se? A mocnjejsz? Neka? A mje v svjat. A ten ricerskji znak do? Mje na v? Osnosc cz? Ovjek barzo njeszczestlevi v godzenje smjerc? Z njim zlecenj? Z?? Kji. . Ale mje wob n? Ca?? Rozmov? V g? Ovje zacz?? O szumjec jak v boru, kjej v njim jidze zimkovi vjater. Pr? D skri mje przechodze? , jak v nen czas, kjedem v zomku sorbskjirn vsadze? Na g? Ov? Szo? M vjitos? Avovi. Z g?? Bji dusze v?? O i zazdrza? O mje do woczu pitanj? ? Czim i kjim t? Oprovdze jezdes, remusu?   njim zesz? Asma z gor? Pon sorbskji jesz roz wobroce? Wocz? V stron? , chdze srebern??? Ka lupav? Cze? A s? Z garne? Skjim jezorem. Rzek? :. V smo? Dzenoch pon sorbskji nom kozo? V? Ukac kvater? Prz? Ed? Do nas derda jesz przed noc? I godo? ,? Ebesma s? Z njimi zabra? A v gromadze do sorbska, bo pon v por? Dobrich konji prz? Cho?. Ale tr? Ba, chturen nji mog? Zabocz? E mu s? Derda no v sorbsku przedstavji? Jako czort na wurlopje, vesoko podnjos? R? Ce nad g? Ov? , zacz? L s? Jiscec i zarzekac,? E? Odn? Mjar? Nje pojadze. . ? Vol? Mjetelok i grulk? Tr? Bjin? Remus. A? Eli mje wob drog? Do tich b? Ogos? Avjonich norz? Dzi bja? Kovskjich z? ? Eznje, tak t?? Dzesz mje mjo? Na sumjenju!. Pana sorbskjigojem vjidzo? Reno wostatniroz. Won, takji pon vjelgji, mje bjednigo cz? Ovjeka wuscesn?? Za szej? , jak brata, a na woddz? Kovanj? Povjedzo? :. Kjej jesma z jednigo ku? Ca z trab? Wostavji? A smo? Dzen? Be jisc v stron? G? Ovcz? Z drugjigo ku? Ca v stron? Jizbjic z derd? Jacho? Pon sorbskji. Traba s? Za njimi wobroco? I? Egno? Krzi? Em svj? Tim, pok? D jich mog? Dozdrzec. A jak jich ju po? Kn?? A chmura kurzu na drodze, vestchn?? I rzek? :. ? Kami? Mje ze serca spod? . Bo mje stracli be? O? Ebe c? Znovu nje namovjil? O nigo pjekla. Mje vjedno s? Mekci,? E i ten potcevi derda i nen czorni wod? Og? Zbjeranj? Je rzek? Sz? O samim panu, s? Vszesc? Jakjichs kantrach z njedobrimi mocami. Ach remus! Jak j? D? Szczestlevi prz? Jerszim klasnj? Cu mjeteloka na chrzebce mojim! A chocbe to da? O guz, jak g? Ova novonarodzonigo dzecka!. Kjej jesma na drugji dze? Z daleka wuzdrza? A zvonnjic? Kosco? A g? Ovczeckjigo, s? U? Ce ju mja? O za sob? Vj? Cij nji? E po? Ov? Svoji drogji. ? Evi wogji? Lo? Z njeba, a z daleka trz? S? Vjodrem dudnj? Ci jak z pod zemji grzemot. Na ten kosco? , z chternigo v? Kel? Opjero nasz? Mov? , wocz? Oje mje provadze? ? Naszed? Sz? Vjidzo? Jem,? E be? Ve vj? Zark z du? Ich camr? Udovani. Vko? Njego roz? O? E? S? Sm? Torz du? I, pe? En grob? Ale poznac be? O dobrze, chdze nasz kaszubskji svjat s? Chovo? , a chdze novotni potomc? O zemji s? K? Edl? Bo v ti stari kaszubskji po? Ovje sm? Torza kvjit? ? Vjotkji te same, co wu naju na vs? Rzed woknami chat ve vjeskjich wogrodach. Z lasu kvjotk? Trzela? ? Gor? Krzi? E, v dzivni sztolt? E? Elaza v? Ti, abo z drzeva v? Osan? Ablice i timi? Krosami malovan? Udzk? R? K? , jakjimi pon bog prz? Blek? Te samorodni kvjotkji na grobach v novotni po? Ovje sm? Torza czorni krzi? E, z njemjeckjimi nadpjisami v regji jak vojsko wustavjoni: to ju be? O cuz? Bli? Ij pod kosco? Em, chturen na ten njemjeckji porz? Dk patrze? , jak kokosza, chterna cuz? Tastvo v? Dza? A, pesznji? ?? Grobov? Aplice vjelgjich i mo? Nich rod? Aszubskjich. Wod nachodz? Ci burze robji? O s? Tak cemno,? Em le z vjelg? Star? Mog? V? Etac jich mjona. Na njemjeck? Pokr? Con? Zeto? J? M przezvjiska kaszubskjigo ricerstva: b? Dzemir? Domarus? Bork? I? Evicz? Vjilk? Stojentin? Rekov? Zastrov? Nadzmir? Jinszich. Njechterne j? U czeto? Prz? Iskach grzemotovich. Bo chi? E, jakbe wona na nas? Da? A, pobjegla cz?? K? Rz?? ? Njebo. Grzemot coroz zatrz? S? Njebem i zemj?. Zchova? Asma s? Z tr? B? Pod dach grobovi kaplice rodu podkomorz? Be przeczekac njepogod? , bo njed? Ugo a z njeba spad? A fala, jakbe s? Chmur? Erva? ? Njevdarz? Sobje, jak d? Ugo ma tam sedza? A, ja? Tu wod razu ca? I sm? Torz stan?? Jak v wognju i strzaszlevi grzemot strz? S? Zemj? I kaplic? ,? E naju v? Uce? O vprzodk i r? N?? O wo zemj?. A jak? Esma s? Podnjes? A, tej ju v naszich woczach ca? I kosco? Stojo? V wognju i pole? S? , jak vjelg? Molnjica. . Zdrzo? Jem, jak wuroczoni na ten pol? Ci kosco? , v chternim zvon? Ero zacz?? ? Jepoj? Tim sposobem straszlivje zvonjic. Ale przez to zvonjenj? Zu? Jem jesz cos: tec tam v tim koscele verazno chtos spjevo?! Tak mje to rusze? O,? Em stan?? Jak zdrevnja? I. A pjesnj?? In?? A przez grzemot i trzosk pol? Cigo dachu:. Deszcz woprzesto? . V krotkji chvjil? Oc ludztva zgromadze? A s? Na sm? Torzu. Ale j? E vjidzo? Tich ludzi, le muszo? Jem patrzec na len pol? Ci kosco? , z chternigo nen spjev p? En??. Czul? O i ludze i rozleg? S? Krzik:. ? Tich tam v koscele retovac! Cesn? L?? Do dvjerzi, ale te dzivnim sposobem be? ? Amk? I. Chtos prz? Avji? Drabin? Do wokna i vezdrzo? :. Prz? Ej pravjici pan jest nad pani  v dze? Gnjevu svego zetrze tirani,  s? D sv? Ozc? Gnje po ca? Im svjece  i njepos? Uszni narod? Gnjece.   jednak tero na retunk nim stareszkom v? Uko? Chtos mocni dr? G. Kjile r? K go chvece? O i zacz?? ? Jic njim v dvjerze koscelni. Ale v ti chvjil? An?? A na dachu jedni z grobovich kaplic vesok? Stacej? D? Ugjim kolnjerzu i ze spiczastim k? Obukjem na g? Ovje. Czort ten cze cz? Ovjek trzimo? Dr? G v r? Ku i trzasn?? Njim z ca? I moc? Wokjenni krzi? , tak? E ca? ? Okno z? ?? Ca? O i z trzoskjem vpad? O do kosco? A. V ti sami chvjil?? Om vjelgji v? Ed? Woknem v? Itim, a ludzom, chterni wob ten czas v? Il? Vjerze, dzekjimi j? Zekami wogji? Zabjeg? Naprocem. Spjev wumar?. Ale v ti chvjil? R? Ba mje chvece? Za remj? , cign?? Z ca? I moc? A sob? , a pokazuj? C? A tego, co to wokno v? I? I s? Sz? Tole? Jesz po dachu, vrzeszczo? :. ? Poj chi? E, remus. Njevjidzo? T? E ten tam na dachu, to nen pjekjelni malorz ze sorbska i z? Ebskjich b? Ot?. J? Do? Cign? C tr? Bje, jak won chco? , bo mje vjedno v wuszach brzemjo? Spjev tich wostatnich kaszub? Zapolonim pjorunem boskjim koscele, wostatnim kaszubskjim vtich stronach. Prz? Jidze gorej? Ci zvonnjice g? Ovczeckjigo kosco? A spjeszno vz?? Asma drog? Ku naszim stronom. . Cech? Esko za lasami! Jak? E mje belo mji? O, kjej j? Tim strasznim vano? Enju ku reszce wodpoczivo? V moji jizdebce wu szkolnigo! Njigdem jesz v? ? Tak s? Nje cesze? ,? E mom svoje doma. Tr? Ba z redosc? Podlego? V? Odz? Rulkji i mjeteloka svoji bja? Kji tr? Bjin? . Pocz? Tk pjisanj? Musovigo. Jak won poso? Dobetk i jak s? Dovjedzo? Wo straszku, chturen mjeszko? Na pustkovju. . Wo trzech dzivnich chojnach, wukorunovani jarz? Bjinje, zapad? Im zomku,  zakl? Ti krolevjonce i trzech strasznich wukozkach. . Ii pocz? Tk pjisanj? Musovigo. Jak won poso? Dobetk i jak s? Dovjedzo? Wo straszku, chturen mjeszko? Na pustkovju. . Podzi? Kowania: opracowanie powsta? O dzi? Ki: m? Drym radom prof. Dr hab. Jerzego tredera (uniwersytet gda? Ski); pomocy mgr janiny kurowskiej (muzeum pi? Miennictwa i muzyki kaszubsko-pomorskiej w wejherowie); otwarto? Ci pana zbigniewa jankowskiego (zrzeszenie kaszubsko-pomorskie). Materia? Y ilustracyjne ze zbior? Nbsp; muzeum pi? Miennictwa i muzyki kaszubsko-pomorskiej w wejherowie; 84-200 wejherowo, ul. Zamkowa 2a. Dofinansowanie: urz? D miejski w gda? Sku. . Aleksander majkowski,? ? I przigod? Emusa. Zvjercad? O kaszubskji. Przedmow? O? Yciu  i tw? O? Ci autora napisa? Andrzej bukowski,  toru? 1938. . D? Ugjimi domovnjikami provadze? Naju s? U? Ka do svojigo pana. Ku reszce wodemkn?? Vesokji dvjerze, vpusce? Nas, vst? Pji? Za nami, stan?? , jak? O? Njerz na varce i rzek?. . Pon sedzo? Na vesokjim krzasle. Bjo? ? Oda jimu pjerse prz? Iva? A, a jak jem s? Jimu prz? Rzo? Tero dobrze, v?? Do? Won barzo vjekovi. Vsto? , jak nas wuzdrzo? , do? R? K? Znak s? U? Ce, chturen v? Ed? I rzek? :. ? Vjitejta? Kaszubji! Czu? Jem,? E moji ludze vama psot? Robjil? Vszetkjimu vjinjen ten vjisus derda, chternigo va tak polubjita, jak j? Eli s? Z njim bli? Ij zkamrocita: meszl? ,? E mu ten? Ort v? Czita, bo je to dobri kaszuba, a co vj? Cij, pjisorz i poeta kaszubskji. . ?   panje! Vszetkjtmu vjinjen ten m? Ruch remus. Vjedno jimu po g? Ovje szemarzi v? Vjenj? Zapad? Ich zomk? A mje won rzek? ,? E chce zvjedz? Godkji kaszubskji wostatn? Ranjice. Nje chco? Jem go samigo pusc?? E won to m? Od wurodzenj? A? On? Godk? , a po njemjecku godac nje potrafji. Jaku? Be s? Tu domovji? Wo kava? K chleba?. ? Panje! V? As? Jein s? Srodze, jak? Esce wob drog? Mje rzekl? Ebe tak naju v butelkach ze szperetusem zapropkovac. Ale gor? Ij jem s? Wurzas? Nigo morusa, bom be? Poprovdze wudb? E to djobe? Z pjek? A. Ko volo? Bem rovnak sedzec zapropkovani v butl? Zperetusu, nji? E dostac s? V pazur?? Ego. Ze strachu mje jesz serce bjije. . ? No, to s? Zmocnji tim dobrim trunkjem! Nalij sobje z ti butelkji du? Skjigo jeden kjeliszk i vj? Cij ? Kuli? Adno. Tv? Tovarzesz bodej nje pjije, bo bem go te? Prz? Cze?. . ? J? Njego v? Ij? , panje,? Ebe vas nje wobraz? V jego latach j? E? Jesz nji mjo? Bja? Kji i njepotrzebno mje be? O v? Ic na dzir? Kosc. Njech? E v? Ij? I dva, panje, bo vrocom s? Z pjek? A i mom dusz? Na reminju. . ? V? Cz? E j? Ic nje b? D?. J? M gvesno vjele starszi nji? E t? A moja g? Ova njestrzimje mocnigo trunku ale rzecz? Je: tv? Ovarzesz chce v? Vjic zapadli zomk i chce vjidzec wostatn? Ranjice godkji kaszubskji?  ? Tak won so wudbo? , panje! Zk? D mu do g? Ov? Trzele? O, bog to vje! Dosc jem so g? B? Apsu? ,? Ebe mu to v? Ic z g? Ov? . Pon na te s? Ova dzivno na mje pozero? Ca?? Chvjil? . Tej, jakbe mu jinsz? Esle prz?? ? Povjedzo? Tak:. ? Dzivno vama b? Dze,? C j? On tile vsi vko? Na pomorsce, rocz? Do sebje vaju bjednich vanog? Rod bem to vom v? O? E? : boczta tede: chdzes daleko v kraju rusk?? Takji bor? Przez chterne wod novju ks?? Eca do novju pjechti nje przevandrujesz. A chocbe c? Nogji przenjos? ? Dzir? Kjim marszem, dzekji zvjerze c? Wusmjerca, skorno nji mosz nanjich sposobu. Tam? Ije rod vjelgjich rogatich zvjerz? T, zvanich? Ubroma, zvjerz? T, chterne vsz? Dze jindze ju wod set l? V? R? ? Bo nasz? ? Icli jinsz? Vjerz? Ta, a ludze jich do negji v? Pjil? Boczta: strzod ludzi nad tim morzem bo? Tickjim ma kaszubji jesma timi? Ubroma, a v tich stronach j? On m? Otk na sorbsku, jezdem wostatnim kaszub?. . ? Eli pudzesz na zochod s? U? Ca ku? Ebje, wuczujesz jesz rebackji norod movj? Ci godk? Nasz?. Jesz v g? Ovczecach pastor starim ludzoin pravji co njedzel? Kozanj? Aszubskji abo jak m? U rzeczem? S? Ovji? Skji. Navetk jesz dalij reboc? Starszi nad jezorem garne? Skjim po naszimu godaj?. Aie to s? Rzoze s? U? Ca, chterne za chvjil? Zgasn?. M? Odi ju nje rozumjej? Godkji starszich, a ze starszimi pudze wona do grobu. . Va tam za? Arnovsk? Vod? ? Ijeta jeszcze, ale i vaju godzena ju v? I? A. Va? Ijeta, choc vaju mo? Ni panovje v? Rl? V jich mole veszl? Jemce, bo tes? Ce sposobnich gbur? Rzimaj? Rzecz vasz?. A gbur to mur! Ale tu wu naju sa le vjelgji panovje i bjedni lud rebackji. Lud ten s? Rozsepje, jak wostatni pon wumrze, a tim j? Zdem. I dlotego j? Zek? ,? E j? Ostatni kaszuba. . Czuj? Ci taka godk? Tego wostatnigo pana kaszubskjigo, wuczu? Jem cz?? Or na pjersach nje do strzimanj? Be? Bem v ti chvjil? Olo? Stojec przed s? Dem pjekjelnim, nji? E czuc zv? Tpja? ?? Ova tego wostatnigo kaszub? . I wodemkn?? Dvjerze do du? I dvornjice, a j? An?? Pe? En zdzevjenj? Bo pod scanami stoja? ? A? I rz? D? Skrzi? Kaszubskjich, v bestri kvjotkji malovanich. Nad njimi na scanach vjisal? Uchna bja? K i ca? I sznur? Zepk? Zkl? Cich srebrem i z? Otem, na podstavje rozvjeszonich po scanach d? Bovich chustk. Dalij vjisa? ? Am vszelkji wobleczenj?? Kji, gburskji jak i rebackji, vjos? A, sece. Na pod? Odze stoja? ? Tarodovni p? Ugji i norz? Dze vszelkji, chternim nasz lud? Ivot sv? Obiv? Cz?? Kji proc? Na policach vko? V bestrich krosach szkle? ? S? Gronkji, miskji, zban? Takji chterne nasz svojskji zdun v? Bj? Takji, chterne wokr? Tnjikji z prz? Rskjich vs? Oprz? Zil? Dalekjich kraj? . ? Ala! ? Dzevovo? S? Tr? Ba. ? Cu? Be rzekl? Aszi ludze z lipna, kjejbe vjidze? ? Dvornjic? Akjigo vjelgjigo pana v takjim wuvo? Anju svoje bjedni togle!. ? Nje wone bjedn? Ale va bjedni,? E nji mota v poczestnosc? Ego, co vasze. Ve vas te? , jak v dozdrzenja? Im jabku, roboczk smjerc? Toczi, bo norodovji, chturen svoj? Mov? , svojim wobeczajem i sprz? Tem gardzi, timu z woczu smjerc patrzi. . Zavstidze? S? Tr? Ba, a pon szed? Dalij i wodemkn?? Dvjerze do drugji, jesz vj? Kszi, dvornjice. Tam cz?? Kji sukjann? As? On? A vjelgjich, jak v koscele, woknach le komudni vjid przepuszcza? ? Ale pon scignj? Cim sznura zas? On? Odemkn?? , a j? Ro wuzdrzo? V pe? Nim vjidze d? Ugji i vesokji scan? Pe? Ne portret? Sprz? Tu vojarskjigo. Vjisal? Am szczit? Szo? M? Pikji, sekjer? Mjecze, strzelb? Mundur? Mjedze njimi v rovni dalekosc? Edni wod drugjich zdrza? ? Na nas z rz? Du wobraz? Ostacije v wobleczenjach krolevskich z pa? Skjimi i busznimi woczoma. Jedni trzimel? Er? A v r? Kach,drugji mjecze. . ? Ko t? Elim tvojigo tovarzesza dobrze rozumjo? , jesz vjerzisz v sv? Ud i wodvjedzosz jego wostatn? Ranjice i chccsz v? Vjic zapad? I zomk. A jednak nje vjesz, czije to vizerunkji na tich scanach. A cu? Wodpovjedz? Ti, co po zemji chodz? Le jak mrovkji z jedin? Star? Wo jedzenj? Vigod?. Bocz? Ti, co d? Ug? Reg? Z tich scan na cebje patrz? , to s? Naszi ks??? Ta kaszubskji. Mosz jich tu vszeskjich: wod vartis? Ava pocz? Vsz? Chturen v gromadze ze svj? Tim otonem i krolem polskjim boles? Avem wochrzce? Zemj? Nasz? Vko? Wodr? A? Po? Eb? , ja? Do wostatnigo bogus? Ava czternostigo, chturen wumar? V roku pa? Skjim l637. Z drugjigo ku? Ca mosz vaszich gdu? Skjich ks??? T wod svj? Tobora ja? Do wostatnigo mestvjina. Pr? Dzij wonji v? Rl? Nji? E ti ze szczecena, ale mocnji zbudovel? Udama? T? Vojigo norodu. Zdrz? A tego v liszcz? Ci zbroji: to svj? Topo? K vjelgji. Szesc set l? Ubjeg? O do vjecznosc? Jak go pochovel? Wolivje, a va tam jesz? Ijeta przez jego mjecz i proc?. Vjelgjigo rozumu be? Jego sin mestvjin. Z njim, co provda, v? R? Rod, ale won zrobji? To, czimu sm? Tk przeszkodze? Wu ks??? T szczeci? Skjich: z?? Cze? S? Na vjekji z polsk?. Vjidzisz, kjejbe ta polsk? Sz be? A svobodnim krajem, gvesno bem s? Nje nazevo? Wostatnim kaszub?. Bo wona be jinaczi nji mog? A, jak retovac nas, svojich nobli? Szich braci. Tede be i nasze zdrzemja? I rod? O? El? Ale to pro? N? Dzeja! . Tak tede, co va tu vjidzita, brac? O reszta ca? I naszi chva? ? O tes? Cu l? Zej? Jinszi norod? E? Zbjeraj? Takji pamj? Tkji po chvalnich przodkach i jich dzejach a na njich wucz? Svoje dzec?? Drosc? Dzir? Kosc? Ojc? Ale tich pamj? Tk na scanach jim navetk nje not, bo je nosz? V dusz? A jich? Ij? C? Okolenj? E jak fala ti jistni rzekji, chterna jednim pr? Dem p? Inje z minjonich dovno czas? V njevjadomo prz? Odni d?? I czas. Ale wu nas fala v rzece v? H? A, a te tu pamj? Tkji s? Jak kaminje v?? Obje v? H? I rzekji, na chternich dovni mocni pr? D?? Isal? Voje znakji. . Krom ks??? T naszich vjidzita tu skarnje wucza? Ich, vojevod? Ricerzi. Ten, na ten przik? Od, to kancov, pjisorz dzej? Aszich. Ten, to pastor krofej v betovje, chturen v?? Pjesnje kosceln? O kaszubsku. A ten, chternimu bjo? ? Oda do pasa sp? Iv? R? K? Trzimj? Ci na pjismje svj? Tim, to mostnjik, chturen zak? Odo? S? Ovji? Skji kosco? V smo? Dzinje, kol stop? Or? Eveko? A. . Va dvaji pochodzita z ti cz? Sc? Aszub, chdze kaszubji jesz? Ij?. Ale chdzi? Va vjidza? A wu vas pomnjikji, postavjoni vaszim vjelgjim vodzom, a prz? Akjim wognjisku spominaj? Wo jich dzejach? Bo i na vaju smjerc norod? Os? Klepje. . Ale pon naju tero zaprovadze? Do trzeci dvornjice, novj? Kszi a barzo d? Ugji. V nji le z jednigo ku? Ca dva? Ale za to barzo vjelgji wokna vpuszcza? ? Jid tak,? E rum bli? Ij wokjen be? V pe? Nim vjidze, ale dzel z drugjigo ku? Ca le polvjidni. Jedn? Z ji d? Ugjich scan pokriva? ? Ustavjon? Regami na policach ks?? Kji. Na procemni scanje vjiso? D? Ugji rz? D portret? Esznich bja? K v starodovnich suknjach i ricerzi v pancerzach i bogatich strojach. V ti vjidni cz? Sc? Tojo? Krotko wokjen cz? Ovjek v du? Im kapeluszu przed rozcignj? Tim v du? Ich? O? Ach plotnje ? Jak mje s? Zda? O malovo? . . ? Vjidzisz tam poku? C tego rz? Du starich wobraz? Avalk scan? Ro? Ni. Tam vjisa? ?? D? Portret?? Mojigo dzecka, bo wono mje nje prze? Ije. Ale ti, co d? Ugjim rz? Dem? Ricerze i dam?   ze scan? A naju zdrz? , to s? Moji przodkovje. J? Njich b? D? Wostatni. . Jak ma podesz? A do nigo malarza, tak uwon zakre? Sv? Obroz vjelg? P? Acht? , zj?? Kapelusz i prz? Itol s? Z panem. Pok? D wonji rozmovjel? Malorz vezdrzo? Wostro na mje. A ve mje jakbe pjorun trzasl, bo wurod? Jak? Evo won prz? Czo? Mje czernjika. A bodej njim jednak nje be? , bo nje zno? Mje i z panem le godo? Po njemjecku. Ale pon s? Wobroce? Po chvjil? O naju, kozo? Nom prz?? Pjic do wokna i patrzec. A tam jakbe s? Du? I svjat prz? Rskji przed nami wotmiko? : za parkjem, chturen wod palacu vko? Cign?? S? D? Ugjimi rz? Dami drz? Jak vojskjem, sz? ? Joskji, a za njimi vjelgji jezoro. Za jezorem drugji, za jezorami morz? A tam, chdze njebo spar? O s? Na vodach, du? ? Ervjon? La s? U? Ca do po? Ov? U be? A zasz? ? Vod? Mjedze vjelgjimi jezorami i morzem modri pas dzele? L? D i morz? Z tego wobrazu zdrza? A i przemavja? A do dusze njezmjerzon? C bosk? Spanja? Osc dze? A jego r? K. Stojel? A d? Ug? Chvjil? Cecho jak v koscele, a jak wognjist? La zaszla na podnjebju, chi? E komuda vjeczorov? Cz?? A zalevac svjat. Pon s? Wobroce? Do naju i povjedzo? :. ? Bjejta tero, brac? Robjita wob vjeczor, co s? Vama vjidzi. Jutro j? Vaju prz?? , bom so wudbo? Zatrzimac vaju przez dnji kjile v goscenje. . ? Panje! Kjej v? Hcece b? Tak? Askavi i nom bjednim vanogom dac przez kjile dnji vjikt i le?? , to pon bog vom za to zap? Ac! M? Ovarzesz remus gvesno z ch? C? Po tim pa? Acu chadzac b? Dze, podzevjaj? Ci tich malovanich njeboszczik? Star?? Ot? Uchna i norz? Dza do zabjijanj? Dzi! Bo wod dzecka jimu s? Roji? O v g? Ovje wod zapad? Ich zomk? Ricerzi, stolim? Zaczarovanich krolevjonk. Ale j? Jezdem le bjedni muzika? T. J? Zdem jak smjecoch na polnich drogach, jak drozd na vjetvji v lese, chturen gvi? D? E svoj? Pjosenk?. Nje strzimom strzod tich vjelgjich spanja? Osci! A choc ten vaju derda ze? Go? , kjej mje rzek? ,? E je djob? Em z pjek? A, to won, co s? Teczi moji noter? Mjo? Provd?. J? Rzod tich spanja? Osci v tich vjelgjich dvornjicach czuj? S? , jakbem le? O? Na? Ogovkach, jakbe mje skor? Scigel? Jakbem muszo? Vracac ca? I? Adunk remusovi kar? Dlotego dozvolce mje,? Ebem z mojimi skrzepjicami i tr? B? Mog? Vano? Ec po tich b? Ogos? Avjonich pjoskach i grivac po rebackjich vsach, pok? D vom remusa not b? Dze. Vroc? S? Na noc vjedno, jak jozc do svoji jom? Ja? B? D? Mog? Z njim jisc dalij v svjat. Pon s? Smjo? I rzek? :. ? Bo? E, b? Dz? Ji? Oscevi mje grzesznimu! To c? U, remus, je mol, na chternim za? Odne grzech? Bem nje wosto? Anji pocerza. Com s? Wurzas? , to wurzas? Nigo czornigo jinszta, chturen to? Ogovkji na podchlasnjic? Zbjer? Bo jaku? Chcesz rozeznac, cze to morus z afrikji, cze czort z pjek? A v? Szczoni, kjej c? O wucza? I cz? Ovjek povjod? Jinszt som je czorni, jak smo? A. A kjej ten njibe malorz kol wokna v pa? Acu! Mjo? P? Zle v r? Ku, ale be? Bem z razu prz? G? ,? E to pon czernjik, jak won to wonge v zvadze kuntrakt pjiso? . A rovnak won to b? Nji mo? E, bo be? Be s? Do naju wodezvo?. . ? A vjidzisz! ? Prz? Jodcze? Tr? Ba. ? Czu? Jem wod starich ludzi,? E s? Takji, co na kjile molach v jedni godzenje s? Pokazac mog? A to gvesno nje za sprav? Czego dobrigo. . ? Pevno tak b? Dze, jak movjisz! ? Vestchn?? Tr? Ba. ? Njech pon bog m? Ju v svoji wopjece! . Foliszovi - dot. Foliszu, sukna wyrobu domowego o kolorze niebieskim. Nakszto? T tego smjecocha, chternigo zema v? K? Wuliczkji vs? Mjasteczk, kan?? Won ko? D? Raz? V przedednj? Jarmarku, wodpustu abo i vjelgjigo svj? Ta mjedze ludztvem. V svojim vampsu foliszovim sztopercze? Won tej g? Ov? , wokret? Muc? Barankov? , vesoko nad gromad? , zebran? Na jarmarku v brusach abo vestrzod bogato i bestro wobleczonich bja? K na wodpusce matkji boskji ve vjelu: vsach, co ber? O trzimj? ? Ezni, vjeso? I i spjevni zemji zaborskji. Nje wodbe? ?? Bez remusa targji i wodpust? V zelonim, wod svojich lip tak przezvanim lipuszu, chdze dravim pr? Dem bje? I czorn? A, spjesz? C? Do vjelgjich vdzidzkjich jez? Zna? A remusa przesvjetn? Scerzna, chdze pod? Ug stari ludzkji godkji judosz s? Mjo? Wurodz? I zemja skarszevsk? Hdze potomc? Provadzonich przez biskup? Ujavskjich za czas? S??? Ca sambora kolonjist? Zis jeszcze movj? Godk? Polasz? C?. Navetk i daleko na po? Nj? A charzichovskjim jezorem? Ij? Ci gochovje ricerskjigo rodu kupal? Ego tovar? Szkap? Erze, r?? Ce, ks?? Kji i pjesnjikji,? V czestim i ch? Dogjim ale srodze zjnemcza? Im betovje. Kosznjedrz? Godk? Nom cuzi, krevj? Blizkji? Bo bja? Kji z kaszub bjerz? ? Vjidivel? Emusa pod p? Kat? Vje?? Abo i prz? Zervjoni karczmje przedaj? Cigo sv? Ovor bjedni. Zna? ? Emusa wobjedvje st?? Ece: krolevsk? Szlacheck? O wobu brzegach redunji wusad? ? Tak? E jich ch? Dogji budinkji, czervjoni z cegl? Szaro-zelonavi v sr? B, jak v zvjercadle szkl? S? V ji vodach. Zna? ? Ego i serakojce, vjes g? Ovn? Estich p? Prz? Tim przemesln? Pe? N?? , i chmjelno, wonegde g? Ova ca? Igo zemstva, chterne mjono vz?? O wod chmjelu, co v? S? Po wobu stronach kosco? A z grob? Or? Udzi kochaj? Cich s? Za? ? V dovnich vjekach minjonich. V parchovje, vs? Ataconi za du? Imi lasami, przedovo? Remus svoje ks?? Kji i pjesnjikji kaszubom parafiji parchovskji i tim, co sedzel? Ad vjelgjim moluszem, i tim, co z pomorskji ze za granjice provinceji zazerel? O svojich braci za mjedz?. V suleczinje, chdze kosco? Nji m? Onnjice, jakji be? Be jarmark bez remusa? Wu njego bo te? Nabivac be? O mo? No ksi?? Kji, jakjich nje przedovel? V nji? Odni kscgarnji, jak: "p? Acz i narzekanj? Ojc? Vj? Tich v wotch? Anji", "r? Z tandeburga", "ali baba i szterdzesce rozbojnjik? Uot;, "skorb kaszebsko-s? Ovji? Skji mov? Uot; naszigo cejnov? Mjo? Won na svoji karze frantovkji jarosza derdovskjigo: poceszn? Povjostk? Wo bjednim "jasku z knjeji", p? Aczlev? Poceszn? Rzigod? Ana czorli? Skjigo, chturen do pucka jacho? Sece kupac a przez pjekjelnigo mula, co mu go zado? Mscevi? Id, dalek i szerok vano? ? Muszo? Po kaszubskjim kraju, ja? Go vjern? A? Ka navroce? A do dom. Ks?? Kji, jakji le jeden fija? Ek v che? Mnje mjo? V svoji ks?? Njic? Remus wobvoze? Po vsach i mjastach kaszubskjich: "valek na jarmarku" i "v? Rsz? Ed? O palestin? Uot;, ze? Gan? Rzez psotnjika derd?. Wu njego jedinigo nab? Be? O mo? No marsz, wu? O? Oni przez kaszubskjigo ks? Dza kelera: "marsz, marsz, me serce na kalvarij?! ", chturen spjevaj? V mjirachovskjim lese, k? De jid? Naszi kompanjija do vejherova. . Voze? Remus na svoji karze takji pjesnjikji, jakji norod kaszubskji lubji? V? Jevivac. Z jego mizernigo vozed? A na jednim kole sz? ? E pjesnje do chat ludu, chdze wuczil?? Jich prz? Ominkach m? Odi wod starich, njepomn? Ci,? E bjedni remus jim te pjesnje prz? Os? Na rozvjeselenj? Erca. . Zk? D won s? Vz??? . Njicht tego nje vjedzo? . Njicht nje zno? Jego matkji, anji wojca, anji przejacelstva, anji chat? V chterni s? Wurodze? , anji vs? Co go v? Ova? A. Po zemji kaszubskji chodze? I nose? Ludovji pjesnjikji i ks?? Kji, nobo? N? Svjatov? A lud je bro? , jakbe to tak b? Musza? O. A njikomu nje prz?? O do g? Ov? Jak to dzivno,? E takji prosti, njewucza? I cz? Ovjek, vzoru strecha, ha? Dluje pravje ks?? K? I pjesnjikjem. Znaj? Na kaszubach takjich, co ze szopk? Chodz? Kole g? Svj? Tich trzech kroli i pokazuj? Matk? Bosk? Z dzec? Tkjem v stanji v tovarzestvje pastuszk? Njemigo stvorzenj? Za to jim gburz? Daj? Dobr? Kol? D? : chleba, s? Onjin? M? Kji. Znani s? Te? D? Ad? Od kosco? Em spjevaj? Ci wo svj? Tim jerzim i svj? Ti barbarze. A lud jich barzo wuvo? ? Ch? Tno vtik? Etka v wodemk?? R? K?. S? I takji, co v koszu na plecach nosz? Zobovkji dlo dzeci i jinszi gvo? I przedovaj? To po checzach i po jarmarkach. . Remus be? Jinszi mjar? Nje prose? Won r? K? V? Gnj? T? Wo detka i litoscev? Ja? Mu? N? , ale chodze? Z g? Ov? Vesok podnjeson? , choc ruchna na njim zvjesza? ? S? Wobdzart? E rek be s? Litovo?. . Kjej remus s? Zjavji? Na jarmark abo na wodpust, popichaj? C? Voj? Kar? , to noprzod so v? Ukivo? Wu gbura mol, chdzebe mog? Podjachac ze svoj? Karadajk? I s? V? Ac pod wustrzech?. Do karczm? Je zaje? D? O? Njigde i njicht nje vjidzo? Go njigde gorzo? Kji pjij? Cigo. Roz jedini bodej? E, jak povjadal? Mjo? Won s? Njechc? Ci napjic v? ? I to na svoje njeszczesc? Wutropjenj? Ko? Di gospodorz do? Jimu z kuchnji misk? Bulev a won so dokupji? Sledza. To be? O jego jedzenj? . Pok? D remus drzemo? Na sanje, kara jego z ks?? Koma? Da? A na klcpjisku, wokret? Skovan? Prz? Iv? , chterna chronji? A ks?? Kji jego i pod go? Im njebem wod deszczu i s? U? Ca. Na vjechrzu le? O? Sto?. Ale nje be? To sto? Z deli zbjiti jak jinszi sto? ? Le szto? T krat? E zbjitich i zrzeszonich przek i spak szlig leszczenovich. Mod? O do tego sto? U wodpatrze? Znadz remus z krat? Jak? Trzim? J? Ti vavrzi? C ve vo? Torzu v koscerskjim koscele. Sto? Takji nje cz?? O? , nje zavodzo? , a kjede szed? V perzen? Tej v kjile pocerzi remus sobje v lese zmestrovo? Novi. . Z kurami remus vstojo? . A jak jimu be? Czas, tej vz?? V wobje r? Ce svoj? Kar? I karova? Na renk abo pod kosco? I wustavji? S? , chdze naloz? Mjejsc? Nje k? Oce? S? Njigde i nje vadze? , jak to robj? Ha? Dlarze, wo lepsz? Jejsc? Vjedzo? ,? E mu pon bog prz? E kupaj? Cich. . Ludze jesz timi czasi vjerzil? Wu naju v? Ed? Bez targovanj? Icht nje kupji? Kava? Ka blevj? Zkji. Wu remusa targovanj? E be? O. Bo jaku? Mjel?? Targovac, kjej remusovi godkji njicht nje rozumjo?? Godo? Won, co provda, rzitelnje po kaszubsku, ale pon bog mu wod wurodzenj?? Tak? Skaz? V j? Zeku,? E nje tile chto prz? Odni. Ale choba le v? Osn? Atka rodzon? Rz? Jers? O v? Ovavsz? Godk? Jego rozumja? A. . Cze? To nje be? O dzivno,? E pravje takji cz? Ovjek ze ska? On? Mov? Nose? Te pj? Kn? Ovjostkji i pjesnje?. . Biva? O navetk i tak, jak toi wu naju potcevich i rzitelnich kaszub?? Dzeje,? E prz?? Pji? Cz? Ovjek i s? Pito? , co ks?? Ka kosztuje. A kjej vjidzo? ,? E remus nje chce s? Targovac, prz? Rzo? S? Wuvo? Nje i remusovji i ks?? Ce i szed? , ks?? K? V kjeszenji, zop? At? Wostavsz? Jinjen. Remus za takjim nje gonji? , le rzek? Svoj? Ska? On? Godk? :? Bjej z bogjem! Pon bog mje krzivd? Vroci!. Ale tak post? Pji? Sobje choba chto z dalekjich parafiji, chdze remusa nje znel? Bo ti, co go vjidivel? A vszetkjich wodpustach i jarmarkach, bojel?? Mu robjic krzivd?. Nje wuvo? El? O za to,? E jim nosi povjostkji i pjesnje, ale vjidzel? Njim tego du? Igo ch? Opa, wobdzartigo i bjednigo, chturen do? S? Woszukivac i wokradac, njick nje movj? C? E: bjej z bogjem! ? A jednak mog? Won na jich wudb? Mjec lepsz??. Zamjast vano? ? Po svjece, mog? Wu jakjigo gbura ze svojimi mocnimi gnotami dobr? Arobjic mito, najesc s? I napjic dobrze. . Czuj? C? Ak? Godk? Ludze s? Nad remusem litovel? Ale czim jimu l? Rz? Va? O v pasmje? ? , tim won bodej mnji b?? Dze? , tak? E ludze kjival? G? Ovami i movjil? ? I g? Upimu na starosc rozumu prz? V? Nbsp; nje tile takji pitanj? Krolevjonce i zapad? Im zomku koza? ? Udzom nje dovjerzac remusovimu rozumovji. Vjedzel? Onji,? Ie remus mjo? Wuzbrani talar? U jakjigos rzitelnigo cz? Ovjeka. Kjej go s? Pitel? Czimu lepji jich nje wu? Ije i voli s? Todrovac wod mjasta do mjasta, do vs? Ode vs? Tej won bodej mjo? Mavjac:. ? Zbjerom na pogrzeb! Bo na? ? Rzitelnim bogjem njevjele be? O mu not. A czim prz? Blec svoje prz? Dzon? A? O, to jimu nje sprovja? O vj? Cij k? Opotu, co zajkovji, chturen go wuvo? Ac muszo? Za straszka z kapust? Abo lesovji, stvorom njemovim, chternim pon bog litoscevi za darmoka dov? Bleczenj? A zem? I lato. . Naszi kaszubji s? Honorni i dbadz? Wo vjidza? Osc. Kjej chturen z njich v podzartim na wocz? Udzom jidze vampsu, tej ju z rzitelni bjed? Ko jednak vjedzel? E remus njeje takji bjedni, jaku? Nji mjel? O wubrz? Tvjic,? E jimu pon bog nje wu? Icze? Pevnigo rozumu, kjej s? Prz? Rzel? Jego woch? Dovjiznje. . Bo ch? Opem won wuros? Du? Im jak stolim, ale wosch? I be? Jak pesternjok. Na g? Ovje mu sedza? A muca starodovn? Czornim barankjem wobr? Bjon? Sukno pod barankjem be? O zelon? Ale na vjechrzu kros? Ego bes s? Nje dozno? . Bo s? U? Ce przez tile l? Ole? O na njim kolor?? Govi, a deszcz i smjeg je pomjesza? ? A jedno. . Lica mjo? Brodat? V? Osat? Ale tich v? Os? Je stoja? O g? Scij, nji? ? Etka na polach za juszkami. Dlotego tile gub? Jidzec be? O na jegu skarnjach jak na wususzonim jab? Ku. Ale gub? E nje znacze? ? Umortvjenj? Nji k? Opotu. Chto zazdrzo? V jego czorn? Ma? ? Ocz? Ten v njich wuzdrzo? Tile vjeso? Osc? E ja? Mu s? Dzivno sta? O. Bo na woko be s? Be? O zdova? O,? E remus v chvjil? Ti p? Akac b? Dze. . Vdarz? Sobje go mog? Dobrze z timi pogubovanimi licami. Vdarz? So,? E tich gub?? Pa? O s? Jesz roz tile, nji? Zveczajnje, kjej remus s? Wod smjechu trz? S?. Tej mu tak patrze? O, jakbe s? Woctu napji? Abo barzo dr? Gjich lek? Vjidzo? Jem go roz v takjim smjechu, ale ze smjechu prz?? O mjedze nama do barzo dzivni rozmov? . Vjem,? E i jinszi dzec? Njim stroszel? A ma mo? I be? Asma ti wudb? E won so choba za nas spravji novi vamps, kjej nas dobrze przed? Dovji. Bo te? Ten jego vamps, choc d? Ugji be? Do po? Jikjer i z modrigo foliszu zrobjoni, tiloma? Atami s? Trz? S? ,? E jego pon mog? S? Mjenjac z jakjim takjim straszkjem v polu i jesz dodac przid. Nje zapin?? Won go njigde, bo guz? Je be? O. Vjidovo? Jem remusa zem? V p? Kanim mrozu, jak svjece? Na vjater go?? Piers?. . Nogavjice choba tim s? Pesznjic mog? ? E dvuch remus? Laz? Obe v jedn?. Ale dur nji mja? ? Nji nji? E vamps. . Jedin? Korznje mog? ? To? ? S? . Bo be? ? Zitelnje ca? ? Ale kjejbe s? Be? ? Hca? ? Udavac procemko nogavjic i vampsa, ruchna te wodezvac s? Mog? ?. ? Dze? I noc robjima s? U? B? : cze pon naju legnje v g? Stim chvarznje, cze v brzedzastim lese, cze te? Po cecevji vleze pod jak? Wustrzech? . Ko? Di gozdz, ko? Di drzon naju s? Jim? Pocornje, pok? D va szkurp? O spjita belno prz? Quot;r? Z tandeburga", "alim babje", "valku" i "panu czorli? Skjim" na karze. . Bo remus zveczajnje chodze? Na prz? Dzonich nogach boso. Le jak do mjasta karovo? , wobuvo? Bot? Ale nje ze vzgl? Du na ludzi. Mjo? Zveczoj,? E v mjesce abo te? I ve vs? Oscelni vst? Pjo? Do kosco? A podz? Kovac bogu i zdac s? Na jego vol? . A tam przed tim novj? Kszim panem nje chco? S? Pokazac boso, bo vjedzo? , co s? S? Uch? . Za wostatnim budinkjem remus zebuvo? Bot? Cesko? Je na kar? Do "r? Z tandeburga", "ali bab? Uot; i "valka", chvece? V gorsce dr?? Kji svoji kar? Pcho? Dalij boso. Tej jego woschl? Ogji v szerokjich jak m? Inarskji mjech? Ogavjicach vjerzga? ? Rog? Taktem, jak bjijokji v dvuch zvonach, chterne nadprz? Dzonim cudem zlaz? ? E zvonnjice, abe chodz? Po zemskjich stegnach. . Straszno jim, ale cesz? S? V ten czas na te sno? ? Zecze, jakji gvjizd i gvjozdka prz? Szaj? : katarzinkji z torunja, worzech? Pjiszczo? Kji bestro malovan? Pjistolikji, co g? Osno strzelaj?. To vszestko zvjastovo? Remus, kjej jego foliszovi vamps na jarmarku kan?? . . Ale na d? Ugosc reminja nje be? Bem s? Do njego prz? I? E?. Povjadel? Bo,? E won m? Edobrze v g? Ovje i? E zadov? Tanj? Zakl? Ti krolevjonce i wo zapadlim zomku. A kjej jimu dobrze nje wodrzecze, tej won s? Mo? E straszno rozgorz? . Zakarovol won sv? Tovor do s? Sada na wobor?. Tam be? Srodze z? I pjes, chternigo fresz? Vo? El? Fresza i j? A? E? A v dobri zgodze, ale remusa wona srodze nje lubji? A i rva? A s? Na li? Cuchu jak szolon? Jej go dosta? A na wocz? Jak won tero na wobor? Ze svoj? Kar? Zaszed? , tej fresza tak szarpa? A za sv? I? Cuch,? E ku reszce go wurva? A i dopad? A do remusovich n? Ale remus s? Razu nje wobezdrzo? , tak jakbe mucha abo gzel vko? Njego lotal? . ? Szczesc? E remus m? Oje bot? A nogach? Tak j? Slo? Sobje. ? Ale tero fresza mu je v? Ekuje,? E durovati vamps i nogavjice nje b? D? Darva? ?? Vstidz? . Ale fresza, jak s? Dozna? A,? E remus s? Nje bronji, da? A mu poku i nje robji? A? Odni przesprav? Wobeckn?? A le jego nogji, mrucza? A z njedobrim pomeszlenjim, ale pozvole? A jimu z wobor? I? Sc. Kjej ju remusa nje be? O, tej fresza zacz?? A revidovac jego kar?. Vjidzo? J? Ak wona? Eb vetch? A pod prz? Iv? I ca? I szturk tam gospodarze? A, ja? S? Ku reszce cofn?? A z du?? Tutk? V pesku. Tej s? Po? O? E? A, vz?? A tutk? V pazur? J? Rozerva? A z vjechrzu. Terom vjidzo? ,? E v nji be? ? Kvarkji. Gvesno remus je sobje zachovot na wokroszenj? Objadu. J? Cze? Fresz? Epji nji? E remusovji; dlotegom njick nje rzek? , le s? Prz? Ro? , jak fresza ne skvarkji zjoda? A. . Jak psesko ju vszeskji mja? O v? Oce, naszed? Remus. Fresza, choc dlo psa sodm? Rzikozanj? Jesposob przeprovadz? Jednak mja? A z? ? Umjenj? Le bokjem na remusa bl? Cza? A. Ale krom tego zabjera? A s? ,? Ebe tutk? Przevroc? Na r? B? Remus vjidz? C? Co s? Dzeje, prz?? Pji? I ji tutk? V? O? Z peska. Ale jak s? Dozno? ,? E ju po skvarkach, cesn?? Fresz? Tutk? , zacz?? S? Smjac i rzek? :. I tej s? Znovu smjo?. A gub? Brozd? A jego licach tak trojnje v?? Pji? ? Jak szor vjatru na g? Adze jezora. . Na to j? Wuvo? O? ,? E remus nji mo? E b? Takji z? I,? Eli psa nje wukaro? Za svoj? Krzivd?. Dlotego mje prz?? O do g? Ov? Zapitac go wo n? Krolevjonk? I nen zakl? Ti zomk. Tak j? Z?? Pji? I s? Pito? :. Remus na takji s? Ova wobezdrzo? S? Na mje. Tej wusod? Na svoji karze i nje rzek? S? Ova, le du? Imi woczoma na mje patrze? . J? Chco? Wucekac, ale won mje pito? :. Tak won v? Gn?? R? K? I wuchvece? Mje za remj? I j?? Chi? E gadac. Ale j? Evjele rozumjo? Jego ska? Oni godkji. Ku reszce scesn?? Mje remj? , ja? Zabola? O i povtorzo? Po kjilenosce razi tak,? E tego njigde nje zabocz? :. ? Ormuzd dobiv? Ormuzd dobiv? Ocz? Ego s? Sta? ? U? ? Dzev? Ak,? Em s? Srodze wurzas?. Ale won mje trzimo? Dzir? Ko. Tak j? Jesz rozumjo? Takji s? Ova:. Tero j? Zacz?? Jimu s? V? Vac z ca? I moce. Won czuj? C? O, pusce? Mje i zvjese? G? Ov?. Tej j? Nje czu? , co won vj? Cij godo? , bom vz?? , jak to movj? , nogji za pas i wuceko? Na dravoka. . V dzecinnich latach ludze i rzecze svjata nje tak chi? E mjijaj? Vedle woczu, jak v statecznim vjeku. Postoj? , poch? Osc? Do sebje i rzecz? :. ? Stanji, dzecko, i prz? Rz?? Nama! Jak wurosnjesz, tej mjijaj? Na wotmjan? Jak deszcz i chmur? I s? U? Ca parminje i karna dzekjigo ptastva. Podzevjisz s? Jim tile, co serce roz zabjije, a wocz? Obrocisz na ku? C dalekjigo dro? Eszcza, chdzes sobje wustanovji? Cel i zdobecz. . Roz jem go wuzdrzo? Jak wukozk? Jak? Na d? Ugjim mosce v gdu? Sku. Stojo? Prz? Voji karze vesokji i dzivni v svojim wobleczenju kaszubskjim, jak jakji sto? P szto? T? Udzkjich, co to je na renkach svojich mjast njemc? Ovnji stovjel? Chdze v? Pjil? Aszich przodk? . Kole njego zacz?? A si? Zbjerac gromada ludztva, co s? Dzevova? A jego wobleczenju i wurodze. Ale won? Odni na njich nje do? Wuvogji? Jak wonegde na psa fresz? ? I ku reszce s? Vz?? I karovo? Dalij. . Tej jem go vjidzo? Na kalvarijach ve vejherovje v karnje nobo? Nich ludzi, jak won z njimi pjelgrzimovo? Po tich przidkjich gorach wod staceji do staceji, na vj? Ksz? Umortvjenj? Ar? Z ca? Im tovarem pchaj? Ci. Z daleka go poznac be? O, bo g? Ov? , prz? Et? Barankov? Czopk? , vesoko nad ludem bje? O?. . Roz jem go wuzdrzo? V svorzevje na wodpusce matkji boskji rebackji. Tu won svoj? Vi? Av? Tak nje podo? Na wocz? Bo norod wokr? Tnijk? To ch? Op? U? I jak maszt? Modri jego vamps vestrzod tich modrich ruchen rebackijch gjin?? , jak duna morsk? Dunje. Njicht na njego woczu nje v? Zeszczo? , znadz remus tu nje pjerszi roz bivo? . . Kjej jem szed? Na vesokji szko? ? Svjat, tej mje remus vjedno prz? Vo? Na wocz? Kjej mje t? Chnota bra? A za dalekjimi kaszubami, za naszimi lasami, jezorami i morzem. Tej ten bjedni, wobdzarti remus, takji? Orotni i njevjidza? I, zdovo? Mje s? B? Provdzevim vizerunkjem naju zaboczoni zemji kaszubskji i ludu, chturen wona? Evji. Prz? Cze? O mje s? Te? Na szko? Ach no pitanj? Emusov? O krolevjonce i zomku i jego dzev? Ocz? Jak won vo? O? :. Vjedzo? Jem,? E remus nji mog? V? Vjic liter? "r". Zamjast "r" movji? Won "j". Chco? Bjedok gvesno rzec:. Dokucza? O mje,? Em wod woni rozmov? Dzecinnich l? Jigde ju do remusa s? Nje prz? Ize?. Bo to stoja? O wu mje pevno: remus nje be? Takjim, jak go ludze s? Dzel? Cz?? Kjim kaminjem pad? O mje na dusz? ,? Em pjervji nje do? Boczenj? T? Dzivn? Dusz? , chterna tero ju v? Ovadze? A s? Na tamten svjat. Tec uiona ju na zemji chodze? A njeznan? Ak prz? Odn? Strzod cuzich. A gvesno mja? A co do povjedzenj? Jej pon bog j? Na svjat zes? O?. .  jednigo dnia? Tak ju b? Mja? C? Zaszed? Jem do starigo szkolnigo v lipnje, tego samigo, wu chternigo remus za? ? Svoje pogrzebovi talar? Uk? Odo?. Szkolni jimu pjisovo? List? O njemjeckjich kupc? O tovar? Vszkole do? Mu jizdebk? Pod wustrzech? , chdze won vroco? S? Ze svojigo vano? Enj? Ak jozc do svoji jom? Be? Won jesz z tego szlachu szkolnich, co nje tile abecad? A wuczil? Zec? Ale ca? I vs? Ovel? Przik? Od i nowuk?. Sama prz?? A godka na remusa njeboszczika, a stari szkolni mje zaprovadze? Do bjedni jizdebkji pod dachem i rzek? :. ? Nje be? Remus jak jinszi ludze. Chto go le zno? Tim bjednim ha? Dlarzem ks?? K i pjesnjik? Wobdzartim i njcmov? , ten s? Na njim nje pozno?. Vjidzo? , czego ludze nje vjidzel? Mesli? , czego ludze nje meslil? . Vj? Cij won njick nje rzek?. Rozdzele? Jem po jego smjerc? Jenj? Dze, ale z timi papjorami nje vjem co robjic. Czeto? Jem, co remus v njich napjiso? . A dusza moja s? Redovala i p? Aka? A prz? Zetanju. Ale doznac s? Nji mog? , chto jesta ten, komu wones? Nole??. Czetejce v? Panje, bo mo? E duch jego vas tu sprovadze? ,? Ebesce s? Tego doznel? . Dre?? Cimi r? Kama vz?? Jem papjor? Svjodk? Ucha. Co ju na tamtim be? Svjece. Szkolni mje prz? N? L sto? K do sto? U prz? Edinim woknje. Njisk? O be? A jizdebka, ale przed woknem kvjit? ? Wogrodze szkolnigo dzevann? Jak svjece, tulipan? Skocz? Nn? Leluje i astr? Bestro i bogato v krose. Naprocem pod gor? Szed? Du? I sod a nad sadem stojo? Du? I pa? Skji dvor. S? U? Ce? Iszcza? O v jego woknacli du? Ich. Jedno wokno be? O wodemk? ? V njim stareszka v bjo? Ich v? Osach pozera? A na vjes, wurod? Vezdrzenj? K mji? Igo,? Em na chvjil? Zabocze? Wo papjorach v moji r? Ce. . Za chvjil? Wokno s? Zamk? O i pj? Kn? Areszka zgjin?? A v pa? Acu. Zaszemarzel? Apjor? Jakbe chca? ? S? Mje prz? Cz? Sod? Jem do sto? U a szkolni movji? :. Vezdrzo? Jem. Na scanje vjiso? Zegar z bestro malovanim blatem. D? Ugji bjegas ziboto? S? Dot? D i nazod, jakbe dre? O? Wod starosc? A co zaman? Vsz? Njim s? Njico zadzera? O, jak v gordzeli starigo cz? Ovjeka, chorigo na dichavjic?. . ? Ten zegar? Rzek? Szkolni? Remus mjo? V vjelgjim wuvo? Anju. Vjem,? E go  roz prz? Oz? Na karze. Muszo? Jimu b? Serdeczn? Pamj? Tk?. Ale nje zlcce? Go na njikogo i tak won tu jesz svojim sposobem czas rechuje. . Tej szkolni wostavji? Mje samigo z papjorami i starim zegarem. Rozvin?? Jem pjismo, a be? O go sporo. I co dzivno, pjisan? E? O czesto po kaszubsku, a nje, jak to naszi ludze zveczajnje pjisz? , po? Z polska, po? Z kaszubska, co je smjechovjiskjem, jak ko? D? Edovarzon? Ecz. Pjisovnj?? A za naszim cejnov? , chturen za granjicami kaszub spji v zaboczonim przez svojich braci grobje. . . .
See more: http://monika.univ.gda.pl~literatremusindex.htm

GEO STAT [2] Global Rank
Global59,311

GEO STAT [2] Country Rank

GEO STAT [2] Analizing pages
Konto Dla Studenta100
Manta99.5184
Ug99.4092
Portal Edukacyjny Ug92.8939
Portal Studenta Ug89.9261
Genetyka Organizmów Morskich89.7024
Irk Ug87.9693
Pe Ug87.9348
Uniwersytet Gdański86.2706
Portal Studenta84.4543

GEO STAT [2] Number Statistics
oda do młodości1.43%
biblioteka ug1.25%
uniwersytet gdański1.02%
portal edukacyjny ug0.99%
we ug0.85%
pan tadeusz0.76%
reduta ordona0.58%

GEO STAT [2] Percents of pages
oda do młodości1.43%
biblioteka ug1.25%
uniwersytet gdański1.02%
portal edukacyjny ug0.99%
we ug0.85%
pan tadeusz0.76%
reduta ordona0.58%
dies irae0.57%
nie boska komedia0.46%
latarnik0.45%

GEO STAT [2] Number Positive
dies irae 0.36%
biblioteka ug 0.32%
sklepy cynamonowe 0.31%
"emta.pl" 0.30%
nie boska komedia 0.28%
mickiewicz wiersze 0.19%
na pohybel janas 0.15%
nkl 0.14%
rails authlogic 0.13%
stepy akermanskie 0.10%

GEO STAT [2] Number Negatives
dies irae 0.70%
we ug 0.37%
ug 0.27%
uniwersytet gdański 0.26%
simple viewer 0.26%
irk ug 0.22%
pan tadeusz 0.15%
reduta 0.12%
reduta ordona 0.12%
portal studenta 0.11%



Collapse all

Related Tags

Posted on 19th December, 2014 by

Latest searches: